TURN OF THE TIDE
FELICIANO TUNA FILLETS
Ano?
'Yong amoy.
Mangingisda ka ba? Ayaw ng mga aso ang amoy ng isda.
Huwag mong antaying tumayo pa ako dito para sunduin ka.
Sige na, tatawagan na lang kita.
Joe.
Pasok ka. Maupo ka.
Masyadong malambot para sa akin. Ikaw na lang, Eduardo.
Ginawa ko lahat ng sabi mo.
E, 'yong iba pa?
Mabuti. Puwede mo ba kaming iwan sandali?
Sige.
Relax lang kayo diyan.
Sigurado kang magandang idea 'to?
Mga lata ng tuna?
Alam 'kong masamang idea ito, pero may naisip ka ba?
Paano mo nakumbinsi si Feliciano na makisali dito?
Utang niya sa 'kin kaya may negosyo siyang ganito.
Makinig ka.
Dadaan 'yong bangka sa baybayin.
Kinausap ko na ang kapitan.
Pero di sila maghihintay para sa 'yo.
Kaya may isang pagkakataon ka lang, okay?
Kung masusunod ang plano,
makakapunta ka sa America sa lumang paraan.
Prepaid 'to.
Kung gusto mo akong kausapin.
Uncle Joe,
di ko pa rin alam kung ba't mo ako tinutulungan.
'Wag kang magpaloko, bata.
Hindi ito kawanggawa.
Namumuhunan ako.
Alam mo, pareho tayong dalawa, e.
Mga pating tayo, dapat laging gumagalaw, kundi mamamatay tayo.
Uy, isa pa nga pala. Buksan mo 'yong drawer.
Regalo ko sa graduation mo.
Ngayon negosyante ka na talaga na papuntang America.
Maliit na isda
sa malaking lawa.
Si Eduardo Melo, mangingisdang nawala sa Rabo de Peixe.
Pati ito, si Arruda.
Nahulog ang driver niya sa lighthouse kung saan may nagbarilan.
Noong linggo ring 'yon, si Rafael, best friend ni Eduardo,
nawala nang parang bula,
at natagpuang patay ang ama ng suspek, binaril.
Konektado 'to kay Eduardo.
Ang kaso ng lumilipad na driver
at ng bulag na nakakita ng liwanag bago mamatay.
Hello?
May balita ba kay Bonino, Detective Banha?
Meron.
Naiintindihan ko.
Detective, 'yong director sa Lisbon.
Yes, sir.
Mga kasama, may nadagdag na naman sa mga loko-lokong 'to.
PASTA ALLA POMPINO RECIPE
Oo naman.
Di na dapat ulitin. Naintindihan ko.
Sulat ni Bonino bago siya tumakas ng kulungan.
Aatakihin ako sa 'yo. Akala ko di na kita makikita.
Dinala ko 'yong para sa 'yo.
Sige na, kunin mo na.
Naaalala mo ba n'ong nag-aaral pa tayo tapos wala akong baon?
Hinahatian mo ako ng sandwich mo.
Pero hindi ito sandwich.
Sabi nga ni Sandrinho,
di para sa akin ang buhay na 'to.
Ibigay mo sa nangangailangan.
Maraming nangangailangan sa Rabo de Peixe.
Panoorin mong kumanta ang choir.
Ang laki na ng pinagbago namin.
Uy, sosyal ka na, ha!
Tawagan mo 'ko kung may kailangan ka, kahit ano.
Nandito lang ako.
Sige na.
Simula na tayo?
Kailangan ko ng tulong mo. Di para sa akin. Para sa bata.
BIRTH CERTIFICATE
Hindi ako sasama.
May gagawin pa ako dito.
Salamat, Joe.
Wala akong maibibigay na pera.
Sa 'yo ito. Ito ang pamana mo.
Birth certificate mo 'yan.
Dalhin mo 'to pagpunta mo ng America.
Pero, Pa...
Di ba gusto mong makapunta sa America? Sige na.
Pero may hiling lang ako.
'Wag mong kalimutan saan ka galing.
Siyempre hindi.
Pero hangga't nabubuhay ka, tatay kita at anak mo ako.
Ikaw dapat ang magtago nito, di ako.
Nakakaawa ang tatay mo, wala man lang lapida.
Ano'ng huling sinabi mo sa tatay mo?
Tandang-tanda ko ang sa akin.
Nasa kusina ako noon, sabi ko, "Mr. Jeremias.
Sabihin mo sa anak mo walang kapatawaran kung walang pagsisisi."
Baka huli na ang lahat, Eduardo.
'Wag na nating paghintayin ang mga kaibigan mo.
- Gusto kong tumawag. - Tumawag?
Kakapanood mo 'yan ng pelikula.
Kalma. Hindi ka inaaresto.
Hindi pa.
Eduardo. Halika na.
Sige na.
Matagal na akong abogado ng uncle mo.
Huwag kang mag-alala.
Umpisahan na natin?
Wala kasing masyadong magawa sa gubat.
Tama?
- Nag-relax kami. - 'Tang ina!
Nangisda kami.
Ayos.
Nangaso rin.
Nagtanim kami ng mga patatas.
Patatas sa summer?
Bigat ng gagong 'to!
Naglagay din ba kayo ng Christmas tree?
Ano'ng ginagawa n'yo doon?
Nangingisda kami.
Ano'ng nahuli mo?
Mackerel gamit ang kawit. At saka tuna.
Pero maliit lang.
- Paano kayo nakarating d'on? - Nag-bus.
- Sumakay ng bus. - Nag-bus kami.
- Papunta... - At pabalik.
- Tapos naglakad kami. - Hulaan ko.
Papunta at pabalik.
Tama.
- Tinabi mo 'yong mga ticket? - Di ko tinabi.
Tinapon ko yata 'yong mga ticket.
Sa madaling sabi, parang normal na biyahe lang.
May naaalala ka bang kakaiba?
Wala. Wala akong maalalang kakaiba.
Hindi, walang kakaiba.
Wala namang kakaiba.
Kakaopera lang ng tatay mo, tapos nagbakasyon ka?
Maayos na ang tatay ko.
Pero di nagtagal. Tama ba?
Gaano katagal na kayo?
Simula n'ong 15 kami.
Pero break na kami.
Dahil na-overdose ka sa cocaine?
Nine years kayo ni Rafael, nawala siya, tapos sumama ka sa best friend niya?
Tumira ka sa bahay ng tatay mo, nawala siya, tapos nasaan ka?
Nagsa-sunbathing.
Nahulog sa lighthouse ang driver ng tatay mo, namatay.
Nasaan ka? Nasa bakasyon.
Nagpapasarap ka kung saan walang makakahanap sa 'yo.
- Nakakapagod magtrabaho sa video store. - Malamang.
- Oo, sa video store.
Iniisip ko pa lang napapagod na ako.
Ang hirap siguro.
Lagi kang niloloko sa school, tama ba?
Ano'ng tawag nila sa 'yo?
Bading? Bakla?
Beki?
Taga-Rabo de Peixe ako.
Sa tingin mo mararating ko 'to kung naiinsulto ako?
Alam mo ang iniisip ko, Carlos?
Nadamay ka lang. Gusto mo lang silang tulungan.
Mabuti ka kasing tao.
Di mo kailangang sirain ang buhay mo.
Mapoprotektahan ka namin.
- Protektahan ako? - Kanino?
Sa mga hayop na pumatay sa tatay mo.
Nagkamali ka, hindi ba?
Tapos di ka na makabalik.
Noong bumalik ka sa Rabo de Peixe, nilibing na ang tatay mo.
Hindi ka man lang nakapagpaalam.
Di mo nakita ang ginawa sa kanya.
Hirap sigurong tanggaping namatay ang tatay mo dahil sa 'yo.
Sa tingin mo, Detective?
Parang di yata. Tingnan mo nga siya.
Napakayabang!
Kabisado ang sasabihin niya.
Nandito ang kliyente ko para makipagtulungan sa imbestigasyon.
Di para ipahiya. Kung ganyan kayo makipag-usap...
Walang pagsisisi.
Wala kang karapatang banggitin ang tatay ko.
Mula pagkabata markado na kami, pero di mo maiintindihan 'yon.
Oo, pinayagan nila kaming mangisda.
Dapat kaming magbanat ng buto para mabigyan kayo ng sariwang isda.
Pero 'yong mangarap nang higit pa, parang sobra na yata 'yon, di ba?
Pero bakit, ha?
Bakit kailangang maging miserable ako buong buhay?
Tama rin naman 'yan, pero tatay mo naman ang nagdusa, di ba?
Naiintindihan ko ang sinasabi mo.
Gusto mo ng magandang buhay.
Ang di ko maintindihan,
ni minsan di mo ako tinanong kung sino'ng pumatay sa tatay mo.
Kung di ka guilty ng lagay na 'yan,
di ko na alam kung ano'ng tawag diyan.
Alam ko ang tawag diyan. Ebidensiya.
At wala kayong ebidensiya laban sa kliyente ko.
Puro kayo pananakot, pambabastos.
Halika na, Eduardo.
Magandang araw.
Delikado na siya.
Di ako aalis hangga't di siya nahuhuli.
Sigurado ka ba?
Kilala ko si Carlinhos mula pagkabata.
Hulihin mo ang isa, huli mo lahat.
At nasaan siya?
Parang alam ko.
Dala mo 'yong sinabi ko?
Kailangan ko rin ng kotse.
- Gusto mo ng kotse? - Oo.
Ako ang bahala.
Galing US 'tong file ng uncle ni Eduardo.
"Joe Eksplosibo," explosives expert, nahatulan ng pagnanakaw sa armored van.
Wala namang kahina-hinala sa ngayon. Pero sino ang isa pang suspect?
Si Feliciano Carrilho ng Feliciano's Canned Goods.
Sa kanya 'yong tinutuluyan ni Joe mula n'ong na-deport siya.
Matagal na silang magkaibigan.
Di siya mahanap ng mga pulis.
Pero matagumpay at respetadong negosyante na si Feliciano.
Pinakamasarap na Azorean tuna.
De-latang tuna?
Sigurado kang hindi ka nasundan?
Sigurado ako.
Pero di na tayo tatantanan ng dayong detective na 'yon.
Uncle Joe, huwag na nating ituloy 'to.
Mali ka diyan. Mas dapat ituloy natin 'to.
Kargo ko sila Silvia at Carlinhos.
Paano kung may mangyari sa kanila?
Kasi naman,
kung di ka nagpunta sa sementeryo, di sana nangyari 'to.
Makinig ka sa akin. Tuloy ang plano.
Oo, alam ko nagkamali ako.
Pero inaayos ko 'tong gulong ginawa ko.
Ngayon mo patunayan sa sarili mo na mas higit ka sa lugar na 'to.
- Tuloy ang plano. - Uncle Joe.
Di muna kami aalis.
Pansamantala lang, okay?
Alam mo kung sino'ng di umalis dito?
Nanay mo. Tingnan mo ang nangyari.
- Wala kinalaman sa kanya 'to. - Meron!
Ilang taon kong dinala ang pagkamatay niya.
Noong may sakit siya, ano'ng ginawa ko?
Lumayo ako.
Dapat sinama ko siya sa America.
Tungkulin ko 'yon.
Sarili kong kapatid.
Hindi ko siya dapat iniwan dito.
Ikaw din.
Kasama ko naman si Papa.
Hindi na ngayon.
Pero kasama mo ako, bata.
Tinanong mo bakit kita tinutulungan.
Ito 'yon.
Di ko nailigtas ang nanay mo.
Kaya ikaw ang ililigtas ko.
Ikaw ang ililigtas ko.
Magiging malaya ako sa America.
Kaya ko nang maging ako.
Ikaw ang pinakamalayang taong kilala ko.
Dito o sa Fall River o kahit saan, ikaw si Carlinhos.
E, ikaw?
Ano'ng gagawin mo?
Ewan ko.
Pangarap kong maging ibang tao sa ibang lugar.
Pero sa nangyayari ngayon, baka pati 'yon di ko magawa.
Minsan naiisip ko, lason ang nasa ugat ko, di dugo.
At araw-araw, pinapatay ako ng lasong 'to.
Baka America ang gamot diyan.
Kahit ano'ng mangyari, 'wag kayong aalis dito.
Tingin mo America ang gamot?
Baka ibang lason lang 'yon.
Importante 'to.
Oo, sir, pero makikita mo sa file na ilang oras na lang.
Kung di tayo kikilos...
- Maghihintay ako. - Bubuo na ba ako ng surveillance team?
Hindi na. Huhulihin na natin sila ngayon.
Pasensiya na. Alam ko gusto mong malutas 'to, pero...
Yes, sir.
Thank you, sir.
May search warrant na tayo.
Tawagin mo ang team.
Di ko alam kung kaya nila sa labas,
pero at least naging masaya sila.
Hindi lahat masasabi 'yon, di ba?
May kailangan ka pang gawin.
TUNA FILLETS MADE IN AZORES
Di ako aalis nang di humihingi ng pasensiya.
Wala kang dapat ihingi ng pasensiya, Carlos.
Hindi kasalanan ang magmahal.
Tama ka.
Hindi kasalanan, pero...
hindi lahat ng gusto natin, mabuti para sa atin.
N'ong huling may ginusto ako, naospital ka.
Pero hindi ako pinabayaan ng Diyos.
Mas mabuti na siguro 'yong ganito.
May nakapagitan sa atin.
Sarado na ang simbahan.
'Wag kang gagalaw! Dapa!
'Wag kang gagalaw! Dapa sabi!
Tahimik!
Nasaan ang bayot?
Di ko maintindihan.
- Ano ang "bakla" sa Portuguese? - Malay ko.
- Di ba nakulong ka? - E, ano naman?
- Wala bang mga bakla sa kulungan? - Malay ko ba!
Nasaan ang bakla?
Di ko maintindihan.
Nasaan ang finocchio?
Nanay mo ang finocchio, tarantado kang hayop ka!
'Wag kang gagalaw!
Ano, ha?
Pucha.
- Pulis! Walang kikilos! - Harap dito!
Kamay sa likod!
Wala kang makikita.
Akala mo yata maganda ang manahimik.
Sabihin mo nga sa akin,
ano'ng napala mo sa pagprotekta kay Feliciano?
Bukod sa pitong taong pagkakakulong at deportasyon?
Ipapaliwanag ko 'to sa prosecutor para makahingi ng mababang sintensiya.
Makipagtulungan ka sa amin.
Wala kang makikita.
Habang nasa ganitong buhay si Eduardo, mas lalala pa siya.
Darating ang araw, matutulad siya sa 'yo.
O mapapatay siya, binaril sa ulo. Gusto mo 'yon?
Kausapin mo si Eduardo.
Sabihin mo makipag-usap siya.
Wala kang makikita.
Sa 'yo, meron.
Makikita ko mismo ang hinahanap ko.
Silvia, aalis na tayo.
- Tara! Narinig mo? - Bakit?
Si Carlinhos? Kunin mo 'yong gamit at pera ni uncle.
- Ano'ng nangyayari? - Mas magandang wala kang alam.
Pucha! "Kunin 'yong damit, 'yong pera."
"Tara!" Ano ako, katulong?
Ginagawa ko lahat para kumita, pero ito ang inaatupag mo.
Nagbebenta, sumisinghot, pareho lang 'yon.
Ano, mas gugustuhin mong d'on ka na lang sa video store?
Maging miserable tulad ng nanay mo?
- Makinig ka. - Bitawan mo ako!
- Makinig ka. - 'Wag mo 'kong hawakan!
Pupunta tayo sa America.
Kailangan ko ng tulong mo.
Kailangan nating umalis dito.
Wala akong mapapala dito, delikado ako dito.
Sige na. Gawin mo 'to para sa akin.
Para sa 'yo?
Akala ko para sa papa mo 'to.
Para sa mga kaibigan mo.
- Para sa ating mga talunan! - Oo, gan'on nga.
Pero naging kumplikado.
Hello?
Eduardo, sorry.
Sorry!
Ibigay mo ang akin bukas.
Walang kalokohan.
Kundi gagawin ko sa kaibigan mo ang ginawa ko sa tatay mo.
Ibabalik ko lahat,
pangako, pero nakikiusap ako,
'wag mong saktan ang kaibigan ko.
Pucha! 'Tang ina!
Ano 'yon? Ano'ng nangyari?
- Kailangan kong tulungan si Carlinhos. - Ano'ng nangyari? Eduardo!
Silvia, ihanda mo na lahat, tapos pumunta kayo ni Sky sa tagpuan.
Aalis na tayo ngayon.
Sinasabi ko sa 'yo, ayoko ng may umaalis.
Bakit, sino ba?
Ano'ng gagawin mo sa Lisbon?
Makikipag-divorce.
Sorry.
Bakit ka nagso-sorry?
May nabalitaan ka na bang magandang pagsasama na nag-divorce?
Nakakalungkot pa rin. Natatapos ang isang bagay.
At nagsisimula ang panibago.
Mas malungkot 'yong pagsasamang di masaya.
Salamat, Francisco.
Kaya pala di ka mahanap ng mga tao ko.
Pasensiya na kung pumunta ako dito. Wala na kasing ibang paraan.
Meron.
Puwede kang sumuko.
Luhod. Kamay sa ulo.
Kung aarestuhin mo ako ngayon,
di mo makikita ang nasa likod ng lahat ng 'to.
Ang mga totoong may-ari ng drugs.
Kaya ka nasa Azores, di ba?
Mahirap paniwalaan ang integridad mo.
Di ito integridad.
Hustisya 'to.
Pinatay nila ang tatay ko.
Isang bagay ang di ko maintindihan.
Wala ka bang pinagsisisihan?
Marami akong ginawa na di ko na uulitin.
Pero mas pinagsisisihan ko ang mga di ko ginawa.
Alam kong di mo ako gusto kahit ano'ng gawin ko.
Pero mas mahirap kung magiging magkaibigan tayo.
Gago 'yang tatay mo.
Pero akin siya.
At sa 'yo rin siya.
Alam kong ganito ang mangyayari.
Di ako nagrereklamo.
Laging binibigay sa akin ng papa mo ang lahat.
Minsan nga naisip ko...
balang-araw magbabago rin siya.
Na titigilan na niya mga kalokohan niya.
Pero si Arruda ay si Arruda.
At walang asawa o anak na makakapagpabago sa kanya.
Hindi pa tapos.
Pag kasama mo ang tulad ni Arruda,
walang natatapos.
- Bakit? - Wala.
Masama pakiramdam ko.
Ano ba! Aray!
Ano 'yon?
Sabi na, e. Kaya pala malaki ang dede mo.
Masama ang pakiramdam mo kasi buntis ka.
Carlinhos!
Patingin ng mga kamay mo.
Ano 'yan?
'Yong drugs mo.
Tingnan mo.
'Yong iba nasa van.
Magtiwala ka.
Magtiwala?
Tarantado kang gago ka.
Nagtiwala sa 'yo ang tatay mo.
- Akin na ang susi. - Hindi.
Kaibigan ko muna.
Hindi ka talaga natututo, 'no?
Huwag!
- 'Wag, maawa ka! - Ito'ng sasabihin ko sa 'yo.
Sa totoong buhay, walang libre.
- Akin na ang susi. - Ito na.
Monti, mga pulis! Takbo!
Bonino, 'wag mong antaying barilin kita.
Dahan-dahan. Dito.
'Tang ina!
Buksan mo kamay mo.
Tara na.
Francisco, ayos ka lang?
Tumawag ka ng ambulansiya.
Wala 'to.
Francisco?
Francisco!
Mas malala pa mga sugat ko sa futsal.
'Tang inang hayop na 'to!
Eduardo.
Hindi 'to America. Sabi mo dadalhin mo ako sa America.
Alam ko. 'Yon ang balak ko.
Si Silvia?
Inaantay na niya tayo, Carlinhos.
Sa America lang tayo titigil, Carlinhos!
Silvia!
Antayin natin siya.
- Silvia! - Eduardo.
Hindi siya darating.
Hindi? Susunduin ko siya, di ba?
Hindi.
Hindi sa di niya kaya.
Ayaw niya.
Paano mo nalaman?
Basta alam ko.
Alam ko alam mo rin.
- Pucha! - Tara na!
Mga tarantado!
Pucha.
Ayokong mamatay na ito ang suot ko.
Walang mamamatay.
Narinig mo?
Walang mamamatay ngayon.
Joe.
Sabi ko sa kanya wala silang makikita.
Paano...
aalis na 'ko.
Ito, o.
Happy birthday.
Naalala mo.
Hindi ko makakalimutan.
September 11.
Sorry, ha.
Hindi.
Ako ang dapat humingi ng sorry sa lahat.
Wala 'yon.
Tutal, papunta na tayo sa America, di ba?
Maraming tao ang nangangarap nito.
BAWAL NA UMUTANG
Azores.
Pinakamasarap na steak sa Europe.
'Tang inang buhay 'to!
TURN OF THE TIDE
Tagapagsalin ng Subtitle: Janice Ruth Geronimo