Au-au!
Polizia dator. Joan behar dugu.
- Polizia! - Polizia!
Polizia!
Tira. Zoazte hortik.
Mugi!
Zatoz hona!
Gurekin zatoz. Altxa!
- Tira! - Lagundu!
- Harrapatu! - Zatoz hona!
Mugi!
Europan gaude. Frantziako hegoaldeko eremu libreko agintariak
arrotz kriminalen kontrako neurriak hartzen ari dira
eta zibilei matxinatu-taldeak salatzeko eskatzen ari zaizkie.
Naziek eremu librea hartuko dute eta Frantzia okupatzen amaituko dute?
AEBk Britainia Handiarekin batera egingo dio aurre faxismoari?
AEBkoek morteroz erasoko dituzte alemanak?
Denborak esango du.
Kaixo?
Ixo! Ez dago inor.
Chagalldarrak dira. Oraintxe jaitsiko gara!
Eskerrik asko.
Polizia gure etxera etorri da.
Ahalik eta lasterren etorri gara.
Moishe-ren agiri frantsesak eraman dituzte.
Kaka zaharra.
Hamazazpi urtez bizi izan gara hemen.
Hain luze, non frantsesek Moisheren lana goraipatu egiten zuten. Eta orain?
Eta orain duintasuna kendu nahi dizuete.
Non dago Fry jauna?
Hirira joan da.
Jarraitu dizuete?
- Ez dakigu. - Ez. Joaten utzi digute.
Esku-hutsik. Arraroa izan da.
Agenteak oso atseginak izan dira.
- Atseginak? - Gu atxilotuz gero, atseginak izan dira.
- Ez. - Damutzen zitzaiela esan dute.
Jakina. Erraza da damutzea.
Margolan guztiak atzean utzi ditugu.
Bere bizitza osoko lana.
Gure bizitza.
- Ez dugu aukerarik izan. - Hartu behar ditugu.
Arriskutsuegia da orain hara itzultzea.
Joan aurretik, lor dezagun informazio gehiago, ados?
Agintari frantsesek hainbat hilabetez zelatatu zaituztete. Zergatik orain, bada?
Zergatik utzi dizuete joaten agiriak kenduz gero?
Varian behar dugu. Bilatuko dut.
Nik gidatuko dut.
Ez. Ezin ditugu hemen bakarrik utzi.
Itxaron hemen.
Ez dut ezagutzen.
Ados.
Bai... Ados.
Letoret, bisarik al dugu Otto Albert Hirschman delako batentzat?
Arreba etengabe ari da enbaxadara deitzen, eta Vichyko Gobernuak jaso ez duela dio.
Arraioa.
Hemen nonbait egongo da.
Nola igo naiteke horra?
Ezin duzu.
Eta nola irten naiteke hemendik?
Dijonetik igaroz
eta Alemaniarantz abiatuz.
- Benetan? - Bai.
Preso-konboiak irteten dira hainbat egunetan behin.
Bill.
Kontaktuak dituzu. Hemen ere bai?
Mezu bat emango diozu nire anaiari?
Bai, saia naiteke.
Zergatik zaude hemen?
Ihesaldi batean parte hartu nuelako.
Eta zu?
Errabinoa naizelako.
Eta zu?
Beste guztiagatik.
Orain ez, Patterson jauna. Itxita gaude. Lekuz aldatuko gara.
Non dago Reese?
- Etxera bidali dut. - Nik zu bidali zintudan.
AEBko Gobernua ere ez omen da hain ahaltsua.
Zer ondo zu hemen egotea. Artea hainbeste maite duzunez gero,
aurkitu dudan gidoi bikain hau maite egingo duzula pentsatu dut.
Mary Jayne Gold.
"Kontua da soldadu britainiarrak
une egokian toki egokian egotea".
Eta gero elkarrizketak
Gizon Ezezaguna Bat eta Gizon Ezezaguna Biren artean...
Itxaron momentu bat.
Parterik onena.
Mary Jayne Gold.
"Utz nazazu sarrerako atean, ados?
Dagobert distrazio gisa erabiliko dut".
Eta gero: "Nire misioa da eta nire erara egingo dugu".
Gold andereñoa, gerra-preso britainiarrak askatzeko misioaren arduraduna.
Txantxa bat ala traizio-aitorpen bat al da?
Ez zenion begirik kendu behar, baina oso lanpetuta egon omen zara
zure mutil-lagunarekin etxalde horretan ondo pasatzen, ezta?
- Zuk jarri zenuen mikrofonoa? - Ba ez.
Halabeharrez heldu egin da hau nire eskuetara.
Baina jende zuzenak honi buruz jakiteaz arduratuko naiz.
Marseillan egiten ibili zareten guztiari buruz. Sun...
Utziozu bakean.
Jende etsita salbatzeko egiten duenak zuk egiten ez duzuna agerian uzten du.
Nor ostia zara zu?
Guztiak salba zenitzake.
Ospa hemendik,
Patterson.
Lena argi samarra izan da.
Albert.
Otto Albert Hirschman?
Ea asmatzen dudan, Gizon Ezezaguna Bat. Edo Bi?
Zer?
Zure arreba zoratzen ari da zure bisaren kontuarekin. Zoaz jasotzera.
Irten ahal duzun artean.
ASKATASUNA
MORSE KODEA: MEZUA BIDALITA
Badakit non dagoen Paul eta askatuko dut.
- Nor zara? - Haren anaia txi...
Haren anaia.
Petit deitzen didate, baina Jacques Kandjo dut izena.
Ados.
Jakin du Paul Saint Nicolas gotorlekuan espetxeratu dutela eta deportatuko dutela.
Mesedez, lagundu nire anaiari.
Nola egingo duzu hori?
Haren plana gauzatuz.
Trenbideak lehertzearena?
Orain polizia furgoiez doa. Landa-errepideetatik.
Badakit. Paulek berak ikusi zituen.
Albertek badaki non dagoen errepidea. Han itxarongo dugu Paul askatzeko.
Eta beste bat hartzen badute?
Ez duzu esperientziarik.
Ezta Paulek ere! Ez da sekula borrokatu.
Azkarra da, bai,
baina ez du inoiz armarik hartu.
Ni borroka askotan egon naiz.
Benetan?
Hau egin dezaket.
Eta laguntza lortuko dut.
Baina armak beharko ditut.
Paulen arabera, zuek badituzue.
Lagunduko didazue?
Zer? Zergatik?
Polizia-konboi bat bahitzen, hilda izatera arriskatzen eta gure operazioa zapuzten?
Ez. Ez zaude prest.
Baina Paul atera behar dugu, zor diogu.
Ez diogu ezer zor.
Margaux, Paul atxilotu zuten Les Milleseko esparruan lagundu zigulako.
Eta guk ordaindu behar dugu? Pentsa, Thomas.
Gure bizitzak, gure identitateak, gure helburuak...
Ezin dugu hori dena arriskatu gerra bat irabazi behar dugunean.
Eta Paul, zer?
Eskerrik asko.
Bisak ditugu. New Yorkerako hurrengo ontzian joan gaitezke?
Hor dago arazoa. Ez dago ontzirik,
eta zuen bisak alferrekoak dira nortasun agiri zuzenak gabe.
Horregatik Varianek toki seguru batera bidali nahi izan zaituzte
Frantziara iritsi zenetik.
- Ez geunden prest. Orain bai. - Ez gaude prest.
Mesedez. Ni arduratuko naiz. Amorratuegia zaude.
Ez naiz Frantziatik nire margolanak gabe joango.
- Nondik sartzen da eguzkia? - Ez dakit.
- Chagall jauna. Chagall andrea. - Eskerrak etorri zaretela.
Gero zurekin hitz egin behar dut.
- Kaixo. Eseri, mesedez. - Kaixo.
Sarekadak egon dira hondartzan eta Pelicanean,
eta Bill Freier atzitu omen dute. Desagertu da.
- Goazen hemendik. - Nola?
Ja ezin dugu chagalldarrak ontzi batera igo.
Joan den udan, burokrata bati saldu nion nire hegazkina LSBrentzako dirua biltzeko.
Oso prezio onean saldu nion, nirekin zorretan dago.
Lisboara eraman bagaitzake, AEBra iritsi ahal izango gara.
Dena antolatuko dut eta aitak ordainduko du.
- Ez zizun laguntza kendu? - Ordainduko du ni itzultzeko.
- Errefuxiatu batekin? - Nire senarrarekin.
Konturatzen al zara dudan ia guztia gainean daramadala?
Norbaitekin ondasunengatik eta ez ideiengatik ezkondu nahi banu,
Chicagoko baboren bat litzateke nire senarra.
Nire arreba Ursulak AEBrako bisa bat lortu zuen niretzat.
Noiz?
Duela pare bat aste iritsi zen, baina...
Baina ez dut AEBko kontsuletxetik jaso.
Zergatik?
Jaso behar dugu. Presta ditzagun gure gauzak
eta har dezagun beranduegi izan baino lehen.
Ados.
Albert, bidaia bat aurreztu didazu.
Begira zer dioen azken zenbakiak.
- Mary Jayne zain daukat behean. - Begira.
Begira. Ouidah!
Mezu bat da.
Paul Saint Nicolas gotorlekuan dago?
Edozein unetan deporta dezakete.
Ateratzen badugu, ez.
Thomas eta Margauxekin hitz egin dut jada.
Ez digute lagunduko.
Ea zer aurki dezakedan gotorlekuaz. Baina behar zaitugu.
Kaixo.
- Ondo. Gero arte. - Gero arte.
Petit etxaldera eraman behar dugu Hansekin mintzatzeko.
Eta kontsuletxearena?
Hau garrantzitsuagoa da.
Paul bizirik dago.
Nire anaia deportaziotik salbatu behar dugu. Hil liteke.
Tamalez, ez dago jateko askorik, baina beti dago ardoa.
Ardoa ondo dago.
Hau dugu.
Jendeak beti ekartzen dizkio bonboiak maisuari.
- Albert. Petit. - Zurekin hitz egin behar dut.
Zurekin ez.
Paul Lisa eta biok aurreko udan egon ginen espetxean dago.
Benetan?
Eta orain? Atera dezakegu?
Saiatuko gara.
Lagunduko dizuet.
Goazen barrura.
- Nik ere lagundu nahi dut. - Ez dut zure laguntza nahi.
Lagundu niri.
Goazen Chagallen lanaren bila. Ez dute hemen utziko.
Ideia ona.
- Autoa utziko diguzu? - Bai.
- Baina... - Tira.
Gidatzen dakizu, Varian?
New Jerseykoa naiz.
Traste honetaz nazkatu naiz.
Furgoiak hainbat egunetan behin irteten dira.
Atera behar dugu batean sartzen duten baino lehen.
- Espetxea gotorleku bat da. - Bai.
Furgoia gelditu behar dugu hiritik atera eta gero.
Paul eta besteak askatuko ditugu.
Erraza da errepidea moztea. Ez dago trafikorik.
Gutako bi gidariaz arduratuko gara. Beste bik atzea irekiko dute.
Armarik gabe?
Funtziona dezake. Ez dakite joango garela.
Armarik gabe, hilda gaude.
Arrazoi du.
Arma pare bat beharko ditugu.
Barkatu. Noiz irtengo da hurrengo konboia?
Tourék aurkituko du Paulen furgoia.
Eta gero? Errepide erdian itxarongo duzue?
Hainbat orduz edo egunez itxaron beharko duzue.
Eta guardiekin hitz egiten badut erosten saiatzeko?
- Aurreko udan funtzionatu zuen. - Aspaldi izan zen hori.
Aurreko udan atxilotu ninduten ontzi batean irteten saiatzeagatik.
Orain ez dago ontzirik.
Orain jendea kalean arrazoirik gabe atxilotzen ari dira.
Ja ezin ditugu guardiak erosi.
Planto egin behar dugu.
Zurekin ados nago.
Hurrengo konboia goizean aterako da.
Paul presoen artean egongo da.
Atera dezagun guztia polizia itzuli baino lehen.
Gidatzen jarrai genezake.
Elkarrekin.
Nora joateko?
Parisera ez.
Ez.
Ezta Erromara ere.
Ezta Jerusalemera ere.
Berlin aspaldi ez da aukera bat.
Eta hemen geratzen bagara?
Bi ezkongabe. Lorategi polit bat. Pare bat ardi.
Zergatik ez?
Ba, lehenik eta behin,
ni ez naiz ezkongabea.
Ba emaztea askatu maite dezakeen norbait aurki dezan
eta nirekin geratu.
Zertan ari gara hemen?
- Marc Chagallen lana jasotzen. - Ausarta zara.
Bakarrik ausartenak etorriko litzateke Europara
ezezagunak salbatzeko.
- Thomas... - Ez duzu zure burua salbatuko?
Nekatu naiz ezkutatzeaz.
Varian.
Bai pertsonalki bai profesionalki...
gezur nahikoa izan ditut.
Baita sekretu nahikoa ere.
Bakardade nahikoa izan dut.
Gu bezalako gizonek ere...
zoriontsu izatea merezi dugu.
Zoriona zaila da.
Bai?
Besoen artean zaitudanean, ez dirudi batere zaila.
Suizidio bat da.
Entzun.
Deitu aitari.
Erosi txartelak. Behin Paul aske denean, zurea naiz.
Benetan.
Chicago, hara goaz.
- Isiltzeko esaten ari zara? - Benetan esaten ari naiz.
Zatoz hona.
Hutsetik hasi nahi dut zurekin AEBn.
Irrikan nago
zurekin AEBn hutsetik hasteko.
Eta ba al dakizu ez naizela borroka uzteko eskatzen ari?
Badakit.
Eta faxismoari aurre egiteko era berriak aurkituko ditugu
eta eraginkorragoak izango omen gara kanpotik jardunez gero.
Ezin naiz joan Paul aske den arte.
Badakit, baina...
Ezin zara han armarik gabe sartu.
Bai.
Badakit...
non dauden arma britainiarrak lurperatuta.
Zer?
Behean elkartuko gara.
Utz dezakegu.
Berdin dit nork entzuten digun.
Tira, altxa!
Kanpora!
Gold andereñoa.
Nolatan zaude hemen?
Otto Albert Hirschmanen bisa jasotzera nator.
Patterson jaunak bere bulegoan dauka.
Aurrera.
Nor dugu hemen? Aurrera.
Kontuz, entzun gaitzakete.
Nire idazkariak Gestaporentzat egiten du lan.
Letoret andereñoak?
Oso idazkari ona ere da. Agian denek egiten dute lan Gestaporentzat.
Zure aitak Otto Albert Hirschman ezagutzen du?
Gaztea eta kementsua da, etorkizun ederra izango du AEBn.
Laster, zure aitak ere maite egingo du.
Noiz arte uste duzu geratuko dela zurekin?
Zenbat urte ditu? 24? 25?
Bizitza osoa aurretik du. Zuk, berriz...
Tipo horrek
beti bizi izan da hegoak moztuta, egoeraren menpe.
Ikusiko duzu AEBn hegan egiten ikasten duenean.
Zer esan nahi du horrek?
Ez dut uste Michigan aintzira aldean golfean jolasten luze geratuko denik.
Amaitu duzu?
Oraindik ez.
Zu, Mary Jayne, herritar estatubatuarra, Frantzian
BHko inteligentziarekin lanean ibili zaren frogak ditut.
Eta legez kontrakoa dela jakingo duzu.
Bakean uzten ez badidazu eta Marseilla berehala uzten ez baduzu,
nik neuk bermatuko dut traizioagatik epaitzen zaituztela.
Orain amaitu dut.
- Mila esker etortzeagatik. - Ezin nuen ezetz esan.
Zorionez, chagalldarrek bisak dituzte, baina ez ontzirik ez agiririk.
- Prest daude? - Dena prest dute.
Ongi.
Beharbada azken ideia on bat dut.
Matrikula diplomatikoa duena. Ez zaituztete mugan miatuko.
Sartu bihurkina kontaktuan
eta jaitsi palanka eta zapaldu azeleragailua aldi berean. Ados?
- Bingham jauna? - Argazkiak utzi ditut.
Sinets dezakezu? Hartuko ditut.
- Ni noa. - Ez dakizu non dauden.
Bingham jauna!
Karabana berde bat mendiko ibai batean igerian.
Ostadar koloreko xake-piezek sua pizten dute.
Katakumeak saski batetik irteten dira eta gozoki egiten dute lo eguzkitan.
Kontuz!
Zoaz begiratzera.
- Irten autotik! - Irten!
Irten autotik!
Etzan!
Lurrera!
Lurrera! Irten autotik.
Eman zure arma.
Hemendik.
Tira! Etzan!
- Etzan! - Jaitsi arma! Lurrera!
Azkar!
Ez mugitu. Aski da!
Ez mugitu.
Etzan.
Anaia.
Anaiatxo.
- Zer dio? - Zure indarra goresten duela.
Ez mugitu!
Anaiatxo.
Arnasa hartu. Saiatu arnasa hartzen.
Arnasa hartu. Dena ondo joango da.
Anaiatxo.
Anaiatxo, nirekin geratu.
Chagall andrea.
Goazen.
- Orain! - Chagall jauna esnatuko dut.
- Non dago Thomas? - Barruan. Haren bila joango naiz?
- Ez. Entzun. - Zer?
Nik eramango ditut.
Espainiara?
Lisboara, eta haiekin joango naiz New Yorkera ontziz.
Eta zer...?
Ez da ondo aterako bizitza errealean.
Baina hau bizitza erreala da.
Ez.
Ni ez naiz sekula hain bizirik sentitu.
Ezta ni ere.
Varian.
Margolanekin lagunduko didazu?
- Non dago Bingham? - Ez dago hemen.
Beraz, nork gidatuko du?
- Autoa hartu duzulaz jabetuko dira. - Era bakarra da.
Atzerriratu edo atxilotuko zaituzte. Ezin izango zara itzuli.
- Lagundu behar diet. - Ez.
Hau ez da chagalldarren kontua.
Hemen gaude. Goazen.
Varian.
Asko sentitzen dut.
Hemen betiko biziko ginela uste nuen.
Une batez, nik ere bai.
Ezer gehiago esan dezakegu?
Otoi egingo dugu?
Edozer?
Mary Jayne!
Joan da.
Mary Jayne!
Lan ona egin duzu hemen.
Tira, Dagobert.
Mary Jayne!
Zer gertatu da? Ondo zaude?
Etorri zara.
Ezin...
Ezin nizun agur esan gabe joaten utzi.
Tira. Igo barrera arraioa.
Limusina bat lapurtu dutela?
Neure muturraren aurrean.
- Eta Fry gidatzen ari zen? - Harrapa dezakezue?
Agian bai.
Edo agian joaten utziko diogu.
Zer?
Bilatu beste limusina bat.
Ahaztu autoa. Eta jendea, zer? Kriminalak eta degeneratuak dira.
Bai, noski baietz.
Baina...
Baina orain, azkenik...
beste norbaiten arazoa dira.
Gabon, Patterson jauna.
1933tik 1945era, naziek eta bere Europako laguntzaileek
sei milioi judu baino gehiago eta beste pertsona "zitalak"
sistematikoki hil zituzten.
1940tik 1941era, Varian Fryk eta LSBk
nazien 2000 biktima baino gehiagori lagundu zieten
Atlantikoa gurutzatzen.
Frantziako erresistentzia armatua 1941eko hasieran hasi zen
kolonia frantsesetako afrikarren, Europa osoko etorkinen
eta BHko Ekintza Berezietako exekutiboaren laguntzaz.
Azkenik, AEB nazien aurkako borrokan sartu zen 1941eko amaieran.
JULIE ORRINGER-EN NOBELAN OINARRITUTA
TELESAIL HAU BENETAKO JENDEARENGAN ETA GERTAKARIETAN INSPIRATUTAKO FIKZIOA DA
Azpitituluak: Yara Prieto Ortiz