Orain amets kolektibo batean sartuko gara.
- Mago bat bezala mintzatzen zara. - Magoa naiz.
Tolestu papera nik bezala.
Eta...
berriro pasatu.
Hori da.
Ireki.
Hara!
"Seme lizun batek usinak zizpurutzen dizkio".
"Ozeano zaharrak umea jaten dio".
"Nire terrier mozkorrak ilargia gorroto du".
"Ahaztutako bala guztiek margoak maite dituzte".
"Gizon doilor nekatu batek olatuak dantzatzen ditu".
"Zuhaitz leloak zuzentasunaren mira du".
"Gorpu finak ardo gehiago behar du".
Bai!
Aita!
Atera hortik!
Zerbait oso arraroa dago mahai azpian.
- Zer? - Zer?
Zer?
Espioi bat dugu.
- Mikrofono bat dugu. - Nola funtzionatzen du?
Irratiz, bateria bat du.
- Urrunetik grabatzen ari zaizkigu. - Nor?
Edonork eros dezake mikrofono bat.
Galdera ez da nor dabilen entzuten, zer entzuten ari den baizik.
Les Millesekoa mahai horretan antolatu genuen.
Xehetasun guztiak emanez.
Jainkoarren.
Guztiak atera behar ditut.
Hirurehun har ditzaket.
Bihar?
Agiriak badituzte, bai.
Ados. Lana dut, beraz.
Apur bat gehiago...
Geldi. Urrunegi.
Eskuinetara. Bale, geldi...
Geldi!
Hortxe. Primeran.
Saskia hor doa.
Geldi.
Zer egingo dugu babo haiekin?
Larrialdiko Salbamendu Batzordea? Bai, zera!
Ez nuke egintzat joko Varian Fry honetan nahasi dela.
- Mary Jayne Gold agian bai, baina... - Irrigarria da!
Tira, Frantziako poliziari arazoak sortzen dizkioten
estatubatuar irrigarriek niri ere sortzen dizkidate.
Beste norbait nahasi egingo zen ihesaldian.
Eta Reese?
LSBko bulegora bidali duzu.
Ba zurekin kontatu beharko dut.
Aurkitu herrialde desberdin bateko norbait hau leporatzeko
- Frot Goldi atzetik joan baino lehen. - Nik?
Egin eta kito.
Txostenetan bilatu azken urtean bisa eskatu duen inor
eta AEBkoa ez den aurki dezakegun norbait aukeratu.
- Ezin didazu eskatu... - Eta kito.
Txakurra eramatea nahi duzu?
Ez.
Egun on.
Fry...
Lasai, Reese. Lena ikustera nator.
- Non daude guztiak? - Dirudienez...
- Hitz egin dezagun kanpoan. - Bai.
Zenbat jende bildu duzu Duboisen ontzirako?
Berrogeita hamar edo?
300 har ditzakeela dio, baina bihar goizean doa.
Zer? Bi aste genituen.
Gobernua portua ixten eta irekitzen dabil. Aukera aprobetxatu behar.
Binghamen berririk?
Bretondarren bisa bidali dute MoMA-tik.
Mehringena eta Hannah Arendtena egin ditu.
Gutxi egin ditzake batera harrapatua izan gabe.
Ondo. Eta Txinako kontsuletxeko gutuna?
Bill horretan dabil. Ea zer dioen.
Bitartean, hondartzetara, tabernetara eta hotel txikietara joan,
ahalik eta jende gehien batu eta etxaldera ekarri. Ados?
Bai.
Eta esan Binghami nirekin han elkartzeko. Ontzia nahitaez bete behar dugu.
Nola daramazu, Bill?
Zer da guzti hau?
Ez dut tinta komertzialik. Neurea egiten nabil.
Idazkera txinatarra egundokoa da.
Badakizu zer jartzen duen?
Ez. Txinako Errepublikarako bisak direla soilik dakit.
Zenbat ditugu?
Hogeita hamar edo. Orain eraman ditzakezu.
Eta sei gehiago egiten ari naiz.
Ederki. Eskerrik asko.
- Pozik laguntzen dizuet. - Segi horrela.
Marseilla eta Dijon arteko tren guztiek gurutzatu behar dute.
Pilareak lehertuz gero, agur trenbideei.
Presoak deportatzen badituzte, Dijonetik igaro beharko dute.
- Guk eragotzi ezean. - Bai.
Entzuten ari zara?
- Kontzentra zaitez, lagun. - Kontzentratuta nago.
- Amodioak itsutu zaitu. - Ez. Lasai nago.
Lisaren senarra itzuli izanagatik, ez...
Mary Jayne ez da gu bezalakoa.
Zergatik? Estatubatuarra delako?
Beharbada bai.
Larrua arriskatzen ari da.
Zu eta biok bizirauteko borrokatzen ari gara.
Mary Jayne nahi duenean joan daiteke.
Merde, polizia-konboi bat. Zatoz.
- Zer daramate barruan? - Zama-furgoiak dira.
Eta zergatik estaltzen dute zama olanez?
Presoak. Presoak deportatzen hasi dira.
Orduan egiptoarrek Israeleko umeak esklabo bihurtu zituzten.
Eta haien bizitzak triste eta latz bihurtu zituzten,
eraikuntza lanetan lan egitera behartu zituzten,
baita nekazaritza lan mota guztietan ere, bihozgabekeria osoz.
André, hemen al zaude?
Irteera irakurtzen ari natzaie gure lagunei.
Zuen AEBrako bisak iritsi dira. Zurea, Jacquelinena eta Aubena.
Bihar goizean, Martinikara zoazte ontzi batean.
- Berri ederrak! - Handik, New Yorkera joan zaitezkete.
Eta ni, zer?
Ez zaituzte AEBn onartuko,
eta badakizu iraultzaile ospea duzula,
baina, Txinarako bisaz, Martinikara joango zara.
Itxaron. Txinatarrek bisa bat eman diote Sergeri?
Bill Freierrek 30 kopia egin ditu
beste hainbatentzat. Victor Braunerrentzat ere.
Zer jartzen du bisa txinatarrean?
Ba ez dakit, ez dakit txinatarrez.
Eta espero dut ofizial frantsesek ezta ere.
Nik badakit.
Hau ez da bisa bat.
Hemen jartzen du: "Agiri hau daramana
ezin da eta inoiz ezin izango da Txinako Errepublikan sartu".
Arraioa.
Ez nekien hain erromantikoa zinenik.
Ez naiz.
Oso berri txarrak dakartzat.
Marseillatik presoak deportatzen hasi dira.
- Alemaniara? - Dijonera behintzat.
Eta zu, zer?
- Zer? - Deportatzen bazaituzte, zer?
Ez naiz preso bat. Harrapatu beharko nindukete.
Ez, baina grabagailu bat aurkitu dute jangelan.
Beraz, entzuten zebilenak Les Milleseko plana entzungo zuen.
Albert!
Martinikarako ontzia 18 ordu barru abiatuko da.
Bihar goizean?
Bai. Lena ahalik eta bidaiari gehien biltzen ari da. Lagun iezadazue.
Serge hirira eraman eta errondak berriro egingo dituzue?
Berriro?
Denek uko egin diote. Brasildarrei komunista dela esan zien.
Kongo Belgikarrekoei anarkista dela esan zien.
Kubatarrei, iraultzailea dela eta damutzen ez zaiola.
Mesedez. Laster itxiko dituzte bulegoak.
Has gaitezen mexikarrengandik. Kontsula liluratu genuen.
- Zuk liluratu zenuen. - Egingo dugu.
- Mila esker. - Bai. Ea.
Ongi etorri Air-Bel etxera. Kaixo.
- Ongi etorri. - Ongi etorri.
Zer da guzti hau?
Bulego honetan azken urtean AEBrako bisa eskatu duten atzerritar guztiak.
Edozeinek lagun ziezaiokeen Gold andereñoari.
- Pertsona errugabeak dira. - Eztabaidagarria da hori.
- Kaixo. - Fry jauna.
Pozten nau zu salbu ikusteak. Ezer behar baduzu, esan.
Bingham!
- Lenak deitu orduko etorri naiz. - Bretondarren bisak?
Zer dabiltza beste guzti hauek hemen?
Duboisek 300 har omen ditzake.
Nola ordainduko duzu hainbeste txartel?
Peggy Guggenheimek dirua eman du. Baina horrek ez nau kezkatzen.
Etxean mikrofono bat dago.
Ja ezin dut jendea hemen izan.
Beti izan da arriskutsua, baina orain atzitu nahi dituzte.
Lekuko kartzelak ia beteta daude.
- Auskalo nora eramango dituzten. - Alemaniara bidaliko dituzte?
Beste sarekada bat egonez gero, guzti haiek jai dute. Entzun.
Ontziari dagokionez, Frantziatik irten ahal izango dira,
kapitaina nire laguna baita.
Baina bakoitzak beste kontinenteetarako sarrera-bisaren bat beharko du.
Ez dut denbora askorik. Toki oro galdetu dugu.
Bingham, mesedez, laguntza behar dugu.
Izen-zerrendarik bai?
Hauek dira bihar joateko prest dauden bakarrak.
Albert Hirschmannekin hitz egin behar dut. Atera behar dugu.
Hirschmann? Otto Albert izenekoa?
Bere bisa iritsi da.
- Ez du jaso. - Berarekin hitz egingo dut.
Ezta chagalldarrek ere, dakizunez. Zergatik ez dute erabiltzen?
Behin eta berriz saiatu naiz, baina ez dira joaten.
- Victor Serge, ez. Komunista da. - Badakit.
Ezta Victor Brauner ere. AEBk ez du oraindik errumaniarrik hartzen.
Ea zer egin dezakedan besteekin. Bihar ikusiko dugu elkar ontzian?
- Ados. - Ongi.
Eskerrik asko.
Non dago Bingham?
Bazkaltzen?
- Mimetizatu egin da. - Barkatu?
Frantsesentzat bazkalordua oporrak dira. Hori utzi dit?
Ba bai.
Ez du mehatxu antza.
BISA
- Zer antza izan beharko luke? - Atzerritar antza. Ez dirudi judua.
- Sozialista da. - Argazkiari begiratuz dakizu?
Goldek Hans Fittko askatu du!
Nola dakizu hori?
- Esparrura deitu dut. - Eta hori esan dizute?
Frantsesez jakiteak laguntzen du.
Bera burua ohi zen han barruan.
Tira, eta nola aurkituko dut Hans Fittko delako hori?
Beste guztiekin dago, jakina.
Air-Bel etxean.
Zer nahi duzun esatearen zain nago.
Lisa.
Paulekin elkartu nahi dut.
Paulekin?
Bai.
Hobeto ezagutu beharko zenuke. Mundua aldatu nahi du.
Gaur gauean bere bilerara noa.
Zatoz nirekin.
Eta zergatik ez goaz AEBra
beste guztiekin?
Has gaitezen hutsetik.
Duela urtebete eskatu genituen bisak.
Agian Varianek ontzira igotzen lagun gaitzake.
Lisa...
Zergatik ez?
Ezin gara orain AEBra joan.
AEB. Irrikan nago. Ezer surrealistagorik al dago
margolari errumaniar bat Texasen cowboy zaldi baten gainean baino?
Ea, Victor.
Sartzen garenean,
saia zaitez isilik egoten, ados?
Zeure hobe beharrez.
Bisez arduratzen diren burges txikiei ez zaie zuzentasuna axola.
Politikarik ez.
Politika nire bizitza da.
Bisez arduratzen diren burges txikiek ez dute hori jakin behar, ezta?
Nazi esparru batean amaitu nahi duzu?
Albert!
Ez da sumisio kontua, biziraupen kontua baizik.
Ulertzen du.
- Nori zaio axola nik bizirautea? - Niri.
Bai. Guri.
Guri.
Eskerrik asko.
Badakizu zer?
Berarekin ezkon zintezke.
Victorrekin?
Honek funtzionatzen ez badu.
Benetan.
Beti diozu eskura dituzun tresnak erabiltzeko prest zaudela.
Tira,
AEBrako bisa bat
AEBko emakume ezkongabe batek
Europako errefuxiatu bati eskain diezaiokeen onena da.
Kontsula prest dago.
Senar bikaina izan naiteke.
Señor Bosques.
Gold andereñoa.
Gure laguna Victor Sergen egoera larria berriz azter dezazun itzuli gara.
Giza-eskubideak izugarri axola zaizkio.
Hainbat atzerriko kontsulatuk ez du hori abantaila gisa ikusteko
sentsibilitate politikorik,
baina uste dugu, zure buru iraultzaileaz, haren egundoko balioa ikusiko duzula.
Jazarpena, atxiloketa, gosea,
erbestea, espetxeratzea... Haren lehen emaztea erotu egin zen.
- Haren bigarren emaztea zara? - Ez.
Gure azken itxaropena zara.
- Ados, arduratuko naiz. - Eskerrik asko.
Eta bai, Serge jauna.
Gora iraultza!
- Zer moduz bazkaria? - Jauna.
Golo Mann idazleari buruz idatzi dute egunkarian. Ezaguna zaizu?
Ez.
Nazien zerrendako beste idazle judu bat izango da.
Hona hemen kontua.
Artikuluaren arabera, Marseillako diplomazialariek irteten lagun diote.
Nola da posible?
Intelektual nazkante batekin samariar onaren papera egin nahi bazenuen,
ezin al zenuen isilik geratuko zen bat aukeratzeko sen ona izan?
Reesek dio emakume gazte bat dagoela bulegoan.
Fryren amarruan sartuta dago eta beti deitzen dizu telefonoz.
- Ez dakit ezer. - Ez?
- Ez. - Ez dizut begirik kenduko.
Utzi tontakeriak.
Zure buruaz harro?
Behin Guztiak Martinikarako bidean egonez gero, agian bai.
Ni zutaz harro nago.
Aizu.
- Hitz egin dezakegu? - Bai, noski.
Eman momentu bat.
Presoak deportatzen hasi omen dira.
Furgoi-konboiak erabiltzen ari dira landa errepideetatik.
Ai ama.
Eta Paulekin hitz egin dut.
Biolentziaz buru egin nahi diet.
Zergatik ez zoaz Europatik?
Zergatik diozu hori?
Binghamek esan dit AEBrako bisa bat duzula AEBko kontsuletxean.
- Nire arreba Ursulak lortu zuen. - Igo ontzira bihar.
Reichera bidaltzen zaituzten baino lehen.
Ez dakit portua luze egongo den irekita. Zure azken aukera izan liteke.
Ez noa inora.
Orain ez.
Ene.
- Zelan? - Ondo.
Mary Jaynek zure bisarena daki?
Zer zabiltza, Sebastian?
Kamera apurtu zait.
Hala ere, ez dut filmik, beraz, nire buruan sortzen ari naiz.
Ideia bikaina.
Adi, guztiok!
Sebastianek paradisuan emango dugun
azken gauari buruzko film bat egiten ari da.
Bai!
Paulek 20 pertsona baino gehiago bildu ditu.
Jarraitu furgoi horri.
Itxaron, geldi!
Dagobert?
Dagobert!
Ai ama...
Nola aurkitu nauzu?
Hara!
Txakur zintzoa zara.
Oso azkarra zara.
- Nork esan diezadake zer den? - Beethovenen Bosgarrenaren hasiera?
Zer gehiago?
Arretaz entzun.
Morse kodea ezagutzen duzue?
Puntu, puntu, puntu, marra.
V letra da.
V, "victoire", garaipena.
Aurrerantzean, musika hau erabiliko dugu
burkideekin irrati publikoaren bidez komunikatzeko.
Lehen konpasak seinalea izango dira.
Beethovenen Bosgarrena eta gero datozen olerkiak eta musika
mezuak izango dira.
Gora erresistentzia!
Nor zara zu?
Gau betea da.
Zer nahi duzu?
Ama!
Zer gertatzen da?
Nor etorri da?
- Itzuli ohera, ama. - Nor da tipo hau?
Ohera!
Gabon, andrea.
Berriak eman behar nizkizun.
Antza, Les Millesen sartzearen ideia
Hans Fittko sozialistarena eta Splendideko atezainarena izan zen.
- Zein atezain? - Harrera-lekuko tipo beltza.
Erresistentzia operazio bat antolatzen ari da eliza batean.
- Ziur? - Neure begiez ikusi dut.
Baina, jakina, nahi baduzu, zeuk ikertu kontu hori.
Bai.
Horixe egingo dut.
Ez horregatik.
Eskerrik asko denagatik.
- Non daude? - Txartel-leihatilan itxaroten.
Bueno,
berrehun AEBrako sarrera-bisa. Marseillako AEBko kontsuletxean zigilatuta
eta, ofizialki, Graham Pattersonen bolalumaz sinatuta.
Tira, mugi!
- Ez gelditu! - Tira!
Fry jauna.
Hauek banatuko dituzu? Eskerrik asko.
Tori.
Gora Mexiko.
Zatoz hona.
- Itzuli barrura. - Zer?
Barrura itzultzeko! Orain!
Paul...
Kandjo jauna?
Zure zerbitzura.
Geldi!
Belauniko.
Atxilotuta zaude!
Altxa.
Horrela.
Mugi.
Mugitzeko esan dizut.
Mugi.
Letoret!
Nugent jauna hemen da. Batzar-gelan dago.
- Norbait eseri da nire idazmahaian. - Norbait?
Binghamek bisak egin ditu onarpenik gabe. Bera izango zen. Arraioa!
- Ontziak abiatzen ari dira? - Portua ireki dute goizean.
Ba ontzietara AEBrako bisekin igotzen ari direnek
bisa faltsuak dituzte. Arraioa!
Kaietara eta poliziari deitu behar diet. Froti ere deitu beharko nioke.
Baina Doug Nugent zain duzu.
Arrazoi duzu.
Ba zuk deitu poliziari, kaietara...
- Denei deitu! - Bai.
AEBrako bisaz irteten ari direnek bisa faltsuak dituzte!
Zer dugu hemen? Txartel zulatuak.
Horiek AEBko iazko erroldaren datuak dituzte,
baina edozein bezerori egokitu ditzakegu.
Datuak...
Adina, arraza, diru-sarrerak, egoera zibila...
ACMk teknologia jartzen du. Ez diegu bezeroei nola erabili esaten.
Datuak jendea taldeka antolatzeko dira.
Migrazioa kontrolatzeko, portaerak aurreikusteko.
Bingham?
Patterson. Nugent jauna.
- Momentu bat. - Bai.
Kaleratuta zaude.
Zer?
Zeren zain zaude? Maletak egin.
Bingham?
Itxi atea.
Frantsesei hau saldu diezu?
Frantsesei, suediarrei...
Baina ustiatu gabeko merkatua, gure ustez,
alemanak dira.
Begira,
kultura estatubatuarra bonbak baino indartsuagoa da arma gisa.
Gure etsaiek ere nahi dute zinemara Ford batean joatea,
Coca-cola bat hartzea eta Scarlett O'Hara Hegoaldea salbatzen ikustea.
ACMren produktuak saltzen ditugu, noski,
baina benetan saltzen ari garena
AEB da.
Kontua da soldadu britainiarrak une egokian toki egokian egotea.
Sarrerako guardiak distraitu. Ni sartuko naiz haien bila.
Hemen elkartuko gara, txarrantxan.
Zer gertatzen da?
Hans Fittko delako bat britainiarrekin...
Hans Fittko delako bat britainiarrekin dago.
Nire senarra. Hilda zegoela uste nuen.
Bai?
Jakina, oraintxe noa.
Andereño.
Gruppenführer.
Alemaniako Reichak zure zerbitzu leiala eskertzen du.
Lan ona.
Pozik laguntzen dizuet.
Hainbat endekatuz...
libratu gara gaur goizean.
Ez dio axola.
257 pertsona.
Tira,
egundokoa da.
Egun ona izan da.
Ez. Egun bikaina izan da.
Eta bihar?
Zenbat judu dago Europan, bederatzi milioi?
Eta beste jende asko ere irten behar du.
257, bai.
Zer egingo dugu beste guztiekin?
Zurekin, adibidez?
Ez, Albert, ontzi horretara igo behar zenukeen.
Zu hemen uztea nahi duzu?
Ez, ez dut hori esan nahi.
Ez...
Aizu.
Zer?
Nirekin...
Nirekin etor zintezke AEBra.
Zurekin ezkon ninteke.
Nirekin ezkondu?
Tira, Victor Serge Mexikorako bidean da jada,
eta Bellmerrek bere panpinak hartu ditu eta joan da.
Uste dut Braunerrek esan zuela mendira joango dela artzaina izatera.
Bai.
- Brauner artzain gisa, e? - Imajina zenezake, ezta?
Emakume estatubatuar ezkongabe bat naiz, zuk esan zenuen bezala,
eta zu Europatik irten behar duen gizon judu bat zara.
Pentsa ezazu zenbat lagundu geniezaieke AEBtik hemen daudenei.
Hemen baliabideak amaitzen ari zaizkigu.
AEBn finantziazioa eta eragin politikoa eskura izango genitzake.
Egin dezagun.
Nirekin ihes egin.
Ez nauzu maite.
Ni...
Ez. Aizu, noski baietz.
Mary Jayne, begiratzen dizudanean,
etorkizuna ikusten dut.
Baina, begiak ixtean, iragana ikusten dut. Burutik pasatzen zaizkidan gauzak...
izugarriak dira. Nire...
Nire buruaren beldur naiz batzuetan. Da...
Ni ez naiz zure beldur.
Ados.
Egin dezagun.
Goazen AEBra.
Albert!
E, zer gertatzen da?
Eseri.
Poliziak Paul atxilotu du.
Nora eraman dute?
Oraindik ez dakit,
baina aurkitu behar dugu gure bila datozen baino lehen.
JULIE ORRINGER-EN NOBELAN OINARRITUTA
TELESAIL HAU BENETAKO JENDEARENGAN ETA GERTAKARIETAN INSPIRATUTAKO FIKZIOA DA
Azpitituluak: Yara Prieto Ortiz