Nakumpirma kong binalik sila sa Camp des Milles.
Ayos ba sila?
Buhay sila.
Mabuti.
Alam mong ituturo ka 'pag pinaamin sila.
- Hindi naman. - Kung suwerte ka.
'Pag sinumbong ka nila sa Vichy, 'di ka namin mapoprotektahan.
'Pag pinilit, itatanggi ka namin.
Eh kabahay ko si Thomas.
Malaki ang Villa Air-Bel.
'Di niya alam ang ginagawa ng lahat doon.
Thomas.
Thomas!
Labas ako roon. Sumusunod tayong lahat sa utos.
Sino ka ba?
Ngayon ka pa nagtanong.
Sino ka? Saan ka pumupunta pagtapos nito?
Ikaw? Si Lovegrove ka ba talaga?
Huwag.
Hindi! Magkunwari kayong 'di n'yo ako kilala.
Wala akong tinatago! Ako ang walang alam sa inyo!
Mas malaki ang giyera sa ating lahat.
Winasak ng Nazi ang Manchester.
Itakas natin sila bago mag-Pasko.
Ikaw ang gagawa.
Mag-isa?
Margaux.
Sasama ako.
Siya lang dapat.
Kasi patapon ako.
- Kasi kasalanan mong nahuli sila. - Ba't ko gagawin ito?
Kung hindi,
babawiin namin ang pagpondo sa Emergency Rescue Committee.
Magandang umaga.
Ano'ng problema ko?
Wala.
Sarap ng tulog ko.
Mabuti iyon.
Lahat sa villa ay gusto nang umalis.
Araw-araw nagtatanong.
Alam na ng mga tsismoso itong atin?
Mahalaga ba?
Sa iba.
Wala tayong pakialam sa kanila, 'di ba?
- Walang pakialam. - Wala.
Maaga lagi si Hannah Arendt.
Nasa internment camp kami sa Gurs
nang sinalakay ang Paris.
Sobrang gulo.
Inabandona ng guwardiya ang lahat. Bukas ang gate.
'Di ako makaalis.
Takot ako.
Paralisadong takot.
Si Hannah...
Tumayo at lumabas.
Parang ang simple lang sa kanya.
Lumakas din ang loob ko.
Sana mailabas ko siya rito bilang utang na loob ko.
Magandang umaga.
Paumanhin, Ms. Arendt.
Ang ano mo...
Wika.
Paumanhin. Ang Ingles ko...
Uy, hindi.
Natuto ako ng kaunting German sa Berlin.
Ba't andun ka?
Sinasalin sa Ingles ang gawa ng kaibigan kong si Walter Benjamin.
Paraan din para humusay ang Ingles ko.
Utang na loob iyan ng Amerika sa iyo.
Pakisabi sa Amerika, pahingi ng visa.
Sa kasamaang palad, 'di ako makakatulong diyan.
Wala ako sa listahan mo?
Varian.
Nagmamadali ako.
Magdiwang tayo ng Pasko para sumaya ang mga tao.
Tingin mo?
- Magdekorasyon tayo. - 'Di ba walang ganyan ang Hudyo?
Nasa Europe tayo. Nagpapasko lahat.
Varian! Kausapin mo naman ako.
Ayaw ko.
- Sige. - Iwan ko.
- Katahimikan? - Sige.
Dali.
- Oo. - Ayos lang.
Masarap ang katahimikan.
- 'Gandang umaga. - 'Gandang umaga.
Kakausapin kita.
Paalis na ako.
Ikaw din, pakiusap.
Upo ka.
Itatakas ko ang mga British POW sa kulungan.
- Siyempre. - Huy.
Kahit posible, tiyak kang andun sila?
Wala akong alam pero tiwala ako sa nagsabi.
British intelligence officer?
Taga-espesyal na operasyon. Margaux ang pangalan.
- Si Lovegrove? - Boss niya iyon.
Sabi na.
- Ipakilala mo ako. - Sige, 'pag tinulungan mo ako.
Sige na.
'Di ko kayang mag-isa.
Bago pumasok, dapat alam nating lumabas.
Galing doon si Bellmer.
Ang eskultor?
- Nasa villa siya. - Tama. Kakausapin ko.
Sige na.
Sisilipin ko ang bakuran ng kulungan.
Magandang umaga.
Babalikan namin kayo agad.
- Magandang umaga. - Uy.
- May naisip ako. - Varian...
Ayusin ang interbiyu para makita lahat ng anggulo.
Baka may makapasok sa USA
bilang estudyante.
Magandang umaga. Para sa interbiyu?
Ako si Dillon Reese mula sa konsulado ng Amerika.
- Ha? - Sasabihin ko.
- Kapalit mo ako. - Kapalit ko?
Sisante ka na, 'di ba?
- Ano ba! - Para sa iyo.
- Aalis ako ng bansa sa 24 na oras? - Malinaw diyan.
Tanggal na rin ang visa ng pagtatrabaho mo.
'Wag mag-alala. Patatakbuhin ko ito na parang relong Swiss.
- Tinawagan mo si Bingham? - Oo. Wala siyang alam.
- 'Wag mo silang hayaan. - Hindi. Lalaban ako...
Kalma.
Ano'ng sabi mo?
Matatanda na tayo. Maaayos ang lahat.
- 'Wag mo itong ipagsasabi. - Oo.
Babalik ako.
Magandang araw.
Pasensiya na.
Babalik ako.
Pasensiya na.
Kakausapin ko siya.
- Pero... - Ngayon!
Sa Miyerkules.
Miyerkules pa? Huli na iyon.
Sayang!
Patterson?
Patterson!
'Wag mong gawin ito.
Naman. Taas ng tingin mo sa akin.
Burukrata lang akong tagasunod sa taas.
Ano'ng sinabi mo?
- Tungkol sa iyo? - Oo!
Ang totoo.
Mr. Bellmer?
Puwedeng magtanong ng...
medyo kakaiba?
Tanda mo ba ang loob ng Camp des Milles?
Tanda ko lahat tungkol sa Camp des Milles.
'Di ko malilimutan bawat sulok habang buhay ako.
Ang pakiramdam ng mga taong nakadikit sa akin lagi.
Ang mainit at basa nilang katawan.
Ang baho ng sangkatauhan.
Magagawan mo kaya ako
ng modelo ng loob ng kampo
pati ang labas ng kampo?
Bakit?
May tutulungan akong tumakas.
Aba, sige.
Puwede rito anumang oras. Ligtas dito.
Salamat.
Mga ginoo.
Matagalang laban ito.
'Pag naitaboy natin ang German sa France,
ang French naman sa Africa!
Ba't may puting kasali?
Hudyo ako.
Puti pa rin.
Pare-pareho tayong lahat ng hangarin.
Mga ginoo.
Kailangan natin ng kakampi.
Pati armas.
Pagsasanay. Impormasyon.
Saan galing?
Mula muna sa British.
Ang pinakamalaking kolonisador sa mundo!
Ngayon, pareho tayo ng layunin.
Kung maitakas natin ang POW nila,
tatatag silang kakampi paglaon.
Sino'ng sasali?
Heto ang listahan ng preso.
Andiyan ang hinahanap mo.
Sasabihan ko silang parating kayo.
Pero dapat mabilis kayo.
Guwardiya kami sa bakuran.
Babaril kami para pumatay. Iyon ang trabaho.
Puwede naming ihinto ang pagbaril
ng 60 segundo.
'Pag nahalatang nagpapatakas kami,
maniwala ka,
babarilin kami.
May mabuting balita at mas mabuting balita.
- Alin ang una? - Kahit ano basta Amerikano.
Magandang balita, mayroon kaming
magandang usapan ng mga customer sa Europe.
Maganda iyan.
Simple lang ang gusto ng ACM anuman ang resulta ng giyera.
Gusto naming umunlad ang negosyo ng Amerika sa rehiyon.
Paano palalawigin ang demokrasya?
Dapat katrabaho ang magkabilang panig.
Tama.
'Pag nakigiyera si Roosevelt, wala na tayo.
Tama ka riyan.
Mas magandang balita naman.
Inaalok ka ng trabaho ng ACM.
Ako?
Prangkahan na, ha.
Kailangan namin ng tao sa Europe.
Ikaw ang numero uno kong naisip.
'Pag handa ka nang lumipat sa pribadong sektor.
Ang totoo,
puwede akong magretiro sa Foreign Service 'pag nag-50 ako ngayong taon.
Varian.
Ba't sobrang galit ka?
Ano ang malala kong nilabag? Ang laban sa pasismo?
Pagkupkop sa radikal?
- Magmahal ng lalaki? - Tigil.
Kung mamumuhay akong lahat ng mabuti ay ilegal,
lahat ng nararapat ay krimen,
kriminal nga ako.
'Di ako magpapaumanhin.
Nagsinungaling ka sa trabaho mo.
May dahilan kung ba't nilihim ko.
Kaya tumagilid ang trabaho ko.
Baka malaman ng French na nasa pugad ako ng...
Mga espiyang British?
'Pag nalaman ng Amerikano, yari rin ako.
Dapat umalis na ako sa bahay na ito
at isasama ko lahat. Pero saan kami pupunta?
Walang mapupuntahan!
Ba't ka konektado sa British?
Sila lang ang lumalaban sa Nazi.
Si Churchill ay kaibigan ng Hudyo.
Galit siya sa Hudyo sa pribadong buhay.
Wala akong pakialam doon.
O sa pribadong buhay ninuman.
Nangako si Churchill na tutulungan kami.
Gusto namin iyon.
Hannah.
'Di kita matutulungan.
Nasisante ako at pinalalayas sa France.
May karapatan ka pa.
Karapatang Amerikano!
Pero nasa France ako.
Lahat tayo nasa France.
Oo.
Bilang Amerikano, karapatan mong maging turista. Ako hindi.
Ako na yata ang pinaka-German na kilala mo.
Nangungulila ako sa bayan ko.
Ang wika,
ang tula,
kahit ang panahon.
Pero 'di na ako German. 'Di ba?
Walang karapatan.
Sobrang gusto mo nang umuwi.
Umuwi?
Wala akong uuwian, Mr. Fry.
Wala akong bansa.
Dito lang ang pasukan.
Manipis at nagugupit ang barbed wire sa ilang lugar dito.
Noong andun ako, may naghuhukay palabas.
Dapat madala ang mga British sa tamang lugar at oras.
- Tiyak naayos na nila. - Baka.
Posible.
May unipormeng sharpshooter.
Guluhin mo ang guwardiya. Papasok ako't maghahanap.
Magkikita tayo banda rito.
Paano kung maipit ka sa loob?
Hindi.
- Sinabihan na ni Touré ang mga preso. - Mabuti.
Kilala mo si Hans Fittko?
Ano?
May kilala kang Hans Fittko?
Nasa listahan ng preso sa Camp des Milles.
Patay na siya.
Ano iyon?
May Hans Fittko sa Des Milles kasama ng presong British.
Kapatid mo?
Asawa ko.
Ha? May asawa ka?
Mali ito.
Kung tama? Ilabas din natin siya.
Pakiusap, gagawin ko ito para sa iyo.
Para makabawi ako.
- Sige. - Sige.
Mary Jayne, 'wag mong gawin.
Labas ka rito.
Ihatid mo ako sa harap ng gate. Gagamitin ko si Dagobert.
Ang aso mo?
Misyon ko ito. Ako ang bahala. Nagmamaneho ka?
- Mary Jayne. - Akala ko mag-isa ako.
Dapat may dala tayong pamilyar sa asawa ni Lisa.
Mayroon ka?
Isa lang.
Singsing sa kasal.
Akin na.
Paul...
Akala ko patay na siya.
Komplikado ang giyera.
Mabuti siyang tao.
Ang singsing.
Pakiusap.
Salamat, sir.
Turistang visa? Numero 134.
Oo.
Tatlong buwan.
Tirahang lokal na lang. Ito iyon?
Oo.
Hotel ito?
Hindi. Pribadong tirahan.
Kailangan ang pirma ng may-ari. Teka.
Sir, teka...
Villa Air-Bel, 63 Ave. Jean Lombard?
Kailangan pa ba? Si Thomas Lovegrove ang may-ari.
Sabi rito, kay Mrs. Marguerite Nouget.
Sige.
Madame Nouget.
Mr. Fry.
Mayroon akong
ipapapirma sa iyo.
Kung tama ito,
pakipirma rito.
Magandang araw.
Salamat.
Lulusot kaya?
Nasa France tayo. Iisa ang tingin ng puti sa mga Itim.
Galingan n'yo.
Magkita tayo sa loob.
Gagana ito.
Ayos iyan.
Magandang gabi.
Tanda mo ako? Dadalaw sana ako.
Sa asawa ko.
Ngayon? Bawal ang bisita.
Pakiusap, ginoo! Puwede?
'Di mo yata nakuha. Alis na, madam.
Nakuha ko.
Naku!
- Ang aso ko! - Hoy!
- Ang aso! - 'Wag!
Hulihin ang aso!
Dagobert!
Hulihin ang aso!
Diyos ko! Dagobert!
- Ayos ka lang? - Oo.
- Ikaw? - Oo. 'Musta?
Alis.
Takbo.
Dito.
- Kita mo ang ilaw? - Oo.
Sige.
Makinig! Diretso kayo roon. Kita tayo sa kotse.
Teka! Si Paul?
- Paul? - Paul.
Ewan...
- Si Paul? - Ewan...
Tulak!
Tara.
Dagobert!
Diyos ko, Dagobert! Kukunin ko siya.
- Mary Jayne, 'wag! - Una ka na. Ayos lang ako.
Sige na. Ayos lang.
Magkotse ka. Nasa iyo ang susi.
'Di kita iiwan.
Tigil!
- Lintik! - Tara na!
Sige.
Ganda.
Naayos mo ang visa mo?
Oo.
Ang akin?
Maniwala ka,
kung puwede lang, gagawin ko.
Talaga?
Ang karamihan, takot kumilos mag-isa.
'Di ako tulad nila.
Patunayan mo.
Mary Jayne.
Uy. Ano'ng nangyari?
Maayos lahat. Pero...
Nawala ang aso.
Ang mga POW?
Paparating, nakabisikleta.
Si Lisa?
Ayos lang ako.
Hinintay kita.
'Di ka dumating!
Lisa.
'Di ka dumating!
Lisa.
Mary Jayne.
Ano...
Alam ko'ng ramdam mo.
Nawala ko...
lahat.
Mga magulang ko.
Mga kaibigan.
Kapatid ko.
Si Ursula?
Hindi.
Iba pa.
Si Eva.
Ang bunso.
Alam mo...
'di ka puwedeng panghinaan ng loob.
Alam mo,
ang galing mo kanina.
Napakahirap ng misyon.
Determinado kang iligtas ang asawa ni Lisa.
At nagawa natin.
Pero dapat
abante lang.
Kasi...
Lisa.
Nabuhay ako roon kasi iniisip kita.
Kriminal din ako.
Alam ko.
Ba't si Madame Nouget ang may-ari ng bahay?
Tagal niyang nagtrabaho sa akin sa Paris.
Alam niya ang ginagawa ko.
Pati ginagawa natin dito?
Nagpupuslit ako ng Hudyo sa Palestine.
Pagdating ng Nazi sa Paris,
pinatakas niya ako.
Laki ng utang ko.
Aalis din ako rito.
Iiwan ko sa kanya ang bahay.
Bagong mundo ito, Varian.
Itapon na ang lumang gawi.
Kung itatapon ang lumang gawi,
saan tayo kukuha ng gabay?
Sa sarili natin.
Sa isa't isa.
Magandang umaga.
Ang ganda ng gabi ko.
Sarap sabihin sa German.
Hindi wika natin ang nabaliw.
Hindi.
Balang araw, babawi ang Germany.
Balang araw.
Nasa ngayon tayo.
Buhay na buhay ako ngayon.
ALBERT HIRSCHMAN
U HIRSCHMAN HOTEL DU MAR, LISBON, PORTUGAL
Mahal kong kapatid.
Naikuha ko tayo ng visa sa Amerika.
Kunin mo ang iyo sa konsulado ng Amerika sa Marseille.
Alam kong ayaw mong sasabihan ka ng gagawin.
Pero bilang respeto sa magulang natin, kunin mo ang visa.
Sunduin mo ako sa Lisbon. Sabay tayong pa-Amerika.
Marami na tayong nawala.
Ayaw kong iwan ka.
Ang mahal mong kapatid, Ursula.
Bingham.
- Salamat sa pagpunta. - 'Sensiya na kay Reese. 'Di ko alam.
Nakakahiya pero ayos lang. Inikutan ko siya.
Pinapaalis ka sa France?
'Di ako susuko.
Mabuti.
May hiling ako sa iyo.
Si Hannah Arendt, may puwesto sa barkong pa-Caribbean.
Kaibigan ang kapitan.
Kailangan ng visa.
Sarado ang piyer.
'Pag bumukas ulit, handa tayo.
Kailangan ng maraming visa. Malaki ang barko.
Dapat mong makita ang memo
ng mga boss sa State Department.
"Nagdurusa ang Hudyo. Sa kasaysayan nila,
'di ito gaanong nakakamatay."
"Kung tatanggap tayo,
matatanda lang para 'di dumami at makapinsala."
Tinataboy ang barko ng refugee sa New York.
Baka raw may espiyang German.
Ang boss at tatay ko, pati iba...
Kakampi mo ako.
Pero Varian, 'di ko kayang sumuway sa utos.
Kaya mo!
Ako ang sponsor niya. Sabihin mo pinilit kita.
Kahit ano.
Gawin mo'ng kaya mo.
Pakiusap!
Baka tatlo kada linggo.
Iyon na.
Salamat.
Paul.
- Salamat sa tulong sa POW namin. - Ninyo?
British ka.
Nasa tama ang British sa labang ito.
Panig ako sa kanila.
Marami ka raw masasabi, malalaking plano.
May tsansang mabago ng giyera ang pagkatao natin.
Paglaya mula sa loob palabas.
Lalaya ang Europe, sunod ang mga kolonya.
Ano'ng iniisip mo?
Umaasa ang buong operasyon ng Nazi sa riles ng tren.
Malaya pa ang bandang timog ng France.
Sa ngayon.
- Putulin na natin ang paa. - Paano?
Piling pag-atake sa ilang riles
na konektado sa Gestapo sa Dijon.
Mabagal ayusin ang tulay.
Kailangan ng pampasabog, armas, impormasyon.
Mabibigay mo?
Oo.
Para sa iyo, iha.
Salamat, Hans.
- Maligayang Pasko. - Sa iyo rin.
- Salamat. - Walang anuman.
'Sensiya na. 'Di kita naiuwi sa Pasko.
Maniwala ka.
Mas magandang Pasko ito sa inaasahan namin.
Masayang Pasko.
- Masayang Pasko. - Masayang Pasko.
Maligayang Pasko.
Commissaire! Maligayang Pasko!
May maipaglilingkod ako?
Pumasok ang babaeng Amerikano sa kulungan.
Ha? Sino?
Mary Jayne Gold.
Walang kayang pasukan si Mary Jayne Gold.
Wala?
'Di mo kilala ito?
Si Ms. Gold ay nagtatrabaho para sa British.
British?
Mga sundalong British ang tinakas. Iniwan ang aso.
Krimen sa giyera ito.
- Ako ang mananagot? - Oo.
INSPIRASYON ANG NOBELA NI JULIE ORRINGER
ANG SERYENG ITO AY KATHANG-ISIP LANG, INSPIRASYON ANG TOTOONG MGA TAO AT GANAP
Tagapagsalin ng Subtitle: Libay Linsangan Cantor