Ładnie tu.
Mary Jayne.
Mary Jayne? Pobudka.
Udało im się. Są tutaj.
Idziesz ze mną?
Lepiej, żeby mnie nie widzieli. Będzie dobrze.
Powodzenia.
Mamy sześć rewolwerów Lee-Enfield,
sześć karabinów o kalibrze .303, po 300 sztuk amunicji dla każdego.
Granaty, plastyczne materiały wybuchowe i detonatory.
Nie wiem, co z tym zrobimy, ale...
- Przed nami długa i ciężka walka. - Radosnych Świąt.
U nas się mówi: „wesołych”. To za siedem tygodni?
- Już będziecie w domu. - Tak?
Oby Święty Mikołaj przyniósł mi Dakotę, żebyśmy stąd odlecieli.
- Kiedyś miałam Vegę Gull. - Przydałaby się teraz.
Sprzedałam ją, by opłacić tę operację.
Pojedziecie pociągiem do Banyuls-sur-Mer.
Jak mówiłam, to bezpieczna trasa przez Pireneje.
Gdy już tu traficie, będziecie w Hiszpanii.
To są wasze nowe paszporty
i ubrania na zmianę.
Będziecie udawać pracowników winnicy.
Dobra, panowie, wyruszamy.
- Dzięki. - Panno Gold...
Wielkie dzięki!
Dziękuję.
Tu Europa.
Podczas gdy naziści
kontynuują niepowstrzymany marsz przez kontynent,
Amerykanie maszerują na wybory.
Jeśli bezprecedensowo wygra wybory po raz trzeci,
prezydent Roosevelt deklaruje dalszą neutralność,
ale kandydat republikanów Wendell Willkie
twierdzi, że jego przeciwnik potajemnie planuje udział USA w wojnie.
Komisarzu.
Witam w Marsylii, Gruppenführerze.
Miasto jest u pana stóp.
Bardzo dobrze.
Ulice są bardzo czyste.
Żadnych kłopotów. Żadnych protestów.
Usunęliśmy wszystkich oszustów. Czysto.
Bardzo dobrze.
Miłego pobytu. Do zobaczenia wieczorem.
Dzień dobry.
Przepraszam. Musiałem.
W sowieckich więzieniach piłem gorszą.
Musimy zabrać stąd Waltera Mehringa. Oszaleję przez niego.
Nie śpię w nocy, bo w kółko ćwiczy swój repertuar.
- Ma zabawne teksty. - Ile można słuchać marszu nazistów?
Wkurzył nazistów. Goebbels go zabije.
Tym bardziej trzeba go szybko zabrać z tego domu
i wysłać na Broadway.
Biedak.
- Niełatwo ciągle być na celowniku. - Wszyscy ciągle jesteśmy na celowniku.
Naziści traktują siebie zbyt poważnie.
Tak myślisz?
Nie wezmę Mehringa do biura. Będzie ćwiczył.
Zabierzesz go do Pelikana?
Bill Freier przyniesie tam paszport Mehringa.
Nie mogę. Panowie...
Miłego dnia.
Szach.
Panowie.
Cześć.
- Wcześnie wstałaś. - Oglądałam wschód słońca.
Na pewno.
Goebbels to kłamca Ten Aryjczyk to chodząca satyra
Zabawne.
Tak. I przyda mi się dużo paliwa.
Towarzysze, zajrzyjcie do jego spodni...
Dzięki.
Jak poszło?
Narysowałam im mapę. Oby umieli jej użyć.
To żołnierze. Przejdą na drugą stronę.
Dobra robota.
Dzięki.
Jeśli Varian się o tym dowie, zabije mnie, a potem ciebie.
Varian się nie dowie.
- A jeśli tak, to uzna, że dobrze robimy. - Na pewno?
Oczywiście.
Dzień dobry. Witajcie.
Dziękuję. Wkrótce państwa przyjmiemy.
- Dzień dobry. - Cześć.
Mam dobre wieści dla odmiany.
Potrzebuję kawy.
Prawdziwej kawy.
Co to za dobre wieści?
Freier skończył paszport Mehringa. Coraz lepiej mu to wychodzi.
Wspaniale. Umówisz go z Albertem i Mehringiem w Pelikanie?
Tak.
Damy ci paszport i odjedziesz pociągiem. Jutro zjesz śniadanie w Hiszpanii.
- Idziemy! - Panowie...
Dajcie mi zapłacić rachunek.
Już płacę.
Dziękuję.
Chodź. Chodź z nami.
Idę.
Policja! Stać!
Stój! Policja!
Policja! Nie ruszać się!
- Jest pan aresztowany. - Idziemy!
Chwila!
O co tu chodzi?
- Tu o nic nie chodzi. - Tak działa faszyzm.
Zanotuj.
Znakomite.
Do samochodu! Natychmiast.
- Kobiety i dzieci zostają. - Chodźmy.
Nie wolno rozdzielać rodziny!
Będzie dobrze.
Chodźcie wszyscy!
Ruchy!
- Gdzie jest piesek? - Piesek?
Pies.
Idziemy!
Proszę ze mną.
Już!
Ruszać się! Do przodu.
- Czemu teraz nas zgarnęli? - Robią czystki.
Ale czemu teraz?
- Varian. - Do willi też przyszli?
Przeszukali cały dom.
To niedorzeczne.
Idźcie dalej.
Wypatrujemy pierwszych sygnałów, czy Nowy Ład Roosevelta
zdołał przełamać opór republikanów w nowym...
Nie ma nic nowego w siedmioletnim programie!
- Kiedy kończą się wybory? - Wieczorem.
O co chodzi?
- Mamy spotkanie z... - Dougiem Nugentem.
Z American Computing Machines.
Chciałby, żeby go przedstawić.
Doskonale. Jeśli republikanie wygrają,
amerykańskie firmy jak ACM czeka wielka przyszłość w Europie.
Przyszły ambasador musi mieć znajomości.
Podarunek od ACM.
Elektroniczne maszyny do pisania. Wyjątkowy produkt.
Mam dwie angielskie klawiatury i jedną francuską.
Możemy nawet dostarczyć niemieckie klawiatury,
jeśli uznacie to za... konieczne.
Wystarczy zamienić te klawisze na umlaut
i to dziwne B, które brzmi jak S.
Przyniosłem wam też to,
bo uznałem, że może wam się dziś przydać,
kiedy ogłoszą wyniki.
Tadam!
Tak można śledzić głosy Kolegium Elektorów.
Co to takiego?
Wyjaśniłbym ci to,
ale nigdy tego nie zrozumiesz, bo to bez sensu.
Osły kontra słonie.
Czyjej wygranej chcemy?
Słoni!
Osłów.
W USA jest silna tradycja dwóch kadencji, młodzieńcze.
Wierzymy w nowy początek.
Zobaczymy, co się stanie dziś wieczorem, ale wiem,
że Willkie jest faworytem w tych czterech stanach.
Amerykańskim biznesmenom nie podoba się,
że Roosevelt chce zmienić USA w dyktaturę.
I jeszcze ostatni prezent.
To produkt lokalny.
Z rocznika 1916? To musiało kosztować fortunę.
Proszę go otworzyć, gdy Willkie wygra.
Wiecie, że pracujecie dla przyszłego ambasadora USA we Francji?
To nie jest jeszcze pewne. Doug, nie mogę tego przyjąć.
Może pan i przyjmie pan.
ACM chętnie przysłuży się nowym decydentom w Europie.
Bardzo dziękuję.
- To Walter Mehring. - Co tam się dzieje?
Skoordynowana akcja. W całym mieście są aresztowania.
Dobra. To ten Walter Mehring.
POSZUKIWANY WALTER MEHRING
Te plakaty są wszędzie.
O Boże.
Weźmy go do pokoju na górze.
Aresztowanie niewinnych ludzi w Marsylii? Źle to wróży.
Wejdź.
W porządku?
Albert, wiesz, że nie lubię być sam.
Nie jesteś sam. Wrócę tu.
Dobrze. Z winem.
Postaram się. Zamknij drzwi.
Mehring. Zamknij drzwi.
Mehring jest w pokoju. Dziękuję wam.
Nie może zostać długo. Ma pociąg.
Pójdzie dziś z Lisą przez Pireneje.
Zarezerwowaliśmy pięć pokoi na nazwisko Schrader.
Widać, że coś planują.
Jeśli wracasz na górę, musisz się przebrać.
Zamieńmy się ubraniami. Chodź.
Dokąd idziesz?
Na zewnątrz.
Zostań tutaj.
Zastąp mnie. Chcę wiedzieć, co się dzieje.
Uważaj na siebie.
Musimy znaleźć kogoś, kto powie nam, o co chodzi.
Cholera.
Wiecie, co jest dziwne? Chyba już byłem na tym statku.
Co?
Kojarzę jego nazwę.
SS Sinaia.
O mój...
Przepraszam.
- To przez nas. Na pewno. - To bez sensu.
Mary Jayne.
Przepraszam.
Thomas.
Co za niespodzianka.
W porządku?
- Nie bardzo. - W porządku.
Gdzie Lena?
Zrobili nalot na całe biuro, ale zabrali tylko mnie.
To nie ma sensu. Aresztowanie Amerykanów. Dlaczego?
Vichy bardzo uważa, żeby nie podpaść Ameryce.
- Może Madame Nouget na nas doniosła. - Nie zrobiłaby tego.
- W willi ukrywamy zbiegów. - To niemożliwe.
Nasze działania są niezgodne z prawem.
Jakie działania?
Fałszywe paszporty i czarnorynkowy kantor.
Zawsze mi powtarzasz, że robię za mało.
- A teraz robię za dużo? - Robimy, co możemy.
Naprawdę?
Przepraszam.
Może mi powiecie, czemu oboje wyglądacie na winnych?
Dobrze.
Muszę mu powiedzieć.
Pomagamy brytyjskiemu wywiadowi.
Brytyjskiemu wywiadowi?
Pierwsza grupa jeńców wojennych przemierza dziś trasę F.
Ta kobieta, która podeszła do mnie w hotelowym lobby, pracuje dla ciebie?
Pracujemy dla niej.
Ale Mary Jayne robi to po to, by utrzymać Komitet.
- Trzeba nam pieniędzy. - A fundusz?
- Mamy wspólny cel. - To nie takie proste.
Stawka jest wyższa niż nasza relacja.
Naraziłaś cały nasz Komitet.
Amerykanka działająca na rzecz zagranicznego wywiadu.
To nie żart. To zdrada stanu.
Nie zginę za to, że pomogłam aliantom uciec ze strefy wojny.
Nie? W USA za zdradę stanu grozi kara śmierci. Rozumiesz?
Nic ci nie zrobią.
Skąd niby to wiesz?
To niedorzeczne. Nic dziwnego, że nas aresztowali.
Mehring, to ja. Otwórz!
Widziałem Wehrmacht na korytarzu. Ścigają mnie? Wiedzą, że tu jestem?
Nie.
Dziękuję.
Walterze...
Posłuchaj.
Tak.
Nie możemy ryzykować i wyjść teraz. Rozumiesz?
Spóźnisz się na pociąg.
- Słucham? - Wiem, że się boisz.
Wymyślę, jak pomóc ci uciec. Ale tu jesteś bezpieczny.
Tylko...
bądź cierpliwy.
Cierpliwy? Otaczają mnie naziści!
Więc nie otwieraj drzwi, chyba że usłyszysz mój głos.
Jasne?
Tak.
Młodzieńcze!
Potrzebuję pomocy.
Tak. Oczywiście. Jak mogę pomóc?
Parownica i żelazko.
Ostre zagięcia w odpowiednich miejscach. Rozumiesz?
Tak.
Parownica i żelazko.
Nic ci nie jest?
Prawdziwy nazista. Z krwi i kości.
Nigdy wcześniej nie zetknąłeś się z prześladowcą, prawda?
Nie.
Nie w ten sposób.
Mnie to się zdarza codziennie.
Widać, kto jest kim. Francuzi są biali, a my czarni.
Jemy jak oni, mówimy jak oni.
Naziści robią w Europie to, czego doświadczyliśmy w koloniach.
Strach, przemoc, poczucie,
że nie jesteś człowiekiem, bo masz własną kulturę.
To szaleństwo. Policja oczyszcza ulice.
- Czemu? - Naziści przejmą władzę.
Schrader kazał zamknąć jadalnię na kolację z komendantem policji.
Tu, w hotelu?
- To moja szansa. - Na co?
Żeby go zabić. Daj mi nóż, nóż do listów, cokolwiek.
Spokojnie!
Przez ostatnie siedem lat uciekałem.
Wiem, że teraz pomagam,
ale pomagam innym, bo wszyscy uciekają.
Skoro i tak mam umrzeć,
to przynajmniej zabiorę ze sobą jednego z tych drani.
No dobra.
Dobra.
Ale najpierw zaplanujmy, jak wydostać stąd Mehringa.
Führer zaczął Pejzaż we krwi malować
Przed tym obrazem
Picasso może się schować
Gumka Führera wszystkich Żydów wymazała
Choć jego pędzel jest jak myszka mała
Führer woła, a Goebbels zaraz człapie
„Mam tylko jedno jajo”, mówi Hitler
I w dłoń je łapie
Więc Goebbels jedno ze swych jaj mu zaraz da!
Na co mu jaja dwa, kiedy Führera ma?
Och, Führer!
Podnieście ręce! Świat czeka wnet zagłada
Gdy Goebbels już się ku zwycięstwu skrada
Żydzi, artyści i komuniści Martwi leżą wokół
Jeszcze został jeden
On sam
I będzie spokój
Walter!
Włóż to.
Jesteś pijany?
Nie.
Teraz tak.
Chodźmy.
Szybciej.
Komisarz Frot!
- Czemu zawdzięczam tę przyjemność? - Znalazłem pana amerykańskich przyjaciół.
- Kogo? - Variana Frya i Mary Jayne Gold.
- To nie moi przyjaciele. - Tak. Ale zostali aresztowani.
Na jakiej podstawie?
Marszałek Petain odwiedza Marsylię ze swoimi nazistowskimi kolegami,
więc oczyściliśmy miasto na paradę.
Aresztował pan Amerykanów z powodu parady?
To kwestia bezpieczeństwa narodowego.
Co Amerykanie mają z tym wspólnego?
Nie mogę komentować trwających śledztw, ale...
ale... powinien pan wiedzieć, panie Patterson,
że obserwowaliśmy ich oboje w ostatnim czasie.
Od kiedy?
Gdzie ich trzymacie?
Na statku.
W porcie.
Na statku SS Sinaia.
Chciałem panu przekazać tę wiadomość osobiście,
z uwagi na pana...
prywatną relację z panną Gold.
Albert...
Nie mam czapki! Zobaczą, że jestem oszustem!
Cholera. Wracamy do hotelu.
Absolutnie nie.
Chodź.
Zostań tu!
Aresztowano tu wszystkich?
Nie wiem.
Nie znajdzie pan tu tego, czego szuka.
To nie tak.
- Krok w tył! - Tylko przebrał się za nazistę.
- Jestem Walter Mehring. - Pierwszy wróg publiczny dla Goebbelsa.
Co mu pan zrobił?
Piszę, śpiewam.
A wokół sami krytycy.
Widziałem pana twarz na plakacie.
Szukamy kryjówki.
Tu nie jest bezpiecznie. Wszyscy musimy uciekać.
Musisz jeść.
Sekret przetrwania polega na tym, by myśleć jak żołnierz.
Jesz, kiedy możesz, i odpoczywasz, kiedy możesz.
Tu pan jest. Varian Fry.
- O co chodzi? Czemu nas zatrzymano? - Ja tylko sprawdzam, czy żyjecie.
- Proszę nas uwolnić. - To nie moja decyzja.
Mam wiadomość do kapitana statku.
Proszę go spytać, czy pamięta obronę Berlina w 1930 roku.
Jeśli tak, to czy chce rewanżu.
- Co? - Proszę mu to przekazać.
Jestem tu tylko po to, by sprawdzić, co z niewinnymi Amerykanami
przypadkiem złapanymi podczas porannej akcji policji.
Policja o nas wie.
Co ty mówisz? Nie ma żadnych „nas”.
To koniec.
To jakiś żart?
Albo mi pomóż, albo się wynoś.
Nikomu więcej o mnie nie mów. Dobrze?
Żartujesz sobie?
Nie zamierzam o tobie nawet myśleć.
Zapytaj go.
Odesłaliśmy wiernych do domu, gdy usłyszeliśmy o nalotach.
Podobno policja nie ściga francuskich Żydów.
Nie ścigała. Teraz już ściga.
Proszę to włożyć.
To była tylko kwestia czasu.
Dobrze.
- Naziści przejmują Marsylię? - Nie wiem.
Musimy ocalić judaica.
Jedyny sposób, by stąd wyjść
bez zwracania na siebie uwagi, to wtopienie się w tłum.
Dlatego rabin i ja zgoliliśmy brody.
Chodź.
Przystanek jest na końcu ulicy. Zabierzemy go tam.
- Dziękuję. - Do widzenia.
Idź z nimi. Autobusem dojedziesz do willi.
Zostań tam.
Będziesz bezpieczny.
Idź!
Panie Fry, znów się spotykamy.
Ograł mnie pan w szachy trzy razy z rzędu.
Kapitanie Dubois.
Tym razem nie jest pan w Europie jako turysta?
Jak pan i pańska łódź daliście się wciągnąć w ten numer?
Nie z wyboru.
Pamiętam pana jako honorowego człowieka. Kapitanie, mogę mówić szczerze?
Przy rewanżu.
Wyprowadzamy osiem, dziesięć osób na tydzień przez Pireneje.
To stała liczba, ale niewystarczająca.
„My” to kto?
W Nowym Jorku była nas mała grupa.
Założyliśmy komitet z ważnymi emigrantami z Niemiec.
Thomasem Mannem, Theodorem Adorno.
Chcieli ocalić swoich przyjaciół, kolegów,
największych myślicieli i artystów na świecie.
Potrzebowaliśmy kogoś na miejscu. Tylko ja się zgłosiłem.
Nikt w Stanach nie chce widzieć, co dzieje się w Europie.
Nie wiem już, komu ufać.
Ludzie nie przestrzegają zasad, więc sami je wymyślają.
Może dobrze robią.
Kiedy świat jest do góry nogami, to gdzie jest północ?
Tej zimy płynę dwa razy na Martynikę i z powrotem.
Ładunek jest lekki.
Lekki jak 200 osób.
Nie mogę wysyłać uchodźców na gapę.
To proszę coś wymyślić.
Oferta jest aktualna.
Szach-mat.
Naszym celem jest...
konsolidacja obozów dla internowanych na froncie wschodnim.
Logistyka transportu tylu osób przez Europę
jest oczywiście skomplikowana.
Ale nie jest niemożliwa.
I...
jesteśmy gotowi pomóc we wszystkim, co zamierzacie.
Bo w Marsylii jesteśmy ambitni.
I bardzo poważnie traktujemy problem żydowski.
To dobrze.
I wypatrujemy dnia,
w którym nasz wspaniały kraj uwolni się od ich obcych wpływów.
W Europie jest tylko jeden wspaniały kraj.
Tak. Oczywiście.
Oczywiście. Proszę wybaczyć, Gruppenführerze Schrader.
Francja została zarażona.
Ale z pana pomocą, Gruppenführerze,
już wkrótce
wszyscy ci ludzie będą w moich rękach.
Naszych. Naszych rękach.
Na zdrowie.
Jak poszło?
Wywiozłem Mehringa z miasta. Oddaję to.
- Nie. - Paul, nie zatrzymuj mnie.
Nie. To zbyt niebezpieczne.
- Weź się w garść. - Przestań!
Uspokój się. Jeśli to zrobisz, wszyscy zginiemy.
Aresztowano Variana, a policja weszła do willi.
A MJ?
Ją też zabrali. Są przetrzymywani na statku w porcie.
Idź.
Czyli aresztowano nas z powodu parady.
Tak powiedział kapitan statku. To niedorzeczne.
Szukaj w tym logiki, a się rozczarujesz.
Jeśli nam się poszczęści, wypuszczą nas
i jutro znajdziemy się tam, skąd dzisiaj wyszliśmy.
Ale wtedy będziemy wiedzieć, że to był raj.
Jesteście wolni.
Dobra, chodźmy.
- Tak. - Chodź.
Varian.
Boże, nie patrz tak na mnie.
- Jestem wykończony. Porozmawiamy rano? - Liczyłeś na moje pieniądze.
- Mówiłaś, że je masz! - Początkowo miałam.
Ale potem nie chciałam zawieść ciebie i...
Rozumiem.
Sypiasz z Pattersonem?
A ty sypiasz z Thomasem?
Nie waż się...
Zrobiłam to tylko raz i tylko dlatego,
że myślałam, że pomoże mi z ojcem.
- Wszystko w imię operacji. - To prawda. Varian!
Jesteśmy po tej samej stronie. Ty, ja i Thomas.
Lisa?
Pojmano grupę brytyjskich żołnierzy w Banyuls.
- Co? - Mieli mapę mojej trasy.
Narysowaną na magazynie o modzie.
Ty to zrobiłaś?
Ja...
Mieliśmy jedną drogę ucieczki.
Teraz nie mamy żadnej.
Jak mogłaś być tak głupia?
Panie Fry.
Dziękuję, że André wrócił do domu.
Jest do pana telegram.
Dziękuję.
JESTEŚ ZWOLNIONY ZE SWOICH OBOWIĄZKÓW. STOP
WRÓĆ DO NOWEGO JORKU. STOP PODPISANO KOMITET STOP
Coś od pana żony?
To nic takiego.
Varian.
Idę spać.
- Dobrej nocy. - Dobrej nocy.
Boże.
Panie Fry.
- Nie uwierzy pan, co dziś przeżyłem. - Chętnie posłucham.
Sprawdzę tylko, czy Roosevelt nadal jest prezydentem Stanów Zjednoczonych.
Mimo nastrojów izolacjonistycznych
w kraju, który dopiero wychodzi z wielkiego kryzysu,
Amerykanie zerwali dziś z tradycją,
ponownie głosując na prezydenta Roosevelta.
Pokonał czarnego konia tych wyborów, Wendella Willkiego,
biznesmena, który przedtem nie kandydował w wyborach.
Czy podczas tego mandatu USA dołączą do walki Wielkiej Brytanii z nazistami?
Europa wstrzymuje oddech...
Mary Jayne!
Wracam prosto z portu.
Kapitan powiedział mi, że przetrzymywano cię cały dzień.
Co tutaj robisz?
Coś ci się stało?
Pracuję z Brytyjczykami. Zgadłeś.
Trasa Lisy przez Pireneje została odkryta przeze mnie.
Wiem, że próbowałaś pomóc.
Wciąż myślę o ludziach w Chicago,
którzy myślą...
że to, co się tu dzieje, ich nie dotyczy.
Ludzie tacy jak mój ojciec głosowali za tym, żeby uniknąć wojny
i chronić życie Amerykanów.
Nie wsadzili nikogo do więzienia.
Nie mają krwi na rękach.
Wiesz,
nikt z nas nie potrafi przewidzieć wszystkich konsekwencji swoich czynów,
ale ta wiedza nie usprawiedliwia bezczynności.
Inaczej co to znaczy żyć?
Już dobrze.
PRZEZ OCEAN
NA PODSTAWIE POWIEŚCI JULIE ORRINGER
TO FIKCYJNY SERIAL, DLA KTÓREGO INSPIRACJĄ BYLI PRAWDZIWI LUDZIE I WYDARZENIA
Napisy: Joanna Rychlik