Hara, zer etxetxo polita!
Mary Jayne.
Mary Jayne, esna zaitez.
Heldu dira. Hemen daude.
Ba al zatoz nirekin?
Hobe da ni ez ikustea. Ondo egongo naiz.
Zorte on.
Bakoitzarentzat hiru Lee-Enfield errebolber,
sei .303 errifle eta 300 bala ditugu.
Eta hainbat granada mota, lehergai plastikoak eta detonagailuak.
Ez dakit zer egingo dugun horrekin, baina...
- Borroka luzea eta zaila dugu aurretik. - Ea, ba Eguberri on!
Eguberri zoriontsuak. Zazpi aste falta dira.
- Etxean egongo gara. - Hala uste duzu?
Bizarzurik Dakota bat ekartzea nahi nuke hemendik ateratzeko.
- Vega Gull bat ohi nuen. - Eta behar duzunean, ez duzu.
Saldu nuen honetarako dirua lortzeko.
Ea, Banyuls-sur-Mererako trena hartuko duzue.
Esan dudan moduan, Pirinioetako bide segurua da.
Hona heltzerakoan, Espainian egongo zarete.
Tori, zuen pasaporte berriak
eta zuen jantzi-erantziak.
Mahats-biltzailez joango zarete. Ea.
Tira, lagunok, bagoaz.
- Mila esker. - Eta, andereño...
Mila esker!
Eskerrik asko.
Europari buruzko berriak.
Naziek oztoporik gabe kontinentea zeharkatzen jarraitzen duten artean,
estatubatuarrak bozkatzera doaz.
Hirugarren aldiz hautatua izanez gero, inoiz gertatu ez dena,
Roosevelt lehendakariak neutrala izaten jarraituko duela agindu du,
baina Willkie hautagai errepublikanoak
bere aurkariak isilean AEBak gerrara eramateko asmo duela dio.
Komisario.
Ongi etorri Marseillara, Gruppenführer.
Hiria zure oinetan dago.
Primeran.
Kaleak oso garbi daude.
Ez arazorik ez protestarik.
Gauza ustel guztiak ezabatu ditugu.
Ederki.
Gozatu Marseillaz, mesedez. Gauera arte.
Egun on.
Barkatu. Ezin izan diot eutsi.
Askoz txarragoa edaten nuen kartzela sobietarretan.
Walter Mehring hemendik atera behar dugu. Zoratuko nau.
Ez dit lo egiten uzten, bere errepertorio osoa abesten dit.
Letra gatzdunak ditu.
Zenbat aldiz entzun daiteke nazien martxa?
Naziak haserretu zituen eta Goebbels-ek hilda nahi du.
Are arrazoi handiagoz, hemendik atera eta Broadwayra bueltan bidali behar dugu.
Gizajoa.
Ez da erraza izango itua izatea.
Guztiok gara ituak.
Naziek serioegi hartzen dute bere burua.
Hala uste duzu?
Ezin dut Mehring bulegora eraman. Abestuko du.
Pelican-era eramango duzu, mesedez?
Bill Freier-ek pasaportea eramango dio.
Ezin dut. Jaunok...
Egun ona izan.
Xake.
Jaunok.
Kaixo.
- Goiz jaiki zara. - Eguna argitzen ikusi nahi nuen.
Jakina.
Goebbels gezurti bat da. Ariar gisa, satira hutsa da.
Atsegingarria.
Bai, eta erregaia behar dut.
Burkideok, begira haren praken barruan...
Eskerrik asko.
Zelan joan zen?
Mapa bat egin nien. Espero dut irakurtzen jakitea.
Soldaduak dira. Gurutzatuko dute.
Ondo egin zenuen.
Eskerrik asko.
Varian inoiz jabetzen bada, hilko nau eta gero zu hilko zaitu.
Varian ez da jabetuko.
Jabetuz gero, zuzen jokatzen ari garela jakingo du.
Ziur zaude?
Jakina.
Egun on.
Eskerrik asko. Oraintxe gatoz.
- Egun on. - Kaixo.
Behingoz berri ona dut.
Kafea behar dut.
Benetako kafea, mesedez.
Zer da berri ona?
Freierrek Mehringen pasaportea amaitu du.
- Gero eta hobeto egiten ditu. - Primeran dago.
Esan Albert eta Mehringekin Pelicanean elkartzeko.
Bai.
Pasaporte berria hartu eta trenera.
Bihar Espainian gosalduko duzu.
- Zatoz, arren! - Jaunok...
Utzi ordaintzen, ados?
Ordainduko dut.
Eskerrik asko.
Zatoz. Zatoz gurekin.
Banoa.
Polizia! Geldi!
Polizia! Ez mugitu!
- Fry jauna, atxilotuta zaude. - Zatoz.
Minutu bat!
Zer gertatzen da hemen?
- Ezer ez. - Horrelakoa da faxismoa.
Idatzi ohar bat.
Gatzduna oso.
Guztiak autora. Orain.
- Emakumeak eta umeak, geratu. - Tira.
Ezin gaituzue banatu. Familia gara!
Dena ondo aterako da.
Tira, aizue!
Tira, mugi!
- Eta txakur txikia? - Txakurra?
Txakurra.
Tira! Zu gurekin zatoz.
Tira!
Jarraitu ibiltzen! Ez gelditu!
- Zergatik datoz gure bila? - Zorrotzago jarri dira.
Baina zergatik orain?
- Varian. - Etxaldera ere joan dira?
Etxe osoa miatu dute.
Ez du zentzurik.
Jarraitu.
Adi egongo gara Roosevelten Itun Berriak
defentsa errepublikanoak gainditu ote dituen jakiteko...
Zazpi urte dituen itun bat ez da berria!
- Noiz amaituko dira hauteskundeak? - Gaur gauean.
Zer gertatzen da?
- Bilera bat dugu orain... - Doug Nugent-ekin.
Doug Nugent, American Computer Machines-ekoa.
Tresna berriak sar ditzagun nahi du.
Primeran. Errepublikanoek irabaziz gero,
ACM da, hain justu, Europan arrakasta izango duen enpresa-mota.
Enbaxadoregaiak lagunak behar ditu toki zuzenetan.
ACMren opari bat.
Idazmakina elektrikoak.
Egin diren lehenak.
AEBko ingelesezko bi teklatu ditut, eta frantsesezko bat.
Alemanezko teklatuak ere eman diezazkizuekegu,
beharrezkoa iruditzen... bazaizue.
Giltza hauek dieresi batekin
eta "S" soinua duen "B" gogaikarri horrekin trukatu.
Hau ere ekarri dizuet.
Pentsatu dut erabilgarria izango zaizuela gaur gauean emaitzak ditugunean.
Horra hor!
Hauteskunde Elkargoak bozkatzen duena ikusteko.
Hauteskunde Elkargoa?
Azalduko nizuke,
baina ez zenuke ulertuko zentzurik ez duelako.
Astoak elefanteen kontra.
Eta nork nahi dugu irabaztea?
Elefanteek!
Astoek.
AEBn soilik bi legealdi jarraian egin daitezke.
Hasiera berrietan sinesten dugu.
Ikusiko dugu zer gertatzen den gaur, baina oraingoz
Willkie aurretik doa lau estatu hauetan.
AEBko negozioak ez daude eroso
Roosevelt AEBak diktadura bihurtzen saiatzearekin.
Azken opari bat dut.
Hau tokiko produktu bat da.
1916ko ardo zaharra? Dirutza ordainduko zenuen.
Ireki Willkiek irabazten duenean, ados?
Badakizue Frantzian AEBko enbaxadorea izango denarentzat lan egiten duzuela?
Oraindik ez dakigu izango naizen. Doug, ezin dut hau onartu.
Bai, eta onartuko duzu.
ACMk Europan erabakiak hartuko dituztenak zaindu nahi ditu.
Ba mila esker.
- Hau Walter Mehring da. - Zer gertatzen ari da?
Operazio koordinatu bat da. Hiri osotik daude atxiloketak.
Ea. Walter Mehring bera dela.
Kartelak hiri osotik daude.
Ai ama.
Gela batean sartuko dut.
Errugabeak atxilotzen ari dira Marseillan? Seinale txarra.
Aurrera.
Ondo?
Albert, ez dut gogoko bakarrik egotea.
Ez zaude bakarrik. Zu ikustera etorriko naiz.
Ondo. Ardoa ekarri.
Ea zer egin dezakedan. Atea giltzaz itxi.
Mehring, giltzaz itxi.
Mehring bere gelan dago. Eskerrik asko.
Ezin da luze geratu. Trena hartu behar du. Lisak gaur gurutzatzea nahi du.
Bost gela Schrader-en izenean.
Zerbait darabilte esku artean.
Berriro igoko bazara, mozorro bat beharko duzu.
Alda ditzagun arropak. Tira.
Nora zoaz?
Kanpora.
Hemen geratu.
Estal nazazu. Zer gertatzen ari den jakin behar dut.
Kontuz ibili.
Gertatzen ari dena azaltzen digun norbait behar dugu.
Kaka zaharra.
Arraroa da, uste dut ez dela ontzi honetan nagoen lehen aldia.
Zer?
Izena aurretik entzun dut, hori ziur. SS Sinaia.
Ai ene...
Barkatu.
- Hau gugatik da. Izan behar du. - Ez du zentzurik.
Mary Jayne.
Barkatu.
Thomas.
Ez nuen espero zu hemen ikustea.
Ondo zaudete?
- Ba ez. - Ondo gaude.
Non dago Lena?
Bulego osoan egin dute sarekada, baina ni soilik eraman naute.
Beraz, honek ez du zentzurik. Zergatik atxilotzen dituzte AEBkoak?
Vichyko Gobernuak AEBrekin ondo moldatzen saiatu da.
- Agian Nouget andreak salatu gaitu. - Ez luke horrelakorik egingo.
- Iheslariak ezkutatzen ari gara. - Ezinezkoa da.
Gure jokaera ez da legala.
Zer jokaera?
Pasaporte faltsuak egitea eta merkatu beltzean dibisak trukatzea.
Beti diozu ez dudala nahikoa egiten.
- Orain gehiegi da? - Denok saiatzen ari gara.
Benetan?
Barkatu. Azalduko al didazue zergatik duzuen errudun antza?
Ondo da.
Esan behar diot.
BHko inteligentziarekin lanean ibili gara.
BHko inteligentzia?
Lehen gerra-preso taldeak F bidetik gurutzatuko du gauean.
Hotelean nigana etorri zen emakumeak zuentzat egiten du lan?
Guk harentzat.
Mary Jaynek hau egin du LSB ez hondoratzeko.
- Dirua behar dugu. - Eta zure funtsa?
- Talde berekoak gara. - Ez da hain erraza.
Gure harremana ez da kolokan dagoen bakarra.
LSB osoa jarri duzu arriskuan.
Estatubatuar batek atzerrian kanpoko inteligentziarentzat lan egitea
ez da txantxa bat.
Traizioa da.
Ez naute hilko aliatuak gerra-eremu bat uzten laguntzeagatik.
Ez? AEBn traizioa heriotzaz zigortzen da, Mary Jayne.
- Ulertzen? - Ez da gertatuko.
Nola ostia dakizu?
Zentzugabekoa da. Ez nau harritzen atxilotuak izan izanak.
Mehring, ni naiz. Ireki!
Wehrmacht-a ikusi dut pasilloan. Atzetik ditut? Hemen nagoela al dakite?
Ez.
Eskerrik asko.
Walter...
entzun.
Esan.
Ezin gara orain ateratzera arriskatu. Ulertzen duzu?
Trena galduko duzu.
- Barkatu, zer? - Beldur zara, badakit.
Aterako zaitut, baina oraingoz hemen salbu zaude.
Baina...
Pazientzia izan.
Pazientzia? Naziz inguratuta nago!
Ba itxi atea eta entzuten didazunean soilik ireki.
Ulertu duzu?
Bai.
Gazte!
Laguntza behar dut.
Bai, jakina.
Zer behar duzu?
Lurruna eta prentsa.
Arraia guztiak bere lekuan. Ulertu duzu?
Bai.
Lurruna eta prentsa.
Ondo zaude?
Benetako nazi bat.
Ez zara inoiz aurkariarekin aurrez aurre egon, ezta?
Ez.
Horrela ez.
Nik egunero bizitzen dut hori.
Erraza da bereiztea. Frantsesak, zuriak. Gu, beltzak.
Janaria jaten diegu, frantsesa ikasten dugu...
Naziak Europara eramaten ari dira kolonietan bizi genuena.
Beldurra, indarkeria,
gutxiespena zeure kultura izatera ausartzeagatik...
Kanpokoa eromena da. Polizia kaleak garbitzen ari da.
- Zergatik? - Nazien inbasioarengatik.
Schraderrek jangela itxi du polizia-buruarekin afaltzeko.
Hemen hotelean?
- Nire aukera da. - Zertarako?
Hura hiltzeko. Labana edo gutun-irekitzeko bat behar dut.
Lasai!
Paul, zazpi urte daramatzat ihes egiten.
Bai, laguntzen ari naiz,
baina laguntzen ari naiz denek ihes egiten duten artean.
Beraz, nahitaez hilko banaiz,
behintzat kabroi horietariko bat hilko da nirekin.
Ondo.
Ezer baino lehen, atera dezagun Mehring hemendik.
Führerrak odolez betetako paisaia bat margotzen du.
Hitlerren margolana
Picassok eraman dezake.
Ezabagailuaz judu guztiak ezabatzen ditu,
baina bere pintzela sagutxo bat bezain txikia da.
Führerrak deitu eta Goebbels herrenka hurreratzen da.
"Barrabil bakarra dut", dio Hitlerrek.
Eta gero ateratzen du
Goebbelsek bere barrabil bat eskaintzeko.
Zertarako behar dituzu bi Führer bat baldin baduzu?
A, Führerra!
Besoak altxatu! Mundua amaitzear dago.
Goebbels garaipenerantz herrenka doan artean,
judu, artista eta komunistei tiro egin diete jada.
Bat bakarrik falta da.
Bera.
Orduan lasai geratuko ginateke.
Walter!
Jantzi hau.
- Mozkortuta zaude, txo? - Ez.
Orain bai.
Tira.
Mugi zaitez.
Frot komisarioa!
- Nolatan zaude hemen? - Zure AEBko lagunak aurkitu ditut.
- Nor? - Nor? Varian Fry eta Mary Jayne Gold.
Ez gara lagunak.
Jakina. Baina atxilotuta daude.
Zergatik?
Petain mariskalak Marseilla bisitatuko du gaur bere kide naziekin,
eta hiria garbitu dugu desfile bat egiteko.
AEBko herritarrak atxilotu dituzue desfile batengatik?
Segurtasun nazional kontua zen.
Zer nolako zerikusia dute AEBkoek horretan?
Ezin dut aribidean dauden ikerketei buruz hitz egin, baina...
Baina... jakin ezazu, Patterson jauna,
azkenaldian biak zelatatzen ibili garela.
Noiztik?
Non dituzue?
Ontzi batean.
Kaietan.
SS Sinaia.
Neuk eman nahi nizun berri,
harreman estua...
duzulako Gold andereñoarekin.
Albert.
Txapela falta zait! Harrapatuko naute!
- Kaka. Hotelera itzuli behar dugu. - Inola ere ez.
Goazen.
Geratu hemen!
Hemengo guztiak atxilotu dituzte?
Ez dakit.
Zernahi ere nahi duzun, ez dago hemen, jauna.
Hau ez da dirudiena.
- Atzera! - Ez da nazi bat, mozorrotu egin da.
- Walter Mehring naiz. - Goebbelsen lehen etsai publikoa.
Zer egin diozu?
Ba idazten eta abesten dut.
Denak dira kritikariak.
Zure aurpegia ikusi dut kartelean.
Ezkutaleku bat behar dugu.
Hemen ez gaude salbu. Guztiok joan behar dugu.
Jan behar duzu.
Bizirauteko sekretua soldadu bat bezala pentsatzea da.
Ahal duzunean jan eta ahal duzunean atseden hartu.
Hemen zaudete, Varian Fry.
Zergatik atxilotu gaituzte?
- Bizirik zaudeten ikustera nator. - Atera gaitzazu.
Nik ezin dut.
Eman mezu bat kapitainari.
Galdetu 1930eko defentsa berlindarra gogoratzen duen
eta errebantxa nahi duen.
- Zer? - Zuk galdetu, mesedez.
Poliziak gaur goizean ustekabean atxilotu dituen
AEBko herritar errugabeak ikustera etorri naiz.
Poliziak harrapatu gaitu.
Zer esaten ari zara? Nola "gaitu"?
Amaitu da.
Txantxa bat da?
Ez bazara ni laguntzera etorri, ospa.
Ez hitz egin berriro inori niri buruz. Ados?
Txantxa bat da?
Saihestu badezaket, ez dut zugan pentsatuko.
Galdetu iezaiozu.
Bazkideak etxera bidali ditugu sarekadena jakin bezain laster.
Polizia ez omen zebilen judu frantsesen atzetik.
Lehen ez, orain bai.
Tori, jantzi hau.
Denbora-kontua da.
Ondo.
- Naziek Marseilla hartuko dute? - Ez dakit.
Judaica salbatu behar dugu.
Atentzioa eman gabe
hemendik irteteko modu bakarra kamuflatuta da.
Horregatik biok kendu dugu bizarra.
Tira.
Autobus geltokia kale-amaieran dago. Eramango dugu.
Eskerrik asko.
Agur.
Segitu errabinoari. Autobusa etxaldera doa.
Han geratu.
Salbu egongo zara.
Tira!
Fry jauna, berriz ere elkartzen gara.
Hiru xake-mate jarraian egin zidan gizona.
Dubois kapitaina.
Oraingoan ez omen zaude turista gisa Europan.
Nola sartu egin zara zure ontziarekin azpijoko honetan?
Ez da nire aukera izan.
Ohorezko gizona ohi zinen. Kapitaina, argi eta garbi mintza naiteke?
Errebantxa bat jokatuz.
Astean zortzi edo hamar lagun eramaten ari gara Pirinioetan zehar.
Erregulartasunez, baina ez da nahikoa.
"Ari gara"?
New Yorken talde txiki bat osatu
eta batzorde bat sortu genuen erbesteratu aleman garrantzitsuekin.
Thomas Mann, Theodor Adorno...
Lagun batzuk salbatu nahi zituzten, bere kidekoak,
munduko pentsalari eta artista handienak.
Norbait behar genuen lekuan bertan. Nik bakarrik eskaini nuen nire burua.
AEBn inork ez du ikusi nahi Europan gertatzen ari dena.
Eta orain ez dakit norengan fidatu.
Jendeak ez ditu arauak betetzen eta bereak asmatzen ditu.
Agian arrazoi dute hori egiten.
Mundua buruz behera dagoenean, non dago iparra?
Negu honetan bi joan-etorriko bidaia egingo ditut Martinikara.
Ez dut zama asko eramango.
200 pertsona eraman ditzaket.
Ezin ditut polizoi gisa bidali.
Ba aurkitu beste modu bat.
Eskaintza mantentzen dut.
Xake-mate.
Gure helburua...
Ekialdeko Frontean zehar kontzentrazio-esparruak finkatzea da.
Europan zehar hainbeste jende mugitzea
zaila da, jakina.
Baina ez da ezinezkoa.
Eta...
Eta gu zuen asmo guztiekin laguntzeko prest gaude,
hemen Marseillan anbiziotsuak baikara.
Eta juduen arazoa oso serio hartzen dugu.
Ondo.
Eta irrikatzen dugu
gure herrialde bikaina haien eragin arrotzaz libratuko den eguna.
Europan herrialde bikain bakarra dago.
Bai. Jakina.
Jakina. Barkatu, Schrader Gruppenführerra.
Frantzia infektatu dute.
Baina zuen laguntzaz, Gruppenführer,
laster, egunen batean,
haiek guztiak nire menpe egongo dira.
Gure. Gure menpe.
Topa.
Nola joan da?
Mehring atera dugu eta hau bueltan ekarri dut.
- Ez. - Ez saiatu ni gelditzen.
Ez. Arriskutsuegia da.
- Lasaitu zaitez. - Geldi!
Arnasa hartu. Egiten baduzu, guztiak hilko gara.
Varian atxilotu eta sarekada bat egin dute etxaldean.
Eta MJ?
Hura ere eraman dute. Kaietan ontzi batean dauzkate.
Zoaz.
Tira!
Beraz, desfile batengatik atxilotu gaituzte.
Hori esan du kapitainak, bai.
Zentzugabekoa da.
Logika bilatu eta desengainua hartuko duzu.
Zortea izanez gero, askatuko gaituzte
eta bihar gaur hasi garen lekuan egongo gara.
Baina orduan paradisua zela jakingo dugu.
Joan zaitezkete.
Ondo, goazen.
- Bai. - Tira.
Varian.
Ene, ez iezadazu horrela begiratu.
Ahituta nago. Goizerako utziko dugu?
Diruaren kontua niri utzi zenidan.
- Bazeneukala esan zenuen! - Hasieran, bai.
Baina gero ez nizun huts egin nahi, ezta Ba...
Ulertzen dut.
Pattersonekin jotzen zabiltza?
Thomasekin jotzen zabiltza?
Ez ausartu...
Behin bakarrik izan zen, eta egin nuen
aitarekin lagundu behar zidalako.
- Operazioaren izenean. - Ez, egia da, Varian!
Talde berekoak gara. Thomas, zu eta hirurok.
Lisa?
Soldadu britainiarrak atxilotu dituzte Banyulsen.
Zer?
Nire bideko mapa bat zeramaten.
Moda-aldizkari batean idatzita.
Zuk egin zenuen?
Ba...
Irtenbide bakarra genuen.
Orain ez dugu ezer.
Nola izan zinen hain tuntuna?
Fry jauna, eskerrik asko André etxera ekartzeagatik.
Telegrama bat bidali dizute.
Eskerrik asko.
EZ DITUGU ZURE ZERBITZUAK BEHAR. STOP
ITZULI NEW YORKERA. STOP NEW YORKEKO LSB. STOP
Emaztearena?
Ez da ezer.
Varian.
Lotara noa.
- Gabon. - Gabon.
Ene...
Fry jauna.
- A zer nolako eguna izan dudan! - Nire arreta osoa duzu.
Baina utzi ikusten Roosevelt AEBko lehendakaria izaten jarraitzen duen.
Depresio Handitik ateratzen ari direla sentitzen duten isolazionismoagatik ere,
gaur gauean estatubatuarrek tradizioa hautsi dute
eta Roosevelt berriz hautatu dute.
Wendell Willkie hautagai ezezaguna garaitu du,
politika-kargu baterako hautagai inoiz izan ez den enpresaria.
Britainia Handiarekin batu beharko dugu naziei aurre egiteko?
Europak arnasari eusten dio...
Mary Jayne!
Kaietara joan naiz, ez zeunden,
eta kapitainak esan dit egun osoa atxilotuta eman duzula.
Zer zabiltza kanpoan?
Ondo zaude?
Britainiarrekin lanean nabil. Arrazoi zenuen.
Eta Lisaren Pirinioetako bidea arriskuan dago nire erruz.
Ziur nago lagundu nahi zenuela.
Ezin dut burutik kendu Chicagoko askok
uste izatea...
hemen gertatzen ari dena haiekin zerikusirik ez duela.
Aita, adibidez, gerran ez sartzearen alde bozkatu zuena
estatubatuarren bizitzak babesteko.
Ez dute inor kartzelatu.
Ez dituzte eskuak odolez zikindu.
Aizu...
inork ezin du bere ekintzen ondorioak aurreikusi,
baina ez da besoak uztarturik gelditzeko aitzakia.
Bestela, zer zentzu du bizitzeak?
Lasai.
JULIE ORRINGER-EN NOBELAN OINARRITUTA
TELESAIL HAU BENETAKO JENDEARENGAN ETA GERTAKARIETAN INSPIRATUTAKO FIKZIOA DA
Azpitituluak: Yara Prieto Ortiz