Dit is Europa.
In Engeland staat de stad Coventry in brand.
Sinds augustus heeft de Luftwaffe daar 200 ton bommen gegooid...
...en zo honderden mensen vermoord en nog velen meer verwond.
De Duitsers sloegen vannacht weer toe.
Ze gooiden voorzieningen plat en staken de stad in brand.
Je doet het weer verkeerd.
Je maakt dit zo ingewikkeld. - Dat is het echt niet.
Alleen zo krijgen we een camera in die rotgevangenis.
Het is vijf maanden geleden dat ze zijn gevangen bij Duinkerke.
De nazi's bombarderen Groot-Brittannië plat.
Je hoeft me niet te overtuigen. Ik wilde deze missie doen.
Nog een poging.
Doe de lippenstift op.
Verberg je hand met de poederdoos terwijl je de foto maakt.
Met de bewaker erbij? - Zeg dat je je moet opfrissen.
Je weet niets van lippenstift. - Je zou je verbazen.
Ga je gang.
Je houdt 'm verkeerd vast.
Hoe ga je op de knop drukken? - Kun je me even geven?
Verdomme.
De filmrol zit onder de lippenstift. De kleine lens zit onderop.
Richt die op hun gezichten en zeg dat ze je moeten aankijken.
Twaalf foto's per rol. Ik maakte er net één, dus je hebt er 11.
Monsieur Fry. Ga zitten. We hadden het net over u.
Die is van Aube.
De zes handen en het sleutelgat zijn zonneklaar, natuurlijk.
Arme, aardige Mr Fry. U bent helemaal alleen.
Maar wat mij intrigeert, is het oog in het raam.
Wacht.
Voilà. Het is volstrekt logisch. Hij is compleet vervreemd van zichzelf.
Deze kaarten bieden u een geweldige kans.
Kijk, we zijn al een maand hier bij de villa.
We hebben op u gelet. U moet zich naar binnen keren...
...en naar uw oerdriften luisteren om uzelf te bevrijden.
Erop vertrouwend dat het grote licht verschijnt uit een overweldigend duister.
U denkt dat u al het nodige kunt leren via het radionieuws, nietwaar?
Als journalist neem ik dat aan.
Als het eenmaal op de radio komt, is het al oud nieuws.
Wij willen weten wat er op dit moment gebeurt.
Als je het heden duidelijk ziet, is de toekomst geen dreiging.
Laten deze kaarten u zien waar ik Max Ernst kan vinden?
Ik denk dat hij in het zwembad is.
Heel erg bedankt.
Meneer Ernst.
Ik heb nieuws voor u.
Na aanzienlijke druk van het Museum of Modern Art in New York...
...heeft de Amerikaanse overheid eindelijk een visum aan u verstrekt.
Dank u.
U en uw vrouw kunnen nu legaal emigreren naar de Verenigde Staten.
M'n vrouw? Marie-Berthe? - Nee. Ik moet dit even bekijken. Sorry.
Luise Straus-Ernst?
We zijn in 1927 gescheiden.
Maar hier staat dat ze in Marseille is. - Niet met mij.
Dus wilt u met haar naar Amerika reizen of niet?
Ik zou het doen en zelfs opnieuw trouwen...
...maar ik heb haar jaren niet gezien en ik ben getrouwd met een ander.
Met Marie-Berthe. - Precies.
Heel ingewikkeld.
Hield u nooit van meer dan één persoon tegelijk?
Ik heb al negen jaar maar één vrouw.
En waar is zij?
Weet u, het punt, Mr Fry, is dat ik hier met een gebroken hart en alleen ben.
Wist u dat niet? Ik werd in het kamp gezet en m'n geliefde liet me in de steek.
Dit was haar badjas.
Maar ze was niet m'n vrouw. Ze was een mooie Engelse schilderes.
Voelt u dat?
Gebroken.
Ik ga deze bewaren.
Heb je het nieuws gehoord?
Wilkie scoort in het noordoosten. - Coventry, bedoel ik.
Het is op alle zenders. De Luftwaffe heeft het platgebombardeerd.
Veel burgerdoden. De hele stad brandt. - Ze noemen het niet voor niets blitzkrieg.
Waarom laat Churchill z'n volk afslachten?
Hoe eerder de Britten de situatie accepteren...
...hoe beter het voor iedereen is, inclusief de brave burgers van Coventry.
Je denkt dat de Duitsers gaan winnen.
Kijk om je heen, Bingham. Het verzet taant.
Fascisten in Italië, Spanje, Duitsland en het merendeel van Frankrijk.
Dit is de nieuwe wereldorde. Wij en zij.
Democratie en fascisme. - Twee grootmachten.
Jezus.
Het zijn tenminste geen communisten. Ze geloven wel in vrije onderneming.
Ford heeft ruim 60.000 Model C's aan Duitsland verkocht.
We moeten met die mensen werken. - Kijk eens.
Bedankt, Steve.
Je hebt het over zakendoen met nazi's.
De zaken van Amerika zijn zaken, Bingham.
Voortaan is het gewoon verstandig...
...om te investeren in defensie en onze buitenlandse belangen.
Alles om meer oorlog te voorkomen. Wilkie begrijpt dat.
En als hij volgende week wordt gekozen, gaat de overheid een andere toon aanslaan.
Victor, breng de kunst naar binnen. Die mag niet in de auto liggen bakken.
Peggy?
Wauw, als we daar Mary Jayne Gold uit Chicago niet hebben.
Ik heb jou niet gezien sinds... was het Gstaad? Ja.
De winter van 1937.
Wat doe jij hier nog?
Er is een oorlog gaande. - O ja?
En waar ga je heen? - De kleermaker.
Hoe maakt je vader het? - Ik heb geen idee.
Ik leg visites af in het zuiden voor ik terugga naar New York.
We hebben al Picasso's werk gekocht. - Deze zijn van mij.
Marcel Duchamp zegt me dat Max Ernst hier woont. Is dat waar?
In levenden lijve. - En u bent?
Druk. Heel leuk om je te zien, Peggy.
Victor.
Kameraden. Goedemorgen.
Kijk wie we daar hebben. Wie was de gelukkige dame?
Dames.
Twee vrouwen? Hoe geef je ze genoeg aandacht?
Ik denk dat ik het kan als econoom. Veel vraag, veel voorraad.
Maar Miss Mary Jayne Gold dan? Ik zie hoe ze naar je kijkt.
Ja, zoals ze ook naar een hond zou kijken.
Heeft zij niet iets met de Amerikaanse consul? Patterson?
Waarom denk je dat nou weer? - Hij komt haar soms ophalen.
Hij is een kletskous.
Waarom volg je haar privéleven?
Ik ben de conciërge van dit hotel. Ogen en oren. Ik volg alles.
En jij moet jezelf niet langer afleiden.
Je lijdt. Wij allemaal. Maar die vrouwen geven je maar tijdelijk verlichting.
Voor verandering moeten we...
...energie in de revolutie steken. Weet ik. Ik red dagelijks mensen.
Ik heb het over terugvechten.
Wapens?
Wapens? Paul, nee.
Toen het Franse leger demobiliseerde, lieten we de wapens gewoon vallen.
Er moeten overal in het land bergen wapens liggen.
We hebben een concreet plan en meer rekruten nodig.
Dus ik rende als een gek door Parijs om m'n collectie te verbergen.
Ik wilde in de ondergrondse kluizen van het Louvre beginnen...
...maar ze waren te druk met piekeren over de Mona Lisa...
...om iets te geven om mijn voorraadje waardeloze moderne kunst.
Uiteindelijk wist ik wat loopjongens van het museum over te halen...
...om alles te verpakken en te verschepen.
Ze moesten 'huishouditems' op de exportformulieren zetten.
God helpe me als de Vichy-bureaucraten slim genoeg zijn om erin te kijken.
Hopelijk is alles al op weg naar New York op een boot.
Boffende schilderijen.
Victor baalt omdat we al sinds de zomer proberen om Alfred Barr van het MoMA...
...een attest van morele steun te laten schrijven.
Wellicht moeten we trouwen om hem hier weg te krijgen.
Niet lachen.
Geef het tijd, Victor. Hij hielp Max deze week eindelijk.
Boffende Max. - Hij is niet de enige die wacht.
Barr is simpelweg overweldigd door alle hulpvragen uit heel Europa.
Hij? - Hij besloot z'n vrouw de baas te maken.
Stel je voor. - Marga?
Geweldig idee. Ik kende haar aan Harvard. Brutaal type.
Wat mij een geweldig idee geeft. Blijf hier en help me.
Ik? God, nee.
Wat als ik word gearresteerd of, erger nog, verdreven?
Ik ben niet gek, Varian.
Vergeet niet dat ik wel een Jood ben.
Vorige week was er nog een inval bij het hotel.
Ik zit in het eerste vliegtuig dat gaat.
Miss Guggenheim.
Noem me Peggy.
Het is schitterend.
Het is vreemd.
Ik ben er weg van.
Ik neem alles. Ik wil het allemaal meenemen naar New York.
Peggy.
Morgen ben ik jarig. Jij bent zeker m'n verjaardagscadeau.
Laten we dan een feest geven.
Weet je, in Keulen toen ik jong was, proostten we altijd met middernacht...
...als de verjaardag begon.
Dan is dat wat we gaan doen.
Dit is Camp des Milles.
Je eerste valse paspoort, voor Bretherton. Weet je alle gevangenen nog?
Michael Bretherton...
...Ian Canning, Dennie Williams. - Ze moeten wegrennen bij de dwangarbeid.
Als ze de villa bereiken, brengen wij ze naar Engeland.
Moet ik ze dat vertellen in een code?
Engels is de code.
Neem gerust aan dat normale cipiers geen Engels spreken...
...vooral als je snel praat.
Ze lunchen in ploegen. Met de goede timing hebben we steeds een andere bewaker.
Als er iemand komt rondsnuffelen...
...rij je gewoon weg en zie je me na een rondje weer hier.
Ik kan niet rijden.
Serieus?
Hallo, mevrouw. - Hallo.
Ik kom voor m'n man. Michael Bretherton.
M'n echtgenoot.
Bretherton?
Even kijken.
Ja.
Identiteitsbewijs?
Bezoek voor Bretherton in blok D.
Bedankt. Doe open. - Dank u.
Ja. Tot straks, dan.
Ze houden een verjaardagsfeest voor Max Ernst. Bedankt.
Er komen veel kunstenaars. Duchamp, Chagall...
Chagall?
Je kans om hem over te halen om te gaan.
Hoe zit het met Ernsts eerste vrouw? - Hoeveel heeft hij er?
Te veel.
Het blijkt dat de vrouw die op z'n visum voor de Verenigde Staten staat...
...van hem is gescheiden in 1927. Ze is ergens in Marseille.
Laten we haar zoeken. - Gaan we proberen. Het is Luise Straus.
Wat als de Verenigde Staten hem niet toelaten zonder z'n ex?
Ik vraag Bingham of het te splitsen is.
Het MoMA had contact met Patterson, dus we moeten het via hem doen.
Ik doe het wel. - Met Patterson praten?
Waarom niet?
Ik doe het graag.
Ga. Loop door. Snel.
Uw vrouw.
Ik heb geen vrouw.
Lieverd, je bent nog net zo'n grapjas als op de dag dat we trouwden.
Ga dan.
Hallo, lieverd. Wederzijdse vrienden stuurden me.
Ik logeer in Villa Air-Bel, even ten oosten van hier.
Kom daar zo gauw je van je werk weg kunt...
...zodat we je zo snel mogelijk thuis kunnen krijgen. Snap je?
Zit stil. Kijk naar mij.
Ik heb de foto.
Nog twee te gaan.
Dag, lieverd. Wat fijn om je te zien.
Pardon. Dat is Elizabeth Arden.
Die kleur is uit de verkoop.
Bedankt.
Ik hou van je en je hoort nog van me.
Schuif op.
Dat scheelde niet veel. We gaan.
Kom op.
Pardon, meneer.
Waar verbergen ze ze? - Ik dacht dat ze in het Splendide waren.
Maar daar zijn ze niet meer. Ik zag Walter Benjamin daar zelf.
Toen verdween hij.
Twee dagen later vonden we hem dood in Spanje.
Echt? - Ja. En nu? Niets.
Max Ernst, André Breton, Hans Bellmer, Marcel Duchamp...
...Alma Mahler, Franz Werfel, Heinrich Mann, Golo Mann...
We weten dat Chagall nog in z'n cottage is...
...maar hoe zit het met de rest?
Uw...
...American Emergency Rescue Committee heeft een nieuwe locatie in Marseille, hè?
We observeren de rijen mensen die er dag en nacht wachten...
...maar er is niemand van belang.
Alle belangrijke mensen van de lijst van Fry?
Verdwenen.
Misschien vliegen ze ze hier weg in luchtballonnen.
Wat? - Uit het oog, uit het hart. Wees blij.
Nee, de Duitsers zijn niet blij. En ik ben niet blij.
U bent aansprakelijk voor die Amerikanen en ze zetten me voor gek.
Ik wil de mensen doornemen die voor dit comité werken. Met u, nu.
Eén voor één.
Ik heb een pen nodig.
Deze.
Mary Jayne Golds vader is een familievriend. Verstandige vent.
Hij wil net zomin als u dat z'n dochter onrust stookt.
Weet Mr Gold dat z'n dochter als prostituee werkt?
In haar politiedossier staat duidelijk dat ze een prostituee is.
Een Amerikaanse blondine met een kleine hond.
Ik heb het zelf gelezen. Ze gaat de hele stad af.
Dat moet een misverstand zijn. Miss Gold is een avontuurlijke jongedame.
Maar ze is geen, u weet wel...
Blondine met een hondje?
Heeft u haar onlangs nog gezien? - Nee, dat kan ik niet zeggen.
Deur dicht, graag.
Kan ik u helpen?
Ik wacht om Mr Patterson te zien. - Hij is al in bespreking.
Ik werk met Mr Fry bij het Emergency Rescue Committee.
Maar heeft u een afspraak?
Nee, maar wel een urgente boodschap.
Over het visum van de Duitse kunstenaar Max Ernst.
Dus monsieur Ernst is in Marseille.
Nou, Mr Ernst geeft vanavond een feest.
Ik zou hem dolgraag ontmoeten.
Et voilà. Klaar.
En hoe gaat het met de rugslag?
Je moet blijven oefenen. Momentje.
Heeft u nog iets nodig, meneer? Ik ga vandaag wat eerder weg.
Iets speciaals?
Nou, eigenlijk wel. Ik ga naar een feest in een chateau dat Villa Air-Bel heet.
Een echt chateau? - Heel Marseille komt. Max Ernst is jarig.
Fijne avond. - Fijne avond.
Nee, dat betekent 'fijne avond'.
Ja, papa kan Frans.
Zeker. Ik spreek het alleen niet graag.
Het huis ziet er zo mooi uit.
Jij ziet er ook niet verkeerd uit.
Hoeveel gasten verwachten we? En ik hoor dat er een band is?
Je weet dat Vichy jazz heeft verboden.
Dus als er geheim agenten komen, gaan we de bak in.
Varian, het is feest. Kun je proberen je te vermaken?
Misschien heb je gelijk.
Groot feest.
Ik ga dansen.
We gaan dansen.
Vanavond is mijn avond, broer.
Ik voel het in m'n botten.
Ik ga zo hard met m'n voeten stampen, dat de aarde schokt in Ouidah.
ze zullen zeggen, dat is Petit Petit die naar het land ging
Petit werd groot
en nu is hij terug
Lisa?
Ik kom je uit je hol lokken.
Nee, dank je.
Ik hoor dat je goed kunt dansen. - Ik ben niet in feeststemming.
Gaat dit over Mr Benjamin?
Niet alleen Mr Benjamin.
Niemand in dit huis heeft iets te vieren.
Max Ernst leeft.
We leven allemaal en dat vind ik een prima reden.
Er is geen blauwdruk voor wat we hier doen, Lisa.
We proberen allemaal gewoon ons best te doen.
Dat zeg je tegen jezelf zodat je kunt slapen 's nachts.
Wie zegt dat ik dan slaap?
Bedankt.
Eten.
Bravo.
Uw Mr Fry zit vol verrassingen, nietwaar?
Deze vluchtelingen willen vast niet meer weg uit Frankrijk.
Blijkbaar is er een schilderij van Winston Churchill zelf...
...ergens aan de Côte d'Azur.
Is Churchill een schilder? - Waarom niet?
Op de radio klinkt die man erg saai. - Alle schilders klinken saai op de radio.
Nou, niet Chagall.
Mijn man is de meest geliefde kunstenaar van Frankrijk.
Wellicht, lieve Bella, maar Duchamp is de belangrijkste.
En Chagall blijft een Jood.
Met een Amerikaans visum dat hij niet gebruikt.
Ondanks al m'n pogingen.
Frankrijk is m'n thuis.
Uiteindelijk komen de nazi's voor ons allemaal, Marc. Zelfs voor jou.
De kip.
Brava.
Bedankt, madame Nouget.
Bedankt.
M'n vriend Victor Serge zegt graag...
...dat onder de vluchtelingen voor het fascisme die hier wachten...
...genoeg briljante geesten zijn om een hele natie nieuw leven te geven.
Zeker. - Bedankt, vrienden.
Deze duistere reis zou ondraaglijk zijn zonder jullie.
Monsieur Fry bedankt voor uw gastvrijheid...
...en uw diepgaande toewijding aan onze zaak.
Bedankt dat u onze Poolster bent.
Speech, Varian, speech.
Speech.
Bedankt, André.
U geeft me te veel eer.
Toen ik jong was... - U bent nog steeds jong.
Toen ik jonger was...
...was kunst mijn Poolster.
M'n trouwste metgezel...
...en m'n redding in tijden van...
...hevige verwarring en pijn.
En het is de eer van m'n leven...
...dat ik nu iets kan doen voor kunstenaars...
...en schrijvers wier werk me zoveel heeft gegeven.
Dus bedankt.
Nu stel ik voor dat we allemaal van plaats wisselen voor de volgende gang.
Als er nog een gang is, natuurlijk.
Doe het. - Kom op.
Ik ga je vreselijk missen.
Je hebt het knus met Thomas, zo te zien.
Ben je jaloers? - Nee.
Wie is jouw afspraakje?
Gaat je niets aan.
Maar godsamme.
De Amerikaanse consul.
Mensen praten.
Mensen zeggen ook dat jij slaapt met elke knappe vluchtelinge in Marseille.
Goed voor jou dat het in deze stad wemelt van de wanhopige vrouwen.
Een Franse agent noemde je vandaag een prostituee.
Waarom praatte je met een Franse agent?
Ik verontschuldig me niet voor het gebruiken van m'n middelen...
...om mensenlevens te redden. - Alsjeblieft, zeg.
Dames en heren, uw aandacht, graag.
Tien, negen, acht, zeven...
...zes, vijf...
Stop.
Vier, drie, twee, één... ik.
Fijne verjaardag.
En zij dan?
Te netjes. Ze werkt eerder voor de Gestapo.
En hij?
Verstopt?
Ik zeg...
...nationale politie.
Nationale politie.
Mary Jayne, wie van je chique vrienden is een Britse spion?
Hoe moet ik dat weten? Hoezo?
De Britse geheime dienst financiert verzetsgroepen. Ik wil er één beginnen.
Echt? - Ik doe mee.
Dan moet je iemand ontmoeten. Hij is scherpschutter bij Camp des Milles.
Hij is een bondgenoot, zeker weten.
Misschien kan ik er hier wat werven.
Wat weet jij van scherpschutters en verzetsgroepen?
De Britten vechten alleen tegen de nazi's. Ze hebben hulp nodig.
Je moet me thuisbrengen, nu.
M'n baas is net aangekomen. Hij mag me niet zo zien.
Waar werk je?
Het Amerikaanse consulaat. Consul Patterson is daarginds.
Mijn god. Wat doet hij hier?
Doe niet zo verbaasd. - Ik heb hem niet uitgenodigd.
Niet?
Wat is er mis met jou? - Ik moet hier weg, nu.
Oké, we gaan.
Kom op.
Wat doet een mooie meid als jij in zo'n krot?
Het is couture, hoor.
Tijd voor een drankje.
Varian.
Lena. Ik vroeg me af waar je was.
Kijk wie ik heb gevonden. - Hoi. Wie is dit?
Luise Straus.
Ik ben Varian Fry. Ik werk voor het Emergency Rescue Committee.
Dit is geweldig. We hebben een visum met uw naam erop.
Max. - Excuseer me.
Luise.
Ben je echt?
Ik weet het niet.
Wat doe je hier?
Nu kun je met haar trouwen en samen naar Amerika gaan.
Wat, nu meteen?
Eén keer was genoeg. - Maar jullie delen een visum.
Nee.
Je bent de moeder van m'n enige kind...
...en ik hou me aan m'n woord.
Doe je dat? Sinds wanneer?
Geen zorgen, schat. Als ze niet met je wil trouwen...
...doe ik het wel.
Proost.
Dames en heren.
Aan het einde van deze prachtige avond is dit uw kans om een wens te doen.
Eén wens.
Die sturen we het universum in.
U steekt de kaars aan...
...zoals ik.
En duw hem zachtjes...
...het meer op.
Wat heb je gewenst?
Dat deze oorlog zou aflopen.
Verder niets?
En een sigaret.
Je rookt niet.
Niet?
En jij? Wat heb je gewenst?
Ik geloof niet in wensen.
Als we iets willen, moeten we het zelf laten gebeuren.
Die jurk past je als een handschoen.
Welterusten, Lisa Fittko.
Het spijt me. Ik...
Ik kan dit niet meer doen.
Wat? - Wist je dat we vanavond een feest hadden?
Bespioneer je me? - Verbeeld je maar niets.
Je moet gaan.
Verdomde prinses.
Mademoiselle Letoret.
Waarom schreeuwt u? - Ik moet een bericht naar BuZa sturen.
Oké. - Hou Varian Fry in de gaten. Stop.
Dubieus gedrag. Stop.
Gaat het Emergency Rescue Committee Amerikaanse belangen tegen? Stop.
Die mensen zijn gestoord. - Moet ik dat erin zetten?
Hoe was het feest gisteravond? - Ik ben uiteindelijk niet gegaan.
En dan komen we naar voren.
En dan zeggen we: 'Hallo, zon.'
Voel de zon.
En dan doen we de krijgerhouding.
Bedankt dat je hier wilde afspreken, waar niemand ons hoort.
Deze zijn uitstekend. Ik laat de paspoorten maken.
Ze is goed, die meid.
En Varian?
Hij kan hier niet bij betrokken zijn. - Waarom niet?
Gewoon niet.
We hebben een oorlog te winnen.
Varian Fry is al betrokken, of hij het weet of niet.
GEÏNSPIREERD DOOR DE ROMAN VAN JULIE ORRINGER
DIT IS EEN FICTIEVE SERIE GEÏNSPIREERD DOOR ECHTE MENSEN EN ECHTE GEBEURTENISSEN