Ito ang Europe.
Sa England, nasusunog ang lungsod ng Coventry.
Mula Agosto, 200 toneladang bomba na ang nilaglag ng Luftwaffe.
Daan-daang katao ang namatay at nasaktan.
Nang-raid ulit ang Germans kagabi.
Nawalan ng kuryente at nasunog ang lungsod.
Mali ka, eh.
Pinapahirap mo.
Hindi.
Itong lipstick lang ang makakapuslit ng camera sa kulungan.
Halos limang buwan na silang nahuli sa Dunkirk.
Binobomba ng Nazi ang Great Britain.
Alam ko ang misyon. Nagboluntaryo nga ako.
Ulit.
Mag-lipstick ka.
Takpan ng compact ang pagpindot sa camera.
- May guwardiya! - Kunwari dagdag.
Wala kang alam sa lipstick.
Akala mo lang.
Sige nga.
Mali ang hawak.
- Paano pipindutin? - Teka.
- Mali. - Lintik!
Nasa loob ang film. Nasa ibaba ang lente.
Itutok mo sa mukha.
Nakatingin sa iyo.
Ang rolyo 12 shot lang. Bawas ka na ng isa.
Sige.
Mr. Fry! Upo ka. Pinag-uusapan ka namin.
Ms. Aube.
Halata sa anim na kamay at susian.
Kawawang mabait na Mr. Fry, nag-iisa.
Pero intriga itong mata sa bintana.
Teka.
Hayan. Malinaw na.
Malayo siya sa sarili niya.
Heto ang magandang pagkakataon mo.
Isang buwan na tayo rito.
Kita ka namin. Harapin mo sarili mo.
Makinig sa kutob mo para lumaya ka.
May liwanag na lalabas sa matinding kadiliman.
Akala mo malalaman mo lahat
mula sa balita sa radyo?
Bilang peryodista, oo.
Panis na paglabas sa radyo.
Gusto naming malaman ang ganap ngayon.
Kung malinaw mong tanaw ang ngayon, walang banta bukas.
Alam ba ng baraha kung asan si Max Ernst?
Nasa pool yata.
Maraming salamat.
Mr. Ernst!
May balita.
Matapos mapilit ng Museum of Modern Art sa New York,
binigyan ka na ng visa ng gobyerno.
Salamat.
Legal na kayong mag-asawang maging migrante sa USA.
Si Marie-Berthe?
Hindi. Pasensiya na.
Luise Straus-Ernst?
Nagdiborsiyo kami noong 1927.
- Nasa Marseille daw siya. - 'Di ko kasama.
Isasama mo siya sa Amerika?
Oo. Kahit pakasalan ko ulit.
Tagal kong 'di nakita. Kasal ako sa iba.
- Si Marie-Berthe. - Oo.
Komplikado.
'Di ka pa sabay nagmahal ng dalawa?
Siyam na taong kasal sa isa.
Asan siya?
Heto ang punto.
Wasak ang puso ko at nag-iisa sa Marseille.
Pansin mo?
Nang pinasok ako sa kampo, iniwan ako ng mahal ko.
Kanya ito.
Pero 'di ko siya asawa. Maganda siyang English na pintor.
Ramdam mo?
Wasak.
Akin na muna ito.
Nabalitaan mo na?
Nangunguna si Willkie sa Northeast.
Iyong Coventry.
Nasa radyo. Binomba ng Luftwaffe.
Daming nasaktan. Nasusunog ang lungsod.
Kaya nga blitzkrieg ang tawag.
Ba't hinahayaan ni Churchill?
Tanggapin na ng British ang sitwasyon.
Mas makakabuti sa lahat, pati sa Coventry.
Tingin mo mananalo ang German.
Mag-obserba ka. Humihina ang rebelyon.
Pasista ang nasa Italy, Spain, Germany, karamihan ng France.
Bagong takbo ng mundo. Tayo at sila.
Demokrasya at pasismo.
Dalawang superpower.
Diyos ko.
'Di gaya ng komunista, may malayang kalakaran.
Nakabenta si Henry Ford ng 60,000 kotse sa Germany.
- Dapat tayong makipagtrabaho sa kanila. - Heto.
Salamat, Steve.
Makikipagnegosyo sa Nazi?
Ang negosyo ng Amerika ay negosyo.
Dapat ayusin ang sistema sa loob at protektahan ang interes sa labas.
Iwas giyera.
Alam ito ni Willkie. 'Pag nahalal siya,
mag-iiba ang ihip ng hangin sa USA.
Victor, ipasok ang mga painting. Bawal maarawan.
Hello?
Peggy?
Aba! Si Ms. Mary Jayne Gold ng Chicago.
Kailan kita huling nakita? Sa Gstaad?
Winter ng 1937.
Ba't andito ka pa?
- May giyera. - Mayroon?
- Saan punta mo? - Sa sastre.
Kumusta ama mo?
Ewan ko.
Nag-iikot lang ako bago bumalik sa New York.
- Pinakyaw namin lahat ng Picasso. - Akin ito.
Sabi ni Marcel Duchamp, andito si Max Ernst?
- Totoo. - Ikaw si?
Nagmamadali. Nakakatuwang makita ka, Peggy!
Sige.
Victor!
Mga kadre! Magandang umaga.
Sino ang suwerteng babae kagabi?
Mga babae.
Paano mo natututukan pareho?
Ekonomista ako. Tumaas ang "supply and demand" dito.
Paano si Ms. Mary Jayne Gold? Kung makatitig siya sa iyo.
Tulad ng pagtitig niya sa aso.
'Di ba may ganap sila ng Amerikanong konsul? Si Patterson?
- Ba't mo nasabi? - Sinusundo siya sa lobby.
Madaldal iyon.
Ba't tutok ka sa pribadong buhay?
Concierge ako. Ang mata at tenga.
Tutok ako sa lahat. At tama na ang pag-aaliw sa sarili.
Nasasaktan ka, tayo.
Saglit na gamot lang ang mga babae.
Dapat ibuhos lahat ng...
...lakas sa rebolusyon! Araw-araw akong may natutulungan.
Hindi. Paglaban.
Mag-armas?
Armas?
Paul, 'wag.
Nang nawala ang French army, binitawan lang namin ang armas.
Tiyak maraming armas na nakabaon lang.
Kailangan ng plano. Mag-recruit pa tayo.
Nasa Paris ako. Tinatago ang nakokolekta.
Doon sana sa basement vault ng Louvre.
Mas abala sila sa Mona Lisa.
'Di pansin ang mga modernong painting ko.
Pero may nakumbinsi rin ako.
Pina-empake at pina-export ko.
Dineklara bilang "gamit sa bahay."
'Di matalino ang mga opisyal para silipin ito.
Sana nasa barkong pa-New York na sila.
Suwerteng painting.
Tagal naming pinipilit si Alfred Barr ng MoMA
na gumawa ng affidavit ng suportang moral.
Baka dapat pakasalan ko para makalabas siya.
'Wag tumawa.
Hintay lang, Victor. Umubra na ang kay Max.
- Suwerteng Max. - 'Di lang siya ang naghihintay ng visa.
Nalula si Barr sa dami ng nagpapatulong mula Europe.
- Nalula? - Inatasan ang asawang mag-asikaso.
- 'Di ba? - Si Marga?
Magaling. Nakilala ko siya sa Harvard. Mapilit siya.
Eh kung tulungan mo kaya ako?
Diyos ko, hindi.
Kung maaresto ako o patalsikin sa bansa?
'Di ako baliw.
'Di tulad mo, Hudyo ako.
Masangkot lang sa raid sa hotel kamakailan.
Aalis ako agad.
Ms. Guggenheim.
Peggy na lang.
Napakaganda.
Kakaiba.
Gusto ko ito.
Kukunin ko lahat. Iuuwi ko sa New York.
Peggy.
Kaarawan ko bukas.
Ikaw yata ang regalo ko.
Magpa-party tayo!
Noong bata ako sa Köln, hatinggabi ang pag-toast.
Salubong sa kaarawan.
Gawin natin iyan.
Ito ang Camp des Milles.
Ang unang pekeng pasaporte. Saulo mo lahat ng preso?
Michael Bretherton...
Ian Canning, Dennie Williams.
Sisimple sila 'pag pinagtrabaho.
Marating lang nila ang villa, pa-England sunod.
Sasabihin ko nang pa-code?
Ingles ang code.
'Di alam mag-Ingles ng guwardiya.
Bilisan mo ang bigkas.
Sige.
Iba-iba ang oras ng pagkain. Mag-iiba rin ang guwardiya.
'Pag may mausisa,
alis ka, ikot-ikot ka. Balikan mo ako.
'Di ako marunong magmaneho.
Seryoso?
- Hello, madam. - Hello.
Bibisitahin ko ang asawa ko, Michael Bretherton.
Bretherton?
Teka.
Sige.
ID mo?
May bisita si Bretherton, Block D.
- Salamat. Buksan mo! - Salamat.
Magkita tayo mamaya.
May party mamaya. Kaarawan ni Max Ernst.
Salamat.
Maraming pupuntang pintor.
Duchamp, Chagall...
Chagall?
Kausapin mo para umalis.
- Ang unang asawa ni Max Ernst? - Ilan asawa niya?
Marami.
Itong nakalista sa visa niya sa USA,
hiwalay na pala. Pero nasa Marseille.
- Hanapin natin. - Subukan natin. Si Luise Straus.
Kung 'di siya papasukin ng USA 'pag wala ang ex?
Kausapin ko para mahati ang visa.
Direkta ang MoMA kay Patterson.
Siya ang kausapin natin.
Ako na.
Ang kakausap?
Ba't hindi?
Gusto kong gawin.
Sige.
Sige na! Kilos!
Asawa mo.
Wala akong asawa.
Darling, mapagbiro ka pa rin
mula noong kasal.
Sige.
Pinapunta ako ng mga kaibigan natin.
Nakatira ako sa Villa Air-Bel sa silangan.
Punta ka 'pag nakaalis ka sa trabaho
para maiuwi ka namin agad. Kuha mo?
Saglit. Tingin dito.
Nalitratuhan ko.
Dalawa pa.
Hello, darling. Masaya akong makita ka.
Teka, Elizabeth Arden iyan.
Bihira ang kulay niyan.
Salamat.
Mahal kita. Sa uulitin.
Urong.
Muntik na. Tara na.
Tara na.
Padaan.
Saan sila tinatago?
Sa Splendide nga raw.
Wala na. Nakita ko si Walter Benjamin.
Tapos nawala.
Natagpuan ang bangkay niya sa Spain.
Talaga?
Oo. Wala kang alam?
Max Ernst, André Breton,
Hans Bellmer, Marcel Duchamp,
Alma Mahler, Franz Werfel,
Heinrich Mann, Golo Mann.
Si Mr. Chagall nasa bahay pa niya.
Ang iba?
Itong
American Emergency Rescue Committee
ay may bagong lugar sa Marseille.
Kita namin ang dami ng taong nag-aabang.
Ordinaryong tao.
Ang mahahalagang tao sa listahan ni Mr. Fry?
Wala na.
Baka nilalabas sila sa hot air balloon.
- Ha? - 'Di nakikita, 'di naiisip.
Dapat masaya ka.
'Di natutuwa ang mga German. Ako rin.
Pananagutan mo ang mga Amerikanong ito. Ginagago nila ako.
Iisa-isahin ko itong
mga kau-kausap mo sa committee.
Panulat nga.
Ito.
Kaibigan ng pamilya ang mabuting ama ni Mary Jayne Gold.
Ayaw din niyang sangkot sa gulo ang anak niya.
Alam ba niyang puta ang trabaho ng anak niya?
Ano?
Malinaw na nakasaad ito sa file ng pulis.
Amerikanang blonde na may maliit na aso.
Nabasa ko ang file. Pakalat-kalat siya.
Mali yata kayo.
Mahilig maglayag si Ms. Gold.
Pero 'di siya...
Blonde na may maliit na aso?
Nakita mo siya kamakailan?
Hindi.
Pakisara ang pinto.
Ano iyon?
- Hinihintay ko si Mr. Patterson. - May meeting siya.
Tao ako ni Mr. Varian Fry. Emergency Rescue Committee.
May appointment ka?
May agarang mensahe.
Tungkol sa visa ng pintor na German, Max Ernst.
Nasa Marseille si Mr. Ernst.
May party siya ngayong gabi.
Gusto ko siyang makilala.
Hayan! Handa na!
Ang paglangoy mo?
Tuloy lang. Saglit.
May kailangan ka pa? Maaga kasi akong aalis.
May espesyal?
Pupunta ako sa party sa chateau Villa Air-Bel.
Totoong chateau?
Andun buong Marseille! Kaarawan ni Max Ernst.
- Magandang gabi. - Magandang gabi.
Magandang gabi iyon.
Marunong ng French si Papa.
Oo naman, ano...
Napakaganda ng bahay.
Ikaw din naman.
Ilang bisita ang darating? May banda pa.
Alam mong pinagbawal ng Vichy ang jazz.
Kung dumating ang pulis, kulong tayo.
Varian, party ito. Magsaya ka naman.
Baka tama ka.
Malaking party.
Sasayaw ako.
Sasayaw tayo.
Gabi ko ito, kapatid.
Ramdam sa kaibuturan.
Sa lakas ng tapak ko, yayanig ang lupa hanggang Ouidah.
Sasabihing si Petit Ang pumunta ng bansa
Sumikat si Petit
At nagbalik
Lisa?
- Labas ka sa lungga mo. - Salamat na lang.
Magaling ka raw magsayaw.
Wala akong ganang mag-party.
Si Mr. Benjamin ba?
'Di lang siya.
Walang may ipagdiriwang sa bahay na ito.
Buhay si Max Ernst.
Buhay tayong lahat. Sapat iyon para magdiwang.
Walang katulad itong ginagawa natin.
Ginagawa natin ang makakaya.
Pangkumbinsi iyan sa sarili mo para makatulog sa gabi?
Natutulog ba ako?
Salamat.
Pagkain.
Bravo!
Puno ng sorpresa si Mr. Fry mo.
'Di na aalis ng France itong mga refugee.
May painting pala si Winston Churchill
sa may Côte d'Azur.
- Pintor si Churchill? - Ba't hindi?
Bagot siyang pakinggan sa radyo.
Bagot lahat ng pintor sa radyo.
- Si Chagall hindi. - Sino iyon?
Asawa ko ang pinakamamahal na pintor sa France.
Pero si Duchamp ang pinakamahalaga.
Si Chagall ay Hudyo pa rin.
Na may visa na ayaw pa ring gamitin.
France ang tahanan ko.
Huhulihin din tayong lahat ng Nazi. Pati ikaw, Marc.
Ang manok.
Brava!
Salamat, Madame Nouget.
Salamat!
Ayon sa kaibigan kong si Victor Serge,
sa mga refugee ng pasismo rito,
napakaraming matatalinong bubuhayin ang isang bansa.
- Tama. - Salamat, mga kaibigan.
'Di ko kakayanin ang panahong ito kung wala kayo.
Sa tulong mo rin, Mr. Fry.
Sa suporta mo sa laban namin.
Salamat dahil North Star ka namin.
- Tugon, Varian! - 'Wag.
- Varian! - Salita ka!
Ayos.
Salamat, André.
Laki ng parangal mo sa akin.
Noong bata ako...
Bata ka pa.
Noong mas bata pa,
sining ang North Star ko.
Ang tunay kong karamay
at tagasalba
sa oras ng matinding kalituhan at sakit.
Karangalan ng buhay kong
ibalik ang pabor sa mga pintor
at manunulat ng mga obrang nakatulong sa akin.
Salamat.
Lipat naman tayo para sa susunod na pagkain.
- Kung may susunod pa. - Sige!
- Sige ba. - Tara na.
Sobrang mami-miss kita.
- Hello. - Hello.
Komportable n'yo ni Thomas.
- Selos ka? - Hindi.
Sino'ng ka-date mo?
Wala kang pakialam.
Pero grabe, ha.
Konsul ng USA.
Bali-balita.
Bali-balita ring
kasiping mo ang magagandang refugee sa Marseille.
Suwerte ka.
Daming desperado ngayon.
Sabi ng pulis na French, puta ka raw.
Ba't kausap mo ang pulis?
Walang masama kung gagamitin ko ang lahat
para iligtas ang buhay ng mga tao.
Ganoon?
Mga binibini at ginoo, makinig!
Sampu, siyam,
walo, pito,
anim, lima,
Tigil!
Apat, tatlo,
dalawa, isa, ako!
Maligayang kaarawan!
Eh siya?
Sobrang linis. Baka sa Gestapo ang trabaho.
Eh iyon?
Naninigas.
Baka...
National Police.
Mary Jayne, sino sa mga kaibigan mo
ang espiya ng British?
Malay ko. Bakit?
May pondo ang British intelligence para sa rebeldeng lokal.
Gagawa ako.
Talaga?
Sali ako.
Kilalanin mo ang sharpshooter sa Camp des Milles.
Tiyak kakampi siya.
Baka may ma-recruit ako rito.
Ano'ng alam mo sa mga sharpshooter at rebelde?
Kailangan ng tulong ng British para labanan ang Nazi.
Iuwi mo na ako.
Andito boss ko. Baka makita niya akong ganito.
- Saan trabaho mo? - Konsulado ng USA. Si Konsul Patterson!
Diyos ko. Ba't andito siya?
- Nagtaka ka pa. - 'Di ko inimbita.
Hindi?
Ano'ng problema mo?
Kailangan ko nang umalis.
Sige, tara.
Tara na.
Grabe.
Hi.
Ano'ng ginagawa ng maganda sa pangit na lugar?
Couture ito.
Inom tayo.
Varian!
- Lena. Hinahanap kita. - Halika.
- May nahanap ako. - Hi. Sino ito?
Luise Straus.
Ako si Varian Fry ng Emergency Rescue Committee.
Ang galing. May visa kami para sa iyo.
- Max. - Paumanhin.
Luise.
Totoo ka ba?
Ewan ko.
Ba't andito ka?
Pakasal na kayo para makapuntang Amerika.
Ngayon?
- Tama na ang isang beses. - Pareho kayo ng visa.
Hindi.
Nanay ka ng nag-iisang anak ko.
- At may palabra de honor ako. - Talaga? Kailan pa?
'Di bale, darling. Kung ayaw kang pakasalan,
ako na lang.
Tagay!
Mga binibini at ginoo.
Sa pagtatapos ng magandang gabing ito,
makakahiling kayo.
Isang hiling.
Ipapadala natin ito sa sansinukob.
Sindihan ang kandila.
Tulad nito.
Marahang itulak
sa lawa.
Ano'ng hiling mo?
Na matapos na ang giyera.
Iyon lang?
Sigarilyo.
'Di ka naninigarilyo.
Hindi?
Ikaw? Ano'ng hiling mo?
'Di ako naniniwala riyan.
Kung may gusto, dapat gawin.
Bagay sa iyo ang damit mo.
Tulog ng mahimbing.
Teka.
'Di ko na kaya ito.
Ha?
Alam mo bang may party ngayon?
Tinitiktikan mo ako?
Pa-importante ka.
Alis ka na.
Arte mo.
Ms. Letoret!
Ba't pasigaw?
Magtelegrama sa State Department.
- Sige. - Binabantayan si Varian Fry.
Kaduda-dudang kilos.
Ang Emergency Rescue Committee ba ay tinatraydor ang Amerika?
Baliw ang mga taong ito.
Isasama iyon?
- Kumusta ang party kagabi? - 'Di ako tumuloy.
Humarap tayo.
Batiin natin ang araw.
Damahin ang araw.
Tumayong parang mandirigma.
Salamat sa pagpunta rito. Walang makakarinig.
Puwede. Ipapagawa ko na ang pasaporte.
Magaling siya, ha.
Si Varian?
- 'Wag siyang idamay. - Bakit?
'Di puwede.
Dapat manalo tayo.
Damay na rin si Varian Fry kahit ayaw niya.
INSPIRASYON ANG NOBELA NI JULIE ORRINGER
ANG SERYENG ITO AY KATHANG-ISIP LANG, INSPIRASYON ANG TOTOONG MGA TAO AT GANAP
Tagapagsalin ng Subtitle: Libay Linsangan Cantor