Isa pa?
'Di na, salamat.
Isang kape.
May asawa na ako.
Wagi sa kumpiyansa
pero 'di kita inaakit.
Makakalabas ka raw.
Ang kaibigan nating British ay naipit sa France matapos ang Dunkirk.
Napakarami.
Dapat tulungan.
Magpupuslit ng British POW palabas ng France? Amerikano ako.
Mismo.
Ginigiyera ang Britain.
Kailangan ng kakamping nakakagalaw sa France.
- Miss... - Margaux na lang.
Margaux, neutral kami sa giyerang ito.
Nabasa ko'ng sinulat mo mula Berlin sa New York Times.
Alam ko'ng tunay mong opinyon sa neutrality na iyan.
Ang sinasabi mo
ay pagtataksil.
Mr. Benjamin.
Pasensiya na sa abala. May tanong lang tungkol sa trabaho mo.
Bakit?
Mausisa lang.
Heto.
Kung ang aura ng kakaibang bagay ay nawawala sa maramihang paggawa,
saan ito napupunta?
Ang mas tamang tanong ay,
ano'ng nangyayari sa aura ng kakaibang bagay
na kinalat ng puwersa ng kasamaan
habang ang mundong alam natin ay sinisira,
nagkapira-piraso?
Pero balang araw,
muling pagdidikitin ang mga piraso na parang puzzle.
Ang tawag sa prosesong ito ay tikkun olam.
Tikkun olam.
Mismo.
Naghahanap kami ng popondohang rebeldeng tulad n'yo.
Relief ang trabaho ng Emergency Rescue Committee.
Tumutulong sa pagtakas sa karahasan, hindi magpalala.
- Tulungan mong tumakas. - 'Di puwede.
Itong naka-overcoat na kadaraan lang?
Kumander ng pulis sa Marseille. Iri-raid nila ang Splendide.
Kailan?
- Lima, sampung minuto. - Ha?
Ang nakasombrerong may Italyanong diyaryo, tao niya.
Pati ang mga may bandana sa mesa.
Ang nagpapalinis ng sapatos na may tabako.
Naghihintay lang ng hudyat.
'Di nga?
Abangan mo lang.
- Larbi Benbarek, nakita mo'ng panalo niya? - Sino?
Ang Itim na Perlas ng Marseille. 'Di ka fan ng football?
Hindi.
May kutob akong iri-raid na ang hotel.
- Ha? - Ilabas natin ang tao natin.
Si Mr. Benjamin at ang iba ay pa-Banyuls ngayon,
paakyat ng Pyrenees sa gabi.
Madadala mo siya kay Lisa? Alam ko kung saan dadalhin ang iba.
Nasa taas ba si Mary Jayne?
Galing, ano? Kung nakabihis-trabahador sa ubasan,
maaakyat sila ni Lisa sa Pyrenees sa araw.
Mas masarap isuot kaysa sa mga lumang botang suot nila.
- Ayaw mo? - Hindi. Maliit lang.
Sarap. Ayaw kong hubarin.
Basta 'wag ka lang tumakas pa-Amerika.
'Di ako aalis.
Kahit galit na galit ang tatay ko.
'Di raw bagay sa Marseille ang Amerikanong babaeng tulad ko.
Ano ang Amerikanong babaeng tulad mo?
Alam mo na.
Bihira nga ang turistang Amerikano.
Hoy, 'di ako turista.
Hindi.
Bakit? 'Di nakakatawa.
May responsabilidad ako rito. May umaasa sa akin.
Oo. Tulad ko.
Niloloko mo ba ako?
Hinding-hindi kita lolokohin.
- Iri-raid ng pulis ang hotel. - Ha?
Pulis!
Mga papeles n'yo!
Ano ito?
- Direktor ka ng hotel? - Hindi. Varian Fry.
Direktor ng Emergency Rescue Committee.
Protektado namin ang ilang bisita.
Walang lumalabag sa batas.
Kriminal silang dayuhan.
Refugee sila!
May pinagkaiba?
- Magbihis ka, Mr. Benjamin. - Bakit?
Bilis. May pulis.
Pulis!
Buksan ang pinto!
Pulis! Buksan ang pinto!
Pulis!
Buksan ang pinto!
Labas! Bastos ka! Alis!
Alis!
Kasya ang tatlong tao rito. Ibababa ko sa elevator.
- Puwedeng magtago rito? - 'Di tayo magtatago.
Putik!
Ang espadrille!
Babalik ako.
O, para sa kanila.
Itago mo ang iba, ha?
- Salamat. - Salamat.
At mamaya?
Hahanapin kita. Nasaan ka man.
Mabuti.
- Saan tayo pupunta? - Basta.
'Di ko kaya.
Tatapusin kong isulat ang libro ko.
Mr. Benjamin, andito mga ideya mo!
Mas mahalaga ang buhay mo kaysa sa isang manuskrito. Ha?
Oo.
Lintik.
Tara na.
Sama ka sa akin.
- Wala akong makita. - Tahimik!
Asan tayo?
Welcome sa totoong Marseille.
- Salamat. - Walang anuman.
Tara na!
Uy.
- Salamat. - Walter Benjamin, Julius Berger.
- Lisa Fittko. - Tara na.
Heto.
André, Max, Jacqueline, dito lang kayo.
Una muna ako.
Anong lugar ito?
Nananaginip ka, Max.
Sa panaginip ko, maleta ako.
'Di iyon panaginip. Nangyari iyon.
Hello?
Hi.
Varian...
Hihingi lang ako ng pabor. Emergency.
'Di ka mag-isa?
Hello! Ako si Mary Jayne Gold. Katrabaho ni Varian.
Thomas Lovegrove.
Ni-raid ng pulis ang hotel. 'Di ko alam kung saan sila dadalhin.
- Bahay mo ito? - Sa ngayon.
- Ilan ang nakatira? - Isa.
Isa? Ilan ang kuwarto? Sampu? Labinlima?
- Medyo. - Puwede kami rito ngayong gabi?
- Kahit gaano katagal. - Isang gabi lang kami.
- Magkano ang bayad? - Teka lang...
Pag-isipan mo. Dami nating maitatago rito.
Andito na ang mga Breton at si Max Ernst.
Kasya ang mga Mahler, Mann, Levine, at Fraiberg.
At 20 minuto lang mula sa piyer.
Tututol ang ERC sa pribadong villa.
Nasa New York sila! 'Di nila alam kung asan tayo.
Huhulihin ng pulis ang iba.
Baka pati tayo na nga rin.
Magtago tayong 'di halata. Eksakto itong villa.
'Wag nating idamay si Thomas. 'Di natin siya katrabaho.
Komportable ako sa panganib.
- Dumito na kayo. - Magaling. Ayos na.
- Puwede mo akong ipasyal? - Mauna ka.
Yakapin ang mapurol na tinik sa ibaba.
Sa tsinelas niya, nawala ang sandata ng kuhol,
pero may nakitang buson.
Pabaligtad ang ulan.
Tinatangay ng agos, parang laso.
Aninag ang madilim na ulap sa balat ng sardinas.
Naloko sa impluwensiya ng sakit sa likod!
'Musta?
- Sinaktan ka nila? - Hindi.
Walang tinira.
'Di naman.
- Ayos na? - Nasa kama na lahat.
- Mary Jayne. - O?
Baka mas maraming pera ang kailanganin natin.
Para sa bagong opisina, sakayan papasok at palabas...
Walang problema.
- Sigurado? - Relax lang.
- Ako'ng bahala, Varian. - Salamat.
Ang sarap na sa kama matutulog ang lahat.
Salamat, Thomas.
Paano nga ba namin malalamang 'di ka taga-Gestapo?
Ako? Lumaki ako sa kibbutz.
Bigla kasing may Fairy Godmother na may villa sa krisis.
Baka wolf pala.
Naipit din si Thomas sa Europe nang nagkagiyera.
- 'Di iyan Gestapo. - Baka fairy godmother pa.
Hindi nga.
Kilala ko siya.
Paano?
Paano kayo nagkakilala?
Limang taon ang nakaraan, sa Berlin.
May inosenteng Hudyo na inatake ng Nazi. Kami lang ang tumulong.
Nagbi-beer lang siya. Sinaksak sa kamay. Dugo...
Sinulat ko para sa New York Times. Binaon nila.
Doon...
Ramdam kong iba ito...
kaysa sa ibang giyera.
- Puwedeng tumulong? - 'Di na. Upo ka lang.
Maliit pero komportable.
Kulang na lang ay luto ng nanay namin.
Salamat, Paul.
Ipakita mo ang pinakamaganda.
'Kapagod ang araw mo.
Ayos na.
'Wag tayong ganito lagi.
Dahil sa asawa mo?
Hindi. Alam ni Eileen kung sino ako.
Si Mary Jayne at ang ibang...
nasa tabi at nasa mga kuwarto.
Kailangang ihiwalay ang dalawang bahagi ng buhay ko.
Hiwalay na pagkatao mo?
Ang personal at propesyonal.
Ano'ng iisipin nila?
Makapal ang mga pader.
Seryoso ako.
Sige.
Ms. Gold, pasensiya na pero kulang ang balanse mo sa gusto mong i-withdraw.
Linggo-linggong may padala mula sa bangko sa Chicago.
Wala ngayong linggo.
Baka may mali lang.
Habang inaayos, puwedeng magpauna ka ng pera?
Imposible iyon.
- Ano iyon? - Wala kang pera sa account mo.
Mahalaga akong kliyente ng bangko.
Sa ngayon, ito na ang huling pera mo.
Papirma.
Salamat!
Diyos ko.
May nahanap kaya sila?
Sana wala.
Ayos.
- Patulong dito. - Sige.
Teka...
Max Ernst.
Mga pasaporte.
Ang listahan?
Oo.
Ilang taon ang nakalipas, nag-tren kami sa kahabaan ng Riviera.
First class. Kumikita ako sa abogasya.
Parang hari ng mundo. Sino'ng mag-aakalang babagsak lahat?
Hindi ako.
Inalok ako ng trabaho sa Palestine noong 1933.
Tumanggi ako. Ayaw kong tumira sa disyerto.
Nagkamali yata ako.
Maraming maling desisyon kaya andito tayo.
Mga maling desisyong...
binenta bilang progreso!
Pinipilit kong 'wag lumingon.
Puro lingon lang ako.
Basta maglakad pasulong!
Habang pasulong tayo, nag-iiwan tayo ng graba.
Wala nang iba.
Kasaysayan ang nagsusulong sa atin, dinudurog lahat ng madaanan.
Tara na.
Tulungan na kita.
Salamat!
Taga-saan ka?
- Berlin, orihinal. - O, Berlin.
Umalis ako noong '33.
Saan ka nagpunta?
Una, pumunta kami ni Ate Ursula sa Paris.
Tapos Trieste, London, Seville,
at balik sa Paris.
Ang ibang kapamilya mo?
Namatay tatay ko bago maluklok si Hitler.
At ang huli kong alam,
ang nanay ko at kapatid na si Eva ay pa-London.
Pero...
ang totoo...
Ewan kung nakarating sila.
Ewan din kung paano ko malalaman.
Baka ayaw kong malaman.
Kung ganito lang tayo, 'di tayo makakatawid bago mag-umaga.
Patawad. 'Di ko kayang bilisan.
Balik na lang tayo.
Sa Banyuls?
May bahay na matutuluyan.
Nadaanan natin. Lapit lang.
'Di ko na kaya. Dito na ako magpapalipas ng gabi.
Dito?
Dito lang.
Balik kami ng madaling araw.
Magandang gabi.
'Di ka apektado?
Ng?
May mga gutom nasa beach sa 'di kalayuan.
Pabagsak na ang bansang ito, pasensiya na.
Kaya pinauuwi ka ng tatay mo.
Walang ganitong champagne sa Chicago.
Kaya andito ka pa?
Nakausap mo na?
'Di pa.
Ano'ng sabi nang 'di ka sumipot?
Tinakwil ako.
Puwedeng kausapin mo? Na wala siyang dapat ikabahala.
Sang-ayon kasi ako sa kanya.
Gusto mo akong umalis, Graham?
- Ako? - Oo.
'Di mo ba ako mami-miss?
Mr. Benjamin.
Mr. Benjamin?
Mr. Benjamin!
Ano'ng nangyayari?
Uminom ako ng morpina
para makatulog.
'Di ka dapat gumagamit niyan.
Alam ko ang ginagawa ko.
Magandang umaga.
Kaya...
tara na.
Mr. Benjamin...
Saan ka galing?
Nagtrabaho.
- Paano ka nakarating dito? - Kasama si Varian.
Nakahanap kami ng opisina kahapon.
Inayos namin. Handa na.
Inaayos na ang interbiyu. Nababalitaan na.
Ayos.
- Oo. - Papasok ka?
Dito ka nakatira pero sa iba ka natulog.
Dito na ako, Albert. Puwede ka rin dito.
Oo. Sige.
Sa mansiyong malayo sa tinutulungan natin.
Baka mas sanay ako sa ganitong lugar kaysa sa iyo.
Ito, 26 ang kuwarto. Ang amin, 30.
MJ.
Pakiusap. Puwedeng...
Andito ako para makita ka.
- Kailangan ko nang maligo. - Sige lang.
Ang mga visa n'yo.
May mali.
Kalma lang.
Sarado ang border kahapon. Paano kayo nakarating dito?
Pinadaan ng mga French.
May hotel sa tabi. Doon muna kayo habang inaalam ito.
Sige na!
Kailangan ko ng sigarilyo.
Pahingi.
Salamat.
Kumusta ang gabi mo?
Nahiya ka pa. Moderno ka namang babae.
Na Presbyterian ang konsensiya.
Tinigil ng tatay ang pondo ko. Wala nang pera.
- Bakit? - Para umuwi ako.
Miss na miss ka na niya?
Hindi. Nag-aalala iyon sa reputasyon niya.
Na may anak siyang kasa-kasama ng masa sa Marseille.
Alam mo ang mangyayari pag-uwi ko?
Kakaskasin ng nanay ko ang Lake Michigan.
Hahanap ng bangkay o diborsiyadong magpapakasal sa solterang anak.
At ang buong buhay ko, nasa club lang at nagbabaraha.
Kung uuwi ako, ibabalik ang pondo ko.
Puwede akong magpadala ng pera mula Chicago.
Mababayaran ang bagong opisina. Mapapakain ang mga tao.
Makakabili ng tiket sa tren at...
Kailangan ng committee ng pera. 'Di ako.
Hindi yata.
'Wag mong sabihin kay Varian. Gagawa ako ng paraan bago siya mabigo.
Baka 'di kailangan.
'Di kailangang ano?
Umuwi o biguin sila.
Mr. Benjamin.
Ang manuskrito ko...
dapat makarating sa Amerika.
Ingatan mo ang bag ko, ha?
Ikaw mismo ang magdadala ng bag sa Amerika.
Kasama ako o hindi.
Mangako ka.
Pangako.
Pinanganak ako sa Bulgaria. Lumipat sa Hamburg.
Nakilala ko asawa ko, si Jana, sa bus.
Pumunta kaming France ng mga kapitbahay ko.
'Di ko alam kung asan na sila.
Pinanganak akong mahirap.
Magaling ako sa bawat trabaho.
Nagtayo ako ng sarili kong mga pabrika.
Nirerespeto ko lahat ng trabahador ko.
Nagbayad ako ng tax.
Nakatira ako sa kapatid. Sa bahay ang trabaho.
Isang araw, sabi huhulihin kami.
Napatay asawa't anak ko pagsalakay ng Nazi.
Misteryo at iniwan akong buhay.
Wala na silang lahat. Kuya ko.
Ate ko.
Nanay ko.
'Di ko alam asan kapatid ko.
Propesyonal ka bang artista, politiko, o akademikong nailathala?
- Hindi. - European ako. Lahat kami.
Mananahi ako.
Ina ako.
Patay ang magulang.
- Wala na akong pamilya. - Patulong.
- Pupunta akong Amerika.
Gagawin ko lahat para sa pamilya.
- Patulong. - Patulong.
- Patulong naman.
Gusto ko sa ligtas na lugar habang may gulo.
Patulong.
Propesyonal ka bang artista, politiko, o akademikong nailathala?
Pahiram ng lapis.
Pakiusap.
Tingin mo?
Gusto ko siya.
Kaya kong magdrowing ng kahit ano.
'Di ako siguradong makakatulong.
Baka makatulong ako.
Pinakamagaling ako sa art school.
Teka, sandali lang, ha?
Varian?
- O? - May tumawag, taga-konsulado.
Patterson?
Tao niya.
Importante raw.
Siguradong 'di ito bitag?
Pinapaalis tayo.
Habulin na natin ang tren.
Si Mr. Benjamin?
Mr. Benjamin!
Gising! Pinapaalis na tayo.
Mr. Benjamin, gising!
Walter...
Sa sitwasyong walang lusot,
wala akong magagawa kundi tapusin ito.
Lintik!
Magtatapos ang buhay ko
sa maliit na bayan sa Pyrenees na walang nakakakilala sa akin.
Lisa, ang tren natin.
Tama ka.
Mr. Fry.
Kilala kita.
Bise-konsul?
- Hiram Bingham. - Oo.
Salamat sa pagpunta. Tinitiyak ko lang na walang makakarinig.
- Bakit? Kailangan kong magtrabaho. - Sige.
Ipapaliwanag ko ang bago naming patakaran.
Bago? Hirap na nga kaming sundin ang luma.
- Pakinggan mo lang. - Abala kami.
Ang maganda lang ay nailabas na si Walter Benjamin.
Napakagandang balita.
'Di alam ni Mr. Patterson ito.
Mula ngayon, ang bagong lakaran ng visa ay didiretso ka sa akin.
Bakit?
Walang simpatiya si Patterson sa inyo. Sabi nga niya kanina,
"Bawal ang komunista, British POW, Hudyo. Kailangan pang linawin?"
Ewan kung ano'ng balita mo sa New York.
Alam kong nakansela ang Kindertransport papuntang England.
Walang may gustong tumanggap ng batang refugee sa US.
Sa party sa DC kamakailan, nakarinig ng biro ang asawa ko.
Isang libong batang Hudyo? Magiging isang libong pangit na matatanda.
Nananadya ang gobyerno ng Amerika. Walang may paki sa gulong ito.
Bilisan mong maglabas ng maraming tao.
Kaya nga.
Buti at may kaibigan pa kami sa konsulado.
'Di marami, Mr. Fry.
Ako lang.
Kalma lang.
Sasagutin ng boss ko ang tanong mo.
Asan siya?
Dito.
Mary Jayne, si Margaux.
Hello.
- Naninigarilyo ka? - Hindi, salamat.
Sayang.
Marami pa iyan.
Sali ka sa amin.
Sali?
Bilang espiya?
'Di ako marunong.
Hindi?
Marunong kang yumuko sa lalaki
para komportable siya kahit ikaw hindi.
Ha, ano?
Para tiyaking 'di halata ang presensiya mo.
Ang paglunok sa damdamin kahit labag sa loob?
Pagpigil sa dila 'pag galit?
Tiyak tanda mo lahat ng kaarawan ng tao.
Paborito nilang kanta, lahat ng personal na detalye.
Kahit 'di ka utusan.
Mali ba ako?
Salamat.
'Pag sinabi mong 'di ka nagtatago ng talino mo
sa sitwasyong baka maging rason ito ng gulo...
Naku...
'Di ako maniniwala.
Marunong ka na nito buong buhay mo.
Lahat tayo.
INSPIRASYON ANG NOBELA NI JULIE ORRINGER
ANG SERYENG ITO AY KATHANG-ISIP LANG, INSPIRASYON ANG TOTOONG MGA TAO AT GANAP
Tagapagsalin ng Subtitle: Libay Linsangan Cantor