Balita mula Europe.
Sa pag-alis ng British sa kontinente,
hawak na ng Nazi ang English Channel, Atlantic coast,
at hilagang France.
Napipilitang umalis ng Paris ang mga tao pababa sa tinaguriang unoccupied zone.
Ang huling malayang piyer sa Marseille ay puro refugee mula iba-ibang lugar,
desperadong makakuha ng visa at pera pa-Amerika.
Iyo ito, nasa diplomatic bag ko.
'Di iyan nangangagat.
Pinapauwi ako ng tatay ko sa Chicago.
Binilhan ako ng tiket.
Mabait niya akong tinanong mula nang pinasok ng Nazi ang Paris.
'Di na siya mabait. Itatakwil daw ako.
Kasi ang nag-iisang anak niya, nasa Marseille habang may giyera.
- Kasama ang kalaban ni Hitler. - Gusto kong tumulong.
Ms. Gold, magpakabait. Uwi ka na, magpakasal tulad ng iba.
Ba't 'di ka umuuwi?
May trabaho ako.
Ako rin.
Mga pinakamatalino sila sa Europe, Mr. Patterson.
Suwerteng makuha sila ng Amerika.
- Alam mo kung ba't magaling ang Amerika? - Ba't nga?
May 50 uri ng martilyo sa USA.
- Limampu. - Ano'ng sira ng una?
Wala. At ginagawa na nila ang ika-51.
Iyan ang talino ng Amerika.
Pa-intelektuwal lang itong mga henyo ng Europe.
Akala mo.
Gusto mo talagang tumulong? Padala ka ng pera mula Chicago.
Kausapin mo naman ang tatay ko. Mataas ang tingin niya sa iyo.
Baka.
Saglit lang at mananalamin ako.
O, iyo na. 'Di iyan hinawakan.
Lalabas ka ba ng Marseille?
Lahat naman.
Tumakas kami sa Paris.
Maisasakay kita sa barkong pa-New York, sa MS Rex.
May visa ka?
Wala. Pero sumipot ka ng 6:00 a.m.
Magsasakay ng kargo sa likod.
Kausapin mo si Lionel. Isasakay ka.
Tagong takas?
Oo.
Kasama ko kapatid ko.
Pareho ko kayong ipagbabayad.
Bakit?
Kaya ko. Mahalaga ba kung bakit?
Kung kailangan, dito mo ako makikita.
Kasama ako sa Emergency Rescue Committee na nasa Hotel Splendide.
Kung malinis ka, makakaakyat ka sa deck paglarga.
Walang papansin.
- Ano... - Inayos ko'ng buhok.
Ganda ba?
- Magandang umaga. - Magandang umaga.
- Magandang umaga, Paul. - Mary Jayne.
Espesyal na padala kay Ms. Gold!
Pakibigay kay Lionel bukas.
- May dalawa pang sakay. - Walang problema.
Dagobert.
- Magandang umaga. - Opo.
- Heto ang tanghalian. - Salamat.
Salamat.
Varian Fry.
- Dito. - Salamat.
- 'Musta Committee? - American Emergency Rescue Committee.
Mga kabalyerong may makinang na kabayo. O baligtad ba?
Kinita ko si Ms. Gold mo.
Napakahalaga niya sa operasyon.
Sutil na ale at walang alam sa mundo.
Napakahalaga ng pera ng tatay niya. Sana 'wag huminto.
Mr. Patterson.
Ba't hinaharang mo ang visa ni Mr. Benjamin?
Buhay ang nakasalalay dito.
Lagi naman.
Nagpapatayan na rito mula pa noong Trojan War.
Dahil sa pag-ibig ang Trojan War. Ang Nazi ay kumikilos sa poot.
Bisita ka rito.
Tandaan, neutral ang posisyon ng USA sa giyera.
Andito tayo sa France sa pahintulot ng awtoridad.
Ayaw pumunta rito ng maraming Amerikano. Tulad ng asawa ko.
Ano ba talaga ang ginagawa mo rito?
Inip ka sa bahay?
Inip sa asawa?
Sinisira ang buhay ng mga inosente.
Walang katarungang kinukulong.
Pinapatay.
Nito lang, dalawa sa listahan ko ang nagpakamatay.
Kailangan ng tulong ng mga refugee. Pero walang kumikilos.
Sapat nang dahilan iyon.
Bilang Amerikano, inaasahan kong mabait ka sa Marseille.
Gawin mo iyan. Ako bahala sa visa ni Mr. Benjamin.
Salamat.
Pakiiwan ang pagkain sa labas. Salamat.
Mr. Benjamin, si Mary Jayne ito.
Palayain mo ako sa purgatoryong ito.
Nasa piyer ang MS Rex, dadalhin ka sa New York.
Teka, ano iyan?
Amoy hashish na dito.
'Pag nakita ako, ibabalik ako sa kampo ng preso.
Ayaw ko roon.
Naiintindihan ko.
Totoo.
Paraiso ang Berlin ko. Sinira nila.
'Wag mong hawakan iyan.
Ito na lang ang natitira sa nakaraan ko.
Alam mo, suwerte ka.
Puwede kang umuwi.
Ewan ko lang.
Halika.
Tara.
Magsalo tayo ng challah.
Akala ko Hudyo kayo, gaya ng iba rito.
Oo.
Dati. 'Di lang kami...
Iniwan na iyon ng magulang namin.
Iniwan ng magulang n'yo.
Pero Hudyo pa rin kayo para kay Hitler?
Oo.
Salamat.
Naghihintay anak ko sa New York.
Sinasama akong tumakas ng Germany.
- Dalawang taon na iyon. - Ba't 'di ka umalis?
Katangahan.
Mapagmapalaki.
May dokumento ka para makaalis?
Wala pa.
Pero nananalig at tiwala ako sa Diyos.
At...
Tiyaga.
Kung kaya ni Abraham ang sampung pagsubok,
kaya rin natin.
- Hello. - Eksakto ang demonyo.
Salamat, ha.
Asan damit mo?
Ano iyang suot mo?
- Nag-beach ka ulit? - Hindi.
Mahirap na nga trabaho natin.
Hanapin ang 200 tao na aprobado ng State Department.
Isakay sa barkong pa-USA.
Hawak ng gobyerno ng Amerika ang lahat ng visa.
Ilan ang tinatago sa hotel na ito?
Malapit nang bumigay ang kawawang Mr. Benjamin.
Nilalakad ko na. Si Ernst at Breton, nilalakad ng Museum of Modern Art.
Gaano ka na katagal sa Marseille? Dalawang buwan?
Sa panahong iyon,
ilang tao na sa sikat na listahan ng committee ang opisyal mong naligtas?
Kulang.
Labing-isa pa lang.
Alam ko iyon.
'Di ko pa nagagawa ni katiting ng plano ko.
Pinapauwi na ako ng asawa ko.
'Sensiya na. Dami kasing desperado sa piyer.
'Di lang ikaw ang may paki. Pero 'di galawang sindikato ito.
Dapat tipirin ang mayroon tayo.
Ang pera ko.
Oo, pera mo.
Oras ko.
Oras ni Lena.
Kung 'di tayo tututok sa nasa listahan,
wala tayong matatapos.
Alam mo'ng hitsura niya?
Lionel?
Lionel!
Pinapunta kami ni Mary Jayne Gold.
Dalawa lang ang bayad.
Makinig kayo!
Sakay sa bangka. Pumunta sa gilid ng barko.
Sasabihan kayo kung saan magtatago. Malinaw?
Sige.
Sasakay ang may dokumento pagdaong ng barko.
Sasakay kayo ngayon, bago ang kargo.
Sa baba lang kayo hanggang itaas ang angkla.
'Di siya sasama?
Putik.
Naku!
Hindi!
Hindi.
- Pulis. - Tuloy lang.
Bawal kayong sumakay sa barkong ito.
Arestado kayo.
Ursula, talon tayo!
Alisin ang jacket.
Bibigat ka.
Marunong siya?
Bilis!
Ursula!
Albert!
Nakita mo siya?
- 'Di ko makita! - Balikan ko. Dito ka lang!
Albert!
Sinubukan mong lumangoy pa-Amerika?
Mas madali sa pagkuha ng visa.
'Di bale, buhay ako.
May matandang nalunod.
Tatak panlabas, papeles papasok,
mga visa...
Inspirasyon ng Nazi si Kafka.
Salamat.
May tumulong na Amerikano, pero...
Amerikano?
Wala iyan.
Tayo-tayo ang magtulungan.
Mr. Benjamin, tinitiyak ko, mailalabas ka namin.
'Di inaasahan ang naganap.
Ano'ng ganap?
- Dumating ang pulis sa MS Rex. - Ha?
Nanghuli ng refugee na itatago sa kargo.
Pinahinto ang barko.
Pakihawak muna.
- Alis muna ako. - Mary Jayne.
Mamamatay ako sa lintik na bansang ito.
Sapat na?
Hindi.
Tara na.
Ano'ng nangyayari?
Lakad ka lang.
Paano tayo magtutulungan?
Sabihin mo.
Niloko mo kami?
Hindi, pangako. Akala ko gagana. Tinubos ko kayo.
'Sensiya na.
Dapat andito rin kapatid mo.
Nakita mo siya?
Nakita n'yo kapatid ko? Ganito katangkad, asul ang mata.
Pinatabi yata siya noong palabas tayo.
- Nasa loob pa siya? - Oo.
Nasa loob pa ang kapatid ko. Pakiusap, tulungan mo kami.
May daang walang bantay sa bundok.
- Aakyat sa Pyrenees? Imposible. - Aalis na ako. Sama ka kung gusto mo.
Pakiusap, babawi ako.
Nakakita siya ng daang pa-Spain sa bundok.
Ha?
Sino iyan?
Magtiwala kayo sa akin. Tutulong ako.
Simula rito sa labas ng Banyuls-sur-Mer.
Si Albert, 'di ko...
- 'Di ko siya maiiwan. - Hihintayin ko siya.
- Gagawin mo iyon? - Saglit.
Katiwa-tiwala nga kaya siya?
Ang mapa? Titiyakin kong makakasunod siya.
'Di siya mahihintay.
Iikot ang guwardiya pagsikat ng araw. Namamaril sila.
Titiyakin kong kasunod n'yo siya agad.
Sa labas ng Banyuls-sur-Mer, may bahay na bato.
Kakanan siya. May makikitang ubasan...
Hirschman. Sir.
Lumang German na pangalan.
Mahirap.
Iba-iba ang nakasulat sa mga passport.
Alin ang totoo?
O peke lahat?
Lumaban ka sa Hannut?
Labanan sa Hannut?
Ah, oo.
Ewan kung ba't biglang gumulo iyon.
Naglingkod ako,
pang-imigranteng infantry division ng France.
Silangan ng Paris.
Doon galing ang pasaporteng French.
Bigay mismo ni Heneral Georges.
Ito, gamit ko
sa labanan sa Spain.
Ito, gamit ko sa Italy para mag-aral ng economics.
Bago pinalayas ng mga pasista.
Ito naman...
Gamit ko palabas ng Germany noong '33.
Ano ang tunay mong pagkatao?
Kung ayon sa Nazi, wala.
Sa kanila, dapat wala akong pagkatao.
Babaeng Amerikano ang nagpiyansa sa iyo.
Tinawag kita dahil sa pekeng dokumento.
Pero walang peke sa iyo.
Sir, pakiusap.
Sabi mo lalabas na siya kanina pa.
Kanina pa ako naghihintay...
Ikaw ba si Albert Hirschman?
- Ako si Mary Jayne... - Alam ko. Ang Amerikano.
Asan kapatid ko?
Marami akong ipapaliwanag.
Pero huli na tayo.
'Di ka aabot.
Ihahatid kita. Magmamaneho ako.
Wala kang ibang lakad?
- Ilang taon ka na? - 25.
Ikaw?
Bastos na tanong iyan.
Ano'ng ginagawa mo?
Ha?
Propesyon.
Aral akong ekonomista.
Sa tagal ko nang tinatakbuhan ang Nazi,
propesyonal na refugee na ako.
At Hudyo.
Wala namang halaga sa akin ang pagiging Hudyo.
Ngayon, ito ang pinakamahalaga.
Ano'ng ginagawa mo?
Ginagawa ko ang makakaya ko.
May kotse ako.
Mercedes pa.
Iniisip ng iba na wala silang magagawa. 'Di sila tutulong.
Walang nag-iisip na kikilos ang magagandang Amerikanang mayaman.
'Di na ako lilipad pa-Chicago kasi ihahatid kita sa border.
Ano'ng nasa Chicago?
Wala.
Alam mo, puwedeng pakinabangan ang mga akala ng tao sa iyo.
Diyos ko.
Basta maging Amerikana ka.
Ano'ng gagawin mo?
Hello. Mga papeles.
Oo, sir.
Paumanhin, sir.
Nagmamadali kami.
Madali?
Ba't nagmamadali?
Nagtalaba kasi kami.
Ah, talaba.
Ayos na.
- Salamat. - Walang anuman.
Padaanin sila!
Paul. May balita?
Wala pa.
Dami yatang sasabihin asawa mo. Inaaraw-araw ka.
May asawa ka na, Paul?
Wala pa, sir. Kami lang ni Petit. At nanay namin sa Ouidah.
- Saan iyon? - West Africa.
Sa iba, French Dahomey. Pero dating Kaharian ng Dahomey.
Pinauuwi ka?
- Masaya siyang wala kami sa army. - Nag-iipon ako para makauwi.
Gustong umuwi.
Tatapusin ko ang pag-aaral. Marami akong plano.
Saan ito galing? Walang selyo.
Hinatid ng isang lalaki. Dati mo raw kaibigan.
May mapa ka ng lugar?
Oo.
Heto.
Salamat.
Tingin ko, 'di pa sila malayo.
Nakalahati mo na ang distansiya, o.
Oo.
Madidismaya ang nag-aabang sa iyo sa Chicago bukas.
Salamat.
Thomas.
Welcome sa Villa Air-Bel.
Kaninong bahay ito?
Sa malayong kamag-anak.
Dito ka nakatira?
Kakarating lang.
Papabukas ko pa ang kuryente.
Nagpadala ako ng sulat sa New Jersey.
Sinagot ng asawa mo.
Nililigtas mo raw ang mga intelektuwal dito.
Kumusta iyon?
Ayos naman. Salamat.
Sablay ka pa ring sinungaling.
- Babalik na ako sa trabaho. - Ngayon na?
Mahalaga ang ginagawa ko, sa unang beses sa buhay ko.
Tutulungan kita.
Tapos? Mawawala ulit ng limang taon?
Akala ko nahuli ka, Thomas.
O mas malala pa.
Thomas.
'Di ako papaistorbo sa iyo.
Hindi.
Malapit na ang border ng Spain.
- Ayos ba iyon? - Oo.
Magpaalam ka na sa France.
Tigil.
Takbo!
Tigil na!
Mga papeles n'yo!
Teritoryo na iyon ng Spain!
'Di puwedeng tumawid 'pag walang tatak panlabas.
Sino kayo at ano'ng kalokohan ito?
Ba't iniwan n'yo ang istasyon n'yo?
Ang walang bantay na daanan
ay kontrolado ng Geheime Staatspolizei.
- Ha? Ano iyon? - Ang Gestapo.
Nilalabag n'yo ang Compiègne Armistice
ng mga gobyerno natin.
Ito na ang bagong France.
Ang pagsasagawa ng anumang sosobra sa saklaw n'yo
ay paparusahan ng batas. Kuha n'yo?
- Oo. - Magpakatino.
Balik sa pinanggalingan n'yo.
Bilis! Ngayon na! Takbo!
Uy.
Salamat.
Mula Barcelona, bus tayong pa-Lisbon?
Mismo.
Tara.
- 'Di ko kaya. - Ha?
Babalik ako.
- 'Wag. - Oo.
Ikaw rin?
- Makinig ka. - Sabi ko na.
Napakaraming gustong lumabas ng Marseille.
Alam na natin kung paano.
Minsan lang tayo nag-Shabbat, naging Moses ka na?
Ursula...
Madadakip kayo. O mamamatay.
Ursula...
Nangako kang magkasama tayo.
Ursula.
Pakiintindi.
Hahanapin kita sa Lisbon, ha?
Ipadala mo sa Splendide kung asan ka. Narinig mo?
Ipadala mo sa Splendide kung asan ka!
Sa Marseille, nagdeklara ang awtoridad. Dahil sa maling pamamahala,
sunud-sunod na pag-aresto at krisis na 'di kaya ng pulis,
walang pakanlurang barkong pampasahero ang dadaong sa Marseille.
- At saanman sa French coast. - Lintik.
Sa ngayon.
Isasara lahat ng piyer sa France sa pampasaherong barko
hanggang ang...
- Puwedeng isara lahat ng piyer? - Puwede pala.
Inutusan ng gobyerno ang pulis
na ipatupad ang Article 19 ng Franco-German armistice.
Ano ang Article 19?
Lahat ng refugee sa France ay dapat isuko 'pag hiniling.
- Kanino? - Sa German Reich.
Sabi mo 'di ito magaganap.
Mali ako.
Puwede bang basta lang mag-deport?
Oo, manghaharang sila...
Nanghaharang na.
Pero pauuwiin? Ngayon?
Pasok!
Ano iyon?
- Hinahanap ko si Ms. Gold. - Ba't andito ka?
Ito si Lisa Fittko. Nakahanap siya sa bundok ng ligtas na daan pa-Spain.
- Puwede? - Nakalusot kami.
Ligtas ang limang tao at pa-Lisbon na.
Commissaire Frot!
Masaya akong puwede ka.
Gusto kong siguraduhing nauunawaan mo ang Article 19.
Oo, nabasa ko ang telegrama mo.
Lahat ng nanggugulo ay dapat isuko 'pag hiniling ng lokal na pulis. Rosé?
Daming refugee sa Marseille mula sa buong Europe.
Ako ang hepe ng pulis. Trabaho kong linisin ang lungsod.
Amerikanong konsul ka, Mr. Patterson.
Trabaho mong siguruhing walang magugulong Amerikano.
Sige.
Eh itong American Emergency Rescue Committee?
Sa kabila ng utos ko,
nagbigay ka ng visa sa manunulat na German na si Walter Benjamin.
Sabi mo delikadong manunulat.
'Di mo binanggit mismo si Walter Benjamin.
Kalokohan ang sinusulat niya. Delikado ba iyon?
Nasa blacklist siya ng Nazi.
'Pag nakalabas siya ng Marseille sa panahon ko,
mananagot ka.
Suwerte tayo kasi pinahinto ang barko niya.
Malamang nasa Splendide pa rin siya.
Nasa Hotel Splendide siya?
Sa alam ko, lahat sila. Benjamin, Ernst, Breton.
Kung tatawid tayo sa gabi bago dumating ang bantay,
apat na tao ang bitbit, dalawang beses kada linggo.
Higit 100 pagsapit ng Pasko.
'Di kailangan ng tatak panlabas?
Kung kailangan, bili tayo ng peke. Dali lang.
Dapat malinis itong operasyon.
Tsansa na ito. Isipin mo ang dami ng maililigtas...
Kung lapitan ako ng pulis at ipasara tayo?
'Di mo kailangang malaman.
Ako na sa black market. Malinis ka lagi.
- Mahal ang peke. - Mahal lahat.
Ako na'ng bahala.
- Kasama pa ang tiket sa tren. - Oo.
- Hotel. Pagkain. - May pera ako.
'Di problema.
- Sige. - Sige!
Sige! Ayos na, ha.
Varian, ikaw pa rin ang mukha ng operasyon.
Lisa, ikaw ang lakas.
- Tiyak si Albert ang kriminal. - Naku!
Eh ano ka?
Bangko lang ako.
Mahalaga rin iyon.
Pasok.
At sino ka?
Paul. Kandjo.
Siya ang utak.
Telegrama, Mary Jayne.
Mag-budget tayo.
Magkano bawat tao?
Tiyak payag silang magsama sa kuwarto.
Gaano kadali ang akyat?
'DI KA UUWI?
MAG-ISA KA NA. PAPA.
...'pag handa na. Tama, Mary Jayne?
Mary Jayne, ayos ka lang?
Oo.
Balik tayo sa trabaho.
INSPIRASYON ANG NOBELA NI JULIE ORRINGER
ANG SERYENG ITO AY KATHANG-ISIP LANG, INSPIRASYON ANG TOTOONG MGA TAO AT GANAP
Tagapagsalin ng Subtitle: Libay Linsangan Cantor