ไดโนเสาร์เคยครองโลก...
(พิธีกร) (เดวิด แอทเทนโบโรห์)
เป็นเวลานานกว่า 150 ล้านปี
พวกมันอยู่กันแทบจะทุกมุมโลก
มีกันในทุกรูปแบบและทุกขนาด เท่าที่จะจินตนาการได้
บางพันธุ์ดูแล้วช่างมหัศจรรย์
ตอนนี้เรารู้แล้วว่าที. เร็กซ์ว่ายน้ําได้แข็งมาก
เวโลซิแรปเตอร์เป็นนักล่ามีขนที่เฉลียวฉลาด
และไดโนเสาร์บางพันธุ์ มีพฤติกรรมประหลาดล้ําที่สุด
แต่เรายังมีการค้นพบ องค์ความรู้ใหม่ๆ เกือบทุกวัน
ทําให้เรารู้เรื่องของชีวิตสัตว์บนดาวโลก เมื่อ 66 ล้านปีก่อนมากขึ้น
ในรายการ Prehistoric Planet ซีซั่นนี้
เราจะเผยให้เห็นสัตว์โลกชนิดใหม่...
และความรู้มุมใหม่ในการพยายามหาคู่...
อุปสรรคขวากหนามในการเลี้ยงครอบครัว...
และการประลองกําลังขนาดยักษ์
มาร่วมเดินทางสู่ช่วงเวลาซึ่งธรรมชาติ จัดละครฉากยิ่งใหญ่อลังการให้เราชม
นี่คือ Prehistoric Planet 2
(หนองน้ํา)
หนองน้ํากว้างใหญ่ แห่งเอเชียตะวันออกเฉียงเหนือ
ภายในเขตที่ราบต่ําน้ําท่วมถึงแห่งนี้ มีเกาะแก่งจํานวนนับไม่ถ้วน
แต่ละเกาะล้อมด้วยน้ําไหลเอื่อย...
และทําให้ที่นั่นเป็นพื้นที่พักพิงของชีวิตใหม่
เจ้าเทอโรซอร์ตัวน้อยพันธุ์แอซดาร์คิด เพิ่งเกิดมาได้ไม่กี่ชั่วโมง
การที่เกิดบนเกาะ
แปลว่ามันจะสามารถ เดินก้าวแรกได้อย่างปลอดภัย
และเมื่อหัดเดินด้วยเท้าตัวเองได้แล้ว ถึงเวลาต้องลองหัดใช้ปีกตัวเองบ้าง
กว่าจะใช้งานได้คล่องคงต้องฝึกอีกเยอะ
และถึงตอนนี้จะเพิ่งสูงแค่หนึ่งฟุต
แต่มันจะโตไปเป็นสัตว์ขนาดยักษ์ วัดขนาดความกว้างปีกทั้งหมดได้กว่าเก้าเมตร
กว่าจะเติบโตขนาดนั้นได้ต้องกินอาหารมหาศาล
แบบที่เกาะเล็กๆ แห่งนี้ไม่มีให้
มันจะต้องบินจากไป
เพื่อหากินในป่าพรุน้ําท่วมถึง ที่อยู่รอบเกาะแห่งนี้
การบินครั้งแรกไม่ได้ง่ายอยู่แล้ว แต่จะยากขึ้นไปอีกเมื่อต้องบินเหนือน้ํา
วันนี้มีลมบางเบา
ที่จะช่วยพยุงให้ออกบินง่ายยิ่งขึ้น
แต่เด็กๆ เหล่านี้ยังไม่แข็งแรงพอ
เชโมซูคัส นักล่าขนาดตัวยาวเกือบห้าเมตร
เกาะนี้อาจมอบความปลอดภัยให้
แต่น่านน้ําที่ล้อมอยู่รอบเกาะไม่ปลอดภัยแน่ๆ
ถ้าไม่ได้ออกบินอย่างไร้ที่ติ ก็ยากที่จะบินได้สูงพอ
และเจ้าตัวนี้ยังบินไม่สูงพอ
เด็กบางตัวที่บินแข็งกว่าตัวอื่น
ไปได้จนเกือบถึงราวป่าที่ปลอดภัยแล้ว
แต่ตัวอื่นๆ ยังไม่ได้ลองออกบิน
หนีได้แบบเกือบปาฏิหาริย์
และตอนนี้ก็ถึงเวลาจะรับรางวัล
ในป่าพรุอันแสนอุดมสมบูรณ์แห่งนี้ มีอาหารเพียงพอต่อความต้องการ
ณ ที่ชุ่มน้ําในทวีปอเมริกาใต้แห่งนี้
ช่วงวันในฤดูร้อนที่ยาวนาน เป็นเชื้อเพลิงให้มื้ออาหารแสนอิ่มหนํา
หนองน้ําเหล่านี้เต็มไปด้วยสัตว์ทุกรูปแบบ
และนั่นก็ทําให้นักล่ามารวมตัวกันด้วย
ปลาการ์แสนดุร้ายขนาด 90 เซนติเมตร
กลายเป็นมื้อกลางวัน ของเจ้าออสโตรแรปเตอร์ยักษ์
เจ้าตัวพวกนี้เป็นญาติของเวโลซิแรปเตอร์ แต่ขนาดใหญ่กว่ามากทีเดียว
วัดจากหัวถึงปลายหางได้หกเมตร และหนักกว่า 350 กิโลกรัม
และยิ่งมีฟันที่เหมือนกับฟันจระเข้
ทําให้ไดโนเสาร์พันธุ์นี้จับปลาได้เก่งมาก
ปกติแล้วพวกมันจะเป็นนักล่าเดียวดาย
แต่ในช่วงฤดูร้อนที่จํานวนปลาเพิ่มขึ้น
จํานวนของออสโตรแรปเตอร์ก็เพิ่มขึ้นด้วย
พวกตัวใหญ่ที่สุดจะพยายาม จองพื้นที่ปลาชุมที่สุดไว้เป็นของตัวเอง
ไม่ยอมให้ใครเข้ามาแย่ง
สําหรับพวกที่ยังโตไม่เต็มวัย ฤดูนี้ก็เป็นช่วงเวลาลําบากของปี
ตัวผู้หนุ่มซึ่งยังมีสีขนแบบวัยรุ่นตัวนี้
แทบไม่มีหวังที่จะหาแหล่งจับปลาดีๆ ได้
แต่จะหาปลากินที่นี่ ก็มีวิธีอื่นให้ทํา
เมื่อมีอาหารเหลือเฟือ พวกตัวเต็มวัยจึงกินทิ้งกินขว้างมูมมาม
มันมักจะเลือกกินแต่ส่วนที่ชอบในตัวปลา
เท่ากับสําหรับวัยรุ่นแล้ว ของเหลือช่วยให้อิ่มท้องได้แน่
แต่นั่นก็เสี่ยง
หากจะหาอาหารให้ได้ ต้องอาศัยเล่ห์เหลี่ยมกันหน่อย
ทั้งช้ําตัว ช้ําใจ และต้องกลับไปมือเปล่า
แต่ถ้าพวกผู้ใหญ่ยังกินมูมมามอยู่ใกล้ๆ
ก็ยังอาจมีโอกาสอีกครั้ง
พวกโตแล้วสองตัว ทะเลาะแย่งจุดหาปลาที่ดีที่สุดกัน
ได้เวลาวัยรุ่นจะฉวยโอกาส...
และได้เวลาเผ่น
สําเร็จ
แถมเป็นมากกว่าแค่เศษอาหาร
นี่เป็นบทเรียนในชีวิต
ถึงปีหน้าในช่วงที่สภาพอากาศดีแบบนี้
มันอาจโตพอที่จะต่อสู้ แย่งชิงที่หาปลาดีๆ ของตัวเองได้
ส่วนทางตอนเหนือของเกาะมาดากัสการ์ สภาพอากาศที่นี่เปลี่ยนไปแล้ว
ฝนแรกในเวลาหลายเดือน ช่วยคืนชีวิตให้ดินแดนอันแห้งผาก
เมื่อคลองหนองบึงมีน้ําเอ่อกลับขึ้นมา เหล่าสัตว์ทั้งหลายก็ตามกลับมาด้วย
และไม่ใช่ว่ามีแต่ไดโนเสาร์อย่างเดียว
เจ้าตัวที่แอบซุ่มอยู่ในบ่อโคลน...
คือปีศาจแท้ๆ
บีอัลซีบูโฟ เจ้าคางคกปีศาจ
ขนาดตัวของมันใหญ่เสียจน กลืนไดโนเสาร์ตัวเล็กๆ ไปได้ทั้งตัว
แต่เจ้าหนุ่มตัวนี้ไม่ได้มาเพื่อหาเหยื่อ
วันนี้มันมาเพื่อหาคู่
คางคกปีศาจตัวเมียเรื่องมากสุดๆ มันจึงต้องหามุมดีๆ
เมื่อนั้นจึงจะสามารถส่งเสียงล่อใจสาวๆ ได้
เสียงร้องต่ํานั้นจะก้องไปได้กว้างไกลมาก
แต่เจ้าหนุ่มก็ไม่ได้คิดว่าจะล่อพี่ใหญ่พวกนี้มา
ราพีโทซอร์ตัวยาวกว่า 15 เมตร
พี่ๆ เขามากันเพราะอยากมาแช่โคลน
สําหรับเจ้าบีอัลซีบูโฟ นี่มันจังหวะนรกแท้ๆ
สระจ้อยของน้อง จมอยู่ใต้ร่างซอโรพอดขนาด 70 ตัน
เวลายิ่งมีน้อย
คางคกปีศาจตัวเมียและยอมผสมพันธุ์ เฉพาะช่วงต้นฤดูฝนเท่านั้น
เจ้าหนุ่มนี่ต้องหาสระใหม่
นั่นไง
แต่กว่าจะไปถึง น่าจะอันตรายมาก
ในที่สุดก็ถึงฝั่งฝัน...
แต่ก็เป็นเป้าสายตาของเจ้าตัวโตจนได้
อย่างน้อยก็ทําตัวได้สมฉายาคางคกปีศาจนะ
ได้เวลาร้องเพลงต่อ...
แต่ร้องดังแค่ไหนก็คงไม่มีใครได้ยิน ถ้ามีเสียงซอโรพอดแช่โคลนสุขใจกลบแบบนี้
เจ้าหนุ่มยังโชคดี
มีเรื่องหนึ่งที่ราพีโทซอร์ ชอบมากกว่าการนอนแช่โคลน...
นั่นคืออาหาร
ฝูงที่หิวโหยมุ่งหน้าไปที่อื่น...
แต่ก็ยังฝากสิ่งที่พอจะเป็นประโยชน์ไว้ดูต่างหน้า
รอยเท้ายักษ์นับสิบ ทุกรอยมีน้ําขัง
เหมาะที่สุดที่เจ้าบีอัลซีบูโฟ จะทําภารกิจครวญเพลงหาคู่ต่อไป
เจ้าคางคกปีศาจสามารถมีชีวิตอยู่ที่นี่ได้
เพราะทุกปีพื้นที่ตรงนี้จะมีน้ําท่วมขัง จากฝนที่ตกตามฤดูกาล
แต่ก็มีสถานที่อื่นๆ ซึ่งสภาพอากาศที่แปรปรวน
แปลว่าไม่อาจแน่ใจได้ว่าฝนจะตกเสมอไป
ที่ราบลุ่มในแผ่นดินทวีปอเมริกาเหนือ เมื่อก่อนเคยจมอยู่ใต้น้ําลึกหลายเมตร
แต่หลังจากอากาศแล้งมาเป็นสิบปี ตอนนี้ที่นี่แห้งสนิท
อย่างไรก็ตาม ยังมีไดโนเสาร์บางพันธุ์อยู่ตรงนี้
พาคีเซฟาโลซอร์ฝูงหนึ่ง
สัตว์โลกหน้าตาแปลกประหลาดสุดล้ํา พร้อมกะโหลกหนากลมดิ๊ก
พวกมันชอบกินแต่ผลไม้กับใบไม้...
แต่ความแห้งแล้งทําให้จําเป็น ต้องกินรากไม้กับแมลง
จ่าฝูงนี้เป็นตัวผู้ขนาดใหญ่
มันคอยรักษาความสงบในฝูง ให้ทุกตัวสามารถหากินได้โดยสันติ
แต่ฝูงนี้ก็เริ่มปั่นป่วนแล้ว
เจ้าหนุ่มน้อยเริ่มหาเรื่องอยากเป็นตัวสําคัญ
ถึงเวลาที่ตัวผู้จ่าฝูง ต้องสั่งสอนให้ได้บทเรียนหรือไล่ออกจากฝูง
มันอวดเครื่องหัวสีสันสดใสให้ทุกคนเห็น
และพยายามข่มขวัญเจ้าหนุ่มตัวนั้น
แต่มันไม่ยอมถอยง่ายๆ ขนาดนั้นหรอก
กะโหลกหนาถึง 25 เซนติเมตร ทําให้รอดจากการเอาหัวชนกระแทกกันหนักได้
ตัวผู้จ่าฝูงมีน้ําหนักมากกว่า
แต่เจ้าหนุ่มตัวนั้นก็ว่องไวและอึดกว่า
นั่นช่วยให้ได้เปรียบในสนามรบ
เสียงร้องประกาศชัยชนะ
แต่ประกาศเร็วไปหน่อย
ผู้แพ้มีราคาที่ต้องจ่ายแสนสาหัส
การถูกเนรเทศ
เมื่อเหลือตัวเองเดียวดาย คงไม่ง่ายที่จะต้องเอาตัวรอดตามลําพัง
แต่ชีวิตของผู้ชนะก็ใช่ว่าจะง่าย
หากไม่มีน้ําและความชุ่มฉ่ํา กลับมาสู่พื้นที่ตรงนี้เร็วๆ
ทั่วทวีปกว้างใหญ่นี้
มีพื้นที่ราบต่ําหนองบึง มากกว่า 250,000 ตารางกิโลเมตร
และพื้นที่ส่วนใหญ่มีน้ําท่วมขังตลอดปี
ในฤดูใบไม้ผลิที่นี่
ต้นไม้ใบหญ้าที่งอกใหม่ กลายเป็นพื้นที่หากินที่ดีมากสําหรับฝูงสัตว์
แต่ที่ใดก็ตามซึ่งมีสัตว์กินพืชมารวมตัวกัน
ก็ย่อมมีนักล่าตามมาด้วย...
ที. เร็กซ์
นักล่าบนบกที่ทรงพลังที่สุดในโลก
ปกติพวกมันจะซุ่มโจมตีเหยื่อไม่ให้รู้ตัว
แต่ยามที่มีสายตาจับจ้องเยอะขนาดนี้
นี่ไม่ใช่จังหวะที่เหมาะจะโจมตี
เมื่อยามราตรีล่วงเข้ามา
ฝูงสัตว์กินพืชบางฝูงซึ่งตอนแรก กินหญ้าอยู่ในที่แจ้ง
กลับมาพักหาที่กําบังกันในป่า
ตอนนี้ โอกาสพลิกกลับเป็นของนักล่าแล้ว
ไทรันโนซอร์เป็นไดโนเสาร์ที่ดวงตาโตที่สุด
ทําให้มันสามารถมองเห็น ในที่แสงน้อยได้อย่างดีเยี่ยม
แถมมันยังสามารถเคลื่อนที่ในป่าได้ โดยแทบไม่ส่งเสียงใดๆ
เพราะอุ้งเท้าของมันมีชั้นเนื้อรองไว้
และตรงนั้นมีเอดมอนโทซอร์กลุ่มหนึ่ง
ไดโนเสาร์ชนิดนี้ไม่มีเกราะ
แต่มันก็ตัวใหญ่พอกับที. เร็กซ์ แถมรวดเร็วว่องไวเป็นสองเท่า
การจะจับเหยื่อนี้ให้ได้ต้องใช้เล่ห์เหลี่ยมกันหน่อย
นักล่าแต่ละตัวค่อยๆ เคลื่อนเข้าประจําที่
แล้วตัวหนึ่งก็ตั้งใจทําเสียงให้เหยื่อได้ยิน
เอดมอนโทซอร์แตกตื่นแล้ว
พวกมันรู้ว่ามีนักล่าอยู่ใกล้ๆ
แต่ไม่รู้ว่าอยู่ตรงไหนกันแน่
ได้เวลาเปิดใช้กับดัก
ที. เร็กซ์ตัวหนึ่งพุ่งเข้าไป
ทั้งฝูงนั้นตระหนกตกใจและวิ่งพล่านไป ในทางที่ที. เร็กซ์อีกตัวรอโจมตีอยู่แล้ว
เป็นแผนที่ทําได้สําเร็จอย่างงดงาม
โดยหนึ่งในนักล่าบนบกที่ยิ่งใหญ่ที่สุด ซึ่งเคยมีชีวิตอยู่...
ในหนองน้ําแห่งโลกยุคก่อนประวัติศาสตร์
(Prehistoric Planet: ค้นพบ)
(พาคีเซฟาโลซอร์ หัวแข็งชนแรงกับทุกสิ่งจริงหรือ)
นี่คือกะโหลกของพาคีเซฟาโลซอร์
ไดโนเสาร์กินพืชขนาดเกือบห้าเมตร
ถึงเราจะวิจัยกันมาหลายต่อหลายปี
แต่ก็ยังต้องพยายามทําความเข้าใจว่า ทําไมกะโหลกของมันจึงมีรูปทรงประหลาดแบบนี้
แน่นอน ส่วนที่โดดเด่นที่สุดของพาคีเซฟาโลซอร์
(ดร.ซูซานนาห์ เมดเมนท์) (พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยา)
คือส่วนโดมด้านบนรูปร่างประหลาด ที่อยู่เหนือสุดของหัว
รอบส่วนโค้งนั้นจะมีตะปุ่มตะป่ํา กระจายเป็นดังท้าวแสนปม
จนดูไปก็เหมือนกับมังกร
(ศาสตราจารย์พอล บาร์เรตต์) (พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยา)
ตอนที่คนค้นพบกะโหลกโดมหนามากๆ ครั้งแรก
และบางทีแค่ส่วนโดมอย่างเดียว หนาได้ถึง 30 เซนติเมตร
คนก็คิดกันทันทีว่ากะโหลกจะต้องแข็งมาก
คิดกันว่ามันน่าจะใช้ในยามที่ เอาหัวชนต่อสู้กัน
เพื่อแย่งตําแหน่งแห่งที่ในฝูง
ทุกวันนี้ สัตว์อย่างแกะเขาโง้งก็ยังขวิดกันแบบนั้น
กะโหลกที่หนาช่วยปกป้องสมองจากแรงกระแทก
แต่เหตุผลนั้นอธิบายประโยชน์ทั้งหมด ของกะโหลกโดมพาคีเซฟาโลซอร์หรือยัง
นักบรรพชีวินวิทยาจํานวนหนึ่งคิดว่า เราควรส่องดูในกะโหลกของมัน
จึงผ่าดูกะโหลกโดมของพาคีเซฟาโลซอร์
และเมื่อผ่าแล้วก็พบว่า ตัวโดมเองอาจไม่ได้แข็งแกร่งพอ
ที่จะทนต่อแรงกระแทกที่หัวตรงๆ ได้
แต่ทว่า พวกเขากลับค้นพบเรื่องอื่น ที่ทําให้คิดว่าหัวโดมนั้นมีประโยชน์อีกทางหนึ่ง
พื้นผิวของกะโหลกมี รอยเส้นใยไฟเบอร์จิ๋วเป็นแนว
ซึ่งน่าจะแปลว่าเคยมีหนังสีสันสดใสปกคลุม
และใช้ในการล่อต่อล่อใจหาคู่
ทฤษฎีใหม่นี้เหมือนเป็นที่ยอมรับกัน จนกระทั่งในปี 2013
มีการค้นพบครั้งใหม่อีกครั้ง
มีการพบซากพาคีเซฟาโลซอร์
พร้อมร่องรอยที่ทําให้เห็นว่า มันรอดจากการบาดเจ็บที่หัวมาหลายหน
แถมนี่ไม่ใช่สิ่งที่พบในตัวเดียว
นักวิชาการกลับไปดูข้อมูล ที่อยู่ในคอลเล็กชั่นของพิพิธภัณฑ์ทั้งหลาย
และพบว่าที่จริงแล้ว มีหลักฐานรอยร้าวในกะโหลกมากเลย
ในจุดใกล้เคียงกัน ในตัวอย่างพาคีเซฟาโลซอร์ส่วนใหญ่
นี่เป็นหลักฐานที่ทําให้สรุปได้ว่า พวกมันน่าจะเอาหัวชนสู้กันจริงๆ
งั้น กะโหลกของมันหนาพอ
ที่จะปกป้องสมองพาคีเซฟาโลซอร์หรือเปล่ากันแน่
เพื่อจะหาคําตอบเรื่องนี้ นักวิทยาศาสตร์ หันไปหาเทคโนโลยีการสแกนใหม่ล่าสุด
เราสามารถใช้เครื่องซีทีสแกน สร้างโมเดลเสมือนของกะโหลก
แล้วก็เอากะโหลกที่สร้างขึ้น มาทดสอบคุณสมบัติทางวิศวกรรม
แบบเดียวกับที่จะทํากับอะไหล่เครื่องบิน หรือกระดูกสะโพกเทียม
นี่ทําให้ได้หลักฐานชั้นสุดท้าย
ผลทําให้เห็นว่า กะโหลกโดมของพาคีเซฟาโลซอร์
สามารถทนต่อแรงกระแทกได้มหาศาลทีเดียว
เป็นแรงแบบเดียวกับที่ นักกีฬาอเมริกันฟุตบอลทั้งหลายต้องโดน
เวลาที่เขาเข้าปะทะกัน
ตอนนี้เราเชื่อว่า พาคีเซฟาโลซอร์ใช้หัว
เป็นทั้งอาวุธที่น่าเกรงขาม...
และเป็นสีสันอวดให้คู่ได้เห็นด้วย
ทั้งสองแง่มุมนี้แสดงให้เห็นว่าใครใหญ่กันแน่ ในโลกยุคก่อนประวัติศาสตร์
คําบรรยายโดย ปัทมวรรณ บูรณมาตร์