ไดโนเสาร์เคยครองโลก...
(พิธีกร) (เดวิด แอทเทนโบโรห์)
เป็นเวลานานกว่า 150 ล้านปี
พวกมันอยู่กันแทบจะทุกมุมโลก
มีกันในทุกรูปแบบและทุกขนาด เท่าที่จะจินตนาการได้
บางพันธุ์ดูแล้วช่างมหัศจรรย์
ตอนนี้เรารู้แล้วว่าที. เร็กซ์ว่ายน้ําได้แข็งมาก
เวโลซิแรปเตอร์เป็นนักล่ามีขนที่เฉลียวฉลาด
และไดโนเสาร์บางพันธุ์ มีพฤติกรรมประหลาดล้ําที่สุด
แต่เรายังค้นพบองค์ความรู้ใหม่ๆ เกือบทุกวัน
ทําให้เรารู้เรื่องของชีวิตสัตว์บนดาวโลก เมื่อ 66 ล้านปีก่อนมากขึ้น
ในรายการ Prehistoric Planet ซีซั่นนี้
เราจะเผยให้เห็นสัตว์โลกชนิดใหม่...
และความรู้มุมใหม่ในการพยายามหาคู่...
อุปสรรคขวากหนามในการเลี้ยงครอบครัว...
และการประลองกําลังขนาดยักษ์
มาร่วมเดินทางสู่ช่วงเวลาซึ่งธรรมชาติ จัดละครฉากยิ่งใหญ่อลังการให้เราชม
นี่คือ Prehistoric Planet 2
(หมู่เกาะ)
สามเหลี่ยมปากแม่น้ําทางตอนใต้ของยุโรป เมื่อ 66 ล้านปีก่อน
หลังจากเพิ่งเกิดพายุโซนร้อน ซากสวะก็ลอยตามน้ํามา
ในบรรดาสวะที่ลอยมาตามน้ํานั้นมีพืชพันธุ์ ที่ถูกเซาะมาจากแผ่นดินทั้งยวงด้วย
สําหรับเจ้าเทอโรซอร์ที่เหนื่อยล้า นี่อาจเป็นจุดเหมาะที่จะแวะพัก
แต่มันห่างไกลจากคําว่าปลอดภัยนัก
โมซาซอร์ขนาดยักษ์ นักล่าร้ายกาจแห่งโลกใต้น้ํา
กําลังหาอาหารมื้อง่ายๆ กิน
เช่นเจ้าไดโนเสาร์ตัวน้อย ซัลม็อกซีสตัวนี้
จะอยู่ตรงนี้ก็จะเสี่ยงเกินไป
มันต้องหาแพใหม่ที่ใหญ่กว่าเดิม ด่วนด้วย
ไม่มีทางเลือกอื่น ต้องว่ายไปให้ถึง
มันไม่ได้มาถึงเป็นตัวแรก
ยังมีอีกตัวที่หลงมาเหมือนกัน
เป็นตัวเมีย
แพของทั้งคู่กําลังจะลอยลงทะเลไปแล้ว
บางครั้ง สัตว์หลงในแพดินแบบนี้
จะถูกคลื่นพัดจนไปเกยตื้นบนเกาะห่างไกล
ถ้าพวกมันโชคดี เจ้าคู่นี้อาจกลายเป็นผู้บุกเบิกแหล่งที่อยู่ใหม่
และอาจเป็นต้นตระกูลของสัตว์กลุ่มใหม่ ที่ในที่สุดจะกลายเป็นสปีชีส์ใหม่
ไม่เหมือนที่ใครเคยเห็นมาก่อน
ยิ่งเกาะนั้นถูกตัดขาดจากแผ่นดินมานานแค่ไหน
สัตว์ผู้อาศัยบนเกาะเหล่านั้น ก็ยิ่งแตกต่างจากบนแผ่นดินใหญ่เท่านั้น
เกาะเล็กๆ ทางตอนใต้ของยุโรป
เป็นบ้านของแฮโดรซอร์พันธุ์ประหลาด ที่ค่อนข้างขี้อาย
เจ้าตัวที่หากินอยู่ทั่วกลางต้นอ่อนของต้นสนนี้ มีชื่อว่าเทเธียสแฮดรอส
ตัวมันมีขนาดเพียงหนึ่งในสี่ เมื่อเทียบกับญาติในวงศ์เดียวกันบนแผ่นดินใหญ่
ร่างไม่ได้สูงไปกว่ามนุษย์ปัจจุบัน
แต่ด้วยจะงอยปากคล้ายฟันเลื่อยไม่เหมือนใคร มันจึงสามารถสอยพืชพันธุ์แข็งๆ ได้ดี
นักล่าอย่างที. เร็กซ์ไม่ได้มาถึงเกาะเล็กๆ นี่
ตรงนี้จึงควรเป็นที่ปลอดภัย ให้แม่ไดโนเสาร์เลี้ยงลูกได้สบายใจ
แต่ก็ไม่เสมอไป
แฮทเซกอปเทอริกซ์
เทอโรซอร์นักล่าขนาดยักษ์
โอกาสในการเอาตัวรอดที่ดีที่สุด คือไปหลบในกําบังต้นไม้ที่สูงกว่าตัวพวกมัน
เจ้าตัวเล็กพวกนี้ถูกปล่อยทิ้งไว้ในพุ่มไม้
แม่กับลูกพลัดกันเสียแล้ว
แฮทเซกอปเทอริกซ์เป็นเทอโรซอร์ที่ฉลาดมาก
ในเมื่อตอนนี้ไม่อาจซุ่มโจมตีได้อีก มันจึงเปลี่ยนกลยุทธ์
กระจายตัวกันไปในทุ่งนั้น
และพยายามต้อนเหยื่อที่อาจยังหลงอยู่ได้
โอกาสที่วัยรุ่นจะรอด ขึ้นอยู่กับการอยู่ให้นิ่งที่สุด
และอย่าวิ่งหนี
เจ้าสองตัวนี้ยังโชคดีที่ได้กลับมาอยู่กับแม่
เทอโรซอร์ที่บินท่องไปตามเกาะ ก็ออกไปเสี่ยงดวงที่อื่น
แฮโดรซอร์กลับไปหากินต่อได้
เกาะมาดากัสการ์ถูกตัดขาด
จากแผ่นดินใหญ่ทวีปแอฟริกา เป็นเวลา 80 ล้านปีแล้ว
ขาดกันมานานเสียจนสัตว์ส่วนใหญ่บนนี้ แตกต่างโดยสิ้นเชิง
จากสัตว์ที่ค้นพบในที่อื่นๆ
นี่คือไซโมซูคัส
ไม่ใช่ไดโนเสาร์ แต่เป็นญาติห่างๆ ตัวน้อยของจระเข้
พันธุ์ที่ใช้ชีวิตบนบกตลอด
แถมยังเป็นมังสวิรัติไม่กินเนื้อ
ไซโมซูคัสมีร่างที่หุ้มด้วยหนังหนาเกราะแกร่ง ปกป้องตัวมันจากการโจมตี
ของเหล่านักล่าที่อยู่บนเกาะนี้
แปลว่ามันเสี่ยงอยู่อย่างสบายใจ ไม่ต้องระวังตัวได้
เป็นบางขณะน่ะนะ
มาจังก้าซอรัส นักล่าอันดับหนึ่งของมาดากัสการ์
เจ้าตัวเมียตัวนี้ตาบอดไปข้างหนึ่ง
มันจึงหาเหยื่อลําบากและตอนนี้มันก็หิวมาก
ไซโมซูคัสมีโครงข่ายเส้นทางหลบหนี
ซึ่งจะพาพวกมันลงโพรงใต้ดิน
เมื่อเข้าไปแล้ว มันจะหันหลังที่เป็นเกราะหนามากั้นทางเข้าโพรง
เจ้าหนุ่มตัวนี้ติดจะโชคร้าย
แต่ไม่ถึงกับสิ้นทาง
การถอยเอาท้ายโจมตี สะบัดหางและเตะสุดแรง
จมูกของนักล่าตัวนี้หนาเกินจะเจาะโพรงได้ลึก
แต่ปลอดภัยไว้ก่อน เจ้าไซโมซูคัสจึงรีบขุดโพรงให้ลึกลงไปอีก
สําหรับเจ้ามาจังก้าซอรัสตัวนี้ จึงเป็นการล่าที่ปิดฉากด้วยความผิดหวังอีกครั้ง
ไซโมซูคัสไม่ใช่สายพันธุ์แหวกสายวิวัฒนาการ พันธุ์เดียวที่ใช้ชีวิตอยู่ในมาดากัสการ์
เกาะนี้ยังเป็นบ้านของ สัตว์ที่แปลกประหลาดมากๆ อีกกลุ่ม
สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม
นี่คืออาดาลาธีเรียมตัวเมีย
มันมีขนาดตัวประมาณ 60 เซนติเมตร
แต่ถึงอย่างนั้นก็ยังเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ตัวใหญ่สุดที่มีวิวัฒนาการมาในยุคนี้
มันใช้เวลาเกือบทั้งวันไปกับการหาอาหาร
ที่ปลายอุโมงค์นี้มีไข่
อาจเป็นแหล่งโปรตีนที่สมบูรณ์มาก
แต่มันกลับไม่กินไข่ในรังนี้
เพราะนี่คือไข่ของมันเอง
และนี่ก็เป็นโพรงของมันด้วย
ไข่เริ่มจะฟักตัวแล้ว
ตัวอ่อนที่ออกมายังไม่ลืมตา
แต่มันก็คลานหาแม่ได้โดยสัญชาตญาณ ไปกินนม
ตัวแม่ผลิตน้ํานมจากต่อมเหงื่อบนหน้าท้อง ที่วิวัฒนาการเป็นต่อมน้ํานม
ตอนนี้ นี่เป็นอาหารแบบเดียวที่มันต้องการ
สองเดือนต่อมา ลูกๆ ขนาดตัวเพิ่มเป็นสี่เท่า
การผลิตนมให้เพียงพอต่อความต้องการของลูก
แปลว่าตัวแม่จะต้องกินอาหารเยอะมาก
ทุกคืนมันจึงต้องละจากความปลอดภัยในรัง เพื่อไปหาอาหารกิน
สายตาของมันก็เหมือนสัตว์โพรงส่วนใหญ่
ที่สายตาไม่ดีนัก
มันพึ่งสัมผัสทางการได้ยินมากกว่า
และถ้ามันได้ยินเสียงอะไรที่อาจส่อถึงอันตราย
มันจะหยุดนิ่งไม่ไหวติง
เลี่ยงปัญหาได้อีกครั้ง
แล้วมันก็กลับไปขุดดินหารากไม้และเมล็ดพืชกิน
ลูกๆ โตไวมาก ความอยากอาหารก็เพิ่มตามไปด้วย
ถึงตอนนี้ เจ้าตัวเมียนั้นแทบต้องหาอาหารตลอดเวลา
ลูกๆ จึงถูกทิ้งให้อยู่ตามลําพังครั้งละหลายชั่วโมง
มาชีกาซอรัส
นักล่า
แถมเป็นพันธุ์ที่ปรับตัว มาเพื่อจับเหยื่อในโพรงโดยเฉพาะ
ด้วยคอยาวๆ จมูกเรียวแหลม
มันสามารถสอดจมูกเข้าไปในรูทุกแหล่ง ที่อาจมีอาหารให้กิน
แต่บางครั้ง ผู้ล่าก็กลายเป็นผู้ถูกล่าเสียเอง
แมดท์ซอยา งูขนาดลําตัวยาวเกือบแปดเมตร ใช้วิธีรัดเหยื่อจนตาย
ย่านนี้เริ่มอันตรายเกินไปแล้ว
เมื่อถึงยามกลางคืน ตัวแม่จึงต้อนลูกๆ ออกจากโพรงเป็นครั้งแรก
อย่างน้อยช่วงนี้ทุกตัวยังต้องอยู่ใกล้ๆ กันก่อน
ในส่วนใต้สุดของโลก บนหมู่เกาะปลายคาบสมุทรแอนตาร์กติกา
ฤดูหนาวจะมาพร้อมกับอากาศยะเยือกหลายเดือน
ที่นี่ การเป็นส่วนหนึ่งของครอบครัวก็มีประโยชน์
กล้องจับอุณหภูมิทําให้เห็นร่างสัตว์ที่ซุกอยู่ด้วยกัน
อิมเพโรบาทอร์
นักล่า
มันก็เป็นสัตว์เลือดอุ่นเหมือนไดโนเสาร์ส่วนใหญ่
แต่การรักษาร่างกายให้อบอุ่น ต้องใช้อาหารจํานวนมาก
มันจึงต้องล่าเหยื่อให้ได้ทุกๆ สองสามวัน
หิมะที่เพิ่งตกใหม่ๆ จะช่วยกลบเสียงฝีเท้า
ทําให้มันเคลื่อนที่หาเหยื่อในป่าได้ โดยไม่มีใครระแคะระคาย
มอร์โรซอรัส
สัตว์กินพืชชนิดหนึ่ง ฤดูหนาวจึงเป็นช่วงชีวิตลําบากอย่างเลี่ยงไม่ได้
อิมเพโรบาทอร์เชี่ยวชาญการล่าเหยื่อแบบนี้มาก
มอร์โรซอรัสนั้นวิ่งได้เร็วกว่า
แต่จํานวนของมันก็สู้ทั้งฝูงไม่ได้
หางที่มีขนยาวของอิมเพโรบาทอร์ ทําให้มันวิ่งเปลี่ยนทิศทางได้รวดเร็วน่าทึ่ง
พวกมันไล่ล่ากันมาจนถึงขอบสุดราวป่า
ไกลจากนั้นคือทะเลสาบน้ําแข็ง ที่กว้างเกือบหนึ่งกิโลเมตร
ที่ราบกว้างแห่งนี้ อาจทําให้มอร์โรซอรัสที่เร็วกว่าได้เปรียบ
แต่ผิวทะเลสาบที่เป็นน้ําแข็งก็อันตรายมาก
ยิ่งฝูงอิมเพโรบาทอร์จี้เข้ามา มันจึงไม่มีทางเลือกมากนัก
ก้าวผิดเพียงก้าวเดียว
เป็นโอกาสให้มอร์โรซอรัสเร่งเท้า พ้นรัศมีการล่าไปจนได้
แต่ที่นี่เป็นเกาะ
ไม่ว่าจะเป็นผู้ล่าหรือผู้ถูกล่า ไม่ช้าทุกตัวก็น่าจะได้มาเจอกันใหม่
เกาะบางแห่งนั้นเล็กมาก
จนไม่มีสัตว์ใหญ่อาศัยอยู่ได้
แต่ถึงอย่างนั้น ก็ยังอาจมีแขกมาเยือนเกาะเป็นระยะ
แฮทเซกอปเทอริกซ์
เจ้าตัวผู้นี้มาพร้อมกับคาบซากเทเธียสแฮดรอส ขนาด 18 กิโลกรัมมาด้วย
รางวัลที่ได้มาจากการล่าก่อนหน้านี้
มันตัวสูงเกือบห้าเมตร ระยะปลายปีกวัดได้เก้าเมตร
แฮทเซกอปเทอริกซ์ เป็นสัตว์นักล่าอันดับหนึ่งของยุโรป
แต่เจ้าตัวผู้นี้มาเผยบุคลิกอีกด้านให้เราได้เห็น
มันสร้างแผงอวดผลงาน ให้ตัวเมียที่อาจจะบินโฉบไปมาได้เห็น
ว่ามันกําลังมองหาคู่
แต่อาจจะต้องรอกันนานทีเดียว กว่าจะมีใครตอบรับคําเชิญมาชม
ในที่สุดก็มีสาวมา
ดูเหมือนจะสนใจเสียด้วย
แต่อาจจะต้องออกแรงเชิญชวนกันอีกเล็กน้อย
หนุ่มต้องระวังตัวให้หนัก
เพราะเพียงสาวเล็งเป้าจิกตรงจุดเดียว
อาจดับฝันของมันได้ตลอดฤดูผสมพันธุ์นี้
การแสดงตัวนี้ต้องทําให้เห็นว่า มันมีกรรมพันธุ์ดี
เหมาะที่ลูกๆ จะได้รับช่วงสายพันธุ์ไป
ซากไดโนเสาร์ตายทําให้เห็นว่า มันเป็นนักล่าที่เก่งกาจ
และการคาบมาจนถึงจุดนี้ พิสูจน์ให้เห็นว่ามันบินได้อย่างแข็งแกร่ง
แต่ต่อให้จะถูกใจ สาวก็ยังไม่แสดงออก
ถึงเวลาต้องนําเสนอหลักฐานเพิ่มเติมว่า มันเป็นหนุ่มที่ควรคู่กับสาว
การยกหัวคือการเชิญให้ตัวเมียก้าวเข้ามาใกล้
ตอนนี้ สาวก็เริ่มให้กําลังใจกันนิดหน่อย
ท่าที่เข้าจังหวะกันได้ ช่วยสร้างความไว้ใจระหว่างกัน
ตัวผู้อีกตัว
ตัวนี้เด็กกว่ามาก แต่ก็ยังอาจเป็นคู่แข่งกันได้
จัดการได้เสียที
แย่ละ สาวหนีไปเสียแล้ว
มันอาจเสียโอกาสไปอย่างถาวร
แต่เธอก็กลับมา
การไล่คู่แข่งออกไปได้ อาจช่วยทําคะแนนให้มันเพิ่มขึ้นเสียอีก
มันจึงสานต่อจากจุดที่ค้างไว้ทันที
เตือนให้เห็นอีกครั้งว่ามันแกร่งแค่ไหน
นี่จะเป็นสิ่งเดียวที่มันฝากไว้ในชีวิตการเป็นพ่อ
ทุกอย่างจบลงในเวลาไม่กี่วินาที
แต่นี่ก็เป็นจุดเริ่มต้นของรุ่นต่อไป ในสายพันธุ์ยักษ์นักล่าบินได้เหล่านี้
เกาะแบบนี้อาจจะเล็ก
แต่ก็เหมือนเกาะอีกนับไม่ถ้วนรอบโลก
มันเป็นพยานถึงจังหวะสําคัญ
ในชีวิตของสัตว์โลกที่แปลกตาที่สุด
บนโลกยุคดึกดําบรรพ์
(Prehistoric Planet: ค้นพบ)
(เทอโรซอร์ยักษ์เป็นนักล่าบนบกได้จริงหรือไม่)
ในยุคของไดโนเสาร์
ท้องฟ้าถูกปกครองด้วยสัตว์เลื้อยคลานบินได้ ที่เรียกว่าเทอโรซอร์
เราค้นพบมากกว่า 250 สายพันธุ์
และบางสายพันธุ์มีขนาดมหึมา
หนึ่งในพันธุ์ที่น่าสนใจที่สุด เพราะมันแปลกหลุดโลกที่สุด
คือพวกแอซดาร์คิดเทอโรซอร์
(ดร.มาร์ค วิทตัน) (ศิลปินบรรพชีวิน - นักบรรพชีวินวิทยา)
การที่จะพยายามอธิบาย
ลักษณะของแอซดาร์คิดเทอโรซอร์ เป็นเรื่องยากมากครับ
พวกมันตัวสูงเท่ายีราฟ
เฉพาะหัวอาจจะยาวได้ถึงสองเมตร
ระยะปลายปีกสิบเมตร
เป็นสิ่งที่หน้าตาประหลาดที่สุด เท่าที่เคยมีวิวัฒนาการบนโลกนี้
ถึงขนาดตัวจะใหญ่ แต่เจ้ายักษ์เหล่านี้วิวัฒนาการมาจนบินเก่ง
แล้วทําไมเราจึงคิดว่า มันจะล่าหาอาหารบนพื้นดิน
ปีกของแอซดาร์คิดเป็นเนื้อเยื่อผิวหนัง
(ดร.ดาร์เรน เนช) (หัวหน้าทีมที่ปรึกษาทางวิทยาศาสตร์)
ขึงน้ําหนักทั้งหมด อยู่บนนิ้วที่สี่ซึ่งพัฒนาใหญ่กว่านิ้วอื่น
(แอซดาร์คิเด - ระยะปีก)
เนื้อเยื่อผิวหนังนี้แผ่จากปลายสุดของนิ้วที่สี่
ยาวไปจนถึงต้นขาหลัง
แอซดาร์คิดพัฒนาพันธุ์มาดีมาก จนบินระยะไกลๆ ได้เก่ง
แต่มันก็ไม่ใช่สัตว์ที่จะบิดตัวคล่องแคล่ว
หรือเคลื่อนไหวว่องไวระหว่างบิน
เพราะอย่างนั้นจึงยากที่แอซดาร์คิด
จะจับสัตว์บินได้ตัวอื่นกิน
พวกมันต้องมีวิธีล่าเหยื่อแบบอื่น
หนึ่งในแนวคิดหลักเรื่องที่ว่า แอซดาร์คิดเทอโรซอร์หากินยังไง
คือการใช้กลยุทธ์ประหลาดในการเก็บของกิน ที่เรียกว่าหาเหยื่อผิวน้ํา
ทุกวันนี้ สัตว์อย่างนกกรีดน้ําก็หากินด้วยวิธีนี้
เป็นวิธีหาอาหารที่ตลกที่สุดเท่าที่จะคิดได้
มันจะอ้าปากแล้วเอาปากล่างระไปกับผิวน้ํา
ให้ชนอาหารไปเอง
คอของนกกรีดน้ํา ถูกสร้างมาให้รับแรงกระแทกได้ดี
แต่หลักฐานฟอสซิลเผยให้เห็นว่า แอซดาร์คิดไม่ได้มีวิวัฒนาการกายภาพแบบนั้น
ความจริงคือถ้าทําอย่างนั้น พวกมันน่าจะคอหักจากแรงปะทะ
ตอนที่พยายามไสปากล่างไปตามน้ํา
แอซดาร์คิดไม่มีทางเลือก
มันต้องร่อนลงบนผืนดินเพื่อหาอาหาร
แต่มันเดินเร็วพอที่จะล่าสัตว์ได้จริงเหรอ
นักวิทยาศาสตร์ต้องการหลักฐานก่อนจะเชื่อว่า
เจ้าตัวนี้ทําอะไรได้มากกว่าแค่เดินเตาะแตะ
หลักฐานนั้นมาจากรอยเท้าอายุ 66 ล้านปี
รอยเท้าเทอโรซอร์ที่ใหญ่สุดในโลก
ก็มาจากแอซดาร์คิดยักษ์ที่เดินดินเอาไว้
นั่นไม่ใช่แค่เรื่องเจ๋งที่ได้ค้นพบ
แต่มันยืนยันข้อมูลหลายอย่าง ว่าพวกมันเดินได้อย่างมีประสิทธิภาพแค่ไหน
(เกาหลีใต้)
รอยเท้าเหล่านี้ทําให้เห็นว่า
มันเก็บปีกเข้ามาใต้ร่างทั้งหมด
ทําให้มันยืนตรงได้
ตีนของมันมีเนื้อ
และที่ต่างจากเทอโรซอร์พันธุ์เล็ก
ขายาวๆ ของมันทําให้ก้าวได้ยาวมาก
ถึงแอซดาร์คิดจะเป็นสัตว์ที่ดูประหลาดตา
แต่มันเคลื่อนไหวได้มีประสิทธิภาพมาก
แอซดาร์คิดผสมผสาน ความสามารถในการเดินบนบกได้อย่างดี
กับส่วนหัวที่ยาวเหมือนนกกระสายักษ์
แทบจะแน่ใจได้เลยว่ามันเป็นนักล่า
ที่จะเดินไปทั่วและจิกจับสัตว์มาได้
เราต้องไม่ลืมด้วยว่า
แค่ขนาดลําคอของเจ้าตัวพวกนี้ ก็กว้างถึงครึ่งเมตร
แทบจะเท่าความกว้างของบ่าผม
เรานี่แหละจะอยู่ในเมนูอาหารของมัน ถ้ามันยังอยู่จนถึงทุกวันนี้
เทอโรซอร์อาจเป็น ภาพที่อัศจรรย์ตายามบินอยู่บนฟ้า
แต่เจ้ายักษ์เหล่านี้ยิ่งน่าประทับใจมากกว่า และน่ากลัวกว่ายามที่เดินอยู่บนดิน
คําบรรยายโดย ปัทมวรรณ บูรณมาตร์