Οι δεινόσαυροι κυριαρχούσαν στον πλανήτη...
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΤΕΪΒΙΝΤ ΑΤΕΝΜΠΟΡΟ
για πάνω από 150 εκατομμύρια χρόνια.
Είχαν κατακλύσει σχεδόν κάθε γωνιά της υφηλίου
και έβγαιναν σε κάθε πιθανό σχήμα και μέγεθος.
Κάποιοι ήταν καταπληκτικοί.
Ξέρουμε ότι ο Τ-Ρεξ ήταν δεινός κολυμβητής...
οι βελοσιράπτορες ήταν πονηροί κυνηγοί με πούπουλα
και κάποιοι δεινόσαυροι είχαν τις πιο παράξενες συμπεριφορές.
Όμως νέες ανακαλύψεις γίνονται σχεδόν κάθε μέρα,
που μας λένε περισσότερα για τη ζωή σε αυτόν τον πλανήτη πριν 66 εκατ. χρόνια.
Αυτήν τη φορά, στο Προϊστορικός Πλανήτης
αποκαλύπτουμε νέα ζώα
και νέες πληροφορίες για την αναζήτηση συντρόφου,
τις οικογενειακές δυσκολίες
και τις τιτάνιες μάχες τους.
Ένα ταξίδι στον χρόνο, τότε που η φύση έδινε την ωραιότερη παράσταση.
Αυτό είναι το Προϊστορικός Πλανήτης 2.
ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟΣ ΠΛΑΝΗΤΗΣ 2
ΝΗΣΙΑ
Η κοίτη ενός ποταμού στη νότια Ευρώπη πριν 66 εκατομμύρια χρόνια.
Στον απόηχο μιας τροπικής καταιγίδας, το ρεύμα κατεβάζει απομεινάρια.
Ανάμεσα στα χαλάσματα, κομμάτια βλάστησης αποκομμένα από τη γη.
Για έναν κουρασμένο πτερόσαυρο, αυτό είναι ένα ωραίο μέρος για ξεκούραση...
αλλά κάθε άλλο παρά ασφαλές.
Ένας τεράστιος μοσάσαυρος, θανάσιμος υποβρύχιος κυνηγός,
αναζητά ένα εύκολο γεύμα.
Όπως αυτόν τον δεινόσαυρο, τον ζαλμόξες.
Η παραμονή εδώ είναι πολύ επικίνδυνη.
Θέλει μεγαλύτερη σχεδία γρήγορα.
Δεν μένει παρά να κολυμπήσει ως εκεί.
Δεν είναι ο πρώτος που ήρθε.
Κι άλλος ναυαγός.
Ένα θηλυκό.
Η σχεδία τους παρασύρεται στη θάλασσα.
Ενίοτε, οι ναυαγοί που βρίσκονται σε σχεδίες
ξεβράζονται στις ακτές απομακρυσμένων νησιών.
Αν είναι πολύ τυχεροί, ίσως γίνουν πρωτοπόροι.
Ίσως δημιουργήσουν νέο πληθυσμό που θα γίνει εντέλει νέο είδος...
διαφορετικό από κάθε άλλο.
Όσο πιο πολύ έχει μείνει απομονωμένο ένα νησί,
τόσο πιο διαφορετική γίνεται η πανίδα του.
Αυτά τα μικρά νησιά στη νότια Ευρώπη
φιλοξενούν μια παράξενη και κάπως ντροπαλή αδροσαυρίδα.
Ανάμεσα στα πευκάκια τρώει ένας τεθύσαδρος.
Ένα τέταρτο σε μέγεθος σε σχέση με τον ξάδερφό του στην ενδοχώρα,
δεν είναι πιο ψηλός από έναν άνθρωπο.
Με το μοναδικό πριονωτό ράμφος του μπορεί να βοσκήσει σε σκληρή βλάστηση.
Κυνηγοί όπως ο Τ-Ρεξ δεν έφτασαν ποτέ σε αυτό το νησάκι,
οπότε είναι λογικά ασφαλές μέρος για να μεγαλώσεις ένα μωρό.
Όχι απαραίτητα, όμως.
Χατσεγοπτέρυγας.
Γιγάντιοι πτερόσαυροι θηρευτές.
Η καλύτερη οδός διαφυγής είναι κάτω από την κομοστέγη των ψηλών δέντρων.
Αυτά τα μικρά έμειναν πίσω, μέσα στα πευκάκια.
Η μητέρα χωρίζεται από τα μικρά της.
Οι χατσεγοπτέρυγες είναι πολύ έξυπνοι πτερόσαυροι.
Τώρα που χάθηκε το στοιχείο του αιφνιδιασμού, αλλάζουν τακτική.
Απλώνονται στο ξέφωτο
και προσπαθούν να ξετρυπώσουν τη λεία που ξέμεινε εκεί.
Η μόνη ελπίδα για τα μικρά είναι να μείνουν τελείως ακούνητα.
Και να μην τρέξουν.
Είναι πολύ τυχερά που ξαναβρήκαν τη μητέρα τους.
Οι περαστικοί πτερόσαυροι θα αναζητήσουν την τύχη τους αλλού.
Οι αδροσαυρίδες μπορούν να συνεχίσουν το γεύμα τους.
Το νησί της Μαδαγασκάρης έχει χωριστεί
από την αφρικανική ενδοχώρα εδώ και 80 εκατομμύρια χρόνια.
Τόσο παλιά, που τα περισσότερα ζώα της είναι πλέον πολύ διαφορετικά
από οποιαδήποτε άλλα υπάρχουν.
Αυτός είναι ένας σημόσουχος.
Δεν είναι δεινόσαυρος, αλλά μικροσκοπικός συγγενής του κροκόδειλου.
Ζει σχεδόν αποκλειστικά στη στεριά
και είναι αυστηρά χορτοφάγος.
Ο σημόσουχος έχει καλά θωρακισμένο σώμα, για να προστατεύεται από τις επιθέσεις
των θηρευτών του νησιού.
Μπορούν, λοιπόν, να χαλαρώσουν λίγο...
καμιά φορά.
Μαγωγγόσαυρος. Ο κορυφαίος θηρευτής της Μαδαγασκάρης.
Αυτό το θηλυκό είναι τυφλό από το ένα μάτι,
οπότε δυσκολεύεται να σκοτώσει και τώρα πεινάει πολύ.
Ο σημόσουχος έχει ένα δίκτυο οδών διαφυγής
που τον οδηγεί στα υπόγεια λαγούμια του.
Μόλις μπει, κλείνει την είσοδο με τη θωρακισμένη ράχη του.
Αυτό το μικρό αρσενικό είναι άτυχο.
Αλλά δεν είναι αβοήθητο.
Επιθέσεις με την όπισθεν, χτύπημα ουράς και επιθετικές κλοτσιές.
Το ρύγχος του κυνηγού είναι πολύ πλατύ για να φτάσει αρκετά μέσα.
Αλλά για να είναι ασφαλής, ο σημόσουχος σκάβει λίγο πιο βαθιά.
Για τον μαγωγγόσαυρο, άλλο ένα κυνήγι κατέληξε σε αποτυχία.
Ο σημόσουχος δεν είναι η μόνη εξελικτική παραδοξότητα στη Μαδαγασκάρη.
Το νησί φιλοξενεί κι άλλη μια ομάδα πολύ ασυνήθιστων ζώων.
Θηλαστικά.
Αυτό είναι ένα θηλυκό αδαλαθήριο.
Είναι μικρότερη από ένα μέτρο μήκος.
Όμως είναι από τα μεγαλύτερα θηλαστικά που έχουν αναπτυχθεί ως τώρα.
Τον περισσότερο χρόνο τον περνά αναζητώντας τροφή.
Στο τέλος του τούνελ υπάρχουν αυγά...
πλούσια σε πρωτεΐνη.
Αλλά αυτά τα αυγά δεν τα τρώει.
Είναι δικά της αυγά.
Κι αυτό είναι το λαγούμι της.
Τα αυγά αρχίζουν να εκκολάπτονται.
Τα μάτια των νεογνών δεν έχουν ανοίξει ακόμα,
αλλά ενστικτωδώς πάνε προς τη μητέρα τους για γάλα.
Εκείνη το παράγει σε τροποποιημένους αδένες στην κοιλιά της
και για τώρα είναι όσο φαΐ χρειάζονται.
Δύο μήνες αργότερα, τα μικρά έχουν υπερτετραπλασιαστεί σε μέγεθος.
Για να παράξει αρκετό γάλα,
πρέπει και η μητέρα να τρώει πολύ καλά.
Κάθε βράδυ, αφήνει την ασφάλεια της φωλιάς για να πάει να τραφεί.
Η όρασή της, όπως και πολλών ζώων που ζουν σε λαγούμια,
δεν είναι πολύ ευαίσθητη.
Στηρίζεται στην εξαιρετική ακοή της.
Αν ακούσει κάτι που μπορεί να είναι επικίνδυνο,
μένει τελείως ακούνητη.
Ο κίνδυνος απεφεύχθη.
Συνεχίζει να ψάχνει στη γη για ρίζες και σπόρους.
Τα μικρά μεγαλώνουν γρήγορα, και μαζί κι η όρεξή τους.
Το θηλυκό πρέπει να ψάχνει για φαγητό σχεδόν ασταμάτητα.
Τα μικρά της μένουν αφύλακτα ώρες ολόκληρες συνεχόμενα.
Μασιακάσαυρος.
Κυνηγός.
Και ειδικά εξοπλισμένος για να πιάνει λεία σε λαγούμια.
Με τον μακρύ λαιμό και το στενό κεφάλι,
μπορεί να ερευνήσει οποιαδήποτε τρύπα ενδέχεται να περιλαμβάνει φαΐ.
Αλλά και οι κυνηγοί μπορεί να γίνουν θηράματα.
Μαντσόια, ένα φίδι επτάμισι μέτρα μήκος, που στραγγαλίζει τη λεία του.
Αυτή η γειτονιά έχει γίνει πολύ επικίνδυνη.
Καθώς πέφτει η νύχτα, η μητέρα βγάζει τα μικρά της έξω για πρώτη φορά.
Για τώρα τουλάχιστον, πρέπει να μείνουν κοντά μεταξύ τους.
Στο νότιο άκρο του πλανήτη, στα νησιά της Ανταρκτικής,
ο χειμώνας φέρνει μήνες ολόκληρους με θερμοκρασίες παγωνιάς.
Κι εδώ, το να ανήκεις σε μια οικογένεια έχει και τα καλά του.
Μια θερμική κάμερα αποκαλύπτει κάποια φωτεινά σώματα.
Ιμπρομπάτορες.
Κυνηγοί.
Όπως κι οι περισσότεροι δεινόσαυροι είναι θερμόαιμοι.
Αλλά για να μείνουν ζεστοί θέλουν πολύ φαγητό.
Οπότε, πρέπει να σκοτώνουν κάτι κάθε λίγες μέρες.
Το φρέσκο χιόνι πνίγει τον ήχο των βημάτων τους,
επιτρέποντάς τους να κινηθούν απαρατήρητοι μέσα στο δάσος, αναζητώντας λεία.
Ένας μορρόσαυρος.
Φυτοφάγος. Ως εκ τούτου, ο χειμώνας είναι αναπόφευκτα δύσκολος.
Οι ιμπρομπάτορες ειδικεύονται στο κυνήγι τέτοιας λείας.
Ο μορρόσαυρος είναι πιο γρήγορος από τους διώκτες του.
Αλλά η αγέλη είναι μεγαλύτερη.
Οι μακριά ουρά του ιμπρομπάτορα του δίνει εξαιρετική ικανότητα ελιγμών.
Το κυνήγι έφτασε στην άκρη του δάσους.
Πιο πέρα απλώνεται μια παγωμένη λίμνη πλάτους 800 μέτρων.
Ο ανοιχτός χώρος μπορεί να δώσει πλεονέκτημα στον γρήγορο μορρόσαυρο.
Αλλά η παγωμένη επιφάνεια είναι επισφαλής.
Με τον ιμπρομπάτορα να πλησιάζει, δεν έχει πολλές επιλογές.
Ένα λάθος βήμα.
Η ευκαιρία για τον μορρόσαυρο να τρέξει μακριά από τους κυνηγούς του.
Είμαστε σε νησί, όμως,
οπότε θηρευτές και θηράματα σχεδόν σίγουρα θα ξανασυναντηθούν.
Μερικά νησιά είναι τόσο μικρά,
που δεν έχουν μεγάλα πλάσματα ως μόνιμους κατοίκους.
Μπορεί, όμως, να έχουν επισκέπτες.
Χατσεγοπτέρυγας.
Αυτό το αρσενικό κατέφτασε με το κουφάρι ενός τεθύσαδρου 18 κιλών.
Έπαθλο από πρόσφατο κυνήγι.
Έχει ύψος τεσσεράμισι μέτρα και άνοιγμα φτερών πάνω από εννιά.
Ο χατσεγοπτέρυγας είναι ο κορυφαίος θηρευτής της Ευρώπης.
Αλλά αυτό το αρσενικό ήρθε για να αποκαλύψει μια άλλη πλευρά του.
Έχει φτιάξει μια κατασκευή ορατή από τυχόν θηλυκά που πετούν από πάνω.
Λέει ότι ψάχνει ταίρι.
Αλλά μπορεί να περιμένει πολύ πριν ανταποκριθεί κάποιο.
Επιτέλους. Ένα θηλυκό.
Δείχνει να ενδιαφέρεται,
αλλά λίγη ακόμα πειθώ ίσως είναι απαραίτητη.
Πρέπει να είναι προσεκτικός.
Ένα καλοστοχευμένο χτύπημα με το ράμφος της
μπορεί να βάλει τέλος στην εποχή του ζευγαρώματος.
Η επίδειξή του πρέπει να φανερώνει ότι έχει καλά γονίδια
που θα είναι καλό να κληρονομήσουν οι απόγονοί της.
Ο νεκρός δεινόσαυρος δείχνει ότι είναι καλός κυνηγός
και το γεγονός ότι τον έφερε εδώ αποδεικνύει πως είναι δυνατός.
Αλλά αν εκείνη έχει εντυπωσιαστεί, δεν το δείχνει. Ακόμα.
Ώρα για εκείνον να δώσει νέα στοιχεία της καταλληλότητάς του.
Το σήκωμα του κεφαλιού την προσκαλεί να πλησιάσει.
Τώρα του δίνει μια μικρή ενθάρρυνση.
Ένας συγχρονισμένος χορός δημιουργεί εμπιστοσύνη μεταξύ τους.
Κι άλλο αρσενικό.
Είναι πολύ νεότερος, αλλά μπορεί να είναι αντίζηλος.
Τον τακτοποίησε αυτόν.
Καταστροφή. Το θηλυκό έφυγε.
Μπορεί να έχασε την ευκαιρία του.
Ξανάρθε.
Το να ξαποστείλει έναν πιθανό αντίζηλο μπορεί να είναι άλλο ένα σημείο υπέρ του.
Συνεχίζει από εκεί όπου έμεινε.
Μια τελευταία υπενθύμιση της δύναμής του.
Αυτή είναι η μόνη συνεισφορά του στην πατρότητα.
Όλα τελειώνουν σε λίγα δευτερόλεπτα.
Αλλά είναι το ξεκίνημα της επόμενης γενιάς αυτών των γιγάντιων ιπτάμενων κυνηγών.
Τέτοια νησιά μπορεί να είναι μικρά,
αλλά όπως και αμέτρητα άλλα σε όλο τον κόσμο,
γίνονται μάρτυρες κρίσιμων στιγμών
στις ζωές ορισμένων από τα πιο ασυνήθιστα πλάσματα
του προϊστορικού πλανήτη.
ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟΣ ΠΛΑΝΗΤΗΣ: ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ
ΟΙ ΓΙΓΑΝΤΙΟΙ ΠΤΕΡΟΣΑΥΡΟΙ ΚΥΝΗΓΟΥΣΑΝ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ;
Την εποχή των δεινοσαύρων,
στους ουρανούς κυριαρχούσαν κάτι ιπτάμενα ερπετά, οι πτερόσαυροι.
Υπήρχαν πάνω από 250 είδη...
και κάποιοι ήταν πελώριοι.
Από τους πιο ενδιαφέροντες, εξαιτίας της παραδοξότητάς τους,
είναι οι αζνταρχίδες πτερόσαυροι.
ΔΡ ΜΑΡΚ ΟΥΙΤΟΝ
Είναι πολύ δύσκολο να περιγράψεις με τι μοιάζουν οι αζνταρχίδες πτερόσαυροι.
Έχουν το ύψος μιας καμηλοπάρδαλης.
Τα κεφάλια τους μπορεί να έχουν και δύο μέτρα μήκος.
Άνοιγμα φτερών δέκα μέτρα.
Είναι από τα πιο παράξενα πλάσματα που έζησαν ποτέ στη Γη.
Παρά το μέγεθός τους, αυτοί οι γίγαντες μπορούσαν να πετούν.
Γιατί πιστεύουμε ότι κυνηγούσαν στο έδαφος;
Το φτερό των αζνταρχιδών είναι μια μεμβράνη
που τη στηρίζει ένα πολύ μεγάλο τέταρτο δάκτυλο.
ΑΖΝΤΑΡΧΙΔΕΣ ΑΝΟΙΓΜΑ ΦΤΕΡΟΥ
Αυτή η τεράστια μεμβράνη εκτεινόταν από τη μύτη του τέταρτου δακτύλου
μέχρι την άκρη του πίσω ποδιού.
Οι αζνταρχίδες ήταν φτιαγμένοι για να καλύπτουν μεγάλες αποστάσεις,
αλλά δεν ήταν από τα ζώα που έκαναν μανούβρες
ούτε κινούνταν με ευκινησία όσο πετούσαν.
Αυτό θα δυσκόλευε τους αζνταρχίδες
να πιάσουν άλλα ιπτάμενα ζώα.
Θα είχαν άλλο τρόπο κυνηγιού.
Μια από τις κυρίαρχες θεωρίες για το πώς έτρωγαν οι αζνταρχίδες
είναι η χρήση ενός παράξενου μηχανισμού συλλογής τροφής, του γλιστρήματος.
Σήμερα, πουλιά όπως το μαύρο γλαρόνι τρέφονται έτσι.
Είναι ο πιο γελοίος τρόπος να βρίσκεις τροφή.
Πιέζεις την κάτω γνάθο στο νερό
και χτυπάς το φαΐ σου.
Ο λαιμός του φτιάχτηκε για να απορροφά την απότομη πρόσκρουση.
Αλλά κατά τα απολιθώματα, οι αζνταρχίδες δεν είχαν τέτοια προσαρμογή.
Μάλιστα θα έσπαγαν τον λαιμό τους από την πίεση
προσπαθώντας να πιέσουν την κάτω γνάθο στο νερό.
Οι αζνταρχίδες δεν είχαν επιλογή.
Προσγειώνονταν για να βρουν τροφή.
Αλλά μπορούσαν να περπατήσουν αρκετά γρήγορα για να κυνηγήσουν;
Οι επιστήμονες ήθελαν στοιχεία για να πειστούν
ότι έκαναν κάτι άλλο πέρα από απλό άγαρμπο βάδισμα.
Αυτά τα στοιχεία έρχονται από πατημασιές 66 εκατομμυρίων ετών.
Η μεγαλύτερη διαδρομή πτερόσαυρου στον κόσμο
έγινε από έναν γιγάντιο αζνταρχίδη.
Δεν είναι απλώς κάτι συναρπαστικό,
μας λέει πάρα πολλά για το πόσο αποτελεσματικά περπατούσαν.
ΝΟΤΙΑ ΚΟΡΕΑ
Οι διαδρομές αυτές δείχνουν
ότι τα πόδια τους ήταν ακριβώς κάτω από το σώμα,
δίνοντάς τους ευθυτενή στάση.
Τα πέλματά τους ήταν ενισχυμένα.
Και σε αντίθεση με τους μικρούς πτερόσαυρους,
τα μακριά πόδια τους τους έδιναν τεράστιο διασκελισμό.
Αν και οι αζνταρχίδες έχουν παράξενη όψη,
κινούνται πολύ αποτελεσματικά.
Οι αζνταρχίδες συνδύαζαν αυτήν την ικανότητα βαδίσματος
με το μακρύ, σαν πελαργού, ρύγχος.
Ήταν σχεδόν σίγουρα θηρευτές
που περπατούσαν και άρπαζαν ζώα.
Πρέπει να θυμόμαστε
το μέγεθος του λαιμού του, που είχε μισό μέτρο πλάτος.
Περίπου όσο η πλάτη μου.
Θα ήμασταν στο μενού τους αν ζούσαν σήμερα.
Οι πτερόσαυροι θα προκαλούσαν δέος όταν τους έβλεπες στον ουρανό.
Αλλά θα ήταν πιο εντυπωσιακοί και τρομακτικοί στο έδαφος.
Υποτιτλισμός: Άννυ Ζερβού