ISANG DOCUMENTARY SERIES MULA SA NETFLIX
Ang universe
ang nagbigay sa ating planeta
ng lahat ng kailangan para mabuo
at yumabong ang buhay.
Ang enerhiyang dumadaloy sa atin.
Ang ritmong sinusunod natin araw-araw.
Ang mga elementong bumubuo sa atin.
Pero sa likod ng lahat ng hiwagang ito,
may mahiwagang puwersang…
dahilan kung bakit naging posible ang lahat ng ito.
Ang gravity.
Dahilan kung bakit nananatili sa puwesto ang lahat.
Binubuo nito ang bawat bituin…
at hinuhulma ang bawat planeta.
At ginagabayan ang bawat buhay.
Ito ang pinakamalakas na puwersa ng atraksyon.
Napakatindi nito, na kaya nitong pagtagpuin ang dalawang kaluluwa…
sa paghahanap nila ng perpektong kapares.
PUWERSA NG ATRAKSYON
Sa Southern Ocean,
mahigit 2000 kilometro mula sa Antarctica…
…ay matatagpuan ang mahanging isla ng South Georgia.
Tahanan ng isang kolonya
ng kalahating milyong king penguin.
At importante ang araw na ito para sa dalawa sa kanila.
Mga bagong magulang.
Mahigit 50 araw na silang
nagsasalitan sa pag-aalaga ng kanilang itlog…
habang pinaiinitan ito.
At ngayon, oras na para mapisa ang anak nilang lalaki.
Little Rocky,
welcome sa mundo.
At sa kabilang parte ng isla,
mapipisa na rin ang isa pang sisiw.
Isang babae.
Si Paloma.
Hindi pa alam nina Rocky at Paloma, pero nakatadhana sila sa isa't isa.
Isang puwersa ng atraksyong wala na sa kontrol nila
ang magdadala sa kanila sa isa't isa.
Hindi lamang pinananatili ng puwersang ito sina Rocky at Paloma na nakalapat sa lupa,
pinananatili rin nito ang atmosphere na malapit sa planeta.
Pinalilibot nito ang Earth sa Araw.
Pinaiikot ang Araw
sa gitna ng ating galaxy,
at ang mga galaxy sa isa't isa
sa pinakamalaking antas.
Pinananatili ng gravity ang lahat ng parte ng ating universe na sama-sama,
at iniuugnay ang lahat.
Mula sa pinakamalayong bituin,
hanggang sa pinakamaliit na penguin.
Pero hindi iniisip nina Rocky at Paloma ang kanilang puwesto sa kalawakan,
kundi ang kakainin lang nila.
Nauubos ang lakas ng determinado nilang mga magulang…
para lang mapakain ang 'di napapawing kagutuman nila.
Ito ay walang kapalit
at walang katapusang gawain.
Ginagawa nila ang lahat para mapataba ang mga sisiw bago magtaglamig.
Dahil habang lumalaki sina Rocky at Paloma,
umiiksi naman ang mga araw.
Nagiging bihira na ang pagkain.
Kailangang umalis ng mga magulang nila sa isla…
at maglakbay nang daan-daang kilometro papunta sa dagat
para maghanap ng pagkain,
at iiwan ang mahal nilang sisiw
nang ilang buwan nang mag-isa.
Walang sumasagot sa iyak ni Paloma…
sa unang pinakamalungkot na gabi niya.
Ang pinakamadilim na sandali sa buhay ng sisiw na penguin.
Pero wala iyon kumpara sa pinakamadilim na sandali ng ating universe.
Dahil matagal na panahon na bago pa nagkaroon ng Earth,
Araw,
o mga bituin,
wala pang kahit anong liwanag.
13.5 BILYONG TAON ANG NAKALIPAS
Ang universe ay isang madilim at sapot na gas lamang.
Pero nagsimulang magmahika ang gravity.
Mula sa gravity na ito, nabuo ang lahat ng bagay.
Bahagi ng sapot na ito ang hihila…
sa kumpul-kumpol na matter…
na lumaki nang lumaki.
Hanggang sa sobrang laki na, kaya nagbanggaan na ang mga ito,
at sumabog para maging buhay…
bilang mga pinakaunang bituin.
Patuloy na gumana ang gravity,
at inihulma ang sinaunang sapot patungo sa mas maraming bituin,
hinila sila sa isa't isa
at pinaikot para maging malalawak na galaxy.
Mula sa wala,
nagbuo ang gravity ng buong universe ng posibilidad
na kumikinang pa rin sa madilim na gabi.
Pero hindi mapapainit ng liwanag ng malalayong bituin ang mga sisiw.
Dahil nasa dagat ang mga magulang,
pumapayat na sina Rocky at Paloma,
at higit na nagiging bulnerable.
Ang tanging kanlungan ng mga sisiw mula sa lamig
ay ang balahibo nila
at ang isa't isa.
Nakasalalay ang buhay nila
sa tumpak at eleganteng sayaw ng isang bituin
at isang planeta,
na iniutos ng gravity apat at kalahating bilyong taon na ang nakalilipas.
Mula sa tirang alikabok at gas ng pagkakabuo ng Araw,
hinila ng gravity ang maliliit na piraso ng bato.
Hinulma ang mga ito bilang planeta sa loob ng mahabang panahon.
Ibang-iba pa iyon sa tahanang alam natin ngayon,
pero naroon ang lahat ng potensyal para magkabuhay.
Pinaliliguan ng liwanag ng bagong Araw.
Ang parehong Araw ay sumisikat ngayon, bilyong taon na ang nakalipas.
Sinesenyasan ang mga magulang nina Rocky at Paloma
na oras nang bumalik sa South Georgia…
habang puno ng isda ang kanilang mga tiyan.
Habang pinaiinit ng araw ang dalampasigan,
magiging kanlungan ulit ang isla.
Madali lang makarating sa dalampasigan.
Kailangan nang hanapin ng mga magulang ni Rocky
ang anak nila sa gitna ng ibu-libong iba pa.
Sa dalampasigan,
maririnig ng mga magulang ni Paloma ang iyak niya
at mabilis siyang mahahanap.
At sa wakas, narinig na rin ng mga magulang ni Rocky
ang 'di maitatangging iyak…
ng anak nila.
Ang iyak niya ay may kakaibang tunog na makikilala lang ng mga magulang niya.
Buo na ulit ang pamilya.
At mabubusog na
ang dalawang sisiw, sa wakas.
Mula sa mga unang bituin hanggang sa pagsilang ng ating galaxy,
Araw, at planeta,
binigyang-daan ng gravity ang buhay.
Pero para marating ng Earth ang kalagayan ngayon,
kailangang magpadala ng gravity ng kaunting kaguluhan sa atin.
Nang magkagulo ang ebolusyon.
Ilang buwan na ang lumipas.
Doble na ang laki ni Rocky
at handa na siyang magmahal.
Pero hindi pa siya pwedeng mag-asawa
hangga't 'di pa matipuno at gwapo.
Una, bagong damit.
Papalitan ang pambata at malambot niyang balahibo
ng makintab at 'di natatagusan ng tubig na balot.
Handa na siyang lumangoy.
Sa kabilang dulo ng dalampasigan,
handa na rin si Paloma.
Dahil buong buhay na nasa lupa,
pareho silang matatakot.
Akala ni Rocky ay lumalangoy na siya,
pero si Paloma, talagang lumalangoy.
Sa wakas, napagtanto ni Rocky na kailangang lumubog sa tubig.
Mawawala ang mga batang ibon na ito sa susunod na dalawang taon…
at magkahiwalay na maglalakbay.
Maraming kayamanang naghihintay sa kanila sa dagat,
salamat sa gravity…
at sa pinakamalapit na kapitbahay.
4.4 BILYONG TAON ANG NAKALIPAS
'Di nagtagal matapos mabuo ang ating planeta,
nabangga ito sa isa pang batang mundo.
At mula sa mga lumilibot na mga labi,
nabuo ng gravity ang kasama ng Earth sa paglalakbay…
ang Buwan.
Dahil sa banggaan, napatagilid ang Earth…
at ginulo ito,
palutang-lutang at umiikot nang walang kapararakan.
Pero paglipas ng bilyun-bilyong taon,
pinakalma ng hila ng gravity ng Buwan ang Earth.
Lumutang papalayo ang Buwan.
Bumagal ang pag-ikot ng Earth,
na nagtransporma sa kwento ng Earth.
Dahil mas mahaba ang araw 'pag mas mabagal ang ikot,
mas maraming oras ang tuluy-tuloy
na pagpasok ng sikat ng araw sa dagat…
na lumikha ng kondisyon
para sa unang buhay.
Ang unang hakbang sa liko't ikot ng buhay sa ilalim ng dagat
na lumaki nang lumaki.
Kalaunan, napuno ang karagatan ng 'di masusukat na hiwaga.
Mga hiwagang nagbibigay na ngayon ng mayamang ecosystem
para sa dalawang gutom na gutom na penguin,
na daan-daang kilometro ang pagitan sa karagatan.
Narating na ni Paloma ang polar front…
kung saan nagtatagpo ang Southern Ocean at ang mas mainit ng tubig ng Atlantic,
Pacific, at Indian Ocean.
Dito, umaangat ang nutrisyon mula sa ibaba,
na sumusuporta sa libu-libong species.
Kabilang ang lanternfish,
na paborito ng king penguin.
Naninirahan sila sa malalim na parte.
Pero hindi problema 'yun para kay Paloma.
Kaya niyang mangisda kahit hanggang 300 metro sa ilalim ng dagat.
Natatangi ang kakayahang sumisid at mangisda ng mga penguin.
Pero para maunawaan kung paano nagsimula ang likas na kakayahang ito,
kailangang malaman kung ano ang ginagawa ng gravity nitong 66 na milyong taon.
Sa malamig at malayong bahagi ng ating solar system,
milyun-milyong tipak ng yelo at bato ang lumilibot sa Araw.
Madalas, hindi nagkakaproblema ang mga asteroid na ito.
Pero minsan, nagkakaproblema rin.
Sa panlabas na rehiyon ng asteroid belt,
isang partikular na bato, na sampung kilometro ang lapad,
ang pinainit ng Araw nang mahigit sanlibong taon.
At paunti-unti,
binago ng pagpapainit ang ruta
ng asteroid na tinawag na Chicxulub.
Hanggang sa mahila ito
ng gravity tungo sa Araw…
at dinala ito sa landas para bumangga sa Earth.
Sa bilis na 72 libong kilometro kada oras.
Nagbunga ang banggaan ng napakainit na alon ng plasma,
na naging sanhi ng malalaking sunog at pagkawasak sa buong planeta,
at naharangan ang Araw.
Tatlong sangkapat ng species sa Earth ang nalipol.
Masamang balita iyon para sa mga dinosaur.
Pero magandang balita para sa king penguin.
Dahil mas maliit at mas magaan,
nabuhay ang mga ibon sa kabila ng banggaan.
Lumipad sila at nagparami.
Dahil wala nang malalaking kakain sa kanila,
dumami ang isda sa dagat.
Naging ekspertong maninisid ang mga ninuno ng Penguin.
Mas malalim
at mas matagal nang sumisisid
hanggang, sa huli, nawalan na sila
ng kakayahang lumipad.
Mula sa paglipad sa langit…
hanggang sa paglipad sa karagatan.
Mahahalagang pag-akma
na napakinabangan nina Rocky at Paloma.
Mas malusog at mas malakas na,
at handa na silang bumalik sa kanilang tahanang dalampasigan
upang maghanap ng kapares.
Pero maaantala ang kanilang pag-uwi…
dahil sa mga orca.
Ang nag-iisang balyenang kumakain ng mga penguin.
Bibilisan ni Paloma ang paglangoy niya.
Magpapaligsahan na sila.
Mabilis ang mga orca.
Pero likas na mabilis ang mga king penguin.
Masyadong mabilis si Paloma para sa humahabol sa kanya.
Pero nagtago si Rocky sa mga gubat ng halamang dagat.
At hindi umaalis ang gutom na Orca.
Makakakita ng tsansa si Rocky.
At tatalilis papunta sa dalampasigan.
Marunong na talaga siyang lumangoy.
Dalawang taong pagala-gala sa dagat.
Para lang sa tsansang makasali sa lotto.
Ang paghahanap ng pag-ibig.
Hinulma ng gravity ang Araw, Earth, at Buwan,
at lumikha ng matatag na tahanan para sa buhay sa planeta
at dinala sa iba't ibang direksyon ang ebolusyon.
Pero kailangan pa ng tugtugin nina Rocky at Paloma ang isa pang parte,
na nilikha ng gravity
sa nagbabagang puso ng Araw.
Ang liwanag.
Lumiliwanag lamang ang ating bituin dahil
sa ubod nito ay nagaganap ang matinding labanan.
Humihila ang gravity papasok…
samantalang lumalabas naman ang matinding presyur.
Ang digmaan ng gravity na ito…
ay nagdudulot ng pagbabanggaan at pagkukumbina ng mga atom.
Na naglalabas ng maliliit na enerhiya
sa anyo ng mga photon.
Na hindi lamang nagpapaulan sa Earth ng enerhiyang nakabubuhay,
kundi pinaliliguan din ito ng liwanag.
Liwanag na naglalaman ng sarili nitong hiwaga.
Dahil sa bawat sikat ng araw
ay may bahaghari.
Bawat photon ay may kakaibang wavelength
at nakikihalubilo sa mga bagay na bumubuo sa mundo natin
sa iba't ibang paraan.
Ang ibang wavelength ay nasisipsip.
Ang iba ay napapatalsik.
Naitatakda ang kulay na nakikita natin
batay sa kung paano tumatama ito sa mata.
At ang kakayahang makakita ng kulay
ay may mahalagang papel sa paghahanap ng kapares ng penguin.
Dahil sa ilang taon ng paglangoy, naging matipuno at malakas na si Rocky.
Mga katangiang kailangang ipakita para makaakit ng kapares.
Dahil sa kulay na nai-synthesize niya,
naging matingkad na dilaw ang balahibo niya,
na sakto para sa pagpapakita ng tikas
at upang maakit
ang paningin ng isang ibon sa kawang ito…
na siya lamang ang nakikita.
Si Paloma.
Nagre-reflect ang starlight sa retina sa likod ng mata ni Paloma.
Dito, dine-decode
ng milyun-milyong cone cell ang bawat wavelength,
para makilala ni Paloma
ang iba't ibang kulay.
Sa isang iglap,
hindi lamang nakikita ng lovebirds na ito ang kanilang mundo
kundi nauunawaan din nila ito
at nahahanap ang kanilang soulmate.
Ang ligawan ay magiging maingat na sayaw.
Ipapakita ng bawat isa ang matitingkad na dilaw na balahibo…
para hanggaan ng isa pa.
Susubukan ng ibang manliligaw, pero 'di sila magtatagumpay.
Dahil hindi lang dilaw na balahibo
ang armas ni Rocky.
Sa pag-iling,
nagbibigay siya ng sikretong mensahe…
gamit ang ultraviolet light.
Tumatama ang sikat ng Araw sa tuka niya
at pinatatalbog ito.
At salamat sa dagdag na cone cell,
nakakakita ang mga mata nina Rocky at Paloma ng kulay na 'di natin nakikita.
Mahuhulog ang loob ni Paloma dahil sa UV signals na ito.
Sila ang itinadhana sa isa't isa.
Mahirap magpalaki ng sisiw na penguin
at kailangang maayos ang kalusugan ng parehong magulang.
Ang matitingkad na dilaw na balahibo at makintab na tuka
ay katibayan ng lakas at kakayahan,
na mahahalagang katangian pagdating sa pagpapalaki ng pamilya.
Mula sa libu-libong iba pang ibon,
natagpuan nina Rocky at Paloma…
ang isa't isa.
Mula sa pinakaunang maliliit na alon sa sapot ng kalawakan…
hanggang sa pagkasilang ng ating Araw,
planeta,
at Buwan,
sa mga banggaang nagtakda ng kasaysayan ng Earth
hanggang sa puwersang nagpapagana sa Araw,
at nagbibigay ng kulay sa mundo,
may kinalaman ang gravity sa lahat ng ito.
At ginagabayan ang dalawang penguin na ito hanggang sa espesyal na sandali nila…
sa espesyal na islang ito.
Kung saan 'di magtatagal
ay may espesyal na bagay na darating.
Magiging magulang na rin sina Rocky at Paloma.
Dala ang panibagong buhay,
at maaaring panibagong pag-ibig pa,
kung saan ang gravity, katulad ng dati, ang magtatakda ng landas.
Sa buong Earth,
kumikinang ang buhay sa iba't ibang paraan.
Umabot ng 13.8 bilyong taon
bago marating ang sandaling ito
sa oras at kalawakan.
Bawat hayop na gawa sa mga bituin,
sumasabay sa planeta,
at pinananatili ng mga regalo mula sa kalawakan
na nagkataon lang na nakarating dito.
Ang lahat ng ito ay pinananatili ng pinakamataas
at pinakaunang puwersa ng atraksyon.
Ang kwento ng ating universe
ay kwento kung paano nakarating ang buhay sa planetang ito…
na tinatawag nating tahanan.
Isang kwentong isinusulat pa rin hanggang ngayon.
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni Ivee Tanedo