NETFLIX — SERIAL DOKUMENTALNY
Co roku, przez kilka krótkich miesięcy,
do delty Okawango napływa woda.
Tworzy idealny dom
dla niewielkiej rodziny słoni.
A także plac zabaw dla dwójki słoniątek:
Bosigo…
i jej małej kuzynki, Metsi.
Bosigo i Metsi dopiero zaczynają zakochiwać się w wodzie.
Ale od teraz
będzie zależało od niej ich życie.
Od tej jednej cennej molekuły,
dostarczonej na Ziemię
przez zdumiewające siły działające w naszym wszechświecie.
Woda sprawiła, że nasza planeta
stała się azylem
całego życia.
WODNY ŚWIAT
DELTA OKAWANGO, BOTSWANA
Nadeszło lato.
Raj zniknął.
Woda, która zalewała deltę,
pozostała tu tylko przez kilka miesięcy.
Wodopoje zaczynają znikać.
Szybko.
To oznacza tylko jedno
dla tysięcy słoni, które tu mieszkały.
Czas ruszyć dalej.
Metsi i Bosigo nie miały dotąd innego domu.
Ale za kilka tygodni zniknie cała woda.
Dlatego słoniątka muszą opuścić deltę z resztą swojej rodziny.
To stado samic,
sióstr, ciotek i kuzynek.
Prowadzi je babka,
wielka matrona, Pula.
Słonice wyruszają w podróż wraz z tysiącami innych rodzin.
Na pustynię.
W poszukiwaniu wody.
Przez kolejne osiem miesięcy
będą migrować od wodopoju do wodopoju
i poruszać się po pradawnych słonich szlakach,
opierając się na wiedzy Puli,
przekazanej jej od poprzednich pokoleń.
Wędrówka narazi je na niebezpieczeństwo.
Będą musiały polegać na swoich nadzwyczajnych zmysłach, by przetrwać.
To nie jest podróż z wyboru.
Bez wody wszystkie umrą.
Nawet na naszej błękitnej planecie
słodka woda w stanie ciekłym to rzadkość.
A jeśli będziemy szukać dalej, okaże się,
że jest jeszcze rzadsza.
Najbardziej jałowa z ziemskich pustyń
jest niczym w porównaniu z resztą Układu Słonecznego.
Na jego zimnych obrzeżach
jedyną wodą powierzchniową jest lód.
Na zamarzniętych księżycach Saturna
fontanny lodu wystrzeliwują na kilometry w kosmos.
Bliżej Słońca, na Marsie,
wodę porywają gwałtowne wiatry słoneczne.
A na Wenus
woda po prostu się wygotowuje.
Wiemy o tylko jednym świecie
obdarzonym wodą w stanie ciekłym na swojej powierzchni.
To błękitna planeta.
Nasz dom.
A na niej, w tej chwili,
woda prowadzi pewną rodzinę do walki o przetrwanie.
Zaledwie miesiąc po odejściu słoni
w delcie pozostały tylko błotniste bajora.
Z każdym dniem jest ich coraz mniej, rozsianych coraz rzadziej.
Pula wykorzystuje swoją pamięć, by doprowadzić rodzinę do wodopoju.
Pamięta dokładną trasę
nawet dekady później.
To był długi dzień marszu.
Stado rozpaczliwie potrzebuje wody.
Ale to samo można powiedzieć o 130 tysiącach innych słoni w Botswanie.
Pora sucha przyciągnęła stada z daleka…
do tego wodopoju.
Wszystkie walczą o ten sam, wyczerpujący się zasób.
Dorośli uczą dzieci sprytnych sztuczek.
Pokazują im, jak zebrać z błota najświeższą wodę.
I jak wykorzystać błoto do ochrony przed słońcem.
Pomarszczona skóra zatrzymuje wodę, co zapewnia ochłodę.
Ale Metsi i Bosigo dowiadują się także,
że bajora służą nie tylko do picia.
To dla nich parki wodne.
Tysiące spragnionych słoni
całkowicie wysuszyły wodopój.
Rodzina Puli musi iść dalej.
Dotrzeć do kolejnego wodopoju, nim wysuszy je palące słońce.
Ta bitwa pomiędzy słońcem a spaloną ziemią
toczy się od narodzin naszej planety…
której na pewno nie nazwalibyśmy dawniej błękitną.
Cztery i pół miliarda lat temu
Ziemia dopiero się rozwijała.
Była ognistą kulą stopionej skały.
Miała stać się suchym, jałowym światem.
Ale miliony kilometrów dalej,
w najzimniejszych rejonach Układu Słonecznego,
kryształy wody formowały się
na powierzchni cząstek pyłu.
Z czasem okruchy pyłu zaczęły się łączyć w planetoidy.
W całe ich miliony.
Tak powstał pas planetoid.
Ogromny przestwór lodowych skał.
Znajdowały się one jednak daleko poza zasięgiem Ziemi.
Na szczęście
w oddali poruszał się olbrzym.
JOWISZ 4,5 MILIARDA LAT TEMU
Młody Jowisz.
Planeta-potwór.
Niespokojne siły w centrum Układu Słonecznego
powoli przyciągały go w stronę Słońca.
I sprowadziły Jowisza na kurs kolizyjny
z pasem planetoid.
Planeta przebiła się przez planetoidy,
a jej silna grawitacja rozrzuciła skały we wszystkich kierunkach.
A jednak z tego chaosu i zniszczenia
wyłonił się najważniejszy kosmiczny dar.
Lodowe, bogate w wodę skały poleciały w stronę Ziemi.
Obietnica życia zbliżyła się do nas o kolejny krok.
Przez miliardy lat
planetoidy wplatały się w tkankę powstającej Ziemi.
Molekuły wody przywiódł tu chaos wywołany przez Jowisza.
Planetoidy wbijały je głęboko pod ziemię.
Ich podróż była pełna trudności.
A to wciąż nie był jej koniec.
Uwięzione przez miliony lat,
zamknięte w stopionym jądrze Ziemi,
molekuły czekały na kolejny cud,
który je uwolni.
Dziś większość ziemskiej wody nadal jest uwięziona pod ziemią.
Słonie rozwinęły specjalne umiejętności, by ją znaleźć.
Nawet błotniste bajora są już puste.
Ta pora sucha zmieniła się w prawdziwą suszę.
Ale Pula ma pewną supermoc.
Jej niesamowita trąba,
wypełniona milionami receptorów czuciowych,
wyczuwa wodę z odległości wielu kilometrów.
A nawet wykrywa jej źródła głęboko pod ziemią.
Ale trzeba się nieźle nakopać.
Metsi nie idzie najlepiej.
Za to Bosigo ma wrodzony talent.
Metsi może jednak liczyć na pomoc innych.
Kilka łyków nie wystarczy na długo.
Ale gdyby woda pozostała uwięziona w ziemi,
nie byłoby czego pić.
Nie byłoby słoni.
Żadnego życia.
Gdy woda dotarła do nas z planetoidami
i została pochłonięta przez Ziemię,
była zamknięta w skałach, w formie kryształów,
w głębi planety.
Przez miliony lat była pogrzebana
pod rozległym morzem magmy.
Aż w końcu Ziemia się ochłodziła.
Jej powierzchnia stwardniała do postaci grubej skorupy.
Wtedy jej wrzące wnętrze wreszcie wybuchło.
Ogromne wulkany
wyrzucały gazy i opary na kilometry w niebo.
Molekuły wody wreszcie wydostały się na wolność.
I utworzyły pierwsze chmury.
Te rozwijały się przez miliony lat.
Wypełniały się wodą.
Aż temperatura spadła na tyle…
by uformowała się i spadła…
pierwsza kropla deszczu.
Zaczął się potop…
trwający tysiące lat.
Kałuże zmieniały się w rzeki.
Jeziora stawały się morzami.
Wielkie oceany zalały powierzchnię Ziemi.
W nich zaś powstało coś magicznego.
Pierwsze życie.
Z tych pierwszych komórek
wyrosły wszystkie żywe istoty.
Woda to podstawowy składnik
każdej komórki każdego stworzenia na Ziemi.
Dziś…
stado słoni wciąż nosi w sobie tamtą pradawną wodę.
Woda przenosi składniki odżywcze i tlen.
Zasila każde uderzenie serca.
Napędza każdy oddech.
Życie rozwinęło się dzięki wodzie.
Dlatego żadna żyjąca istota nie może bez niej przetrwać.
W Botswanie susza się nasila.
Świat słoni płonie.
Stado ucieka z płonącego lasu,
ale trafia na nowe zagrożenie.
W czasie suszy wszyscy cierpią
z pragnienia i głodu.
Lwy wiedzą, że słoniątko zaspokoiłoby jedno i drugie.
Dorośli zbierają się wokół Metsi i Bosigo.
To wystarczy, by powstrzymać zagrożenie.
Ale lwy to cierpliwe istoty.
A stado musi przejść przez bezlitosne pustkowie
przed kolejnym wodopojem.
Słonie potrzebują pomocy.
A Ziemia im jej dostarcza…
w najbardziej nieoczekiwanych miejscach.
Akacja jest symbolem nadziei.
I schronieniem dla najróżniejszych stworzeń.
Jej długie korzenie sięgają dużo głębiej,
niż nawet najlepiej kopiący słoń.
Przekazują wodę gałęziom
i liściom.
Wody wystarczy do kontynuowania marszu.
Matka Metsi potrzebuje jej szczególnie.
Wciąż karmi swoje młode.
Ale to nie tylko lokalna oaza.
To kluczowe ogniwo w wiecznym cyklu wody.
Drzewo akacji łączy ziemię z niebem.
Posyła w powietrze tlen i parę wodną.
Karmi chmury i napędza wodę w jej podróży wokół planety.
Gdy deszcz nakarmił pierwsze zielone pędy
i dał życie pierwszemu drzewu,
rośliny uczyniły naszą planetę nadającą się do zamieszkania.
Jałowa niegdyś skała zaczęła tętnić życiem.
Ale gdy wszechświat coś nam daje,
może równie łatwo to odebrać.
Dawno temu
powierzchnia innej planety była pokryta wodą w stanie ciekłym.
MARS 3,5 MILIARDA LAT TEMU
Był to wodny świat, taki jak nasz.
Te same siły, które dostarczyły wodę na Ziemię,
dały ją też Marsowi.
W atmosferze tworzyły się chmury.
Padał deszcz.
Płynęły rzeki.
Na powierzchni planety falował ocean.
Był to świat możliwości
z potencjałem do życia.
Ale nie przetrwał.
Wszystko przez szalejące nieopodal nuklearne piekło.
Słońce.
Słońce uwalnia strumienie wysokoenergetycznych cząstek
o wielkiej i zabójczej sile,
zdolnej niszczyć planety.
Wiatr słoneczny płynie przez kosmos
z prędkością czterystu kilometrów na sekundę.
Przebijał się przez marsjańską atmosferę,
rozrywając molekuły wody.
Stopniowo,
przez miliony lat,
wściekłe Słońce odarło planetę z jej ochronnej warstwy.
W końcu ocean wyparował,
a woda przepadła w kosmosie.
Mars stał się opustoszałym, zamarzniętym cieniem samego siebie.
Pochłonęły go burze piaskowe.
Szansa na rozwinięcie się złożonych form życia przepadła na zawsze.
My też mogliśmy tak skończyć.
Ale jakimś cudem na Ziemi
woda i życie znalazły sposób na przetrwanie.
W Botswanie,
po dwustu dniach w palącym słońcu,
całkowicie brakuje wody.
Gwałtowne wiatry miotają piaskiem spalonej ziemi.
Zmagania słoni nie przeszły niezauważone.
Za dnia dorośli potrafią zwykle ochronić swoje młode.
Ale gdy zapada zmrok,
sytuacja się zmienia.
Lwy to mistrzowie chaosu i zamętu.
Wybierają najsłabszy cel.
Działają w stadzie.
Aż nie ma już dokąd uciec.
Gdy zabraknie ochrony całego stada,
lwy przytłaczają swoją ofiarę.
Susza i niekończące się poszukiwania pożywienia i wody
przyniosły w końcu zgubę Bosigo.
Słonie tworzą głębokie więzi emocjonalne.
Cała rodzina opłakuje stratę Bosigo.
Stado zbiera się, by pocieszyć Metsi,
która przeżyła ją najgłębiej.
Niekończąca się walka o przeżycie rozgrywa się co roku.
W delcie Okawango,
na całej planecie
i dalej.
Ale w tej bitwie o przetrwanie
Ziemi się poszczęściło,
bo ochrania ją sekretny strażnik.
Głęboko pod ziemią
kipi płonące, stopione wnętrze planety,
wytwarzając silne pole magnetyczne,
które rozciąga się od serca planety
sześćdziesiąt pięć tysięcy kilometrów w stronę Słońca.
To pole siłowe broniące Ziemi
przed gwałtownymi wiatrami słonecznymi,
które pozbawiły Marsa wody.
Pokonuje je, zanim dotrą do naszej atmosfery.
Chroni naszej cennej wody.
Zatrzymuje każdą jej kroplę.
To dlatego nasza błękitna planeta jest tak wyjątkowa.
Stała się miejscem, w którym kwitnie życie.
Przynosi słoniom ulgę.
Sprawia, że deszcze powracają każdego roku.
W oddali gromadzą się burzowe chmury.
Słonie potrafią wyczuć niskie częstotliwości grzmotów
z odległości 240 kilometrów.
To dla nich sygnał, że czas wrócić do Okawango.
Z wyżyn Angoli
woda przepływa przez Botswanę.
Odmładza deltę…
pocałunkiem życia.
Każdy krok, który zbliża stado do domu,
to kontynuacja znacznie większej odysei kosmicznej.
Maleńkie molekuły dotarły do nas na pyle zza Jowisza.
Przetrwały żar powstającej Ziemi.
Czekały uwięzione w jądrze planety
i uwolniły się, by zasiać ziarno życia.
Każda kropla wody ma do opowiedzenia niesamowitą historię.
Każda molekuła jest ogniwem w nieprzerwanym łańcuchu.
Krąży od dziesiątek tysięcy lat.
Przez powietrze,
oceany,
skały
i słonie.
Po ośmiu miesiącach i setkach kilometrów
Metsi i jej rodzina docierają w końcu do życiodajnych wód delty.
Najwyższy czas, by pić…
i się bawić.
A potem wypić jeszcze trochę.
Słonie pokazują najmłodszej członkini rodziny,
jak radzić sobie w delcie.
Metsi i jej mała kuzynka
stoją na końcu długiej kolejki stworzeń,
które skorzystały z cudownego pojawienia się wody na tej planecie.
Na zawsze będą połączone ze wszechświatem,
który dał naszej planecie ten magiczny składnik.
A nam – możliwość dbania o niego i cieszenia się nim.
Ostatni rozdział opowieści o naszym wszechświecie
to historia siły, która gromadzi wszystko, co dotąd widzieliśmy:
wielkiej rzeźbiarki kosmosu,
grawitacji.
To siła przyciągania, która zbudowała naszą planetę.
Poznamy także parę pingwinów na biegunie południowym.
Ale kiedy grawitacja zaczęła wywierać swój wpływ?
Jak wprowadza porządek i chaos?
I w jaki sposób uczyniła naszą planetę idealną do życia…
i kochania?
Napisy: Aleksandra Basińska