1
00:00:08,800 --> 00:00:12,760
ISANG DOCUMENTARY SERIES MULA SA NETFLIX

2
00:00:14,200 --> 00:00:17,600
<i>Bawat taon, sa loob lang ng ilang buwan,</i>

3
00:00:19,240 --> 00:00:23,160
<i>umaagos ang sariwang tubig</i>
<i>mula sa Okavango Delta.</i>

4
00:00:27,680 --> 00:00:29,400
<i>Nililikha ang perpektong tahanan…</i>

5
00:00:31,360 --> 00:00:33,840
<i>para sa maliit na pamilya ng mga elepante.</i>

6
00:00:38,000 --> 00:00:41,840
<i>At palaruan para sa mga batang supling,</i>

7
00:00:44,520 --> 00:00:45,600
<i>si Bosigo…</i>

8
00:00:47,680 --> 00:00:50,760
<i>at ang sanggol niyang pinsan, si Metsi.</i>

9
00:00:59,440 --> 00:01:03,080
<i>Simula pa lamang ng pagmamahal</i>

10
00:01:03,160 --> 00:01:05,360
<i>nina Bosigo at Metsi sa tubig.</i>

11
00:01:09,000 --> 00:01:10,320
<i>Pero mula ngayon,</i>

12
00:01:11,200 --> 00:01:13,720
<i>dito na iikot ang buhay nila.</i>

13
00:01:15,960 --> 00:01:19,000
<i>Ang mahalagang molecule na ito…</i>

14
00:01:21,400 --> 00:01:22,720
<i>na inihatid sa Earth…</i>

15
00:01:25,400 --> 00:01:29,640
<i>ng mahuhusay na puwersang</i>
<i>kumikilos sa ating universe.</i>

16
00:01:36,200 --> 00:01:38,520
<i>Binago nito ang planetang ito…</i>

17
00:01:41,760 --> 00:01:43,240
<i>tungo sa isang kanlungan…</i>

18
00:01:48,600 --> 00:01:49,560
<i>ng buhay.</i>

19
00:02:11,640 --> 00:02:18,640
MUNDO NG TUBIG

20
00:02:26,200 --> 00:02:27,720
<i>Tag-init na.</i>

21
00:02:30,360 --> 00:02:34,200
<i>Wala na ang dating paraiso.</i>

22
00:02:37,360 --> 00:02:39,840
<i>Ang sariwang tubig na umaagos sa delta…</i>

23
00:02:42,800 --> 00:02:45,040
<i>ay ilang buwan lang tumatagal.</i>

24
00:02:46,720 --> 00:02:48,800
<i>At nauubos na ang mga tubigan.</i>

25
00:02:50,520 --> 00:02:51,360
<i>Nang mabilis.</i>

26
00:02:58,520 --> 00:03:00,320
<i>Isa lang ang ibig sabihin nito</i>

27
00:03:00,400 --> 00:03:03,640
<i>para sa libu-libong</i>
<i>elepanteng nakatira dito.</i>

28
00:03:06,240 --> 00:03:08,080
<i>Oras nang umusad.</i>

29
00:03:21,960 --> 00:03:26,400
<i>Ito lang ang kilalang tahanan</i>
<i>nina Metsi at Bosigo.</i>

30
00:03:28,720 --> 00:03:32,280
<i>Pero sa loob ng ilang linggo,</i>
<i>mawawala na ang lahat ng tubig.</i>

31
00:03:36,160 --> 00:03:40,000
<i>Kaya kailangan nilang umalis</i>
<i>kasama ng buong pamilya.</i>

32
00:03:41,160 --> 00:03:43,120
<i>Isang kawan ng mga babae,</i>

33
00:03:43,200 --> 00:03:46,200
<i>magkakapatid, tita, at magpipinsan.</i>

34
00:03:48,080 --> 00:03:49,880
<i>Pinamumunuan ng kanilang lola,</i>

35
00:03:50,760 --> 00:03:53,520
<i>ang dakilang ina, si Pula.</i>

36
00:03:58,360 --> 00:04:02,440
<i>Susuong sila sa paglalakbay</i>
<i>kasama ng libu-libo pang pamilya.</i>

37
00:04:05,160 --> 00:04:06,400
<i>Papunta sa disyerto.</i>

38
00:04:10,280 --> 00:04:11,640
<i>Para maghanap ng tubig.</i>

39
00:04:18,840 --> 00:04:20,480
<i>Para sa susunod na walong buwan,</i>

40
00:04:20,560 --> 00:04:24,840
<i>magpapalipat-lipat sila ng tubigan,</i>

41
00:04:27,320 --> 00:04:30,160
<i>at tatahakin ang landas ng mga elepante</i>

42
00:04:31,200 --> 00:04:33,920
<i>gamit ang kaalaman ng dakilang si Pula,</i>

43
00:04:35,320 --> 00:04:37,640
<i>na ipinamana sa kanya</i>
<i>ng maraming henerasyong nauna.</i>

44
00:04:40,480 --> 00:04:43,040
<i>Manganganib sila dahil sa lakaran.</i>

45
00:04:45,080 --> 00:04:48,680
<i>At kakailanganin nila ang pandama nila</i>

46
00:04:49,320 --> 00:04:51,040
<i>para malampasan ang panganib.</i>

47
00:04:55,640 --> 00:04:58,160
<i>Hindi nila pinipiling maglakbay.</i>

48
00:05:04,640 --> 00:05:07,080
<i>Mamamatay sila kung walang tubig.</i>

49
00:05:11,320 --> 00:05:13,880
<i>Kahit sa asul an planeta natin,</i>

50
00:05:13,960 --> 00:05:16,960
<i>bihira na ang sariwang tubig.</i>

51
00:05:20,160 --> 00:05:23,680
<i>At kung maghahanap tayo lampas</i>
<i>sa dalampasigan ng ating planeta,</i>

52
00:05:25,480 --> 00:05:27,000
<i>mas bihira pa ito.</i>

53
00:05:30,320 --> 00:05:32,880
<i>Kahit ang pinakatuyot na disyerto sa Earth</i>

54
00:05:33,640 --> 00:05:38,080
<i>ay 'di maikukumpara</i>
<i>sa ibang parte ng ating solar system.</i>

55
00:05:41,560 --> 00:05:44,080
<i>Sa mas malalamig na parte sa malayo,</i>

56
00:05:50,360 --> 00:05:52,720
<i>ang tanging tubig ay yelo.</i>

57
00:05:56,880 --> 00:05:59,320
<i>Tulad ng mga nagyeyelong buwan ng Saturn,</i>

58
00:06:01,640 --> 00:06:03,600
<i>kung saan may bukal ng yelong</i>

59
00:06:05,080 --> 00:06:07,480
<i>pumupulandit sa kalawakan.</i>

60
00:06:14,520 --> 00:06:17,800
<i>Mas malapit sa Araw, sa Mars</i>

61
00:06:18,720 --> 00:06:21,840
<i>ay nililipad ng matitinding</i>
<i>solar winds ang tubig.</i>

62
00:06:32,640 --> 00:06:34,240
<i>At sa Venus,</i>

63
00:06:34,320 --> 00:06:36,040
<i>kumukulo't natutuyo lang ito.</i>

64
00:06:45,560 --> 00:06:48,320
<i>Iisa lang ang mundong alam nating</i>

65
00:06:48,400 --> 00:06:51,800
<i>may biyaya ng likidong tubig sa ibabaw.</i>

66
00:06:57,120 --> 00:06:59,080
<i>Isang mapusyaw na asul na tuldok.</i>

67
00:07:00,920 --> 00:07:02,000
<i>Ang ating tahanan.</i>

68
00:07:08,160 --> 00:07:09,960
<i>Sa kinaroroonan natin ngayon,</i>

69
00:07:10,800 --> 00:07:13,200
<i>itinutulak ng tubig ang isang pamilya</i>

70
00:07:13,280 --> 00:07:15,280
<i>na maglakbay para mabuhay.</i>

71
00:07:24,600 --> 00:07:27,160
<i>Isang buwan pa lang</i>
<i>matapos umalis sa delta,</i>

72
00:07:27,920 --> 00:07:30,720
<i>pailan-ilang putikan na lang ang natitira.</i>

73
00:07:34,840 --> 00:07:38,400
<i>At paunti nang paunti at mas lumalayo ito</i>

74
00:07:38,920 --> 00:07:40,360
<i>araw-araw.</i>

75
00:07:43,840 --> 00:07:48,480
<i>Ginagamit ni Pula ang matalas na memorya</i>
<i>upang dalhin ang pamilya sa tubigan.</i>

76
00:07:55,040 --> 00:07:57,120
<i>Naaalala niya ang mismong ruta,</i>

77
00:07:57,880 --> 00:07:59,880
<i>kahit ilang dekada na ang lumipas.</i>

78
00:08:03,600 --> 00:08:05,960
<i>Mahaba na ang inilakad nila ngayong araw,</i>

79
00:08:06,480 --> 00:08:09,640
<i>at desperado na silang lahat na makainom.</i>

80
00:08:13,800 --> 00:08:18,000
<i>Pero ganu'n din ang sandaan</i>
<i>at tatlumpung libong elepanten</i>g

81
00:08:18,080 --> 00:08:19,600
<i>nakatira sa Botswana.</i>

82
00:08:31,280 --> 00:08:34,800
<i>Dinala ng tagtuyot ang mga kawan</i>
<i>mula sa napakalayo</i>…

83
00:08:39,840 --> 00:08:42,000
<i>patungo sa tubigang ito.</i>

84
00:08:52,160 --> 00:08:56,360
<i>Lahat ay nag-aagawan</i>
<i>sa parehong papaunting kayamanan.</i>

85
00:09:15,120 --> 00:09:19,240
<i>Tinuturuan ng matatanda ang mga bata</i>
<i>ng mga diskarte para mabuhay,</i>

86
00:09:20,520 --> 00:09:23,920
<i>tulad ng paanong maghahanap</i>
<i>sa putikan ng sariwang tubig.</i>

87
00:09:29,240 --> 00:09:34,000
<i>At kung paano gagamitin ang maputik</i>
<i>na tubig bilang panlaban sa init ng araw.</i>

88
00:09:36,880 --> 00:09:40,840
<i>Sakto ang kulubot nilang balat</i>
<i>para mag-ipon ng tubig at magpalamig.</i>

89
00:09:49,480 --> 00:09:53,080
<i>Pero natututo rin sina Metsi at Bosigo…</i>

90
00:09:56,120 --> 00:09:58,440
<i>na hindi lang inumin ang putikan.</i>

91
00:10:00,080 --> 00:10:01,640
<i>Palaruan din ang mga ito.</i>

92
00:10:15,000 --> 00:10:16,960
<i>Sa dami ng nauuhaw na elepante,</i>

93
00:10:17,480 --> 00:10:19,720
<i>nasaid na ang tubigan.</i>

94
00:10:26,120 --> 00:10:28,360
<i>Kailangang tumuloy ng pamilya ni Pula,</i>

95
00:10:31,840 --> 00:10:34,160
<i>at subukang umabot sa susunod na tubigan</i>

96
00:10:34,760 --> 00:10:37,440
<i>bago pa iyong matuyo sa init ng araw.</i>

97
00:10:40,720 --> 00:10:44,080
<i>Ang labanang ito</i>
<i>sa pagitan ng araw at natutuyong earth</i>

98
00:10:44,160 --> 00:10:47,680
<i>ay nangyayari na simula noong</i>
<i>ipanganak ang ating mundo.</i>

99
00:10:52,040 --> 00:10:56,000
<i>Noong hindi pa asul</i>
<i>ang planeta nating asul.</i>

100
00:11:04,160 --> 00:11:07,120
<i>Apat at kalahating</i>
<i>bilyong taon na ang nakalilipas,</i>

101
00:11:12,600 --> 00:11:15,160
<i>sanggol pa lang ang Earth.</i>

102
00:11:16,640 --> 00:11:18,920
<i>Isang bola ng nagbabagang bato.</i>

103
00:11:23,440 --> 00:11:27,360
<i>Na nakatadhanang matuyo bilang mundo.</i>

104
00:11:31,440 --> 00:11:36,160
<i>Pero milyun-milyong kilometro ang layo</i>
<i>sa pinakamalamig na parte ng solar system,</i>

105
00:11:41,040 --> 00:11:42,960
<i>namumuo ang mga kristal ng tubig</i>

106
00:11:43,680 --> 00:11:46,760
<i>sa ibabaw ng mga dust particle.</i>

107
00:11:54,480 --> 00:11:55,760
<i>Paglipas ng panahon,</i>

108
00:11:55,840 --> 00:11:59,320
<i>dumidikit</i>
<i>ang mga butil ng dust sa mga asteroid.</i>

109
00:12:01,520 --> 00:12:03,920
<i>Milyun-milyon sila.</i>

110
00:12:06,080 --> 00:12:09,600
<i>Ito ang naging asteroid belt.</i>

111
00:12:11,240 --> 00:12:14,440
<i>Isang malawak na kalat-kalat</i>
<i>na nagyeyelong bato.</i>

112
00:12:17,640 --> 00:12:21,880
<i>Ngunit nagkalat sila sa buong kalawakan,</i>
<i>malayo sa Earth.</i>

113
00:12:25,840 --> 00:12:27,680
<i>Mabuti na lang,</i>

114
00:12:28,400 --> 00:12:30,160
<i>may higanteng kumikilos.</i>

115
00:12:34,720 --> 00:12:39,000
JUPITER
4.5 BILYONG TAON ANG NAKALIPAS

116
00:12:39,080 --> 00:12:40,160
Ang batang Jupiter.

117
00:12:41,160 --> 00:12:43,120
<i>Isang halimaw na planeta.</i>

118
00:12:48,080 --> 00:12:51,120
<i>Dahan-dahan itong hinihila</i>
<i>ng mga puwersa sa magulong</i>

119
00:12:51,640 --> 00:12:55,520
<i>panloob na bahagi</i>
<i>ng solar system tungo sa araw.</i>

120
00:13:00,760 --> 00:13:03,880
<i>Isang landas ng paglipad</i>
<i>kung saan bumangga ito</i>

121
00:13:04,760 --> 00:13:06,440
<i>sa asteroid belt.</i>

122
00:13:22,080 --> 00:13:24,560
<i>Sa pagbangga nito sa mga asteroid,</i>

123
00:13:28,480 --> 00:13:31,760
<i>pinatalsik ng malakas</i>
<i>na gravitational force nito</i>

124
00:13:31,840 --> 00:13:34,000
<i>ang mga bato.</i>

125
00:13:41,880 --> 00:13:46,160
<i>Pero nagmula sa kaguluhan</i>
<i>at pagkawasak na ito</i>

126
00:13:46,240 --> 00:13:49,040
<i>ang pinakamalaking regalo ng kalawakan.</i>

127
00:13:55,120 --> 00:13:57,600
<i>Tumalsik ang mga nagyeyelong bato</i>

128
00:13:58,120 --> 00:14:00,720
<i>na puno ng tubig sa Earth.</i>

129
00:14:06,360 --> 00:14:11,360
<i>At inilapit pa nang isang hakbang</i>
<i>ang pangako ng buhay.</i>

130
00:14:15,720 --> 00:14:17,280
<i>Sa loob ng bilyun-bilyong taon,</i>

131
00:14:17,360 --> 00:14:21,480
<i>inihabi ang mga asteroid</i>
<i>sa tela ng Earth habang nabubuo ito.</i>

132
00:14:25,680 --> 00:14:29,240
<i>Dahil naipit</i>
<i>sa kaguluhang dala ng Jupiter,</i>

133
00:14:30,920 --> 00:14:34,120
<i>at dinala ng mga asteroid</i>
<i>sa kailaliman ng Earth,</i>

134
00:14:35,800 --> 00:14:39,920
<i>hindi naging madali ang paglalakbay</i>
<i>ng molecules ng tubig papunta rito.</i>

135
00:14:42,760 --> 00:14:45,360
<i>At malayo pa</i>
<i>ang kinailangan nilang lakbayin.</i>

136
00:14:46,320 --> 00:14:49,320
<i>Milyun-milyong taong nakulong,</i>

137
00:14:50,200 --> 00:14:52,640
<i>sa tunaw na ubod ng Earth,</i>

138
00:14:55,640 --> 00:14:57,640
<i>habang naghihintay ulit ng himala…</i>

139
00:15:00,600 --> 00:15:02,080
<i>na magpapalaya sa kanila.</i>

140
00:15:12,040 --> 00:15:15,960
<i>Ngayon, karamihan ng tubig</i>
<i>ng Earth ay nasa ilalim pa rin ng lupa.</i>

141
00:15:23,880 --> 00:15:26,440
<i>Kaya may likas na kakayahan</i>

142
00:15:26,520 --> 00:15:28,960
<i>ang mga elepante para hanapin 'yun.</i>

143
00:15:39,400 --> 00:15:41,960
<i>Kahit ang mga maputik na lawa ay tuyo na.</i>

144
00:15:43,240 --> 00:15:46,120
<i>Ganap nang naging tagtuyot ang panahon.</i>

145
00:15:49,560 --> 00:15:51,880
<i>Pero may superpower si Pula.</i>

146
00:15:54,200 --> 00:15:55,720
<i>Ang mahusay niyang trompa</i>

147
00:15:57,240 --> 00:15:59,880
<i>na puno ng milyun-milyong sense receptor,</i>

148
00:16:02,000 --> 00:16:04,840
<i>ay nakakaamoy ng tubig</i>
<i>kahit ilang kilometro ang layo,</i>

149
00:16:09,040 --> 00:16:12,880
<i>at natutukoy ang pinagmumulan nito</i>
<i>sa ilalim ng lupa.</i>

150
00:16:23,720 --> 00:16:25,480
<i>Pero kailangang hukayin.</i>

151
00:16:33,880 --> 00:16:35,800
<i>Hindi mahilig maghukay si Metsi.</i>

152
00:16:40,840 --> 00:16:43,080
<i>Pero likas kay Bosigo 'yun.</i>

153
00:16:51,520 --> 00:16:54,680
<i>At pinainom na si Metsi.</i>

154
00:17:00,360 --> 00:17:02,640
<i>Hindi tatagal ang ilang higop na ito.</i>

155
00:17:07,280 --> 00:17:10,240
<i>Pero kung nanatiling nakakulong</i>
<i>sa Earth ang tubig,</i>

156
00:17:11,520 --> 00:17:13,240
<i>wala sanang maiinom.</i>

157
00:17:17,800 --> 00:17:19,680
<i>Wala sanang elepante.</i>

158
00:17:23,200 --> 00:17:25,280
<i>Wala sanang buhay.</i>

159
00:17:37,800 --> 00:17:41,160
<i>Matapos ihatid ng mga asteroid ang tubig,</i>

160
00:17:41,240 --> 00:17:43,480
<i>at nilamon ito ng Earth,</i>

161
00:17:45,640 --> 00:17:48,280
<i>nakulong iyon sa mga bato</i>
<i>bilang mga kristal</i>

162
00:17:50,200 --> 00:17:52,000
<i>na nasa kailaliman ng planeta.</i>

163
00:17:57,560 --> 00:18:00,400
<i>Nanatili iyong nakabaon</i>
<i>nang milyun-milyong taon,</i>

164
00:18:01,160 --> 00:18:04,360
<i>sa ilalim ng isang malawak</i>
<i>na karagatan ng magma.</i>

165
00:18:12,920 --> 00:18:17,880
<i>Hanggang dahan-dahan, lumamig ang Earth.</i>

166
00:18:21,360 --> 00:18:25,880
<i>At tumigas ang ibabaw nito</i>
<i>bilang makapal na crust.</i>

167
00:18:29,680 --> 00:18:34,000
<i>Tapos, sa wakas,</i>
<i>tumagos na ang kumukulong loob.</i>

168
00:18:43,720 --> 00:18:45,640
<i>Nagpasabog ang malalaking bulkan</i>

169
00:18:47,080 --> 00:18:50,880
<i>ng gas at vapor</i>
<i>nang ilang kilometro paitaas.</i>

170
00:18:58,720 --> 00:19:01,520
<i>Sa wakas, pinakawalan na</i>

171
00:19:03,040 --> 00:19:04,600
<i>ang mga molecule ng vapor.</i>

172
00:19:11,080 --> 00:19:13,800
<i>At binuo nila ang unang ulap.</i>

173
00:19:18,480 --> 00:19:21,680
<i>Lumaki sa loob ng milyun-milyong taon,</i>

174
00:19:21,760 --> 00:19:23,400
<i>at napuno ng tubig.</i>

175
00:19:28,320 --> 00:19:31,560
<i>Hanggang bumagsak</i>
<i>nang sakto lang ang temperatura…</i>

176
00:19:38,920 --> 00:19:41,480
<i>para sa pinakaunang patak ng ulan…</i>

177
00:19:46,920 --> 00:19:50,560
<i>na nabuo at nalaglag.</i>

178
00:20:08,800 --> 00:20:11,000
<i>Ang sumunod ay delubyong…</i>

179
00:20:16,240 --> 00:20:18,640
<i>tumagal nang libu-libong taon.</i>

180
00:20:30,040 --> 00:20:32,080
<i>Naging ilog ang mga lusak.</i>

181
00:20:41,520 --> 00:20:45,760
<i>Naging dagat ang mga lawa.</i>

182
00:20:53,480 --> 00:20:57,560
<i>At binaha ng malalaking karagatan</i>
<i>ang ibabaw ng Earth.</i>

183
00:21:15,920 --> 00:21:20,120
<i>At dito, binigyang-daan ng tubig</i>
<i>ang isang mahiwagang bagay.</i>

184
00:21:25,320 --> 00:21:26,840
<i>Ang unang buhay.</i>

185
00:21:31,080 --> 00:21:33,680
<i>Sa mga unang selyulang ito</i>

186
00:21:35,000 --> 00:21:38,040
<i>nagmula ang lahat ng buhay na nilalang.</i>

187
00:21:40,640 --> 00:21:43,960
<i>Tubig ang pundamental na sangkap</i>

188
00:21:44,040 --> 00:21:48,000
<i>ng bawat selyula</i>
<i>ng bawat nilalang sa Earth</i>.

189
00:21:57,360 --> 00:21:58,440
<i>At ngayon,</i>

190
00:22:01,320 --> 00:22:06,280
<i>dala-dala pa rin ng kawan</i>
<i>ang sinaunang tubig na ito.</i>

191
00:22:18,040 --> 00:22:20,520
<i>Dinadala nito ang mga nutrisyon at oxygen.</i>

192
00:22:30,200 --> 00:22:32,000
<i>Pinatitibok nito ang puso.</i>

193
00:22:38,920 --> 00:22:41,160
<i>At nag-uudyok sa bawat hininga.</i>

194
00:22:46,640 --> 00:22:49,240
<i>Nagkaroon ng buhay dahil sa tubig.</i>

195
00:22:51,000 --> 00:22:54,960
<i>Kaya walang mabubuhay kung wala ito.</i>

196
00:23:01,920 --> 00:23:05,480
<i>Sa Botswana, lumalala ang tagtuyot.</i>

197
00:23:11,080 --> 00:23:13,880
<i>Nasusunog ang mundo ng mga elepante.</i>

198
00:23:22,600 --> 00:23:25,520
<i>Matatakasan ng kawan</i>
<i>ang nasusunog na gubat</i>

199
00:23:29,040 --> 00:23:31,240
<i>pero susuong ito sa panibagong banta.</i>

200
00:23:37,560 --> 00:23:40,320
<i>Lahat ay nagdurusa sa tagtuyot na ito…</i>

201
00:23:43,680 --> 00:23:46,160
<i>dahil sa uhaw at gutom.</i>

202
00:23:52,600 --> 00:23:56,960
<i>At para sa mga leon, matutugunan</i>
<i>ng mga sanggol na elepante ang pareho.</i>

203
00:24:14,200 --> 00:24:17,320
<i>Palilibutan ng matatanda</i>
<i>sina Metsi at Bosigo.</i>

204
00:24:24,720 --> 00:24:27,040
<i>Sapat na 'yun para mapigilan ang banta.</i>

205
00:24:30,680 --> 00:24:32,880
<i>Pero matiyaga ang mga leon.</i>

206
00:24:36,880 --> 00:24:40,560
<i>At kinailangan pa ring tumawid</i>
<i>ng kawan sa malupit na disyerto…</i>

207
00:24:42,600 --> 00:24:44,280
<i>bago ang susunod na tubigan.</i>

208
00:24:48,520 --> 00:24:50,680
<i>Kailangan nila ng tubig.</i>

209
00:24:53,760 --> 00:24:56,040
<i>At ibinibigay 'yun ng Earth</i>

210
00:24:57,720 --> 00:25:00,120
<i>sa 'di inaasahang lugar.</i>

211
00:25:05,320 --> 00:25:08,000
<i>Ang puno ng acacia ay senyales ng pag-asa.</i>

212
00:25:13,880 --> 00:25:16,800
<i>At kanlungan ng lahat ng klaseng nilalang.</i>

213
00:25:24,880 --> 00:25:28,320
<i>Higit na mas malalim</i>
<i>ang naaabot ng mga ugat nito</i>

214
00:25:28,400 --> 00:25:30,520
<i>kaysa sa kayang hukayin ng elepante.</i>

215
00:25:41,240 --> 00:25:43,360
<i>Dinadala ang tubig sa mga sanga…</i>

216
00:25:47,360 --> 00:25:48,520
<i>at mga dahon nito.</i>

217
00:26:01,000 --> 00:26:04,480
<i>At sapat lang na tubig 'yun</i>
<i>para makapagpatuloy sila.</i>

218
00:26:08,280 --> 00:26:10,840
<i>Na napakahalaga lalo na</i>
<i>para sa nanay ni Metsi,</i>

219
00:26:12,720 --> 00:26:14,320
<i>na nagpapasuso pa ng anak.</i>

220
00:26:18,320 --> 00:26:21,800
<i>Pero higit pa ito sa lokal na tubigan.</i>

221
00:26:25,360 --> 00:26:28,680
<i>Ito ang mahalagang ugnayan</i>
<i>sa walang katapusang siklo ng tubig.</i>

222
00:26:32,720 --> 00:26:36,800
<i>Iniuugnay ng puno ng acacia</i>
<i>ang lupa at langit.</i>

223
00:26:43,600 --> 00:26:46,160
<i>Naglalabas ito ng oxygen</i>
<i>at vapor sa hangin.</i>

224
00:26:55,000 --> 00:26:59,320
<i>Binubusog ang mga ulap</i>
<i>at pinaiikot ang tubig sa buong planeta.</i>

225
00:27:07,400 --> 00:27:12,400
<i>Mula nang madiligan ng ulan</i>
<i>ang mga pinakaunang sibol…</i>

226
00:27:16,320 --> 00:27:18,840
<i>at binigyan ng buhay ang unang puno,</i>

227
00:27:24,120 --> 00:27:27,720
<i>naging posible nang mabuhay</i>
<i>sa planeta dahil sa mga halaman.</i>

228
00:27:35,280 --> 00:27:40,040
<i>Binigyan nito ng buhay</i>
<i>ang dating patay na bola ng bato.</i>

229
00:27:45,880 --> 00:27:48,760
<i>Pero posible ring bawiin</i>

230
00:27:50,320 --> 00:27:52,760
<i>ang mga regalo ng ating universe.</i>

231
00:28:01,280 --> 00:28:02,760
<i>Noong unang panahon,</i>

232
00:28:04,080 --> 00:28:05,680
<i>may isa pang planeta</i>

233
00:28:06,680 --> 00:28:09,600
<i>na nabalot ng likidong tubig.</i>

234
00:28:12,680 --> 00:28:17,280
MARS
3.5 BILYONG TAON ANG NAKALIPAS

235
00:28:18,080 --> 00:28:20,600
<i>Isang mundo ng tubig, kagaya ng sa atin.</i>

236
00:28:25,720 --> 00:28:28,640
<i>Parehong mga puwersa</i>
<i>na nagbigay ng tubig sa Earth</i>

237
00:28:29,440 --> 00:28:32,000
<i>ang nagbigay rin sa Mars.</i>

238
00:28:35,200 --> 00:28:37,440
<i>May atmosphere,</i>

239
00:28:37,520 --> 00:28:38,920
<i>kaya namuo ang mga ulap.</i>

240
00:28:40,480 --> 00:28:41,480
<i>Pumatak ang ulan.</i>

241
00:28:43,000 --> 00:28:44,440
<i>Umagos ang mga ilog.</i>

242
00:28:48,800 --> 00:28:52,160
<i>At binalot ng karagatan ang palibot.</i>

243
00:28:57,240 --> 00:28:59,960
<i>Isang mundo ng posibilidad.</i>

244
00:29:00,040 --> 00:29:02,320
<i>May potensyal para sa buhay.</i>

245
00:29:06,600 --> 00:29:08,080
<i>Pero hindi ito tumagal.</i>

246
00:29:13,720 --> 00:29:16,160
<i>Dahil sa 'di kalayuan</i>

247
00:29:16,240 --> 00:29:19,520
<i>ay ang nagbabagang nuklear na impyerno.</i>

248
00:29:21,040 --> 00:29:22,040
<i>Ang ating Araw.</i>

249
00:29:24,120 --> 00:29:26,440
<i>Naglalabas ito ng mataas na enerhiya</i>

250
00:29:26,520 --> 00:29:29,800
<i>na lubhang makapangyarihan at nakamamatay,</i>

251
00:29:32,480 --> 00:29:34,680
<i>na kaya nitong sumira ng mga planeta.</i>

252
00:29:43,600 --> 00:29:47,840
<i>Dumadaloy ang solar wind na ito</i>
<i>sa kalawakan…</i>

253
00:29:52,320 --> 00:29:55,640
<i>sa bilis na 400 kilometro kada segundo.</i>

254
00:30:00,480 --> 00:30:03,160
<i>At tumagos ito sa atmosphere ng Mars,</i>

255
00:30:04,640 --> 00:30:06,800
<i>at pinaghiwalay ang molecules ng tubig.</i>

256
00:30:15,040 --> 00:30:16,520
<i>Paunti-unti,</i>

257
00:30:16,600 --> 00:30:18,440
<i>sa loob ng milyun-milyong taon,</i>

258
00:30:19,600 --> 00:30:24,480
<i>sinira ng galit ng Araw</i>
<i>ang proteksyon ng planeta.</i>

259
00:30:29,680 --> 00:30:31,760
<i>Hanggang matuyo ang karagatan nito,</i>

260
00:30:37,640 --> 00:30:41,040
<i>at napunta na sa kalawakan ang tubig nito.</i>

261
00:30:48,600 --> 00:30:50,720
<i>Ang Mars ay naging malungkot</i>

262
00:30:51,240 --> 00:30:54,160
<i>at nagyeyelong anino ng nakaraan nito.</i>

263
00:31:03,360 --> 00:31:05,920
<i>Na nilamon ng mga alikabok.</i>

264
00:31:12,520 --> 00:31:14,600
<i>Permanente nang nawala</i>

265
00:31:16,360 --> 00:31:18,800
<i>ang anumang tsansa ng kumplikadong buhay.</i>

266
00:31:27,560 --> 00:31:29,840
<i>Pwedeng ito rin ang naging kwento natin.</i>

267
00:31:44,360 --> 00:31:46,640
<i>Pero sa kung anong paraan, sa Earth,</i>

268
00:31:47,560 --> 00:31:51,560
<i>nakahanap ng paraan</i>
<i>ang tubig at buhay para manatili.</i>

269
00:32:06,320 --> 00:32:07,960
<i>Sa Botswana,</i>

270
00:32:08,040 --> 00:32:11,080
<i>makalipas ang 200 araw</i>
<i>sa ilalim ng nagbabagang araw,</i>

271
00:32:12,840 --> 00:32:15,000
<i>walang mahanap na tubig.</i>

272
00:32:23,680 --> 00:32:27,600
<i>Lumilikha ng buhawi ng alikabok</i>
<i>ang matitinding hangin.</i>

273
00:32:45,320 --> 00:32:49,440
<i>At kapansin-pansin</i>
<i>ang paghihirap ng mga elepante.</i>

274
00:33:02,920 --> 00:33:06,800
<i>Sa araw, madalas na napoprotektahan</i>
<i>ng mga magulang ang mga anak.</i>

275
00:33:18,240 --> 00:33:19,800
<i>Pero pagsapit ng gabi,</i>

276
00:33:25,480 --> 00:33:26,920
<i>iba na ang kalagayan.</i>

277
00:33:37,520 --> 00:33:40,400
<i>Eksperto sa panggugulo</i>
<i>at panlilito ang mga leon.</i>

278
00:33:53,440 --> 00:33:55,880
<i>Pinipili nila ang pinakamahinang target.</i>

279
00:34:00,800 --> 00:34:02,480
<i>Kumikilos bilang isang pack.</i>

280
00:34:08,200 --> 00:34:10,280
<i>Hanggang sa wala nang matatakbuhan.</i>

281
00:34:27,240 --> 00:34:29,600
<i>Kung wala ang proteksyon ng buong kawan,</i>

282
00:34:30,960 --> 00:34:33,480
<i>matatalo ng mga leon ang biktima.</i>

283
00:34:36,880 --> 00:34:40,600
<i>Ang tagtuyot at walang katapusang</i>
<i>paghahanap ng pagkain at tubig</i>

284
00:34:41,440 --> 00:34:44,880
<i>ay naningil na kay Bosigo.</i>

285
00:34:55,040 --> 00:34:58,360
<i>Malalim ang nabubuong</i>
<i>ugnayang emosyonal ng mga elepante.</i>

286
00:35:09,920 --> 00:35:13,120
<i>Ipinagluluksa ng buong pamilya</i>
<i>ang pagkawala ni Bosigo.</i>

287
00:35:30,480 --> 00:35:33,280
<i>Nagtitipon ang buong kawan</i>
<i>para damayan si Metsi,</i>

288
00:35:34,680 --> 00:35:36,960
<i>na pinakamalungkot sa lahat.</i>

289
00:35:48,480 --> 00:35:52,480
<i>Taun-taong nangyayari</i>
<i>ang walang katapusang laban para mabuhay.</i>

290
00:35:54,280 --> 00:35:55,720
<i>Sa buong Okavango,</i>

291
00:35:58,000 --> 00:35:59,280
<i>sa buong planeta,</i>

292
00:36:01,960 --> 00:36:03,040
<i>at lampas pa.</i>

293
00:36:07,080 --> 00:36:09,560
<i>Pero sa labanang ito para mabuhay,</i>

294
00:36:10,440 --> 00:36:12,160
<i>talagang masuwerte ang Earth,</i>

295
00:36:14,000 --> 00:36:17,000
<i>dahil sa lihim na tagapangalaga nito.</i>

296
00:36:24,360 --> 00:36:25,600
<i>Sa pinakailalim nito,</i>

297
00:36:28,520 --> 00:36:31,280
<i>ang nagbabagang ubod ng planeta</i>

298
00:36:31,360 --> 00:36:33,920
<i>na patuloy na nasusunog,</i>

299
00:36:37,840 --> 00:36:40,280
<i>ay lumilikha ng malakas na magnetic field</i>

300
00:36:41,920 --> 00:36:44,360
<i>na umaabot nang</i>
<i>65,000 kilometro papunta sa Araw</i>

301
00:36:46,160 --> 00:36:50,680
<i>mula sa puso ng planeta.</i>

302
00:36:52,600 --> 00:36:55,880
<i>Isang mahalagang puwersang</i>
<i>nagpoprotekta sa Earth.</i>

303
00:36:58,320 --> 00:37:01,040
<i>Mula sa parehong</i>
<i>nakamamatay na solar winds</i>

304
00:37:02,080 --> 00:37:04,280
<i>na siya ring umubos sa tubig ng Mars.</i>

305
00:37:10,480 --> 00:37:13,920
<i>Tinatalo sila bago pa sila</i>
<i>tumama sa atmosphere natin.</i>

306
00:37:26,520 --> 00:37:29,080
<i>Pinoprotektahan</i>
<i>ang mahalagang tubig natin.</i>

307
00:37:30,520 --> 00:37:34,160
<i>Niyayakap nang mahigpit ang bawat patak.</i>

308
00:37:41,040 --> 00:37:42,320
<i>Kaya naiiba sa lahat</i>

309
00:37:42,400 --> 00:37:46,440
<i>ang ating mapusyaw</i>
<i>na asul na tuldok.</i>

310
00:37:49,520 --> 00:37:52,920
<i>Isang lugar kung saan umuusbong ang buhay.</i>

311
00:37:56,960 --> 00:37:59,360
<i>Binibigyan ng ginhawa ang mga elepante.</i>

312
00:38:01,600 --> 00:38:04,880
<i>Tinitiyak na taun-taong babalik ang ulan.</i>

313
00:38:09,680 --> 00:38:14,000
<i>Sa malayo, namumuo na ang mga ulap.</i>

314
00:38:29,200 --> 00:38:33,800
<i>Naririnig ng mga elepante</i>
<i>ang napakahinang kulog</i>

315
00:38:33,880 --> 00:38:36,680
<i>mula sa layong 240 kilometro.</i>

316
00:38:43,400 --> 00:38:47,880
<i>At sinasabi nito sa kanilang</i>
<i>oras nang bumalik sa Okavango.</i>

317
00:38:56,600 --> 00:38:58,440
<i>Mula sa mataas na Angola,</i>

318
00:39:00,200 --> 00:39:03,080
<i>sumusuot na ang tubig papunta sa Botswana.</i>

319
00:39:12,000 --> 00:39:14,280
<i>Para muling buhayin ang delta…</i>

320
00:39:22,640 --> 00:39:24,720
<i>sa halik ng buhay.</i>

321
00:39:34,480 --> 00:39:37,800
<i>Bawat hakbang na papalapit ang kawan</i>
<i>sa kanilang tahanan…</i>

322
00:39:40,760 --> 00:39:45,280
<i>ay pagpapatuloy</i>
<i>ng mas malaking paglalakbay sa kalawakan.</i>

323
00:39:51,640 --> 00:39:53,880
<i>Mula sa maliliit na molecule </i>

324
00:39:54,560 --> 00:39:57,280
<i>na nakikisakay sa alikabok</i>
<i>lampas ng Jupiter,</i>

325
00:40:03,000 --> 00:40:05,800
<i>hanggang sa pagkabuhay</i>
<i>sa nakamamamatay na init noon.</i>

326
00:40:13,680 --> 00:40:16,160
<i>Ikinulong sa ubod ng planeta,</i>

327
00:40:18,200 --> 00:40:23,080
<i>tapos pinakawalan para itanim</i>
<i>ang punla ng buhay.</i>

328
00:40:27,360 --> 00:40:31,280
<i>May kwentong kamangha-mangha</i>
<i>ang bawat patak ng tubig.</i>

329
00:40:34,640 --> 00:40:39,120
<i>Bawat molecule ay ugnayan</i>
<i>sa pagitan ng 'di napuputol na kadena,</i>

330
00:40:40,440 --> 00:40:43,400
<i>at umiikid nang libu-libong taon.</i>

331
00:40:46,480 --> 00:40:47,800
<i>Sa hangin,</i>

332
00:40:50,840 --> 00:40:51,800
<i>dagat,</i>

333
00:40:55,680 --> 00:40:56,560
<i>mga bato,</i>

334
00:41:04,800 --> 00:41:05,960
<i>at elepante.</i>

335
00:41:11,680 --> 00:41:16,040
<i>Makalipas ang walong buwan</i>
<i>at daan-daang kilometro,</i>

336
00:41:17,720 --> 00:41:19,520
<i>sa wakas ay narating na</i>

337
00:41:19,600 --> 00:41:24,520
<i>nina Metsi at pamilya</i>
<i>ang panubigan ng delta.</i>

338
00:41:38,040 --> 00:41:41,040
<i>Oras na para uminom…</i>

339
00:41:43,880 --> 00:41:45,080
<i>at maglaro.</i>

340
00:41:47,360 --> 00:41:49,520
<i>At uminom ulit.</i>

341
00:41:59,560 --> 00:42:02,040
<i>At ipakita sa pinakabagong kapamilya…</i>

342
00:42:06,360 --> 00:42:09,200
<i>kung paano kumikilos sa delta.</i>

343
00:42:22,360 --> 00:42:25,360
<i>Sina Metsi at ang sanggol na pinsan niya</i>

344
00:42:25,440 --> 00:42:28,240
<i>ang pinakabata sa mahabang linya</i>

345
00:42:28,320 --> 00:42:31,360
<i>na mga nakinabang sa mahiwagang pagdating</i>

346
00:42:32,800 --> 00:42:34,120
<i>ng tubig sa planetang ito.</i>

347
00:42:44,480 --> 00:42:47,600
<i>Habambuhay silang mauugnay sa universe</i>

348
00:42:48,800 --> 00:42:52,280
<i>na nagbigay sa planeta natin</i>
<i>ng mahiwagang sangkap na ito.</i>

349
00:42:54,040 --> 00:42:56,600
<i>At binigyan tayo ng kakayahang</i>

350
00:42:56,680 --> 00:42:59,760
<i>ipreserba at pagyamanin ito.</i>

351
00:43:10,840 --> 00:43:14,520
<i>Susunod, magtatapos</i>
<i>ang kwento ng ating universe</i>

352
00:43:16,280 --> 00:43:19,120
<i>sa puwersang nagbibigkis</i>

353
00:43:19,200 --> 00:43:22,160
<i>sa lahat ng nakita natin.</i>

354
00:43:23,560 --> 00:43:26,320
<i>Ang pinakamahusay</i>
<i>na iskultor ng kalawakan,</i>

355
00:43:26,960 --> 00:43:27,800
<i>ang gravity.</i>

356
00:43:29,160 --> 00:43:32,560
<i>Isang puwersa ng paghila</i>
<i>na bumuo sa planeta natin.</i>

357
00:43:35,560 --> 00:43:39,240
<i>At pagsasamahin natin</i>
<i>ang dalawang penguin sa southern pole.</i>

358
00:43:41,040 --> 00:43:44,120
<i>Pero kailan pa nakaapekto ang gravity?</i>

359
00:43:45,680 --> 00:43:50,080
<i>Paano ito lumilikha</i>
<i>ng kaayusan at kaguluhan?</i>

360
00:43:52,920 --> 00:43:57,640
<i>At bakit ginagawa nitong perpekto</i>
<i>ang ating planeta para sa buhay…</i>

361
00:43:59,920 --> 00:44:00,920
<i>at pag-ibig?</i>

362
00:44:32,120 --> 00:44:37,120
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni
Ivee Tanedo