1
00:00:14,160 --> 00:00:15,120
<i>Waktu senja…</i>

2
00:00:15,200 --> 00:00:17,720
SEBUAH SIRI DOKUMENTARI NETFLIX

3
00:00:19,240 --> 00:00:22,880
<i>…mendedahkan hubungan planet kita</i>
<i>dengan alam semesta.</i>

4
00:00:28,160 --> 00:00:29,560
<i>Tahi bintang.</i>

5
00:00:31,200 --> 00:00:34,480
<i>Batu purba dari kedalaman angkasa…</i>

6
00:00:38,680 --> 00:00:39,880
<i>jatuh ke Bumi.</i>

7
00:00:50,320 --> 00:00:54,880
<i>Ia mengandungi unsur kimia</i>
<i>yang membina alam semesta kita.</i>

8
00:01:10,480 --> 00:01:12,160
<i>Sudah sekian lama,</i>

9
00:01:13,000 --> 00:01:16,160
<i>penyu berenang di lautan,</i>

10
00:01:16,760 --> 00:01:20,480
<i>mengumpul unsur kosmos</i>
<i>dalam makanan yang ia makan.</i>

11
00:01:24,160 --> 00:01:27,720
<i>Ia telah melakukan hal ini</i>
<i>selama beratus juta tahun.</i>

12
00:01:33,880 --> 00:01:35,560
<i>Setiap generasi baharu</i>

13
00:01:37,520 --> 00:01:40,360
<i>mengitar semula debu bintang yang sama…</i>

14
00:01:43,320 --> 00:01:45,200
<i>untuk menghasilkan penyu.</i>

15
00:01:53,800 --> 00:01:55,400
<i>Lahir semasa Letupan Besar</i>

16
00:01:56,840 --> 00:01:59,400
<i>dan terbentuk dalam jantung bintang,</i>

17
00:02:01,640 --> 00:02:05,600
<i>sembilan puluh unsur kimia</i>
<i>telah mencipta segalanya.</i>

18
00:02:08,120 --> 00:02:10,680
<i>Dikitar dan disusun semula tanpa henti</i>

19
00:02:11,680 --> 00:02:15,160
<i>sepanjang seluruh sejarah alam semesta.</i>

20
00:02:18,240 --> 00:02:19,480
<i>Sekarang,</i>

21
00:02:21,640 --> 00:02:23,440
<i>menggunakan unsur yang sama,</i>

22
00:02:24,760 --> 00:02:27,400
<i>setiap penyu baharu</i>
<i>memulakan kitaran hidup…</i>

23
00:02:33,960 --> 00:02:37,600
<i>yang mencerminkan kehidupan bintang.</i>

24
00:03:05,840 --> 00:03:12,800
KEUNSURAN

25
00:03:18,400 --> 00:03:20,960
<i>Di Terumbu Sawar Besar Australia,</i>

26
00:03:28,680 --> 00:03:31,120
<i>sesuatu yang ajaib telah berlaku.</i>

27
00:03:37,880 --> 00:03:40,280
<i>Selepas 50 hari ditimbus pasir,</i>

28
00:03:41,480 --> 00:03:46,640
<i>unsur kimia dari seluruh kosmos</i>
<i>telah mencipta kehidupan.</i>

29
00:03:49,280 --> 00:03:54,960
<i>Bergabung untuk membentuk</i>
<i>generasi penyu hijau yang seterusnya.</i>

30
00:04:18,400 --> 00:04:22,520
<i>Telur-telur itu sudah kehabisan</i>
<i>sumber unsur yang menghidupkannya.</i>

31
00:04:39,760 --> 00:04:45,160
<i>Hari ini, anak penyu akan menghirup udara</i>
<i>buat kali pertama.</i>

32
00:04:59,080 --> 00:05:03,000
<i>Sementara adik-beradiknya bergegas</i>
<i>untuk menuju ke lautan,</i>

33
00:05:08,600 --> 00:05:09,800
<i>penyu betina kecil…</i>

34
00:05:12,560 --> 00:05:14,400
<i>yang terakhir keluar.</i>

35
00:05:20,120 --> 00:05:22,160
<i>Untuk membesar menjadi dewasa,</i>

36
00:05:23,880 --> 00:05:27,720
<i>ia perlu mengumpul unsur kimia</i>
<i>dari seluruh lautan.</i>

37
00:05:36,760 --> 00:05:38,480
<i>Ia perjalanan yang berbahaya…</i>

38
00:05:41,120 --> 00:05:43,280
<i>dengan ancaman yang berterusan.</i>

39
00:05:50,400 --> 00:05:51,880
<i>Tapi bagi anak penyu,</i>

40
00:05:53,200 --> 00:05:56,360
<i>ia tidak mampu melawan seruan lautan.</i>

41
00:06:09,840 --> 00:06:11,200
<i>Daripada 100 telur,</i>

42
00:06:12,320 --> 00:06:14,880
<i>kadangkala hanya seekor bertahan.</i>

43
00:06:18,680 --> 00:06:20,840
<i>Kadangkala langsung tiada.</i>

44
00:07:13,520 --> 00:07:15,080
<i>Walaupun ia berisiko,</i>

45
00:07:17,240 --> 00:07:21,880
<i>penyu betina kecil itu tahu</i>
<i>bahawa ia perlu berenang di lautan.</i>

46
00:07:59,880 --> 00:08:01,320
<i>Ia nampak jalan selamat…</i>

47
00:08:04,680 --> 00:08:05,920
<i>dan ia ambil peluang.</i>

48
00:08:20,880 --> 00:08:21,720
<i>Hari ini,</i>

49
00:08:24,400 --> 00:08:25,720
<i>ia penyu yang bertuah.</i>

50
00:08:29,080 --> 00:08:34,400
<i>Anak penyu itu tidak berhenti berenang</i>
<i>sehingga ia jauh dari terumbu.</i>

51
00:08:47,080 --> 00:08:51,520
<i>Setelah selamat melepasi pemangsa</i>
<i>yang berkumpul di pinggir laut yang cetek,</i>

52
00:08:52,720 --> 00:08:55,920
<i>ia akan menghilang</i>
<i>dalam kekosongan lautan terbuka…</i>

53
00:09:03,200 --> 00:09:07,600
<i>untuk menghabiskan masa muda memakan atom.</i>

54
00:09:14,240 --> 00:09:20,920
<i>Atom yang berasal</i>
<i>dari seluruh kehidupan kosmos.</i>

55
00:09:27,120 --> 00:09:32,440
<i>Semasa alam semesta kita masih muda.</i>

56
00:09:34,280 --> 00:09:38,880
LETUPAN BESAR

57
00:09:48,000 --> 00:09:53,080
<i>Berkembang daripada kekosongan</i>
<i>kepada segalanya dalam sekelip mata.</i>

58
00:09:56,280 --> 00:09:59,800
<i>Alam semesta kita lahir</i>
<i>semasa Letupan Besar.</i>

59
00:10:07,400 --> 00:10:08,280
<i>Pada mulanya,</i>

60
00:10:09,040 --> 00:10:11,440
<i>ia hanya kabus tebal yang panas.</i>

61
00:10:19,080 --> 00:10:21,480
<i>Tapi apabila ia terus berkembang,</i>

62
00:10:24,360 --> 00:10:26,000
<i>kabus mula menyejuk.</i>

63
00:10:29,400 --> 00:10:32,360
<i>Pada skala terkecil</i>
<i>yang dapat dibayangkan,</i>

64
00:10:33,600 --> 00:10:36,040
<i>sesuatu yang mengejutkan mula berlaku.</i>

65
00:10:42,000 --> 00:10:45,440
<i>Atom pertama terpeluwap keluar dari kabus.</i>

66
00:10:50,120 --> 00:10:52,400
<i>Atom hidrogen.</i>

67
00:10:56,040 --> 00:10:59,600
<i>Unsur pertama dalam alam semesta.</i>

68
00:11:06,640 --> 00:11:07,800
<i>Di lautan,</i>

69
00:11:08,680 --> 00:11:11,920
<i>penyu yang masih muda memburunya.</i>

70
00:11:15,160 --> 00:11:17,480
<i>Ia keluar dari lautan,</i>

71
00:11:17,560 --> 00:11:20,120
<i>untuk mencari makanan di perairan cetek.</i>

72
00:11:24,920 --> 00:11:26,560
<i>Ini Stella.</i>

73
00:11:27,760 --> 00:11:32,520
<i>Salah seekor penyu yang selamat</i>
<i>beransur dari pantai dan menuju ke lautan.</i>

74
00:11:41,480 --> 00:11:44,680
<i>Ia dah melebihi 2,000 kali ganda</i>
<i>berat penetasan</i>

75
00:11:45,840 --> 00:11:46,960
<i>dan membesar dengan cepat.</i>

76
00:11:51,840 --> 00:11:55,360
<i>Memakan makhluk</i>
<i>yang berenang di lautan terbuka.</i>

77
00:11:56,840 --> 00:11:59,880
<i>Ia mengumpul satu unsur,</i>
<i>lebih daripada unsur lain.</i>

78
00:12:08,640 --> 00:12:09,480
<i>Hidrogen.</i>

79
00:12:12,560 --> 00:12:16,800
<i>Ia membentuk lebih daripada separuh atom</i>
<i>dalam makanan yang ia makan.</i>

80
00:12:20,800 --> 00:12:24,480
<i>Unsur paling banyak</i>
<i>dalam semua makhluk hidup.</i>

81
00:12:28,600 --> 00:12:29,680
<i>Termasuk ikan</i>

82
00:12:30,960 --> 00:12:32,200
<i>dan invertebrat.</i>

83
00:12:38,960 --> 00:12:41,320
<i>Anemone dan batu karang.</i>

84
00:12:54,440 --> 00:12:58,560
<i>Atom hidrogen terbentuk</i>
<i>semasa usia muda alam semesta</i>

85
00:12:59,520 --> 00:13:03,200
<i>telah berpindah dari bintang ke planet,</i>

86
00:13:04,320 --> 00:13:05,920
<i>planet kepada haiwan,</i>

87
00:13:08,320 --> 00:13:11,280
<i>dan daripada mangsa kepada pemangsa.</i>

88
00:13:22,080 --> 00:13:23,480
<i>Maksudnya, bagi Stella,</i>

89
00:13:24,280 --> 00:13:27,000
<i>kawasan di sekitar terumbu penuh ancaman.</i>

90
00:13:30,880 --> 00:13:33,920
<i>Yu tenggiri, yang mengejar atom yang sama,</i>

91
00:13:34,000 --> 00:13:37,000
<i>memburu penyu sepanjang usia dewasanya.</i>

92
00:13:45,280 --> 00:13:49,000
<i>Pertahanan utama Stella</i>
<i>ialah perisai yang boleh dipercayai.</i>

93
00:13:52,280 --> 00:13:55,280
<i>Tulangnya mengeras</i>
<i>dengan kalsium dan fosforus.</i>

94
00:14:02,320 --> 00:14:05,320
<i>Unsur yang datang dari detik penting lain…</i>

95
00:14:09,400 --> 00:14:11,280
<i>dalam kehidupan alam semesta.</i>

96
00:14:13,040 --> 00:14:17,440
13.5 BILION TAHUN LALU

97
00:14:21,920 --> 00:14:25,680
<i>Selama 300 juta tahun pertama</i>
<i>selepas Letupan Besar,</i>

98
00:14:28,080 --> 00:14:31,000
<i>tiada planet dan tiada bintang.</i>

99
00:14:34,080 --> 00:14:36,600
<i>Ia zaman gelap alam semesta.</i>

100
00:14:42,360 --> 00:14:44,120
<i>Terlindung dalam kekelaman,</i>

101
00:14:44,640 --> 00:14:48,600
<i>banyak sulur gas hidrogen</i>
<i>menyilangi kosmos.</i>

102
00:14:53,280 --> 00:14:55,560
<i>Kemudian, secara luar biasa,</i>

103
00:14:56,200 --> 00:14:58,680
<i>ia ditarik bersama oleh graviti,</i>

104
00:15:02,400 --> 00:15:04,520
<i>dan lahirlah bintang pertama.</i>

105
00:15:11,120 --> 00:15:13,000
<i>Inilah fajar kosmos.</i>

106
00:15:16,720 --> 00:15:20,880
<i>Saat cahaya itu bersinar.</i>

107
00:15:28,000 --> 00:15:30,680
<i>Jauh di dalam bintang-bintang pertama,</i>

108
00:15:34,880 --> 00:15:37,080
<i>proses yang mengagumkan bermula.</i>

109
00:15:42,800 --> 00:15:46,080
<i>Suhu dan tekanan sangat ekstrem…</i>

110
00:15:48,080 --> 00:15:50,360
<i>sehingga unsur baharu tercipta.</i>

111
00:15:52,520 --> 00:15:56,400
<i>Atom hidrogen bergabung menjadi helium.</i>

112
00:15:58,800 --> 00:16:01,880
<i>Apabila ia bergabung,</i>
<i>ia melepaskan tenaga.</i>

113
00:16:04,520 --> 00:16:09,200
<i>Mencipta tindak balas berantai</i>
<i>yang menghasilkan unsur lebih berat.</i>

114
00:16:12,320 --> 00:16:15,640
<i>Termasuk unsur yang penting</i>
<i>untuk kehidupan.</i>

115
00:16:17,640 --> 00:16:21,360
<i>Tiga atom helium bergabung menjadi karbon.</i>

116
00:16:26,800 --> 00:16:29,480
<i>Unsur asas semua makhluk hidup.</i>

117
00:16:31,760 --> 00:16:34,560
<i>Karbon dan helium menghasilkan oksigen.</i>

118
00:16:36,040 --> 00:16:37,400
<i>Udara pernafasan kita.</i>

119
00:16:39,680 --> 00:16:42,880
<i>Atom oksigen bergabung menjadi fosforus.</i>

120
00:16:44,920 --> 00:16:47,160
<i>Kemudian silikon dan kalsium.</i>

121
00:16:50,200 --> 00:16:52,800
<i>Unsur yang membentuk semua makhluk hidup</i>

122
00:16:54,320 --> 00:16:58,800
<i>telah tercipta dalam jantung</i>
<i>bintang-bintang pertama.</i>

123
00:17:31,000 --> 00:17:31,880
<i>Bagi Stella,</i>

124
00:17:33,120 --> 00:17:35,040
<i>sesetengah unsur sangat penting</i>,

125
00:17:38,600 --> 00:17:41,080
<i>ia sanggup mengembara untuk mencarinya.</i>

126
00:17:47,240 --> 00:17:49,000
SELAT TORRES

127
00:17:49,080 --> 00:17:51,520
300 KILOMETER DARI RUMAH

128
00:17:51,600 --> 00:17:56,000
<i>Air laut yang hangat dan cetek</i>
<i>antara Australia dan Papua New Guinea</i>

129
00:17:57,360 --> 00:17:59,800
<i>merupakan syurga rumput laut yang indah.</i>

130
00:18:04,200 --> 00:18:06,680
<i>Kawasan rumput di lautan.</i>

131
00:18:16,120 --> 00:18:21,960
<i>Stella mengembara sampai sini</i>
<i>untuk mendapat kandungan ajaib rumput ini.</i>

132
00:18:32,560 --> 00:18:34,000
<i>Apabila ia tumbuh,</i>

133
00:18:34,080 --> 00:18:37,200
<i>rumput laut menyerap unsur</i>
<i>dari angkasa lepas</i>

134
00:18:37,920 --> 00:18:40,680
<i>yang terjatuh di dasar lautan.</i>

135
00:18:43,880 --> 00:18:48,040
<i>Fron bertunas yang kaya</i>
<i>dengan kalsium dan fosforus</i>

136
00:18:49,760 --> 00:18:53,280
<i>memberi Stella mineral yang ia perlu</i>

137
00:18:55,080 --> 00:18:58,320
<i>untuk membina dan menjaga</i>
<i>cangkerang perlindungannya.</i>

138
00:19:01,880 --> 00:19:06,000
<i>Mengeraskan perisai</i>
<i>untuk berdepan cabaran yang mendatang.</i>

139
00:19:14,400 --> 00:19:16,960
<i>Stella akan menghabiskan masa remaja</i>

140
00:19:17,680 --> 00:19:19,200
<i>mengembara di lautan</i>

141
00:19:20,920 --> 00:19:24,240
<i>mencari atom yang lahir di dalam bintang.</i>

142
00:19:33,240 --> 00:19:35,080
<i>Perjalanan menuju kematangan…</i>

143
00:19:37,320 --> 00:19:40,800
<i>selari dengan kisah alam semesta kita.</i>

144
00:19:45,240 --> 00:19:48,920
<i>Tiga bilion tahun selepas Letupan Besar,</i>

145
00:19:53,880 --> 00:19:56,680
<i>alam semesta mencapai usia matang.</i>

146
00:20:02,640 --> 00:20:08,440
<i>Ia memasuki fasa sangat aktif</i>
<i>dalam pembentukan bintang.</i>

147
00:20:12,200 --> 00:20:13,240
<i>Saat ia membesar,</i>

148
00:20:13,960 --> 00:20:17,280
<i>bintang bergabung</i>
<i>menjadi galaksi yang luas.</i>

149
00:20:20,080 --> 00:20:21,800
<i>Macam Bima Sakti kita.</i>

150
00:20:25,000 --> 00:20:26,880
<i>Dalam galaksi itu,</i>

151
00:20:28,160 --> 00:20:30,840
<i>unsur kimia</i>
<i>yang dihasilkan setiap bintang,</i>

152
00:20:34,520 --> 00:20:40,960
<i>berubah menjadi planet dan bulan.</i>

153
00:20:49,920 --> 00:20:51,480
<i>Selepas berbilion tahun,</i>

154
00:20:53,320 --> 00:20:58,880
<i>unsur kimia menjadi matang,</i>
<i>menjadi Bumi yang kita kenal hari ini.</i>

155
00:21:07,520 --> 00:21:09,280
VANUATU

156
00:21:09,360 --> 00:21:13,320
2000 KILOMETER DARI RUMAH

157
00:21:23,080 --> 00:21:25,800
<i>Stella telah membesar sepenuhnya.</i>

158
00:21:29,880 --> 00:21:31,400
<i>Lebih satu meter panjang,</i>

159
00:21:32,280 --> 00:21:35,600
<i>ia memiliki cangkerang tebal</i>
<i>yang diliputi alga hijau.</i>

160
00:21:39,240 --> 00:21:42,520
<i>Penyamaran yang ideal</i>
<i>semasa berenang di terumbu karang.</i>

161
00:21:46,600 --> 00:21:49,120
<i>Ia sebati dengan lautan.</i>

162
00:21:55,800 --> 00:21:57,440
<i>Atom dari bintang…</i>

163
00:21:59,320 --> 00:22:02,600
<i>bergabung dengan hidupan di laut.</i>

164
00:22:11,000 --> 00:22:13,120
<i>Satu contoh kehidupan di Bumi…</i>

165
00:22:15,280 --> 00:22:18,320
<i>yang terbentuk indah daripada kosmos.</i>

166
00:22:35,720 --> 00:22:39,120
<i>Stella dah bersedia</i>
<i>untuk peringkat hidup seterusnya.</i>

167
00:22:43,680 --> 00:22:47,000
<i>Ia bakal menjadi ibu.</i>

168
00:22:50,200 --> 00:22:51,320
<i>Di dalam badannya,</i>

169
00:22:53,960 --> 00:22:56,480
<i>ia membawa sangkak yang berisi 100 telur.</i>

170
00:22:58,280 --> 00:23:01,080
<i>Sangkak pertama dalam hidupnya.</i>

171
00:23:03,680 --> 00:23:07,640
<i>Muatan debu bintang yang berharga baginya.</i>

172
00:23:15,760 --> 00:23:17,120
<i>Di seluruh terumbu,</i>

173
00:23:18,360 --> 00:23:20,720
<i>atom bergabung menjadi hidupan baru.</i>

174
00:23:25,480 --> 00:23:30,160
<i>Mencipta salah satu ekosistem terkaya</i>
<i>di Bumi.</i>

175
00:23:35,920 --> 00:23:37,640
<i>Tapi planet kita…</i>

176
00:23:41,320 --> 00:23:42,680
<i>berbeza.</i>

177
00:23:44,960 --> 00:23:47,120
<i>Di planet lain dalam sistem suria,</i>

178
00:23:47,200 --> 00:23:49,160
<i>unsur yang sama</i>

179
00:23:49,240 --> 00:23:54,000
<i>telah mencipta dunia yang kurang sesuai</i>
<i>untuk menampung kehidupan.</i>

180
00:23:58,480 --> 00:23:59,840
UTARID

181
00:23:59,920 --> 00:24:01,560
<i>Paling dekat dengan Matahari,</i>

182
00:24:02,080 --> 00:24:05,000
<i>Utarid kaya dengan karbon.</i>

183
00:24:07,880 --> 00:24:09,680
<i>Ia tidak mencipta hidupan.</i>

184
00:24:10,200 --> 00:24:11,480
430 DARJAH CELSIUS

185
00:24:11,560 --> 00:24:13,800
<i>Karbon itu terbakar menjadi kerak.</i>

186
00:24:16,160 --> 00:24:19,920
<i>Dunia yang hangus</i>
<i>disebabkan cahaya bintang.</i>

187
00:24:22,520 --> 00:24:26,440
<i>Jauh di hujung sistem suria,</i>

188
00:24:26,520 --> 00:24:28,560
<i>suhu takat beku Neptun</i>

189
00:24:29,480 --> 00:24:33,520
<i>menyebabkan karbon dan hidrogen</i>
<i>membentuk awan metana.</i>

190
00:24:36,680 --> 00:24:40,880
<i>Gas melemaskan</i>
<i>yang buat ia berwarna biru terang.</i>

191
00:24:46,640 --> 00:24:47,960
<i>Di Marikh,</i>

192
00:24:49,120 --> 00:24:52,120
<i>planet yang mengandungi bahan</i>
<i>yang sama dengan Bumi,</i>

193
00:24:54,320 --> 00:24:56,880
<i>kekurangan atmosfera yang kaya oksigen</i>

194
00:24:57,520 --> 00:25:00,880
<i>bermaksud makhluk kompleks</i>
<i>tidak boleh hidup di sini.</i>

195
00:25:07,800 --> 00:25:12,080
<i>Hanya keadaan di Bumi sesuai.</i>

196
00:25:18,320 --> 00:25:19,320
<i>Tapi di sini,</i>

197
00:25:20,120 --> 00:25:22,280
<i>persaingan untuk unsur sengit.</i>

198
00:25:24,200 --> 00:25:25,040
<i>Ancaman…</i>

199
00:25:27,560 --> 00:25:29,040
<i>tidak pernah jauh.</i>

200
00:25:44,880 --> 00:25:48,400
<i>Nasib baik, Stella mahir menyorok.</i>

201
00:26:29,840 --> 00:26:31,640
<i>Ia selamat buat masa sekarang,</i>

202
00:26:34,320 --> 00:26:37,320
<i>Stella berdepan cabaran terbesar</i>
<i>dalam hidupnya.</i>

203
00:26:39,520 --> 00:26:42,280
<i>Untuk kembali ke Terumbu Sawar Besar,</i>

204
00:26:43,880 --> 00:26:45,840
<i>iaitu pulau tempat kelahirannya,</i>

205
00:26:49,480 --> 00:26:51,880
<i>untuk bertelur di dalam pasir.</i>

206
00:26:58,880 --> 00:27:01,440
<i>Sudah seumur hidup ia mengembara di laut,</i>

207
00:27:02,200 --> 00:27:05,600
<i>bermakna ia dah mengembara</i>
<i>sejauh 2,000 kilometer.</i>

208
00:27:09,840 --> 00:27:12,000
<i>Cara Stella mencari jalan pulang</i>

209
00:27:12,080 --> 00:27:14,760
<i>merupakan satu keajaiban alam semula jadi.</i>

210
00:27:21,400 --> 00:27:22,760
<i>Jauh di dalam Bumi,</i>

211
00:27:23,600 --> 00:27:26,600
<i>teras planet kita menjana medan magnet…</i>

212
00:27:28,840 --> 00:27:33,880
<i>yang memberi setiap tempat</i>
<i>di permukaannya tanda magnet yang unik.</i>

213
00:27:37,560 --> 00:27:39,120
<i>Apabila ia menetas,</i>

214
00:27:39,200 --> 00:27:43,520
<i>tanda pulaunya tertera dalam otak Stella.</i>

215
00:27:46,200 --> 00:27:48,200
<i>Untuk mencari jalan pulang,</i>

216
00:27:48,280 --> 00:27:51,600
<i>ia bergantung pada satu unsur kimia.</i>

217
00:27:53,760 --> 00:27:56,880
<i>Unsur yang menghubungkan Stella</i>
<i>dengan teras planet.</i>

218
00:28:00,400 --> 00:28:05,080
<i>Unsur yang hanya tercipta</i>
<i>apabila bintang mati.</i>

219
00:28:10,680 --> 00:28:12,720
<i>Di bahagian galaksi berdekatan,</i>

220
00:28:13,720 --> 00:28:15,680
<i>dua setengah juta tahun lalu,</i>

221
00:28:16,720 --> 00:28:20,520
<i>perubahan dramatik berlaku</i>
<i>dalam teras bintang raksasa.</i>

222
00:28:25,280 --> 00:28:29,360
<i>Sepanjang hidupnya,</i>
<i>ia mendapat tenaga pelakuran nuklear.</i>

223
00:28:35,880 --> 00:28:37,200
<i>Tenaga yang dilepaskan</i>

224
00:28:39,040 --> 00:28:41,440
<i>menghasilkan unsur yang lebih berat.</i>

225
00:28:45,200 --> 00:28:47,760
<i>Sehingga teras menjadi sangat panas,</i>

226
00:28:48,640 --> 00:28:49,880
<i>ia mula menghasilkan</i>

227
00:28:51,640 --> 00:28:52,480
<i>ferum,</i>

228
00:28:55,360 --> 00:28:58,200
<i>yang menyebabkan perubahan asas berlaku.</i>

229
00:29:03,080 --> 00:29:06,040
<i>Penghasilan ferum tidak melepaskan tenaga.</i>

230
00:29:08,120 --> 00:29:09,160
<i>Ia memakan tenaga.</i>

231
00:29:15,880 --> 00:29:18,360
<i>Semakin banyak logam itu dihasilkan,</i>

232
00:29:19,240 --> 00:29:22,840
<i>ia merebak di seluruh teras</i>
<i>ibarat penyakit.</i>

233
00:29:27,160 --> 00:29:29,160
<i>Menghabiskan haba bintang.</i>

234
00:29:33,880 --> 00:29:34,960
<i>Menyerang bintang.</i>

235
00:29:46,280 --> 00:29:48,760
<i>Ia kehabisan sumber haba</i>
<i>untuk terus hidup.</i>

236
00:29:52,840 --> 00:29:54,400
<i>Oleh itu,</i>

237
00:29:57,480 --> 00:29:59,680
<i>bintang itu musnah.</i>

238
00:30:11,600 --> 00:30:16,200
<i>Letupan yang terhasil bersinar</i>
<i>dengan kecerahan 10 bilion matahari.</i>

239
00:30:22,000 --> 00:30:27,080
<i>Supernova yang menyebarkan debu</i>
<i>yang kaya ferum di seluruh galaksi.</i>

240
00:30:35,120 --> 00:30:38,120
<i>Sehingga sampai planet kita.</i>

241
00:30:43,160 --> 00:30:44,280
<i>Sampai sekarang,</i>

242
00:30:45,280 --> 00:30:50,280
<i>100 tan debu bintang masuk</i>
<i>atmosfera Bumi setiap hari.</i>

243
00:30:53,080 --> 00:30:56,800
<i>Debu daripada pembentukan sistem suria.</i>

244
00:31:00,600 --> 00:31:04,480
<i>Debu yang datang dari supernova yang jauh.</i>

245
00:31:08,400 --> 00:31:13,600
<i>Hubungan terus planet kita dengan bintang.</i>

246
00:31:19,680 --> 00:31:21,960
<i>Ferum dalam debu ini</i>

247
00:31:22,520 --> 00:31:25,400
<i>yang membantu Stella mencari jalan pulang.</i>

248
00:31:33,520 --> 00:31:35,200
<i>Jauh di dalam otak Stella…</i>

249
00:31:38,280 --> 00:31:43,600
<i>sel khas mengandungi kristal magnetit.</i>

250
00:31:44,520 --> 00:31:48,760
<i>Mineral yang kaya ferum</i>
<i>yang selari dengan medan magnet Bumi.</i>

251
00:31:52,760 --> 00:31:53,680
<i>Kompas,</i>

252
00:31:55,560 --> 00:31:57,680
<i>membawa ia ke arah yang benar.</i>

253
00:32:05,440 --> 00:32:11,680
<i>Membantu Stella untuk mencari</i>
<i>cap magnetik yang unik milik rumahnya.</i>

254
00:32:19,480 --> 00:32:22,680
<i>Elemen yang terbentuk dalam supernova</i>…

255
00:32:30,360 --> 00:32:34,280
<i>akan membawa ia merentasi laut</i>
<i>yang kosong sejauh berkilometer.</i>

256
00:32:48,600 --> 00:32:49,920
<i>Kembali ke pulau…</i>

257
00:32:53,800 --> 00:32:55,480
<i>tempat ia lahir.</i>

258
00:33:08,120 --> 00:33:12,040
<i>Terdapat makhluk lain yang memiliki</i>
<i>keupayaan pandu tuju magnetik.</i>

259
00:33:14,680 --> 00:33:16,480
<i>Termasuk yu tenggiri.</i>

260
00:33:19,600 --> 00:33:22,280
<i>Ia membawa yu pulang ke pulau yang sama.</i>

261
00:33:26,560 --> 00:33:28,920
<i>Selama beberapa bulan setiap tahun,</i>

262
00:33:29,000 --> 00:33:32,600
<i>beribu penyu betina datang untuk bertelur.</i>

263
00:33:34,600 --> 00:33:37,880
<i>Ia perhimpunan terbesar penyu hijau</i>

264
00:33:37,960 --> 00:33:39,960
<i>di serata planet.</i>

265
00:33:45,600 --> 00:33:47,400
<i>Apabila ia menghampiri pantai,</i>

266
00:33:49,080 --> 00:33:50,320
<i>ia diserang.</i>

267
00:34:03,800 --> 00:34:06,160
<i>Stella perlu menunggu masa yang tepat…</i>

268
00:34:08,840 --> 00:34:10,200
<i>untuk mencari jalan</i>

269
00:34:12,160 --> 00:34:14,080
<i>untuk mengelak serangan hebat.</i>

270
00:34:32,080 --> 00:34:33,800
<i>Apabila ancaman berlalu,</i>

271
00:34:37,440 --> 00:34:39,080
<i>ia berenang ke darat.</i>

272
00:34:52,280 --> 00:34:53,880
<i>Selepas perjalanan epik,</i>

273
00:34:57,080 --> 00:34:59,240
<i>Stella muncul di daratan.</i>

274
00:35:00,840 --> 00:35:03,440
<i>Kali terakhir di sini,</i>
<i>ia hanya anak penyu.</i>

275
00:35:28,040 --> 00:35:30,920
<i>Unsur yang ia kumpul selama seumur hidup…</i>

276
00:35:36,600 --> 00:35:39,160
<i>telah selamat ditimbus di dalam pasir.</i>

277
00:35:45,240 --> 00:35:46,960
<i>Misi Stella telah selesai,</i>

278
00:35:47,520 --> 00:35:49,240
<i>dan ia kembali ke lautan…</i>

279
00:35:52,880 --> 00:35:56,600
<i>untuk mula mengumpul debu bintang lagi.</i>

280
00:36:00,480 --> 00:36:01,800
<i>Kitaran hidup Stella</i>

281
00:36:03,640 --> 00:36:06,520
<i>mencerminkan kitaran paling hebat.</i>

282
00:36:08,440 --> 00:36:11,920
<i>Kehidupan dan kematian bintang.</i>

283
00:36:22,480 --> 00:36:25,600
<i>Jauh di seberang galaksi,</i>

284
00:36:27,000 --> 00:36:29,680
<i>abu banyak supernova</i>

285
00:36:29,760 --> 00:36:34,480
<i>telah bergabung</i>
<i>untuk membentuk nebula gergasi.</i>

286
00:36:41,280 --> 00:36:44,480
<i>Awan debu bintang</i>
<i>selama puluhan tahun cahaya.</i>

287
00:36:48,120 --> 00:36:52,600
<i>Di dalamnya, terdapat tempat</i>
<i>untuk generasi bintang seterusnya</i>

288
00:36:53,840 --> 00:36:55,280
<i>mula terbentuk.</i>

289
00:37:06,800 --> 00:37:08,560
<i>Digelar cakera planet proto.</i>

290
00:37:10,400 --> 00:37:12,880
<i>Ibarat telur kosmos yang banyak.</i>

291
00:37:15,000 --> 00:37:17,680
<i>Setiap satu lebih besar</i>
<i>daripada sistem suria.</i>

292
00:37:23,720 --> 00:37:26,640
<i>Dalam cangkerang terkandung gas terion,</i>

293
00:37:28,560 --> 00:37:31,480
<i>kuasa graviti yang menarik debu bintang.</i>

294
00:37:38,880 --> 00:37:42,400
<i>Debu bintang dalam telur Stella…</i>

295
00:37:45,440 --> 00:37:47,560
<i>mula terbentuk.</i>

296
00:37:56,200 --> 00:38:01,800
<i>Unsur yang ia kumpul mula berubah…</i>

297
00:38:08,280 --> 00:38:11,800
<i>menjadi sesuatu yang macam makhluk kecil.</i>

298
00:38:24,280 --> 00:38:25,840
<i>Dalam cakera planet proto,</i>

299
00:38:27,840 --> 00:38:30,240
<i>gas macam hidrogen dan helium…</i>

300
00:38:33,120 --> 00:38:35,680
<i>memberi makan bintang embrionik.</i>

301
00:38:44,880 --> 00:38:46,680
<i>Dulu ia embrio…</i>

302
00:38:49,080 --> 00:38:51,080
<i>kini ia penyu kecil</i>

303
00:38:55,200 --> 00:38:58,880
<i>dengan cangkerang, kaki sirip</i>
<i>dan muncung penyu.</i>

304
00:39:02,880 --> 00:39:04,680
<i>Unsur dibentuk semula…</i>

305
00:39:08,080 --> 00:39:10,280
<i>untuk kehidupan di laut.</i>

306
00:39:15,160 --> 00:39:16,520
<i>Dalam cakera planet proto,</i>

307
00:39:17,000 --> 00:39:20,200
<i>perkembangan bintang baru hampir lengkap.</i>

308
00:39:21,480 --> 00:39:24,800
<i>Dilahirkan semula</i>
<i>daripada abu generasi sebelum ini,</i>

309
00:39:26,080 --> 00:39:30,080
<i>cahayanya mendedahkan sekeluarga planet</i>
<i>yang membesar di dalam orbit.</i>

310
00:39:34,200 --> 00:39:35,320
<i>Dunia baharu.</i>

311
00:39:36,240 --> 00:39:40,280
<i>Mungkin, kemungkinan baru untuk kehidupan.</i>

312
00:39:48,280 --> 00:39:49,920
<i>Di bawah timbunan pasir,</i>

313
00:39:51,240 --> 00:39:52,760
<i>debu bintang yang sama.</i>

314
00:39:54,080 --> 00:39:58,800
<i>Waris kepada banyak generasi</i>
<i>bintang dan penyu…</i>

315
00:40:00,880 --> 00:40:03,200
<i>akan memulakan perjalanan lain.</i>

316
00:40:08,160 --> 00:40:09,560
<i>Setiap kehidupan baru</i>

317
00:40:11,080 --> 00:40:15,400
<i>berhubung secara langsung</i>
<i>dengan asal usul alam semesta.</i>

318
00:40:20,840 --> 00:40:26,200
<i>Setiap kisah baharu yang bermula</i>
<i>di penghujung kisah lama.</i>

319
00:40:34,880 --> 00:40:38,880
<i>Kisah alam semesta kita bersambung</i>

320
00:40:40,680 --> 00:40:43,040
<i>dengan sumber Bumi yang paling berharga,</i>

321
00:40:46,280 --> 00:40:47,120
<i>air.</i>

322
00:40:48,920 --> 00:40:52,800
<i>Sekawan gajah</i>
<i>dalam misi bahaya untuk mencari air.</i>

323
00:40:57,000 --> 00:40:59,360
<i>Perjalanan yang luar biasa</i>

324
00:41:01,680 --> 00:41:06,440
<i>macam perjalanan air yang merentas</i>
<i>keluasan angkasa untuk ke planet kita.</i>

325
00:41:10,640 --> 00:41:13,840
<i>Tapi mengapa Bumi</i>
<i>satu-satunya dunia dalam sistem suria</i>

326
00:41:14,840 --> 00:41:17,240
<i>yang permukaannya dilitupi air cecair?</i>

327
00:41:18,600 --> 00:41:21,960
<i>Kenapa air sangat penting untuk kehidupan?</i>

328
00:42:06,800 --> 00:42:11,160
Terjemahan sari kata oleh
Zarifah Kamarulhisham