‎LOẠT PHIM TÀI LIỆU NETFLIX
‎Cực bắc của hành tinh chúng ta
‎là một vùng đất cực đoan.
‎Khi mùa đông xâm chiếm…
‎gió Bắc Cực khiến nhiệt độ giảm mạnh.
‎Ngay cả Gấu Nâu Alaska cực khỏe ‎cũng phải lánh nạn.
‎Không thể chịu được tiết trời đông giá,
‎chúng buộc phải bước vào ‎một cuộc hành trình phi thường.
‎Khi Bắc Cực sắp bước vào ‎bóng tối và giá lạnh của mùa đông,
‎những con gấu bắt đầu leo lên núi cao…
‎tìm nơi trú ẩn trong hang
‎đào vào những con dốc dựng đứng.
‎Trên cao hàng trăm mét.
‎Gấu sống ở tận cùng trái đất
‎phải đối mặt với ‎những thử thách tột cùng của mỗi mùa.
‎Để làm điều đó,
‎chúng dựa vào ‎mối liên hệ đặc biệt với vũ trụ
‎vì khắc vào cấu trúc sinh học của gấu
‎là mỗi thời khắc trọng đại
‎của lịch sử 4,5 tỉ năm của Trái Đất.
‎Những sự kiện về sức mạnh ‎và sự hủy diệt không thể tưởng tượng nổi
‎đã tạo ra một thế giới ‎có một không hai trong vũ trụ của ta.
‎GIAO MÙA
‎Đây là Luna, chú gấu cái sáu tuổi.
‎Đã đến chiếc hang an toàn,
‎đây sẽ là nhà của nó trong sáu tháng tới.
‎Một nơi ấm cúng
‎để ngủ qua mùa đông.
‎NGỦ ĐÔNG NGÀY THỨ 1
‎Khi ngày ngắn lại,
‎cơ thể nó phản ứng ‎với nhịp điệu của hành tinh chúng ta.
‎Nhịp tim nó bắt đầu chậm lại…
‎chỉ còn tám nhịp một phút.
‎Khi nó ổn định,
‎thân nhiệt nó giảm xuống.
‎Và nó chìm vào giấc ngủ sâu, mơ màng.
‎Mối liên hệ chặt chẽ ‎giữa loài gấu và vũ trụ…
‎buộc nó trải qua những tháng đông ‎khắc nghiệt dưới lòng đất.
‎May mắn khi không biết gì ‎về hành trình dài phía trước.
‎Vì ở bên ngoài hang,
‎Trái Đất đang di chuyển.
‎NGÀY 1
‎Mỗi ngày, hành tinh ‎quay một lần trên trục của nó.
‎NGÀY 2
‎NGÀY 3
‎NGÀY 4
‎NGÀY 5
‎Mỗi tháng, Mặt Trăng hoàn thành ‎một vòng quanh Trái Đất.
‎Và khi nhiều tháng trôi qua,
‎Trái Đất và Mặt Trăng quay quanh Mặt Trời.
‎Trong thời gian nó sẽ dành để ngủ,
‎Luna sẽ đi 470 triệu ki-lô-mét.
‎THÁNG BA
‎Một chuyến du hành vũ trụ cực ấn tượng
‎nửa vòng quanh Mặt Trời.
‎Và năm nay,
‎nó có vài người bạn đồng hành mới.
‎NGỦ ĐÔNG NGÀY THỨ 122
‎Giữa những lúc thức rồi ngủ,
‎Luna đã sinh ra…
‎hai chú gấu nhỏ.
‎Đàn con sẽ ăn và ngủ ‎trong hang đến mùa xuân.
‎Nhưng phải nuôi thêm hai miệng ăn
‎gây tổn hại đến cơ thể của Luna.
‎Các tế bào mỡ dưới da nó bắt đầu teo lại
‎khi nguồn năng lượng dự trữ của nó ‎được sử dụng hết để sản xuất sữa.
‎NGÀY NGỦ ĐÔNG THỨ 154
‎Sau năm tháng dưới lòng đất,
‎Luna đã giảm ‎hơn một phần tư trọng lượng cơ thể.
‎Và với nhiệt độ bên ngoài ‎vẫn giữ ở mức dưới không,
‎Luna khẩn thiết mong mùa xuân đến
‎nếu nó tiếp tục nuôi lũ gấu mới sinh.
‎May mắn thay,
‎Trái Đất có đặc điểm thú vị.
‎Nó nghiêng sang một bên.
‎NGHIÊNG 23 ĐỘ
‎Và như vậy, ‎khi nó di chuyển trong không gian,
‎vào các thời điểm khác nhau trong năm,
‎các phần khác nhau của hành tinh này ‎nghiêng về phía Mặt Trời,
‎khiến mùa thay đổi.
‎Có nghĩa là ở Alaska,
‎một điều tuyệt vời đang xảy ra.
‎Mỗi ngày trôi qua,
‎mặt trời lại cao hơn trên bầu trời.
‎Những tia nắng ấm của nó ‎làm thay đổi cảnh quan.
‎Đúng lúc Luna và đàn con ‎cần điều đó nhất.
‎Đầu dây thần kinh trong da nó ‎phát hiện ra hơi ấm mặt trời.
‎Và khi ngày dài hơn,
‎các tế bào chuyên biệt ở phía sau mắt nó
‎cảm nhận được ánh sáng tăng lên.
‎Những thông điệp bí mật này,
‎trực tiếp từ ‎ngôi sao gần nhất của chúng ta,
‎nói với Luna đã đến lúc ‎thức dậy sau giấc ngủ đông.
‎Khi chúng báo hiệu ‎sự chuyển mùa nhẹ nhàng của hành tinh.
‎Nhưng ngoài hệ mặt trời,
‎các mùa như ở trên Trái Đất
‎không hề là chuyện điển hình.
‎Hàng xóm gần nhất, sao Kim,
‎gần Mặt Trời hơn nhiều
‎và vì thế, nóng hơn nhiều so với Trái Đất.
‎Và vì hành tinh này không có độ nghiêng,
‎nó hầu như không có mùa.
‎Nhiệt độ quanh năm nóng như thiêu đốt.
‎Xa hơn,
‎qua cả Trái Đất,
‎là sao Hỏa.
‎Quỹ đạo của nó ‎khiến khoảng cách của nó với Mặt Trời
‎thay đổi rất lớn trong năm.
‎khiến cho các mùa trên sao Hỏa
‎khắc nghiệt hơn nhiều ‎so với mùa của chúng ta.
‎Trong mùa đông, hơn một phần tư ‎khí quyển của hành tinh này bị đóng băng.
‎Trong khi vào mùa hè,
‎khi sao Hỏa tới gần Mặt Trời hơn,
‎nhiệt độ gia tăng tạo ra bão bụi
‎dữ dội đến nỗi ‎chúng có thể nhấn chìm cả hành tinh này.
‎Nhưng xa hơn Hỏa.
‎SAO MỘC
‎Qua sao Mộc.
‎SAO THỔ
‎Và sao Thổ.
‎Cách Mặt Trời ba tỉ ki-lô-mét,
‎Sao Thiên Vương có mùa ‎khắc nghiệt nhất trong hệ mặt trời.
‎Hành tinh này xoay theo mặt bên.
‎Vì vậy, khi nó đi theo quỹ đạo,
‎phía mùa hè đối diện với Mặt Trời,
‎trong khi phía mùa đông sẽ không thấy ‎ánh sáng ban ngày trong 42 năm.
‎Chỉ có Trái Đất mới có những mùa
‎mà ngay cả ở những điều kiện ‎khắc nghiệt của hành tinh chúng ta,
‎vẫn cho sự sống cơ hội sống sót.
‎Khi mùa xuân đến,
‎gia đình Luna mới ra khỏi hang.
‎Đàn con giờ có thể tận hưởng ‎những giây phút đầu tiên dưới mặt trời.
‎Nhưng chuyển mùa nghĩa là đàn con ‎phải bắt đầu một cuộc hành trình gian nan.
‎Vì để tìm thức ăn,
‎Luna phải dẫn chúng về vùng đất thấp
‎phía bên kia ngọn núi.
‎Đó là cuộc leo núi ‎khiến những đôi chân nhỏ mỏi nhừ.
‎Phải vượt qua hàng trăm mét băng và đá.
‎Khi chúng vượt qua đỉnh núi, ‎phần khó khăn nhất của chuyến đi kết thúc.
‎Nhưng chẳng có gì đảm bảo sống sót.
‎Để vượt qua thời gian còn lại của năm,
‎gia đình gấu sẽ dựa vào ‎sự hiểu biết bản năng của Luna
‎về các mùa sắp tới.
‎Mỗi mùa…
‎là kết quả của hành trình xuyên vũ trụ ‎mỗi năm của Trái Đất.
‎Một hành trình bắt đầu…
‎cả trước khi Trái Đất tồn tại.
‎HỆ MẶT TRỜI ‎4,6 TỈ NĂM TRƯỚC
‎Thời mà hệ mặt trời của chúng ta ‎chỉ hơn tro bụi một chút.
‎Không có Mặt Trời, ‎không có hành tinh, và không có mặt trăng.
‎Chỉ là một đám mây khí và bụi khổng lồ.
‎Sau đó, ở một hệ mặt trời xa xôi,
‎một ngôi sao phát nổ.
‎Một siêu tân tinh ‎truyền sóng xung kích khắp thiên hà.
‎Khi va chạm, sóng xung kích ‎khiến đám mây đổ sập vào chính nó.
‎Và bắt đầu quay.
‎Khi nó quay càng lúc càng nhanh,
‎đám mây phẳng ra thành một chiếc đĩa.
‎Một vũng xoáy với khí và đá.
‎Ở trung tâm, dưới áp suất mạnh,
‎Mặt Trời được sinh ra.
‎Trong khi ở xa hơn, đá va vào đá,
‎hành tinh của chúng ta bắt đầu phát triển.
‎Cho đến sau 20 triệu năm,
‎Trái Đất mới được hình thành trọn vẹn.
‎Vẫn quay quanh Mặt Trời ‎như đám mây khởi nguồn của nó.
‎Đi theo quỹ đạo 365 ngày một lần.
‎Nhờ thế mà Trái Đất có năm.
‎Nhưng vào giai đoạn này ‎trong câu chuyện của hành tinh,
‎đó là một năm không có mùa.
‎Vì sự hỗn loạn tạo ra chúng…
‎vẫn chưa đến.
‎Ở Alaska, sự sống động của mùa xuân
‎đã nhường chỗ ‎cho những ngày hè lười biếng.
‎Đàn con đã được năm tháng tuổi.
‎Và vẫn đang học…
‎cách làm gấu.
‎Vì lớn quá nhanh,
‎lũ con liên tục đói.
‎Và trong khi trông có vẻ yên bình,
‎mùa hè ở Alaska là thời gian khó khăn.
‎Không có bữa ăn đúng nghĩa trên đồng cỏ,
‎lũ gấu đành ăn tạm cỏ.
‎Nghĩa là phần lớn thức ăn của đàn con
‎vẫn dựa vào nguồn sữa mẹ.
‎Nhưng Luna chưa có bữa ăn nào đúng nghĩa ‎từ trước khi ngủ đông,
‎nên nó đang mất sức dần.
‎Nhưng gần đó, ngoài không gian,
‎sự trợ giúp đang đến.
‎Vì ngày nay, hành tinh của chúng ta ‎luôn có một người bạn đồng hành.
‎Mặt Trăng.
‎Bị khóa trong quỹ đạo quanh Trái Đất,
‎nó là thiên thể gần nhất của chúng ta.
‎Vật thể lớn nhất và sáng nhất ‎trên bầu trời đêm.
‎Và vì Mặt Trăng rất lớn và rất gần,
‎nó tạo ra một lực hút mạnh.
‎Đủ mạnh để ảnh hưởng thế giới chúng ta.
‎Nó đẩy các đại dương ‎xa khỏi bề mặt hành tinh…
‎tạo ra thủy triều Trái Đất.
‎Và vào vài ngày gần với ‎ngày trăng non và trăng tròn,
‎thủy triều thấp nhất mùa hè ‎cho thấy một cảnh quan hoàn toàn mới.
‎Bãi lầy dài hàng trăm mét từ bờ biển.
‎Cho phép gấu đói ‎tiếp cận kho báu bị chôn giấu.
‎Đúng lúc cho Luna và gia đình nhỏ của nó.
‎Nhưng tìm ra thứ ẩn nấp trong bùn ‎là công việc nên để cho người lớn.
‎Khứu giác của Luna ‎tốt hơn chúng ta 2.000 lần.
‎Hoàn hảo để phát hiện miếng ngon lành.
‎Trai vỏ mềm.
‎Nó rất giỏi tách chúng ra,
‎nó tách xong trong chưa đầy một phút.
‎Trai là món bổ sung lý tưởng ‎cho thức ăn mùa hè sơ sài của nó.
‎Năng lượng sống ‎mà nó có thể truyền cho đàn con.
‎Những món quà này, ‎được Mặt Trăng đem đến cho nó,
‎sẽ giúp Luna nuôi gia đình qua mùa hè.
‎Nhưng mối quan hệ của gấu với Mặt Trăng…
‎sâu sắc hơn nhiều.
‎Vì trong quá trình hình thành Mặt Trăng, ‎Trái Đất có các mùa.
‎HỆ MẶT TRỜI ‎4,4 TỈ NĂM TRƯỚC
‎Không lâu sau khi nó hình thành, ‎hành tinh của ta có bạn đồng hành.
‎Nhưng đó không phải là Mặt Trăng.
‎Đó là một hành tinh khác ‎hình thành trên quỹ đạo Trái Đất.
‎Hành tinh chị em tên là Theia.
‎Nó gần bằng kích thước của sao Hỏa.
‎Một quả cầu khổng lồ gồm đá và dung nham.
‎Trong suốt thời kỳ sơ khai,
‎Trái Đất và Theia tồn tại hòa thuận.
‎Cho đến khi những nhiễu loạn trọng trường ‎trong hệ mặt trời non trẻ…
‎đẩy hai hành tinh này vào tuyến va chạm.
‎Trong khoảnh khắc này,
‎tương lai của Trái Đất thật bấp bênh.
‎Theia bị xóa sổ…
‎khi va chạm này ‎khiến cả hai thế giới tan chảy.
‎Trong một khoảnh khắc trong vũ trụ,
‎hành tinh chúng ta có hai mặt trăng.
‎Nhưng sau đó, lực hấp dẫn kéo một trong ‎số chúng trở lại và bị Trái Đất tiêu diệt.
‎Để lại mặt trăng duy nhất ta biết hôm nay.
‎Và vụ va chạm này đã biến đổi ‎hành tinh của chúng ta mãi mãi.
‎NGHIÊNG 23 ĐỘ
‎Cú va chạm đã đẩy nó sang một bên,
‎để hôm nay nó quay với góc nghiêng 23 độ.
‎Vì vậy, khi nó di chuyển ‎trong quỹ đạo của mình,
‎đầu tiên là một bán cầu,
‎rồi đến bán cầu kia ‎nghiêng về phía Mặt Trời,
‎tạo nên các mùa Trái Đất
‎Khi mùa hè sắp kết thúc,
‎đêm dài hơn là dấu hiệu cho thấy
‎mùa đông khắc nghiệt ở Alaska ‎đang đến rất nhanh.
‎Gấu con đã được bảy tháng tuổi.
‎Và Luna biết nếu muốn sống sót ‎qua kỳ ngủ đông dài,
‎gia đình nó phải tích trữ mỡ.
‎Nhưng Mặt Trăng ‎là lời nhắc nhở thường trực…
‎sự trợ giúp đang tới.
‎Cách bờ biển Alaska hàng nghìn cây số,
‎một sinh vật khác đã thích nghi ‎với nhịp điệu theo mùa của Trái Đất.
‎Cá hồi Sockeye.
‎Sau hai năm lang thang ‎trong biển Thái Bình Dương,
‎chúng đã trưởng thành.
‎Và giờ, thời gian ban ngày thay đổi
‎kích thích hoóc-môn tiết ra vào máu chúng.
‎Tín hiệu hóa học ‎làm thay đổi hành vi của chúng.
‎Gọi chúng về nhà để sinh sản ‎ở những con sông nơi chúng được sinh ra.
‎Luna kiệt sức và đói,
‎nhưng nó vẫn dẫn đàn con ra bờ sông.
‎Vì nó cảm nhận được ‎điều kỳ diệu sắp xảy ra.
‎Hôm nay, sự đều đặn độc đáo của các mùa
‎sẽ mang lại cứu cánh thiết yếu cho lũ gấu.
‎Trái đất đã đạt đến vị trí quan trọng ‎trong hành trình của nó quanh Mặt Trời.
‎Và giờ Mặt Trăng khiến thủy triều dâng.
‎Cung cấp động lực cuối cùng ‎khiến cá hồi bơi vào sông.
‎Mãi đến giờ, lũ gấu con ‎mới lần đầu được nếm vị cá hồi.
‎Và mặc dù chỉ một con cá ‎chẳng giúp lũ gấu qua được mùa đông,
‎đó là bữa ăn thực sự đầu tiên ‎của lũ gấu con trong tám tháng đầu đời.
‎Sự xuất hiện của con cá hồi đầu tiên ‎khiến Luna nhẹ nhõm.
‎Vì kinh nghiệm cho nó biết
‎sắp có mồi ngon hơn nhiều ở thượng nguồn.
‎Khi ngày ngày càng ngắn hơn,
‎chính loại hoóc-môn ‎đưa cá hồi vào hành trình
‎giờ thay đổi chúng một cách đáng kể.
‎Đầu chúng thay đổi hình dạng.
‎Và mình chúng đỏ rực.
‎Như hàng triệu con khác,
‎chúng bơi lên thượng nguồn ‎vào vùng sinh sản.
‎Và phần cuối cùng của ‎câu chuyện về lũ gấu đã khớp hoàn toàn.
‎Một câu chuyện cũ như chính hành tinh này.
‎Sự hình thành của Trái Đất,
‎vụ va chạm tạo ra Mặt Trăng,
‎và mối quan hệ độc đáo của hành tinh ‎với mặt trăng và ngôi sao của nó…
‎đã kết hợp để tạo ra một thế giới ‎có một không hai trong vũ trụ.
‎Một hành tinh tối ưu.
‎Nơi duy nhất mà chúng ta biết ‎thật phù hợp cho sự sống.
‎Và với Luna,
‎4,5 tỉ năm lịch sử vũ trụ
‎giờ hội tụ vào khoảnh khắc này.
‎Nơi gặp gỡ hàng năm của cá hồi và gấu.
‎Và cơ hội quý giá
‎để nuôi sống gia đình nó.
‎Luna và đàn con giờ đã có ‎thứ chúng cần để vượt qua mùa đông.
‎Trong khi cuối cùng, tương lai của chúng
‎trên hành tinh luôn thay đổi này ‎là không chắc chắn,
‎trong năm nay, ‎cá hồi là nguồn thức ăn của chúng
‎khi hành tinh chúng ta tiếp tục ‎hành trình không ngừng quanh Mặt Trời.
‎Tập tiếp theo của câu chuyện ‎về vũ trụ của ta,
‎khách lữ hành của đại dương ‎có vòng đời cho biết
‎mọi thứ trong vũ trụ được tạo ra thế nào.
‎Vì trong trứng của mỗi con rùa ‎là các nguyên tử từ Vụ Nổ Lớn…
‎được tạo nên khi các ngôi sao chết đi.
‎Nhưng sao và hành tinh ‎được tạo ra như thế nào?
‎Và những nguyên liệu đó ‎chuyển thành sinh vật sống bằng cách nào?
‎Biên dịch: Nhung Vũ