1
00:00:17,560 --> 00:00:21,960
ISANG DOCUMENTARY SERIES MULA SA NETFLIX

2
00:00:27,000 --> 00:00:29,000
<i>Ang pinakahilaga ng ating planeta</i>

3
00:00:30,640 --> 00:00:32,800
<i>ay isang lupain ng sukdulan.</i>

4
00:00:37,880 --> 00:00:39,440
<i>Kapag dumarating ang taglamig…</i>

5
00:00:43,160 --> 00:00:46,160
<i>pinababagsak</i>
<i>ng hanging Arctic ang temperatura.</i>

6
00:00:49,800 --> 00:00:54,080
<i>Kahit ang matibay na Alaskan Brown Bear</i>
<i>ay kailangang maghanap ng kanlungan.</i>

7
00:01:02,520 --> 00:01:05,160
<i>Dahil hindi nila kaya ang yelo,</i>

8
00:01:07,040 --> 00:01:10,280
<i>napipilitan silang</i>
<i>sumuong sa dagdag na paglalakbay.</i>

9
00:01:15,040 --> 00:01:19,120
<i>Habang natatapat ang North Pole</i>
<i>sa kadiliman at pagyeyelo ng taglamig,</i>

10
00:01:24,000 --> 00:01:28,680
<i>magsisimulang umakyat ang mga oso</i>
<i>sa mga bundok…</i>

11
00:01:32,960 --> 00:01:35,400
<i>para kumanlong sa mga kweba o lungga</i>

12
00:01:36,600 --> 00:01:38,720
<i>na hinukay sa matatarik na dalisdis.</i>

13
00:01:41,640 --> 00:01:43,440
<i>Na ilang daang metro ang taas.</i>

14
00:02:12,680 --> 00:02:14,880
<i>Ang mga osong nakatira sa dulo ng mundo</i>

15
00:02:16,760 --> 00:02:20,880
<i>ay kailangang humarap</i>
<i>sa malalaking hamon ng bawat panahon.</i>

16
00:02:23,920 --> 00:02:24,800
<i>Para magawa ito,</i>

17
00:02:26,320 --> 00:02:30,240
<i>umaasa sila sa napakaespesyal</i>
<i>na koneksyon sa universe</i>

18
00:02:31,240 --> 00:02:34,680
<i>dahil nakatatak sa bayolohiya ng oso</i>

19
00:02:34,760 --> 00:02:36,840
<i>ang bawat kritikal na sandali</i>

20
00:02:38,400 --> 00:02:41,360
<i>ng apat at kalahating bilyong taong</i>
<i>kasaysayan ng Earth.</i>

21
00:02:45,040 --> 00:02:49,760
<i>Mga pangyayaring</i>
<i>walang kasinlaki at mapangwasak</i>

22
00:02:51,480 --> 00:02:56,400
<i>na lumikha ng mundong</i>
<i>walang katulad sa ating universe.</i>

23
00:03:33,320 --> 00:03:36,480
<i>Ito si Luna, anim na taong babae.</i>

24
00:03:41,480 --> 00:03:43,880
<i>Narating niya na ang ligtas na lungga,</i>

25
00:03:46,800 --> 00:03:50,360
<i>at ito ang magiging tahanan niya</i>
<i>sa susunod na anim na buwan.</i>

26
00:03:57,960 --> 00:03:59,440
<i>Isang maginhawang espasyo</i>

27
00:04:00,560 --> 00:04:04,400
<i>para palipasin ang taglamig</i>
<i>nang nagha-hibernate.</i>

28
00:04:22,640 --> 00:04:24,520
<i>Habang umiiksi ang araw,</i>

29
00:04:27,200 --> 00:04:30,120
<i>nagre-react ang kanyang katawan</i>
<i>sa ritmo ng ating planeta.</i>

30
00:04:36,360 --> 00:04:38,480
<i>Bumabagal ang tibok ng puso niya…</i>

31
00:04:48,280 --> 00:04:50,280
<i>tungo sa walong tibok kada minuto.</i>

32
00:05:04,880 --> 00:05:06,640
<i>Habang nagiging komportable siya,</i>

33
00:05:08,600 --> 00:05:11,080
<i>bumabagsak ang temperatura</i>
<i>ng katawan niya.</i>

34
00:05:30,800 --> 00:05:32,960
<i>At makakatulog siya nang mahimbing,</i>

35
00:05:34,600 --> 00:05:36,080
<i>na puno ng panaginip.</i>

36
00:05:52,280 --> 00:05:56,760
<i>Ang makapangyarihang koneksyon</i>
<i>sa pagitan ng oso at universe…</i>

37
00:05:59,880 --> 00:06:03,800
<i>ang nagtutulak sa kanyang</i>
<i>palampasin ang taglamig sa ilalim ng lupa.</i>

38
00:06:07,960 --> 00:06:12,080
<i>Maligaya't walang kamuwang-muwang</i>
<i>sa mahabang paglalakbay na darating.</i>

39
00:06:17,160 --> 00:06:19,120
<i>Dahil sa labas ng lungga,</i>

40
00:06:22,480 --> 00:06:24,240
<i>gumagalaw ang Earth.</i>

41
00:06:34,280 --> 00:06:38,400
<i>Araw-araw,</i>
<i>umiikot ang planeta sa axis nito.</i>

42
00:06:55,320 --> 00:07:00,080
<i>Bawat buwan, nakukumpleto ng Buwan</i>
<i>ang isang buong paglibot sa Earth.</i>

43
00:07:07,040 --> 00:07:08,840
<i>At sa paglipas ng mga buwan,</i>

44
00:07:09,400 --> 00:07:13,320
<i>nililibot naman</i>
<i>ng Earth at Buwan ang Araw.</i>

45
00:07:19,200 --> 00:07:21,320
<i>Sa panahong matutulog siya…</i>

46
00:07:22,320 --> 00:07:26,520
<i>…maglalakbay si Luna</i>
<i>nang 470 milyong kilometro.</i>

47
00:07:32,960 --> 00:07:34,960
<i>Isang epikong paglalakbay sa kalawakan</i>

48
00:07:36,640 --> 00:07:39,080
<i>na halos kalahati ng paglibot sa Araw.</i>

49
00:07:47,560 --> 00:07:48,680
<i>At ngayong taon,</i>

50
00:07:49,560 --> 00:07:51,840
<i>may mga bago siyang kasama.</i>

51
00:07:55,560 --> 00:07:58,200
<i>Habang pagising-gising,</i>

52
00:07:59,520 --> 00:08:01,640
<i>ipinanganak ni Luna…</i>

53
00:08:04,040 --> 00:08:05,880
<i>ang dalawang munting oso.</i>

54
00:08:12,320 --> 00:08:16,480
<i>Sususo at matutulog ang mga supling</i>
<i>sa lungga hanggang sa tagsibol.</i>

55
00:08:19,600 --> 00:08:21,400
<i>Pero naaapektuhan na</i>

56
00:08:23,320 --> 00:08:26,000
<i>ang katawan ni Luna</i>
<i>sa pagpapasuso sa dalawa.</i>

57
00:08:33,120 --> 00:08:35,800
<i>Kumukupis ang mga taba</i>
<i>sa ilalim ng balat niya</i>

58
00:08:37,440 --> 00:08:41,080
<i>habang ginagamit ang naimbak na enerhiya</i>
<i>sa paglikha ng gatas.</i>

59
00:08:48,920 --> 00:08:51,320
<i>Pagkalipas ng limang buwan</i>
<i>sa ilalim ng lupa,</i>

60
00:08:51,840 --> 00:08:55,400
<i>mahigit sangkapat na ng timbang niya</i>
<i>ang nawala kay Luna.</i>

61
00:09:01,120 --> 00:09:04,440
<i>At habang mas mababa pa sa zero</i>
<i>ang temperatura sa labas,</i>

62
00:09:06,560 --> 00:09:09,880
<i>kailangan na ni Luna</i>
<i>ang mabilis na pagdating ng tagsibol</i>

63
00:09:10,640 --> 00:09:14,240
<i>kung patuloy pa niyang</i>
<i>pasususuhin ang mga bagong-silang niya.</i>

64
00:09:22,080 --> 00:09:22,960
<i>Mabuti na lang,</i>

65
00:09:24,880 --> 00:09:26,360
<i>may maganda sa Earth.</i>

66
00:09:29,800 --> 00:09:31,520
<i>Nakahilig ito sa isang panig.</i>

67
00:09:35,920 --> 00:09:38,800
<i>Kaya habang gumagalaw ito sa kalawakan,</i>

68
00:09:39,720 --> 00:09:42,240
<i>sa iba't ibang parte ng taon,</i>

69
00:09:42,320 --> 00:09:45,640
<i>humihilig papunta sa Araw</i>
<i>ang iba't ibang parte ng planeta,</i>

70
00:09:47,280 --> 00:09:49,640
<i>na nagdudulot ng pagpapalit ng panahon.</i>

71
00:10:00,360 --> 00:10:02,000
<i>Ibig sabihin, sa Alaska,</i>

72
00:10:03,200 --> 00:10:05,200
<i>may mahalagang nangyayari.</i>

73
00:10:12,880 --> 00:10:14,760
<i>Sa paglipas ng bawat araw,</i>

74
00:10:14,840 --> 00:10:17,000
<i>mas tumitirik na ang araw.</i>

75
00:10:20,840 --> 00:10:23,680
<i>Binabago ng umiinit</i>
<i>na sinag nito ang lupain.</i>

76
00:10:34,080 --> 00:10:38,040
<i>Kung kailan kailangang-kailangan ito</i>
<i>ni Luna at ng mga supling niya.</i>

77
00:10:42,520 --> 00:10:46,080
<i>Made-detect ng nerve endings</i>
<i>sa balat niya ang init ng araw.</i>

78
00:10:53,880 --> 00:10:55,560
<i>At habang humahaba ang mga araw,</i>

79
00:11:01,120 --> 00:11:04,000
<i>nadarama ng mga espesyal na selyula</i>

80
00:11:05,480 --> 00:11:09,000
<i>sa likod ng mata niya</i>
<i>ang dagdag na liwanag.</i>

81
00:11:14,680 --> 00:11:16,960
<i>Ang mga lihim na mensaheng ito,</i>

82
00:11:17,040 --> 00:11:19,480
<i>na direktang</i>
<i>mula sa pinakamalapit na bituin,</i>

83
00:11:22,400 --> 00:11:26,280
<i>ang nagsasabi kay Luna</i>
<i>na oras nang gumising mula sa hibernation.</i>

84
00:11:40,720 --> 00:11:45,160
<i>Habang inihuhudyat nila ang marahang</i>
<i>pagpapalit ng panahon ng ating planeta.</i>

85
00:11:54,320 --> 00:11:56,000
<i>Pero sa solar system,</i>

86
00:11:58,200 --> 00:12:00,320
<i>ang mga panahong katulad ng sa Earth</i>

87
00:12:01,880 --> 00:12:03,200
<i>ay hindi karaniwan.</i>

88
00:12:09,640 --> 00:12:12,600
<i>Ang pinakamalapit nating</i>
<i>kapitbahay, ang Venus,</i>

89
00:12:14,920 --> 00:12:16,680
<i>ay mas malapit sa Araw</i>

90
00:12:17,640 --> 00:12:20,360
<i>at higit na mas mainit kaysa sa Earth.</i>

91
00:12:25,160 --> 00:12:28,120
<i>At dahil hindi nakahilig ang planeta,</i>

92
00:12:28,960 --> 00:12:31,080
<i>halos wala na itong panahon.</i>

93
00:12:35,480 --> 00:12:39,400
<i>Buong taon, nananatiling</i>
<i>sobrang init ng temperatura.</i>

94
00:12:44,280 --> 00:12:45,560
<i>Mas malayo pa,</i>

95
00:12:46,080 --> 00:12:47,480
<i>at lampas sa Earth,</i>

96
00:12:49,600 --> 00:12:50,920
<i>ang Mars.</i>

97
00:12:52,880 --> 00:12:56,120
<i>Ang orbit nito ay nagdudulot</i>
<i>ng pag-iiba-iba ng layo nito</i>

98
00:12:56,200 --> 00:12:58,440
<i>sa Araw buong taon.</i>

99
00:13:00,160 --> 00:13:02,400
<i>Kaya, mas matindi ang mga panahon</i>

100
00:13:03,600 --> 00:13:06,440
<i>sa Mars kaysa sa atin.</i>

101
00:13:09,200 --> 00:13:13,880
<i>Kapag taglamig, mahigit sangkapat</i>
<i>ng atmosphere ng planeta ay nagyeyelo.</i>

102
00:13:15,880 --> 00:13:17,040
<i>Samantalang sa tag-init,</i>

103
00:13:18,120 --> 00:13:20,440
<i>kapag mas malapit sa Araw ang Mars,</i>

104
00:13:21,240 --> 00:13:24,280
<i>ang matinding init</i>
<i>ay lumilikha ng dust storms</i>

105
00:13:24,360 --> 00:13:29,280
<i>na sobrang lakas,</i>
<i>na lumalamon sa buong planeta.</i>

106
00:13:33,360 --> 00:13:34,800
<i>Pero lampas sa Mars.</i>

107
00:13:36,480 --> 00:13:37,680
<i>Lampas sa Jupiter.</i>

108
00:13:41,080 --> 00:13:42,000
<i>At Saturn.</i>

109
00:13:48,080 --> 00:13:51,000
<i>Tatlong bilyong kilometro mula sa Araw,</i>

110
00:13:52,600 --> 00:13:57,200
<i>nasa Uranus ang pinakamatitinding panahon</i>
<i>sa buong solar system.</i>

111
00:13:59,840 --> 00:14:03,240
<i>Umiikot nang patagilid ang planetang ito.</i>

112
00:14:04,280 --> 00:14:06,240
<i>Kaya habang naglilibot ito,</i>

113
00:14:06,320 --> 00:14:08,480
<i>nakaharap ang tag-init sa Araw,</i>

114
00:14:12,080 --> 00:14:17,080
<i>samantalang hindi sisikatan ng araw</i>
<i>ang taglamig nang 42 taon.</i>

115
00:14:29,400 --> 00:14:32,800
<i>Earth lamang ang may mga panahon,</i>

116
00:14:34,440 --> 00:14:37,440
<i>na kahit sa sukdulan ng ating planeta,</i>

117
00:14:38,200 --> 00:14:40,520
<i>ay nagpapahintulot na umiral ang buhay.</i>

118
00:14:54,520 --> 00:14:56,120
<i>Sa pagdating ng tagsibol,</i>

119
00:14:57,280 --> 00:14:59,720
<i>lalabas na sa lungga ang pamilya ni Luna.</i>

120
00:15:06,280 --> 00:15:11,000
<i>Mararanasan na ng mga supling</i>
<i>ang init ng araw, sa unang pagkakataon.</i>

121
00:15:35,880 --> 00:15:40,360
<i>Pero ang pagpapalit ng panahon</i>
<i>ay nangangahulugang maglalakbay sila.</i>

122
00:15:48,280 --> 00:15:50,200
<i>Dahil para makahanap ng pagkain,</i>

123
00:15:50,840 --> 00:15:52,880
<i>kailangan silang dalhin ni Luna sa ibaba</i>

124
00:15:54,760 --> 00:15:56,760
<i>sa kabilang panig ng bundok.</i>

125
00:16:13,720 --> 00:16:16,240
<i>Mahirap akyatin 'yun,</i>
<i>para sa mga munting paa.</i>

126
00:16:23,840 --> 00:16:26,720
<i>Sa daan-daang metro</i>
<i>ng yelo at batong daraanan.</i>

127
00:17:21,040 --> 00:17:25,280
<i>Kapag nasa tuktok na sila,</i>
<i>tapos na ang pinakamahirap na bahagi.</i>

128
00:17:36,760 --> 00:17:39,920
<i>Pero hindi pa garantisadong</i>
<i>mabubuhay sila.</i>

129
00:17:43,560 --> 00:17:45,920
<i>Para mabuhay sa nalalabing parte ng taon,</i>

130
00:17:47,240 --> 00:17:52,000
<i>aasa ang pamilya</i>
<i>sa likas na pang-unawa ni Luna</i>

131
00:17:53,200 --> 00:17:54,640
<i>sa mga darating na panahon.</i>

132
00:17:58,920 --> 00:18:00,280
<i>Ang bawat isa…</i>

133
00:18:02,640 --> 00:18:05,920
<i>ay resulta ng taunang paglalakbay</i>
<i>ng Earth sa kalawakan.</i>

134
00:18:12,440 --> 00:18:13,920
<i>Paglalakbay na nagsimula…</i>

135
00:18:15,920 --> 00:18:18,360
<i>bago pa umiral ang Earth.</i>

136
00:18:24,600 --> 00:18:30,720
SOLAR SYSTEM
4.6 NA BILYONG TAON ANG NAKALIPAS

137
00:18:33,640 --> 00:18:36,560
<i>Isang yugto kung kailan </i>

138
00:18:37,400 --> 00:18:40,120
<i>higit lang</i>
<i>nang kaunti sa abo ang ating solar system.</i>

139
00:18:43,120 --> 00:18:47,600
<i>Wala pang Araw, planeta, at buwan.</i>

140
00:18:50,360 --> 00:18:53,920
<i>Isang ulap lang ng gas at alikabok.</i>

141
00:19:07,320 --> 00:19:10,960
<i>Tapos, sa malayong solar system,</i>

142
00:19:13,400 --> 00:19:14,920
<i>may sumabog na bituin.</i>

143
00:19:16,920 --> 00:19:21,800
<i>Isang supernova na nagpadala</i>
<i>ng shock wave sa buong kalawakan.</i>

144
00:19:41,280 --> 00:19:46,280
<i>Pagtama nito, napabagsak ng shockwave</i>
<i>ang ulap sa sarili nito.</i>

145
00:19:51,560 --> 00:19:53,400
<i>At nagsimula itong umikot.</i>

146
00:20:00,440 --> 00:20:02,880
<i>Habang pabilis nang pabilis ang pag-ikot,</i>

147
00:20:04,040 --> 00:20:08,080
<i>lumapad ang ulap tungo sa isang disc.</i>

148
00:20:10,200 --> 00:20:13,200
<i>Isang maelstrom ng gas at bato.</i>

149
00:20:16,600 --> 00:20:19,400
<i>Sa gitna, sa ilalim ng matinding presyur,</i>

150
00:20:23,040 --> 00:20:24,480
<i>isinilang ang Araw.</i>

151
00:20:28,080 --> 00:20:31,840
<i>Samantalang sa may labas,</i>
<i>nagbanggaan ang mga bato,</i>

152
00:20:34,080 --> 00:20:36,440
<i>at nagsimulang lumaki ang planeta natin.</i>

153
00:20:41,080 --> 00:20:43,480
<i>Hanggang pagkalipas ng 20 milyong taon,</i>

154
00:20:44,880 --> 00:20:46,760
<i>ganap nang nabuo ang Earth.</i>

155
00:20:49,360 --> 00:20:52,960
<i>Nililibot pa rin ang Araw</i>
<i>katulad ng ulap kung saan ito nagmula.</i>

156
00:20:58,920 --> 00:21:02,280
<i>Naglilibot nang isang beses kada 365 araw.</i>

157
00:21:05,520 --> 00:21:07,680
<i>Doon nakabatay ang isang taon sa Earth.</i>

158
00:21:14,240 --> 00:21:16,680
<i>Pero sa puntong ito ng kwento ng planeta,</i>

159
00:21:17,760 --> 00:21:19,880
<i>ito ay taon na wala pang mga panahon.</i>

160
00:21:24,080 --> 00:21:26,720
<i>Dahil ang kaguluhang lumikha sa kanila…</i>

161
00:21:29,200 --> 00:21:31,080
<i>ay paparating pa lang.</i>

162
00:21:41,560 --> 00:21:45,360
<i>Sa Alaska, ang tingkad ng tagsibol</i>

163
00:21:46,600 --> 00:21:49,720
<i>ay nagbigay-daan</i>
<i>sa nakakatamad na mga araw ng tag-init.</i>

164
00:22:01,480 --> 00:22:03,880
<i>Limang buwan na ang mga supling ngayon.</i>

165
00:22:06,600 --> 00:22:08,120
<i>At nag-aaral pa rin sila…</i>

166
00:22:10,400 --> 00:22:11,840
<i>kung paanong maging oso.</i>

167
00:22:25,000 --> 00:22:27,080
<i>Dahil mabilis silang lumalaki,</i>

168
00:22:28,040 --> 00:22:29,960
<i>palaging gutom ang mga supling.</i>

169
00:22:36,520 --> 00:22:38,800
<i>At bagama't mukhang maganda,</i>

170
00:22:41,040 --> 00:22:44,480
<i>mahirap ang panahon ng tag-init sa Alaska.</i>

171
00:22:54,680 --> 00:22:57,520
<i>Dahil walang disenteng makakain sa parang,</i>

172
00:22:58,040 --> 00:23:00,280
<i>kailangang magtiis ng mga oso sa damo.</i>

173
00:23:11,240 --> 00:23:16,240
<i>Ibig sabihin, aasa pa rin ang mga supling</i>
<i>sa gatas ng kanilang ina</i>

174
00:23:16,320 --> 00:23:18,040
<i>para sa karamihan ng pagkain nila.</i>

175
00:23:35,520 --> 00:23:39,800
<i>Pero hindi pa kumakain nang maayos</i>
<i>si Luna mula noong nag-hibernate siya,</i>

176
00:23:41,560 --> 00:23:44,040
<i>kaya malapit na siyang maubusan.</i>

177
00:23:53,080 --> 00:23:56,040
<i>Pero sa malapit, sa kalawakan,</i>

178
00:23:57,520 --> 00:23:59,160
<i>parating na ang tulong.</i>

179
00:24:05,880 --> 00:24:10,400
<i>Dahil ngayon, may palaging kasama</i>
<i>ang ating planeta.</i>

180
00:24:13,000 --> 00:24:14,040
<i>Ang Buwan.</i>

181
00:24:16,320 --> 00:24:18,280
<i>Hindi makaalis sa paglibot nito sa Earth,</i>

182
00:24:19,720 --> 00:24:22,600
<i>siya ang pinakamalapit nating</i>
<i>kapitbahay sa kalawakan.</i>

183
00:24:23,920 --> 00:24:27,360
<i>Ang pinakamalaki at pinakamaliwanag</i>
<i>na bagay sa langit tuwing gabi.</i>

184
00:24:32,120 --> 00:24:35,520
<i>At dahil napakalaki</i>
<i>at napakalapit ng Buwan,</i>

185
00:24:37,760 --> 00:24:40,560
<i>naglalabas ito</i>
<i>ng malakas na gravitational pull.</i>

186
00:24:47,880 --> 00:24:51,480
<i>Sapat ang lakas</i>
<i>para maapektuhan ang mundo natin.</i>

187
00:24:56,080 --> 00:24:59,160
<i>Inaangat nito ang dagat</i>
<i>mula sa ibabaw ng planeta…</i>

188
00:25:07,520 --> 00:25:09,680
<i>kaya tumataas ang tubig ng Earth.</i>

189
00:25:15,960 --> 00:25:18,680
<i>At sa ilang araw</i>
<i>ng kabilugan at bagong Buwan,</i>

190
00:25:20,800 --> 00:25:25,400
<i>inilantad ng pinakamababang tubig</i>
<i>ang isang bagong lupain.</i>

191
00:25:29,760 --> 00:25:33,240
<i>Ilang metro ng maputik na lupa</i>
<i>ang makikita mula sa dalampasigan.</i>

192
00:25:39,120 --> 00:25:42,800
<i>Kaya maaabot ng mga gutom na oso</i>
<i>ang nakabaong kayamanan.</i>

193
00:25:50,560 --> 00:25:54,480
<i>Na sakto ang tiyempo</i>
<i>para kay Luna at sa pamilya niya.</i>

194
00:26:02,480 --> 00:26:04,280
<i>Pero mainam na hayaan</i>

195
00:26:05,400 --> 00:26:08,120
<i>ang matatanda sa paghahanap sa putikan.</i>

196
00:26:17,080 --> 00:26:21,680
<i>Mas mahusay nang 2,000 beses</i>
<i>ang pang-amoy ni Luna kaysa sa atin.</i>

197
00:26:24,480 --> 00:26:27,280
<i>Sakto para sa paghahanap</i>
<i>ng masasarap na morsel.</i>

198
00:26:31,200 --> 00:26:33,160
<i>Mga kabibeng malambot ang shell.</i>

199
00:26:53,680 --> 00:26:56,200
<i>Napakahusay niyang sikwatin ang mga ito,</i>

200
00:26:57,400 --> 00:27:00,200
<i>na kaya niyang umubos</i>
<i>ng halos isa kada minuto.</i>

201
00:27:20,440 --> 00:27:24,400
<i>Mainam nang pandagdag ang mga kabibe</i>
<i>sa kakaunti niyang nakakain sa tag-init.</i>

202
00:27:31,720 --> 00:27:34,800
<i>Mahalagang enerhiya</i>
<i>na maipapasa niya sa mga supling.</i>

203
00:27:39,800 --> 00:27:43,360
<i>Ang mga regalong ito,</i>
<i>na inihatid sa kanya ng Buwan,</i>

204
00:27:43,880 --> 00:27:46,760
<i>ay tutulong kay Luna</i>
<i>na buhayin ang pamilya niya sa tag-init.</i>

205
00:27:49,880 --> 00:27:52,480
<i>Pero ang relasyon ng oso sa Buwan…</i>

206
00:27:55,960 --> 00:27:58,440
<i>ay mas malalim pa.</i>

207
00:28:03,240 --> 00:28:05,960
<i>Dahil noong nabuo ang Buwan</i>

208
00:28:06,760 --> 00:28:08,720
<i>ay nagkaroon ng mga panahon ang Earth.</i>

209
00:28:11,200 --> 00:28:13,800
SOLAR SYSTEM
4.4 NA BILYONG TAON NA ANG NAKALIPAS

210
00:28:13,880 --> 00:28:16,040
<i>Hindi nagtagal matapos itong mabuo,</i>

211
00:28:16,960 --> 00:28:18,760
<i>nagkaroon ng kasama ang ating planeta.</i>

212
00:28:31,000 --> 00:28:32,800
<i>Pero hindi 'yun ang Buwan.</i>

213
00:28:34,920 --> 00:28:39,080
<i>Ibang planeta iyon</i>
<i>na nabuo sa landas ng paglilibot ng Earth.</i>

214
00:28:44,520 --> 00:28:46,880
<i>Isang kapatid na tinawag na Theia.</i>

215
00:28:48,680 --> 00:28:50,800
<i>Halos kasinlaki iyon ng Mars.</i>

216
00:28:53,480 --> 00:28:56,680
<i>Isang malaking bola ng bato at lava.</i>

217
00:28:59,440 --> 00:29:01,200
<i>Sa panahon ng kabataan nila,</i>

218
00:29:03,040 --> 00:29:05,120
<i>nagkasundo ang Earth at Theia.</i>

219
00:29:11,320 --> 00:29:16,280
<i>Hanggang magkaroon ng pagbabago</i>
<i>sa gravity ng batang solar system…</i>

220
00:29:19,680 --> 00:29:23,400
<i>at nailagay ang dalawang planeta</i>
<i>sa landas para magbanggaan.</i>

221
00:29:28,880 --> 00:29:30,040
<i>Sa sandaling ito,</i>

222
00:29:32,040 --> 00:29:35,040
<i>nanganib ang kinabukasan ng Earth.</i>

223
00:29:54,000 --> 00:29:56,040
<i>Nabura ang Theia…</i>

224
00:29:59,480 --> 00:30:02,400
<i>nang wasakin ng banggaan</i>
<i>ang parehong daigdig.</i>

225
00:30:29,120 --> 00:30:31,640
<i>Sa maiksing sandali</i>
<i>sa panahon ng kalawakan,</i>

226
00:30:34,560 --> 00:30:37,000
<i>nagkaroon ng dalawang buwan</i>
<i>ang planeta natin.</i>

227
00:30:46,360 --> 00:30:49,240
<i>Pero pinabagsak</i>

228
00:30:49,320 --> 00:30:53,000
<i>ng gravity ang isa para lamunin ng Earth.</i>

229
00:31:06,720 --> 00:31:09,880
<i>Kaya iisa na lang ang buwan natin ngayon.</i>

230
00:31:17,040 --> 00:31:21,200
<i>At binago ng banggaan</i>
<i>ang ating planeta magpakailanman.</i>

231
00:31:28,280 --> 00:31:30,720
<i>Dahil sa lakas ng pagtama, napahilig ito,</i>

232
00:31:31,600 --> 00:31:35,040
<i>kaya ngayon ay umiikot ito</i>
<i>nang nakahilig nang 23 degrees.</i>

233
00:31:40,960 --> 00:31:43,760
<i>Kaya habang nililibot nito ang araw,</i>

234
00:31:45,600 --> 00:31:47,080
<i>at paisa-isang hemisphere</i>

235
00:31:47,720 --> 00:31:51,640
<i>ang nakaanggulo sa Araw,</i>

236
00:31:55,000 --> 00:31:57,880
<i>nagkaroon ng iba't ibang panahon</i>
<i>ang Earth.</i>

237
00:32:19,600 --> 00:32:22,080
<i>Ngayong malapit nang matapos ang tag-init,</i>

238
00:32:22,680 --> 00:32:25,200
<i>senyales ang mas mahahabang gabi</i>

239
00:32:25,280 --> 00:32:28,480
<i>na malapit nang dumating</i>
<i>ang marahas na taglamig ng Alaska.</i>

240
00:32:32,560 --> 00:32:35,200
<i>Pitong buwan na ang mga supling.</i>

241
00:32:41,120 --> 00:32:45,640
<i>At alam ni Luna na para mabuhay sila</i>
<i>sa mahabang tulog nila sa taglamig,</i>

242
00:32:46,360 --> 00:32:49,400
<i>kailangan nilang</i>
<i>mag-ipon ng reserbang taba.</i>

243
00:33:06,000 --> 00:33:08,240
<i>Pero palaging pinaaalala ng Buwan…</i>

244
00:33:12,920 --> 00:33:14,480
<i>na parating na ang tulong.</i>

245
00:33:19,800 --> 00:33:22,960
<i>Isang libong kilometro</i>
<i>mula sa dalampasigan ng Alaska,</i>

246
00:33:24,960 --> 00:33:28,520
<i>isa pang nilalang ang tumutugma</i>
<i>sa ritmo ng panahon sa Earth.</i>

247
00:33:32,200 --> 00:33:33,960
<i>Ang sockeye salmon.</i>

248
00:33:36,760 --> 00:33:39,680
<i>Matapos ang dalawang taong</i>
<i>pagala-gala sa Dagat Pasipiko,</i>

249
00:33:42,760 --> 00:33:44,120
<i>nasa hustong gulang na sila.</i>

250
00:33:46,080 --> 00:33:48,440
<i>At ngayon, ang pagbabago sa haba ng araw</i>

251
00:33:49,760 --> 00:33:52,760
<i>ay nag-uudyok ng paglalabas</i>
<i>ng hormones sa kanilang dugo.</i>

252
00:33:56,240 --> 00:33:59,320
<i>Mga kemikal na senyales</i>
<i>na nagpapabago ng kanilang asal.</i>

253
00:34:08,080 --> 00:34:11,360
<i>Tinatawagan silang mag-breed</i>

254
00:34:11,440 --> 00:34:13,760
<i>sa mga ilog kung saan sila ipinanganak.</i>

255
00:34:34,280 --> 00:34:36,080
<i>Pagod at gutom na si Luna,</i>

256
00:34:37,120 --> 00:34:41,600
<i>pero dinadala niya pa rin</i>
<i>ang kanyang mga supling sa tabing-ilog.</i>

257
00:34:54,080 --> 00:34:59,000
<i>Dahil pakiramdam niya,</i>
<i>may mangyayaring mahiwaga.</i>

258
00:35:04,080 --> 00:35:08,960
<i>Ngayong araw na ito, ang kakaibang</i>
<i>orasan ng mga panahon</i>

259
00:35:09,040 --> 00:35:12,400
<i>ay maghahatid ng mahalagang</i>
<i>ikinabubuhay ng mga oso.</i>

260
00:35:33,520 --> 00:35:37,680
<i>Umabot na ang Earth sa posisyong</i>
<i>naikot na nito ang Araw.</i>

261
00:35:41,720 --> 00:35:44,240
<i>At ngayon, patataasin ng Buwan ang tubig.</i>

262
00:35:50,000 --> 00:35:51,720
<i>Ibibigay nito ang huling udyok</i>

263
00:35:52,320 --> 00:35:55,240
<i>para dalhin ang mga salmon sa ilog.</i>

264
00:36:40,520 --> 00:36:45,520
<i>Sa wakas, nakatikim na</i>
<i>ng salmon ang mga supling.</i>

265
00:36:51,160 --> 00:36:54,960
<i>Bagama't hindi sasapat ang isang isda</i>
<i>para sa pangangailangan nila sa taglamig,</i>

266
00:36:55,920 --> 00:36:58,840
<i>ito ang unang totoong kain ng mga supling</i>

267
00:36:59,360 --> 00:37:01,440
<i>sa loob ng halos walong buwan.</i>

268
00:37:18,040 --> 00:37:21,880
<i>Nakahinga si Luna</i>
<i>sa pagdating ng unang salmon.</i>

269
00:37:24,720 --> 00:37:26,600
<i>Dahil ayon sa karanasan niya,</i>

270
00:37:27,720 --> 00:37:31,200
<i>hindi magtatagal</i>,
<i>mas marami pang isda ang darating.</i>

271
00:37:50,720 --> 00:37:52,720
<i>Habang mas umiiksi ang araw,</i>

272
00:37:54,400 --> 00:37:58,280
<i>ang parehong hormones</i>
<i>na nagtulak sa salmon na maglakbay</i>

273
00:37:59,200 --> 00:38:01,520
<i>ang magiging dahilan ng pagbabago nila.</i>

274
00:38:08,960 --> 00:38:10,800
<i>Mag-iiba ang hugis ng ulo niya.</i>

275
00:38:13,000 --> 00:38:15,680
<i>At mamumula ang mga katawan.</i>

276
00:38:19,040 --> 00:38:20,960
<i>Milyun-milyon</i>

277
00:38:21,480 --> 00:38:25,920
<i>ang aakyat sa ilog,</i>
<i>papunta sa lugar ng pangitlugan nila.</i>

278
00:38:36,120 --> 00:38:40,400
<i>At makukumpleto na ang kwento ng oso.</i>

279
00:38:49,120 --> 00:38:52,520
<i>Isang kwentong kasingtanda ng planeta.</i>

280
00:39:02,680 --> 00:39:04,280
<i>Ang pagkakabuo ng Earth,</i>

281
00:39:09,760 --> 00:39:12,040
<i>ang banggaang lumikha sa Buwan,</i>

282
00:39:15,000 --> 00:39:18,840
<i>at ang natatanging relasyon</i>
<i>ng planeta natin sa buwan at bituin nito…</i>

283
00:39:25,400 --> 00:39:28,640
<i>ay nagsama-sama para lumikha</i>

284
00:39:28,720 --> 00:39:31,400
<i>ng mundong walang katulad sa universe.</i>

285
00:39:33,920 --> 00:39:35,600
<i>Isang Goldilocks na planeta.</i>

286
00:39:38,600 --> 00:39:42,680
<i>Ang tanging lugar na alam nating</i>
<i>sakto para sa buhay.</i>

287
00:40:04,320 --> 00:40:05,360
<i>At para ka Luna,</i>

288
00:40:06,000 --> 00:40:09,320
<i>ang apat at kalahating bilyong taon</i>g
<i>kasaysayan ng kalawakan</i>

289
00:40:10,920 --> 00:40:14,000
<i>ay humantong sa sandaling ito.</i>

290
00:40:21,760 --> 00:40:24,080
<i>Ang taunang pagsasama</i>

291
00:40:24,160 --> 00:40:27,160
<i>ng salmon at oso.</i>

292
00:40:38,160 --> 00:40:40,400
<i>At ang bihirang oportunidad</i>

293
00:40:42,160 --> 00:40:43,440
<i>na pakainin ang pamilya.</i>

294
00:40:51,120 --> 00:40:55,080
<i>Nakuha na ni Luna at ng mga supling niya</i>
<i>ang kakailanganin nila sa taglamig.</i>

295
00:40:57,400 --> 00:41:01,960
<i>At bagama't sa huli, hindi tiyak</i>
<i>ang hinaharap nila sa nagbabagong planeta,</i>

296
00:41:03,320 --> 00:41:06,480
<i>sa taong ito, bubuhayin sila ng salmon…</i>

297
00:41:10,400 --> 00:41:12,360
<i>habang nagpapatuloy ang ating planeta</i>

298
00:41:12,440 --> 00:41:16,520
<i>sa walang katapusang paglilibot sa Araw.</i>

299
00:41:26,640 --> 00:41:29,720
<i>Susunod sa kwento ng ating universe,</i>

300
00:41:31,160 --> 00:41:34,720
<i>ang lagalag sa karagatan</i>
<i>na may life cycle na nagbubunyag</i>

301
00:41:35,400 --> 00:41:39,320
<i>kung paano nalikha</i>
<i>ang lahat ng bagay sa universe.</i>

302
00:41:41,120 --> 00:41:43,400
<i>Dahil sa bawat itlog ng pagong</i>

303
00:41:44,280 --> 00:41:46,720
<i>ay may mga atom mula sa Big Bang…</i>

304
00:41:49,000 --> 00:41:52,560
<i>na nabuo habang namamatay ang mga bituin.</i>

305
00:41:56,160 --> 00:41:59,000
<i>Pero paano nalilikha</i>
<i>ang mga bituin at planeta?</i>

306
00:42:00,840 --> 00:42:03,480
<i>At paano nagkakaroon ng buhay</i>

307
00:42:04,800 --> 00:42:06,920
<i>ang parehong mga sangkap?</i>

308
00:42:56,440 --> 00:43:01,400
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni:
Ivee Jade Tanedo