1 00:00:23,000 --> 00:00:26,320 ΛΟΑΝΓΚΟ, ΓΚΑΜΠΟΝ 2 00:00:29,520 --> 00:00:31,440 Είναι πρωί στο δάσος. 3 00:00:32,520 --> 00:00:35,040 Και αυτή η ομάδα χιμπατζήδων 4 00:00:35,120 --> 00:00:37,040 πρέπει να σηκωθεί απ' το κρεβάτι 5 00:00:37,120 --> 00:00:39,000 και να ξεκινήσει τη μέρα της. 6 00:00:45,960 --> 00:00:49,640 Όταν κοιμάσαι όμως σε μια φωλιά 40 μέτρα ψηλά στον αέρα, 7 00:00:51,080 --> 00:00:53,320 αυτό μπορεί να είναι λίγο δύσκολο. 8 00:01:12,880 --> 00:01:17,120 Αυτή η πρωινή ιεροτελεστία γίνεται με απόλυτη ακρίβεια 9 00:01:18,560 --> 00:01:20,320 για αμέτρητες γενιές. 10 00:01:25,680 --> 00:01:30,240 Ένας ρυθμός που βασίζεται σε μια από τις πιο μυστηριώδεις ιδιότητες του σύμπαντος. 11 00:01:38,160 --> 00:01:39,000 Στον χρόνο. 12 00:01:41,920 --> 00:01:46,840 Και ο χρόνος παίζει πολύ σημαντικό ρόλο για έναν θηλυκό χιμπατζή. 13 00:01:49,320 --> 00:01:51,120 Η Σελέστ είναι γύρω στα 35 14 00:01:52,720 --> 00:01:55,080 και χτυπά το βιολογικό της ρολόι. 15 00:01:59,840 --> 00:02:03,920 Ένα ρολόι που ρυθμίστηκε 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια πριν. 16 00:02:14,720 --> 00:02:16,920 Από τη Μεγάλη Έκρηξη προέκυψαν άτομα… 17 00:02:20,040 --> 00:02:21,000 και ενέργεια, 18 00:02:22,440 --> 00:02:25,840 που ταξίδεψαν ως τα πέρατα του διαστήματος. 19 00:02:31,280 --> 00:02:32,760 Και τα στοιχεία αυτά 20 00:02:34,040 --> 00:02:35,720 συγκεντρώνονται τώρα… 21 00:02:38,520 --> 00:02:40,720 για να δημιουργήσουν μια νέα ζωή. 22 00:02:44,600 --> 00:02:48,880 Στη μήτρα της Σελέστ σχηματίζεται ένας μικρός χιμπατζής. 23 00:02:52,960 --> 00:02:57,320 Θα περάσουν άλλες 150 μέρες πριν το μωρό γνωρίσει τον κόσμο. 24 00:02:59,960 --> 00:03:01,440 Τόσος χρόνος χρειάζεται. 25 00:03:04,320 --> 00:03:06,120 Και χωρίς τον χρόνο, 26 00:03:06,200 --> 00:03:09,520 τίποτα στο σύμπαν μας δεν θα γεννιόταν. 27 00:03:12,720 --> 00:03:14,920 Από τον μικρότερο χιμπατζή… 28 00:03:16,920 --> 00:03:18,800 ως την πιο παλαιά μαύρη τρύπα. 29 00:03:23,680 --> 00:03:27,280 Πώς ξεκίνησε, όμως, ο χρόνος; 30 00:03:29,240 --> 00:03:32,480 Τα πάντα βιώνουν τον χρόνο με τον ίδιο τρόπο; 31 00:03:35,000 --> 00:03:38,560 Και το ρολόι του σύμπαντός μας θα σταματήσει ποτέ να χτυπάει; 32 00:04:02,520 --> 00:04:07,000 ΤΟ ΚΟΣΜΙΚΟ ΡΟΛΟΪ 33 00:04:09,440 --> 00:04:13,000 Η μέρα αρχίζει για έναν χιμπατζή, όπως και για εμάς. 34 00:04:16,280 --> 00:04:17,200 Πρωινό. 35 00:04:23,680 --> 00:04:27,360 Ένα κρίσιμο γεύμα όταν τρως για δύο. 36 00:04:35,800 --> 00:04:38,760 Η Σελέστ είναι ήδη μια έμπειρη μαμά. 37 00:04:42,120 --> 00:04:46,680 Ο πρωτότοκός της, ο Απόλο, είναι το κυρίαρχο αρσενικό της ομάδας. 38 00:04:48,800 --> 00:04:51,960 Και αργεί λίγο να πάρει μπροστά το πρωί. 39 00:04:59,120 --> 00:05:01,760 Κάθε χιμπατζής έχει διαφορετική ηλικία. 40 00:05:04,640 --> 00:05:06,960 Ο καθένας έχει ξεχωριστή προσωπικότητα. 41 00:05:09,720 --> 00:05:13,120 Όλοι, όμως, είναι πλάσματα της συνήθειας. 42 00:05:17,520 --> 00:05:19,000 Οι ζωές τους διέπονται 43 00:05:19,720 --> 00:05:22,040 από το πέρασμα του χρόνου. 44 00:05:24,520 --> 00:05:25,840 Δεν το βλέπουμε. 45 00:05:28,040 --> 00:05:29,040 Ούτε το ακούμε. 46 00:05:30,760 --> 00:05:33,400 Δεν μπορούμε να το επηρεάσουμε με κανέναν τρόπο. 47 00:05:34,240 --> 00:05:39,480 Ωστόσο, κάθε χτύπος της καρδιάς, κάθε επιλογή και κάθε ενέργεια, 48 00:05:39,560 --> 00:05:41,040 κάθε αδράνεια 49 00:05:42,200 --> 00:05:45,800 είναι επακόλουθο της αδιάκοπης ροής του χρόνου. 50 00:05:47,160 --> 00:05:50,400 Μπορεί να περάσει σαν αστραπή ή να μην έχει τελειωμό. 51 00:05:51,480 --> 00:05:54,040 Ο χρόνος όμως προχωράει πάντα μπροστά. 52 00:05:55,320 --> 00:05:57,640 Οι αστέρες κι οι πλανήτες σχηματίζονται, 53 00:05:58,520 --> 00:05:59,520 γερνούν 54 00:06:00,400 --> 00:06:01,280 και πεθαίνουν. 55 00:06:02,440 --> 00:06:05,400 Έπειτα, αναδύονται νέοι αστέρες. 56 00:06:05,480 --> 00:06:07,720 Και από μερικούς και σπάνιους, 57 00:06:07,800 --> 00:06:11,680 γεννιούνται τα πιο μυστηριώδη αντικείμενα του σύμπαντος. 58 00:06:13,120 --> 00:06:14,320 Οι μαύρες τρύπες. 59 00:06:22,040 --> 00:06:24,840 Ο χρόνος είναι ο κοσμικός συντονιστής. 60 00:06:27,600 --> 00:06:30,600 Τίποτα δεν μπορεί να του ξεφύγει. 61 00:06:44,680 --> 00:06:49,280 Μολονότι εμείς έχουμε συσκευές που παρακολουθούν και μετρούν τον χρόνο… 62 00:06:55,160 --> 00:06:56,400 οι χιμπατζήδες δεν έχουν. 63 00:07:04,280 --> 00:07:07,880 Η Σελέστ και η οικογένειά της χρησιμοποιούν τον ήλιο ως οδηγό. 64 00:07:11,800 --> 00:07:14,840 Ανατέλλει και απλώνει τις αχτίνες του στον ουρανό. 65 00:07:19,120 --> 00:07:20,120 Κινείται εκείνος… 66 00:07:23,320 --> 00:07:24,680 κινούνται κι εκείνοι. 67 00:07:31,960 --> 00:07:35,400 Οι χιμπατζήδες σπάνια κοιμούνται δύο φορές στην ίδια φωλιά. 68 00:07:35,960 --> 00:07:39,120 Κάθε πρωί ψάχνουν φρέσκα φρούτα. 69 00:07:41,640 --> 00:07:45,280 Μετακινούνται από το ένα μέρος της περιοχής τους στο άλλο. 70 00:07:49,120 --> 00:07:52,440 Τώρα, όμως, τα πιο ώριμα φρούτα… 71 00:07:54,840 --> 00:07:57,680 είναι στην άλλη πλευρά μιας αχανούς πεδιάδας. 72 00:08:02,480 --> 00:08:06,240 Ο Απόλο και τα πιο δυνατά μέλη της ομάδας προχωρούν μπροστά 73 00:08:07,160 --> 00:08:09,840 για να δουν αν θα είναι ασφαλείς οι υπόλοιποι. 74 00:08:12,280 --> 00:08:13,440 Εκεί πέρα, 75 00:08:13,520 --> 00:08:17,240 είναι ευάλωτοι σε θηρευτές, αντίπαλους χιμπατζήδες 76 00:08:18,160 --> 00:08:20,000 και στον ζεστό ήλιο. 77 00:08:24,160 --> 00:08:25,560 Πρέπει να είναι γρήγοροι. 78 00:08:26,840 --> 00:08:28,760 Ο χρόνος περνάει. 79 00:08:33,720 --> 00:08:36,920 Ο ήλιος που διασχίζει τον ουρανό 80 00:08:37,000 --> 00:08:40,040 αποτελεί τη βασική μονάδα χρόνου των χιμπατζήδων. 81 00:08:43,680 --> 00:08:47,440 Από την ανατολή μέχρι το ηλιοβασίλεμα και την ανατολή. 82 00:08:49,520 --> 00:08:51,000 Η 24ωρη μέρα. 83 00:08:54,200 --> 00:08:57,400 Η μέρα όμως δεν μετράει τον χρόνο. 84 00:08:59,160 --> 00:09:02,200 Μετράει την κίνηση. 85 00:09:08,640 --> 00:09:11,480 Καθώς ο πλανήτης μας περιστρέφεται γύρω απ' τον άξονά του, 86 00:09:11,560 --> 00:09:18,120 το δάσος κινείται στο διάστημα με ταχύτητα 1.600 χιλιομέτρων την ώρα. 87 00:09:20,360 --> 00:09:25,400 Η Γη χρειάζεται 24 ώρες για να κάνει μια πλήρη περιστροφή. 88 00:09:28,280 --> 00:09:32,000 Δίνει στους χιμπατζήδες 24 ώρες κίνησης. 89 00:09:33,120 --> 00:09:36,880 Δώδεκα στον ήλιο και δώδεκα στο σκοτάδι. 90 00:09:38,520 --> 00:09:39,560 Ξανά 91 00:09:41,000 --> 00:09:42,040 και ξανά. 92 00:09:46,760 --> 00:09:52,080 Η σταθερή περιστροφή του πλανήτη μας ρυθμίζει το κεντρικό ρολόι της Γης. 93 00:09:55,040 --> 00:09:58,200 Το χρονόμετρο που εμπιστεύονται οι χιμπατζήδες. 94 00:10:02,480 --> 00:10:05,440 Μα αυτός ο βασικός κύκλος που θεωρούμε δεδομένο… 95 00:10:07,320 --> 00:10:08,880 δεν είναι παγκόσμιος. 96 00:10:15,840 --> 00:10:18,480 Με την απομάκρυνση από τον πλανήτη μας, 97 00:10:20,280 --> 00:10:22,960 η 24ωρη μέρα δεν ισχύει πια. 98 00:10:27,960 --> 00:10:29,840 Πιο κοντά στον ήλιο… 99 00:10:32,080 --> 00:10:33,520 είναι ο πλανήτης Ερμής. 100 00:10:33,600 --> 00:10:35,080 ΕΡΜΗΣ 101 00:10:35,160 --> 00:10:39,000 Σε σύγκριση με εμάς, περιστρέφεται με ρυθμό σαλιγκαριού. 102 00:10:41,000 --> 00:10:44,200 ΗΜΕΡΑ 1.408 ΩΡΩΝ 103 00:10:44,520 --> 00:10:49,760 Η γειτονική Αφροδίτη περιστρέφεται ακόμα πιο αργά. 104 00:10:51,400 --> 00:10:54,200 Η περιστροφή γύρω απ' τον άξονά της διαρκεί περισσότερο 105 00:10:55,520 --> 00:10:58,120 απ' ό,τι η περιστροφή γύρω από τον ήλιο. 106 00:11:00,320 --> 00:11:01,160 ΗΜΕΡΑ 5.832 ΩΡΩΝ 107 00:11:01,240 --> 00:11:06,040 Αυτό κάνει μία ημέρα της Αφροδίτης πιο μεγάλη από έναν χρόνο. 108 00:11:06,120 --> 00:11:08,040 ΧΡΟΝΟΣ 5.390 ΩΡΩΝ 109 00:11:09,680 --> 00:11:12,720 Κάθε πλανήτης έχει τη δική του διάρκεια ημέρας. 110 00:11:15,880 --> 00:11:19,560 ΑΡΗΣ - ΗΜΕΡΑ 25 ΩΡΩΝ 111 00:11:21,520 --> 00:11:25,680 ΚΡΟΝΟΣ - ΗΜΕΡΑ 11 ΩΡΩΝ 112 00:11:27,160 --> 00:11:30,600 ΠΟΣΕΙΔΩΝΑΣ - ΗΜΕΡΑ 17 ΩΡΩΝ 113 00:11:32,320 --> 00:11:36,040 Συμπεριλαμβανομένων και πλανητών πέρα απ' το ηλιακό μας σύστημα. 114 00:11:40,360 --> 00:11:42,440 Εξήντα τρία έτη φωτός μακριά, 115 00:11:43,520 --> 00:11:45,600 σε τροχιά γύρω από έναν νέο αστέρα, 116 00:11:46,360 --> 00:11:48,760 είναι ο Beta Pictoris B. 117 00:11:52,520 --> 00:11:55,320 Περιστρέφεται πολύ γρήγορα. 118 00:11:58,720 --> 00:12:01,000 Διογκώνεται στα πλάγια. 119 00:12:04,720 --> 00:12:08,160 Είναι ο πιο γρήγορος περιστρεφόμενος κόσμος που ξέρουμε. 120 00:12:10,200 --> 00:12:13,120 Εδώ, μία μέρα διαρκεί μόνο οκτώ ώρες. 121 00:12:13,200 --> 00:12:17,160 ΗΜΕΡΑ 8 ΩΡΩΝ 122 00:12:18,480 --> 00:12:23,120 Κάθε πλανήτης στο σύμπαν μας περιστρέφεται με τη δική του ταχύτητα. 123 00:12:26,360 --> 00:12:27,760 Δισεκατομμύρια κόσμοι. 124 00:12:28,880 --> 00:12:30,760 Ο καθένας με το δικό του ρολόι 125 00:12:31,760 --> 00:12:33,800 που χτυπάει με διαφορετικό ρυθμό. 126 00:12:35,360 --> 00:12:40,880 Μα όλοι προχωρούν μπροστά σε μια παγκόσμια κοσμική χρονική σειρά. 127 00:12:58,560 --> 00:12:59,640 Πίσω στη Γη, 128 00:13:00,640 --> 00:13:03,280 με τον ήλιο να είναι τώρα σχεδόν από πάνω, 129 00:13:05,080 --> 00:13:07,800 οι χιμπατζήδες ξέρουν ακριβώς τι ώρα είναι. 130 00:13:17,160 --> 00:13:18,720 Είναι ώρα για μεσημεριανό. 131 00:13:31,160 --> 00:13:35,760 Και η διέλευσή τους από τη σαβάνα γίνεται ακριβώς στην ώρα της. 132 00:13:42,680 --> 00:13:44,400 Τους έπεσε το λαχείο. 133 00:13:51,760 --> 00:13:54,680 Αυτά τα γλυκά μούρα αφρικανικής ποικιλίας 134 00:13:56,400 --> 00:13:58,560 υπάρχουν μόνο για λίγες εβδομάδες. 135 00:14:05,080 --> 00:14:08,600 Ένα σπάνιο εποχιακό δώρο από το δάσος. 136 00:14:12,680 --> 00:14:16,280 Εκεί που το μεσημέρι είναι πολύ παραγωγική ώρα. 137 00:14:20,840 --> 00:14:24,720 Ζώα όλων των μεγεθών φροντίζουν τις καθημερινές τους εργασίες. 138 00:14:30,000 --> 00:14:32,880 Και το καθένα βιώνει τον χρόνο διαφορετικά. 139 00:14:37,120 --> 00:14:40,920 Για μικρά πλάσματα με σύντομη, γρήγορη ζωή… 140 00:14:45,600 --> 00:14:48,960 το μεσημεριανό μπορεί να είναι σαν μια ζωή. 141 00:14:54,680 --> 00:14:57,440 Για πιο αργά και πιο μακριά ζωντανά πλάσματα, 142 00:14:58,120 --> 00:15:01,440 μία ώρα μπορεί να περάσει σε μια στιγμή. 143 00:15:08,320 --> 00:15:11,360 Όμως, είτε ζει σε υψηλή ταχύτητα 144 00:15:12,360 --> 00:15:14,120 είτε σε αργή κίνηση, 145 00:15:15,960 --> 00:15:21,120 κάθε μορφή ζωής στο δάσος πρέπει να ακολουθεί την ίδια 24ωρη μέρα. 146 00:15:23,720 --> 00:15:26,440 Και καθώς ο κόσμος συνεχίζει να περιστρέφεται… 147 00:15:29,400 --> 00:15:31,840 αυτές οι μέρες εξακολουθούν να περνούν. 148 00:15:33,600 --> 00:15:37,840 Υπαγορεύουν τη ζωή κάθε χιμπατζή. 149 00:15:41,440 --> 00:15:42,760 Ενός συγκεκριμένα. 150 00:15:49,960 --> 00:15:52,040 Στις 15 εβδομάδες, 151 00:15:52,880 --> 00:15:57,080 όλο το σώμα του μωρού θα μπορούσε να χωρέσει στο χέρι της μητέρας του. 152 00:16:00,560 --> 00:16:02,440 Για να σχηματιστεί πλήρως, 153 00:16:02,520 --> 00:16:05,920 απαιτείται μια σειρά από τέλεια χρονισμένα γεγονότα. 154 00:16:08,160 --> 00:16:10,360 Για τις επόμενες 130 μέρες, 155 00:16:11,120 --> 00:16:15,560 κάθε λεπτό, κάθε νανοδευτερόλεπτο είναι κρίσιμο. 156 00:16:24,200 --> 00:16:30,200 Νέα κύτταρα διαιρούνται κι αναπτύσσονται με εξαιρετική ταχύτητα και ακρίβεια. 157 00:16:34,200 --> 00:16:35,200 Αυτήν τη στιγμή 158 00:16:36,160 --> 00:16:41,760 τα εγκεφαλικά κύτταρα πολλαπλασιάζονται με ρυθμό περίπου 15 εκατομμυρίων την ώρα. 159 00:16:51,760 --> 00:16:54,920 Όλοι μας, από τις πρώτες μας στιγμές, 160 00:16:55,800 --> 00:17:00,240 έχουμε μια βαθιά βιολογική σχέση με τον χρόνο. 161 00:17:17,360 --> 00:17:19,200 Καθώς το φως του ήλιου χάνεται… 162 00:17:21,760 --> 00:17:24,600 οι χιμπατζήδες αλλάζουν ενστικτωδώς ταχύτητες. 163 00:17:27,840 --> 00:17:29,200 Στη βραδινή λειτουργία. 164 00:17:39,120 --> 00:17:41,960 Το φώλιασμα είναι ένα σήμα για όλη την ομάδα. 165 00:17:44,400 --> 00:17:47,560 Ώρα να βρουν ένα ασφαλές μέρος για να περάσουν τη νύχτα. 166 00:18:01,400 --> 00:18:05,640 Τα κρεβάτια τους πρέπει να είναι μαλακά, αλλά δυνατά. 167 00:18:12,200 --> 00:18:14,640 Δεν βλάπτει αν έχουν και ωραία γεύση. 168 00:18:18,880 --> 00:18:21,800 Ο ρυθμός κάθε μέρας στο δάσος 169 00:18:21,880 --> 00:18:25,360 καθορίζεται από τη θέση του ήλιου στον ουρανό. 170 00:18:34,600 --> 00:18:37,480 Η έμφυτη αίσθηση του χρόνου των χιμπατζήδων όμως 171 00:18:38,200 --> 00:18:40,960 έρχεται από κάτι μέσα τους. 172 00:18:49,640 --> 00:18:53,680 Βαθιά μέσα στο μυαλό τους υπάρχει ένα βιολογικό ρολόι. 173 00:18:56,560 --> 00:18:59,520 Δέσμες νευρώνων λειτουργούν ως εκκρεμές… 174 00:19:01,840 --> 00:19:06,480 και ελέγχονται από γονίδια που ενεργοποιούνται και απενεργοποιούνται. 175 00:19:08,560 --> 00:19:13,080 Σε έναν κύκλο που επαναλαμβάνεται κάθε 24 ώρες. 176 00:19:16,240 --> 00:19:21,320 Αυτό το γονιδιακό ρολόι δημιουργεί έναν κιρκάδιο ρυθμό στο σώμα 177 00:19:22,080 --> 00:19:28,200 που φθίνει και αυξάνεται συγχρονισμένα με την περιστροφή του πλανήτη μας. 178 00:19:30,600 --> 00:19:32,040 Ελέγχει ορμόνες… 179 00:19:36,520 --> 00:19:37,640 καρδιακούς παλμούς 180 00:19:38,800 --> 00:19:40,640 και ενεργειακά επίπεδα. 181 00:19:46,200 --> 00:19:50,760 Και τώρα, τα ρολόγια του σώματος των χιμπατζήδων στέλνουν το μήνυμα 182 00:19:52,160 --> 00:19:54,720 "Ώρα να νυστάξουμε". 183 00:19:57,960 --> 00:19:59,560 Δεν μπορούν όλοι όμως. 184 00:20:14,280 --> 00:20:17,720 Ο εγκέφαλος του μωρού της Σελέστ συνεχίζει να σχηματίζεται. 185 00:20:20,640 --> 00:20:23,000 Αφού δεν διαθέτει εσωτερικό ρολόι, 186 00:20:23,640 --> 00:20:27,280 συγχρονίζεται από τις ορμόνες της μητέρας του. 187 00:20:29,600 --> 00:20:33,440 Το μωρό όμως δεν παίρνει πάντα την πληροφορία. 188 00:20:37,480 --> 00:20:39,120 Ευτυχώς για τη Σελέστ, 189 00:20:39,200 --> 00:20:40,960 λόγω της ανάπτυξης, 190 00:20:41,640 --> 00:20:44,520 το μωρό της κάποια στιγμή αποκοιμιέται. 191 00:20:59,600 --> 00:21:03,640 Ενώ οι χιμπατζήδες κοιμούνται ψηλά στα δέντρα… 192 00:21:07,280 --> 00:21:10,680 άλλοι κάτοικοι του δάσους ξυπνούν. 193 00:21:22,720 --> 00:21:25,400 Τα ρολόγια του σώματος χτυπούν 194 00:21:25,480 --> 00:21:29,880 στα κύτταρα φυτών και ζώων σε όλο το δάσος. 195 00:21:38,320 --> 00:21:43,520 Τα γονιδιακά ρολόγια εξελίχθηκαν πριν από δυόμισι δισεκατομμύρια χρόνια 196 00:21:43,600 --> 00:21:45,680 στα πρώτα ζωντανά κύτταρα. 197 00:21:48,080 --> 00:21:52,880 Όσοι μπορούσαν να προβλέψουν το φως και το σκοτάδι μιας ημέρας είχαν πλεονέκτημα. 198 00:21:56,160 --> 00:21:58,000 Και καθώς εξελίχθηκε η ζωή, 199 00:21:59,240 --> 00:22:01,880 συγχρονίστηκε με την κίνηση της Γης. 200 00:22:02,880 --> 00:22:04,680 Με αποτέλεσμα σήμερα 201 00:22:04,760 --> 00:22:09,480 αυτά τα ρολόγια να υπάρχουν σχεδόν σε όλα τα πλάσματα στη Γη. 202 00:22:13,640 --> 00:22:16,440 Αν και μερικά πλάσματα προτιμούν τη μέρα κι άλλα τη νύχτα… 203 00:22:22,320 --> 00:22:26,200 όλη η ζωή χτυπάει στον ίδιο ρυθμό. 204 00:22:28,720 --> 00:22:30,960 Χάρη στα κυτταρικά ρολόγια 205 00:22:31,040 --> 00:22:36,280 που χτυπούν συγχρονισμένα με την περιστροφή της Γης. 206 00:22:53,000 --> 00:22:55,240 Καθώς το χθες γίνεται ανάμνηση… 207 00:22:58,040 --> 00:23:00,600 μια νέα μέρα ξεκινάει στο δάσος. 208 00:23:09,560 --> 00:23:11,000 Ένας φρέσκος κύκλος, 209 00:23:12,760 --> 00:23:17,160 ωστόσο, κανένα ρολόι δεν μπορεί πραγματικά να ρυθμιστεί ξανά. 210 00:23:24,720 --> 00:23:29,240 Και υπάρχουν διακριτικά στοιχεία σε όλο το δάσος που αποκαλύπτουν τον λόγο. 211 00:23:32,440 --> 00:23:35,680 Τίποτα δεν είναι σήμερα 212 00:23:36,320 --> 00:23:38,040 το ίδιο με χθες. 213 00:23:42,280 --> 00:23:44,800 Ιδίως ο Απόλο, 214 00:23:45,720 --> 00:23:49,160 που φαίνεται να ξύπνησε στραβά. 215 00:23:57,600 --> 00:23:59,320 Όταν είναι κακόκεφος… 216 00:24:03,200 --> 00:24:07,840 οι υπόλοιποι στην ομάδα πρέπει να κρατήσουν χαμηλό προφίλ. 217 00:24:26,720 --> 00:24:29,680 Σύντομα θα βρει στόχο να ξεσπάσει την οργή του. 218 00:24:40,680 --> 00:24:44,120 Κάποιοι μικρότεροι χιμπατζήδες βρήκαν μέλι για πρωινό. 219 00:24:56,680 --> 00:25:00,360 Και ξέχασαν να καλέσουν τον Απόλο. 220 00:25:14,640 --> 00:25:19,320 Σύντομα μαθαίνεις ότι δεν πρέπει ποτέ να εκνευρίζεις το κυρίαρχο αρσενικό. 221 00:25:26,880 --> 00:25:28,440 Τον δάγκωσε άσχημα. 222 00:25:32,280 --> 00:25:34,880 Ευτυχώς, δεν είναι πολύ σοβαρό. 223 00:25:43,200 --> 00:25:46,600 Με λίγη φροντίδα, η πληγή θα επουλωθεί. 224 00:25:49,360 --> 00:25:53,240 Οι πληγές όμως αφήνουν σημάδια 225 00:25:54,160 --> 00:25:56,120 χαραγμένα στο σώμα των χιμπατζήδων. 226 00:25:57,440 --> 00:25:59,560 Ανεξίτηλα σημάδια του παρελθόντος 227 00:26:00,200 --> 00:26:03,840 που αποκαλύπτουν τη μοναδική παγκόσμια αλήθεια για τον χρόνο. 228 00:26:07,280 --> 00:26:08,560 Έχει κατεύθυνση. 229 00:26:10,640 --> 00:26:13,080 Δεν μπορείς να επιστρέψεις στον χρόνο, 230 00:26:14,640 --> 00:26:17,320 μόνο μπροστά στο μέλλον. 231 00:26:20,800 --> 00:26:22,920 Αυτό είναι το βέλος του χρόνου, 232 00:26:24,200 --> 00:26:27,840 και αφήνει σημάδια στα πάντα, 233 00:26:28,520 --> 00:26:29,480 σε όλη τη Γη 234 00:26:31,240 --> 00:26:32,320 και πιο πέρα. 235 00:26:41,160 --> 00:26:46,560 Το φεγγάρι μας είναι γεμάτο σημάδια μαχών που διηγούνται ιστορίες αρχαίων γεγονότων. 236 00:26:56,480 --> 00:26:57,920 Το ίδιο κι οι πλανήτες. 237 00:26:59,520 --> 00:27:01,600 ΕΡΜΗΣ 238 00:27:01,680 --> 00:27:08,200 Οι επιφάνειές τους μαρτυρούν βομβαρδισμό από αστεροειδείς και κομήτες. 239 00:27:08,280 --> 00:27:10,720 ΑΡΗΣ 240 00:27:15,040 --> 00:27:19,120 Ο πιο εντυπωσιακός κρατήρας κρούσης στο ηλιακό σύστημα όμως 241 00:27:20,680 --> 00:27:23,080 ανήκει σε ένα φεγγάρι του Κρόνου. 242 00:27:23,320 --> 00:27:24,400 ΜΙΜΑΣ 243 00:27:24,480 --> 00:27:25,480 Τον Μίμα. 244 00:27:27,880 --> 00:27:32,680 Ο κρατήρας Herschel έχει διάμετρο 130 χιλιόμετρα. 245 00:27:38,280 --> 00:27:41,000 Ό,τι κι αν δημιούργησε το τεράστιο αυτό σημάδι… 246 00:27:43,000 --> 00:27:46,280 λίγο έλειψε να διαλύσει το φεγγάρι. 247 00:28:04,000 --> 00:28:06,200 Ο Μίμας μαρτυρά το γεγονός. 248 00:28:07,840 --> 00:28:10,480 Τέτοια γεγονότα όμως είναι μη αναστρέψιμα. 249 00:28:14,960 --> 00:28:15,800 ΓΗ 250 00:28:15,880 --> 00:28:19,360 Και διαφοροποιούν το παρελθόν από το παρόν. 251 00:28:21,600 --> 00:28:22,440 ΜΑΥΡΙΤΑΝΙΑ 252 00:28:22,520 --> 00:28:24,760 Οι κρατήρες πρόσκρουσης είναι χρονοσφραγίδες 253 00:28:26,360 --> 00:28:28,840 που σηματοδοτούν μια μοναδική στιγμή στην ιστορία. 254 00:28:28,920 --> 00:28:32,880 21.000 ΕΤΩΝ 255 00:28:32,960 --> 00:28:36,720 ΗΠΑ 256 00:28:37,400 --> 00:28:40,360 Δεν μπορούμε να επιστρέψουμε στη στιγμή που δημιουργήθηκαν. 257 00:28:40,440 --> 00:28:43,880 50.000 ΕΤΩΝ 258 00:28:43,960 --> 00:28:47,400 Μπορούμε όμως να βρούμε ίχνη από γεγονότα του παρελθόντος… 259 00:28:47,480 --> 00:28:48,320 ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ 260 00:28:49,040 --> 00:28:51,480 και να χαρτογραφήσουμε μια πορεία στον χρόνο. 261 00:28:51,560 --> 00:28:53,680 142 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΩΝ ΕΤΩΝ 262 00:28:56,640 --> 00:28:58,200 Πριν από τους κρατήρες. 263 00:28:59,640 --> 00:29:01,040 Πριν από τους πλανήτες. 264 00:29:01,840 --> 00:29:03,560 Πριν από τους αστέρες. 265 00:29:05,000 --> 00:29:07,680 Πίσω σε μια πολύ παλιά εποχή. 266 00:29:11,000 --> 00:29:14,320 13,8 ΔΙΣΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΩΝ ΕΤΩΝ 267 00:29:14,400 --> 00:29:17,400 Το σύμπαν μας είχε μια αρχή. 268 00:29:21,840 --> 00:29:25,040 Μια πολύ μεγάλη έκρηξη… 269 00:29:27,360 --> 00:29:29,800 που δημιούργησε τρισδιάστατο χώρο 270 00:29:31,280 --> 00:29:32,560 και χρόνο. 271 00:29:36,880 --> 00:29:40,240 Αλλά ο χώρος και ο χρόνος δεν διαχωρίζονται. 272 00:29:41,800 --> 00:29:44,840 Ο χρόνος είναι συνυφασμένος με το σύμπαν. 273 00:29:49,000 --> 00:29:54,120 Συνδέεται με το διάστημα ως η τέταρτη διάσταση του σύμπαντος. 274 00:29:56,440 --> 00:29:59,880 Η Μεγάλη Έκρηξη έβαλε σε λειτουργία το ρολόι του σύμπαντος. 275 00:30:02,920 --> 00:30:05,280 Προωθώντας τα πάντα στο μέλλον. 276 00:30:09,040 --> 00:30:13,120 Δημιούργησε το βέλος του χρόνου. 277 00:30:18,640 --> 00:30:22,000 Από τις πρώτες στιγμές του σύμπαντός μας… 278 00:30:32,360 --> 00:30:34,640 μας ωθεί όλους στο μέλλον, 279 00:30:35,720 --> 00:30:38,200 είναι η αιτία που όλα μεγαλώνουν, 280 00:30:39,640 --> 00:30:40,480 γερνούν… 281 00:30:42,440 --> 00:30:43,400 και αλλάζουν. 282 00:30:45,560 --> 00:30:49,120 Από την παιδική ηλικία ως την ενηλικίωση, 283 00:30:50,400 --> 00:30:54,080 το ταξίδι όλων στη ζωή είναι προς την ίδια κατεύθυνση. 284 00:30:55,640 --> 00:30:58,400 Γερνάμε μέρα με τη μέρα. 285 00:30:59,960 --> 00:31:02,800 Και με την ηλικία έρχεται η σοφία, 286 00:31:04,200 --> 00:31:08,240 καθώς η νεανική αθωότητα αντικαθίσταται από την εμπειρία. 287 00:31:13,120 --> 00:31:17,520 Το βέλος του χρόνου μάς οδηγεί σε αυτά τα στάδια της ζωής. 288 00:31:21,880 --> 00:31:23,080 Μας διαμορφώνει. 289 00:31:25,800 --> 00:31:27,600 Καθορίζει το ποιοι είμαστε. 290 00:31:31,000 --> 00:31:32,640 Από τις πρώτες στιγμές μας, 291 00:31:34,680 --> 00:31:35,920 ως τις τελευταίες. 292 00:31:41,880 --> 00:31:44,520 Οι χιμπατζήδες σπάνια ζουν μετά τα 40. 293 00:31:49,200 --> 00:31:50,920 Τίποτα δεν είναι αθάνατο. 294 00:31:58,480 --> 00:32:03,360 Ό,τι υπάρχει στο σύμπαν έχει πεπερασμένη διάρκεια ζωής. 295 00:32:08,680 --> 00:32:11,960 Όπως ίσως και το ίδιο το σύμπαν. 296 00:32:19,600 --> 00:32:23,600 Σήμερα οι γαλαξίες είναι γεμάτοι αστέρες. 297 00:32:27,280 --> 00:32:30,960 Το 95% των αστέρων, όμως, που θα υπάρξει 298 00:32:31,600 --> 00:32:33,520 έχει ήδη γεννηθεί. 299 00:32:38,720 --> 00:32:41,400 Έτσι, καθώς το σύμπαν ταξιδεύει στο μέλλον, 300 00:32:42,800 --> 00:32:46,160 οι αστέρες, ένας προς έναν, 301 00:32:46,880 --> 00:32:47,920 θα σβήσουν, 302 00:32:50,320 --> 00:32:55,280 αφήνοντας το σύμπαν αντιμέτωπο με ένα παντοτινά σκοτεινό μέλλον, 303 00:32:56,840 --> 00:32:58,800 για τρισεκατομμύρια, 304 00:32:59,400 --> 00:33:03,160 για χιλιάδες δισεκατομμύρια χρόνια, δηλαδή. 305 00:33:09,400 --> 00:33:11,640 Η ηλικία του αστρικού φωτός 306 00:33:11,720 --> 00:33:16,360 θα ακολουθήσει μια μαύρη εποχή με μαύρες τρύπες. 307 00:33:22,920 --> 00:33:28,000 Αυτά τα τέρατα τρέφονται με τα κατάλοιπα νεκρών αστέρων και πλανητών. 308 00:33:29,560 --> 00:33:31,040 Και έτσι, 309 00:33:31,120 --> 00:33:36,320 η αυξανόμενη βαρύτητά τους σημαδεύει τον ίδιο τον ιστό του σύμπαντος. 310 00:33:43,080 --> 00:33:46,480 Διαστρεβλώνοντας τόσο τον χώρο όσο και τον χρόνο. 311 00:33:48,760 --> 00:33:53,080 Η άκρη μιας μαύρης τρύπας, που λέγεται ορίζοντας γεγονότων, 312 00:33:54,240 --> 00:33:57,560 είναι μια περιοχή όπου η βαρύτητα έχει γίνει τόσο δυνατή, 313 00:33:58,240 --> 00:34:03,880 και ο χρόνος έχει επιβραδύνει τόσο, που σχεδόν έχει σταματήσει. 314 00:34:08,920 --> 00:34:12,840 Ούτε οι μαύρες τρύπες, όμως, δεν ξεφεύγουν από το βέλος του χρόνου. 315 00:34:15,040 --> 00:34:16,920 Στο πολύ μακρινό μέλλον… 316 00:34:21,080 --> 00:34:24,560 όταν δεν θα υπάρχουν αστέρες ή πλανήτες για να καταναλωθούν, 317 00:34:25,920 --> 00:34:27,600 θα αρχίσουν να λιμοκτονούν. 318 00:34:32,800 --> 00:34:34,000 Και αργά αργά… 319 00:34:36,680 --> 00:34:37,920 πολύ αργά, 320 00:34:39,720 --> 00:34:40,840 θα συρρικνωθούν. 321 00:34:46,360 --> 00:34:47,600 Όταν πεθάνουν, 322 00:34:48,120 --> 00:34:50,640 κανείς δεν ξέρει τι θα ακολουθήσει. 323 00:34:52,920 --> 00:34:58,080 Μπορεί όμως να είναι το τέλος του σύμπαντός μας. 324 00:35:07,400 --> 00:35:11,760 Εδώ στη Γη, κανείς μας δεν μπορεί να επιβραδύνει το πέρασμα του χρόνου. 325 00:35:16,000 --> 00:35:20,360 Και μια θεία της Σελέστ φτάνει στο τέλος του δικού της χρόνου. 326 00:35:24,280 --> 00:35:28,040 Αποχωρεί από την ομάδα και πηγαίνει στο δάσος μόνη. 327 00:35:35,800 --> 00:35:37,920 Έχει ζήσει πολλά χρόνια. 328 00:35:41,200 --> 00:35:44,280 Μα αυτή η μέρα θα είναι η τελευταία της. 329 00:36:03,760 --> 00:36:06,560 Ενώ ο κόσμος συνεχίζει να περιστρέφεται, 330 00:36:07,920 --> 00:36:08,840 το σώμα της 331 00:36:09,680 --> 00:36:11,120 μένει ακίνητο. 332 00:36:23,320 --> 00:36:26,240 Ο χρόνος, όμως, δεν μας οδηγεί μόνο προς το τέλος. 333 00:36:30,360 --> 00:36:32,480 Δημιουργεί και αρχές. 334 00:36:37,280 --> 00:36:40,880 Καθώς οι μέρες γίνονται βδομάδες και οι βδομάδες μήνες, 335 00:36:42,560 --> 00:36:45,640 οι αλλαγές είναι μεγάλες για έναν ξεχωριστό χιμπατζή. 336 00:36:59,600 --> 00:37:01,600 Χαιρετήστε την Κόσμο. 337 00:37:06,040 --> 00:37:09,160 Ο εγκέφαλος και τα άκρα της έχουν σχηματιστεί πλήρως. 338 00:37:10,720 --> 00:37:13,560 Και τα μάτια της είναι έτοιμα να δουν τον κόσμο. 339 00:37:21,880 --> 00:37:25,280 Είναι αδύνατον να ξέρουμε την ακριβή ώρα της γέννησής της. 340 00:37:26,560 --> 00:37:29,400 Μπορεί όμως να γεννηθεί οποιαδήποτε μέρα. 341 00:37:36,040 --> 00:37:38,800 Είναι στη μήτρα για οκτώ μήνες. 342 00:37:40,240 --> 00:37:43,560 Το ταξίδι της, όμως, ξεκίνησε πριν από πολύ καιρό. 343 00:37:46,000 --> 00:37:50,600 Τα στοιχεία που την έκαναν προήλθαν από αστέρες που πέθαναν. 344 00:37:52,520 --> 00:37:54,840 Το νερό που ρέει στο σώμα της 345 00:37:56,680 --> 00:37:58,760 προήλθε από μακρινούς κόσμους. 346 00:38:00,400 --> 00:38:03,280 Η ενέργεια που κινεί τους μυς της 347 00:38:04,800 --> 00:38:07,040 προήλθε από την καρδιά του ήλιου μας. 348 00:38:09,720 --> 00:38:13,040 Ωστόσο υπάρχει και το πιο μυστηριώδες στοιχείο. 349 00:38:13,720 --> 00:38:18,200 Αυτό που άρχισε να χτυπάει 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια πριν. 350 00:38:22,280 --> 00:38:25,040 Αυτό που οδήγησε όλα τα άλλα στοιχεία 351 00:38:25,760 --> 00:38:27,120 σε αυτήν τη στιγμή. 352 00:38:30,120 --> 00:38:31,240 Σε αυτό το μέρος. 353 00:38:33,960 --> 00:38:35,360 Σε αυτόν τον πλανήτη. 354 00:38:44,720 --> 00:38:46,320 Άλλη μια ανατολή, 355 00:38:46,960 --> 00:38:47,920 άλλο ένα πρωί. 356 00:38:53,240 --> 00:38:54,320 Κι αυτό… 357 00:38:56,160 --> 00:38:57,520 είναι πολύ ξεχωριστό. 358 00:39:08,120 --> 00:39:10,600 Καλώς ήρθες στη Γη, Κόσμο. 359 00:39:15,440 --> 00:39:18,680 Αυτή η πολύτιμη στιγμή δεν θα επαναληφθεί για τη Σελέστ. 360 00:39:19,480 --> 00:39:22,760 Το ταξίδι της Κόσμο, όμως, μόλις ξεκίνησε. 361 00:39:26,000 --> 00:39:28,280 Θα πάρει περίπου τρεις μήνες 362 00:39:28,360 --> 00:39:32,040 για να συγχρονιστεί το ρολόι του σώματός μας με τον ρυθμό του πλανήτη, 363 00:39:33,840 --> 00:39:36,520 έναν χρόνο για να επικοινωνήσει, 364 00:39:38,080 --> 00:39:42,680 και ίσως 15 χρόνια μέχρι να αναπτυχθεί πλήρως. 365 00:39:45,760 --> 00:39:48,080 Υπάρχουν πάρα πολλά πράγματα μπροστά. 366 00:39:56,320 --> 00:39:57,600 Όπως η Κόσμο, 367 00:39:58,360 --> 00:40:01,360 έτσι και το σύμπαν μας είναι ακόμα σε βρεφικό στάδιο, 368 00:40:02,400 --> 00:40:06,640 στην αρχή μιας απίστευτα μεγάλης ζωής. 369 00:40:08,680 --> 00:40:11,920 Ζούμε στην εποχή του αστρικού φωτός. 370 00:40:14,200 --> 00:40:19,160 Μια στιγμή που το βέλος του χρόνου γέμισε το σύμπαν με ομορφιά… 371 00:40:22,440 --> 00:40:23,400 και θαύμα. 372 00:40:32,360 --> 00:40:34,520 Μα είναι ένα σύντομο χρονικό διάστημα 373 00:40:35,440 --> 00:40:39,200 που δεν θα επαναληφθεί στην ιστορία του σύμπαντός μας. 374 00:40:45,320 --> 00:40:48,160 Ουδείς μπορεί να επιβραδύνει το πέρασμα του χρόνου, 375 00:40:49,080 --> 00:40:50,760 ούτε πρέπει να προσπαθήσουμε. 376 00:40:55,280 --> 00:40:56,920 Διότι χωρίς τον χρόνο, 377 00:40:58,120 --> 00:40:59,520 δεν θα υπήρχε το τώρα. 378 00:41:06,720 --> 00:41:08,200 Καμία σημαντική στιγμή. 379 00:41:17,280 --> 00:41:18,920 Καθόλου στιγμές. Τελεία. 380 00:41:24,600 --> 00:41:25,720 Χωρίς τον χρόνο… 381 00:41:27,800 --> 00:41:29,160 δεν θα υπήρχε ζωή. 382 00:41:41,320 --> 00:41:44,120 Στη συνέχεια στην ιστορία του σύμπαντός μας, 383 00:41:45,800 --> 00:41:47,440 οι εποχές της Γης. 384 00:41:48,960 --> 00:41:51,760 Όπως μια αρκούδα που μεγαλώνει τα μικρά της, 385 00:41:53,120 --> 00:41:56,680 έτσι βιώνουμε όλοι τις ετήσιες μεταμορφώσεις του πλανήτη μας. 386 00:41:59,760 --> 00:42:02,320 Τι δημιούργησε, όμως, τις εποχές της Γης; 387 00:42:05,760 --> 00:42:08,840 Πώς συνδέονται με τον σχηματισμό του φεγγαριού μας; 388 00:42:09,920 --> 00:42:15,680 Και γιατί μόνο ο πλανήτης μας έχει τις κατάλληλες συνθήκες για ζωή; 389 00:42:48,480 --> 00:42:50,920 Υποτιτλισμός: Μάρθα Σιαμέτη