1
00:00:23,000 --> 00:00:26,320
ΛΟΑΝΓΚΟ, ΓΚΑΜΠΟΝ
2
00:00:29,520 --> 00:00:31,440
Είναι πρωί στο δάσος.
3
00:00:32,520 --> 00:00:35,040
Και αυτή η ομάδα χιμπατζήδων
4
00:00:35,120 --> 00:00:37,040
πρέπει να σηκωθεί απ' το κρεβάτι
5
00:00:37,120 --> 00:00:39,000
και να ξεκινήσει τη μέρα της.
6
00:00:45,960 --> 00:00:49,640
Όταν κοιμάσαι όμως
σε μια φωλιά 40 μέτρα ψηλά στον αέρα,
7
00:00:51,080 --> 00:00:53,320
αυτό μπορεί να είναι λίγο δύσκολο.
8
00:01:12,880 --> 00:01:17,120
Αυτή η πρωινή ιεροτελεστία
γίνεται με απόλυτη ακρίβεια
9
00:01:18,560 --> 00:01:20,320
για αμέτρητες γενιές.
10
00:01:25,680 --> 00:01:30,240
Ένας ρυθμός που βασίζεται σε μια από τις
πιο μυστηριώδεις ιδιότητες του σύμπαντος.
11
00:01:38,160 --> 00:01:39,000
Στον χρόνο.
12
00:01:41,920 --> 00:01:46,840
Και ο χρόνος παίζει πολύ σημαντικό ρόλο
για έναν θηλυκό χιμπατζή.
13
00:01:49,320 --> 00:01:51,120
Η Σελέστ είναι γύρω στα 35
14
00:01:52,720 --> 00:01:55,080
και χτυπά το βιολογικό της ρολόι.
15
00:01:59,840 --> 00:02:03,920
Ένα ρολόι που ρυθμίστηκε
13,8 δισεκατομμύρια χρόνια πριν.
16
00:02:14,720 --> 00:02:16,920
Από τη Μεγάλη Έκρηξη προέκυψαν άτομα…
17
00:02:20,040 --> 00:02:21,000
και ενέργεια,
18
00:02:22,440 --> 00:02:25,840
που ταξίδεψαν
ως τα πέρατα του διαστήματος.
19
00:02:31,280 --> 00:02:32,760
Και τα στοιχεία αυτά
20
00:02:34,040 --> 00:02:35,720
συγκεντρώνονται τώρα…
21
00:02:38,520 --> 00:02:40,720
για να δημιουργήσουν μια νέα ζωή.
22
00:02:44,600 --> 00:02:48,880
Στη μήτρα της Σελέστ
σχηματίζεται ένας μικρός χιμπατζής.
23
00:02:52,960 --> 00:02:57,320
Θα περάσουν άλλες 150 μέρες
πριν το μωρό γνωρίσει τον κόσμο.
24
00:02:59,960 --> 00:03:01,440
Τόσος χρόνος χρειάζεται.
25
00:03:04,320 --> 00:03:06,120
Και χωρίς τον χρόνο,
26
00:03:06,200 --> 00:03:09,520
τίποτα στο σύμπαν μας δεν θα γεννιόταν.
27
00:03:12,720 --> 00:03:14,920
Από τον μικρότερο χιμπατζή…
28
00:03:16,920 --> 00:03:18,800
ως την πιο παλαιά μαύρη τρύπα.
29
00:03:23,680 --> 00:03:27,280
Πώς ξεκίνησε, όμως, ο χρόνος;
30
00:03:29,240 --> 00:03:32,480
Τα πάντα βιώνουν τον χρόνο
με τον ίδιο τρόπο;
31
00:03:35,000 --> 00:03:38,560
Και το ρολόι του σύμπαντός μας
θα σταματήσει ποτέ να χτυπάει;
32
00:04:02,520 --> 00:04:07,000
ΤΟ ΚΟΣΜΙΚΟ ΡΟΛΟΪ
33
00:04:09,440 --> 00:04:13,000
Η μέρα αρχίζει για έναν χιμπατζή,
όπως και για εμάς.
34
00:04:16,280 --> 00:04:17,200
Πρωινό.
35
00:04:23,680 --> 00:04:27,360
Ένα κρίσιμο γεύμα όταν τρως για δύο.
36
00:04:35,800 --> 00:04:38,760
Η Σελέστ είναι ήδη μια έμπειρη μαμά.
37
00:04:42,120 --> 00:04:46,680
Ο πρωτότοκός της, ο Απόλο,
είναι το κυρίαρχο αρσενικό της ομάδας.
38
00:04:48,800 --> 00:04:51,960
Και αργεί λίγο να πάρει μπροστά το πρωί.
39
00:04:59,120 --> 00:05:01,760
Κάθε χιμπατζής έχει διαφορετική ηλικία.
40
00:05:04,640 --> 00:05:06,960
Ο καθένας έχει ξεχωριστή προσωπικότητα.
41
00:05:09,720 --> 00:05:13,120
Όλοι, όμως, είναι πλάσματα της συνήθειας.
42
00:05:17,520 --> 00:05:19,000
Οι ζωές τους διέπονται
43
00:05:19,720 --> 00:05:22,040
από το πέρασμα του χρόνου.
44
00:05:24,520 --> 00:05:25,840
Δεν το βλέπουμε.
45
00:05:28,040 --> 00:05:29,040
Ούτε το ακούμε.
46
00:05:30,760 --> 00:05:33,400
Δεν μπορούμε να το επηρεάσουμε
με κανέναν τρόπο.
47
00:05:34,240 --> 00:05:39,480
Ωστόσο, κάθε χτύπος της καρδιάς,
κάθε επιλογή και κάθε ενέργεια,
48
00:05:39,560 --> 00:05:41,040
κάθε αδράνεια
49
00:05:42,200 --> 00:05:45,800
είναι επακόλουθο
της αδιάκοπης ροής του χρόνου.
50
00:05:47,160 --> 00:05:50,400
Μπορεί να περάσει σαν αστραπή
ή να μην έχει τελειωμό.
51
00:05:51,480 --> 00:05:54,040
Ο χρόνος όμως προχωράει πάντα μπροστά.
52
00:05:55,320 --> 00:05:57,640
Οι αστέρες κι οι πλανήτες σχηματίζονται,
53
00:05:58,520 --> 00:05:59,520
γερνούν
54
00:06:00,400 --> 00:06:01,280
και πεθαίνουν.
55
00:06:02,440 --> 00:06:05,400
Έπειτα, αναδύονται νέοι αστέρες.
56
00:06:05,480 --> 00:06:07,720
Και από μερικούς και σπάνιους,
57
00:06:07,800 --> 00:06:11,680
γεννιούνται τα πιο μυστηριώδη
αντικείμενα του σύμπαντος.
58
00:06:13,120 --> 00:06:14,320
Οι μαύρες τρύπες.
59
00:06:22,040 --> 00:06:24,840
Ο χρόνος είναι ο κοσμικός συντονιστής.
60
00:06:27,600 --> 00:06:30,600
Τίποτα δεν μπορεί να του ξεφύγει.
61
00:06:44,680 --> 00:06:49,280
Μολονότι εμείς έχουμε συσκευές
που παρακολουθούν και μετρούν τον χρόνο…
62
00:06:55,160 --> 00:06:56,400
οι χιμπατζήδες δεν έχουν.
63
00:07:04,280 --> 00:07:07,880
Η Σελέστ και η οικογένειά της
χρησιμοποιούν τον ήλιο ως οδηγό.
64
00:07:11,800 --> 00:07:14,840
Ανατέλλει και απλώνει
τις αχτίνες του στον ουρανό.
65
00:07:19,120 --> 00:07:20,120
Κινείται εκείνος…
66
00:07:23,320 --> 00:07:24,680
κινούνται κι εκείνοι.
67
00:07:31,960 --> 00:07:35,400
Οι χιμπατζήδες σπάνια
κοιμούνται δύο φορές στην ίδια φωλιά.
68
00:07:35,960 --> 00:07:39,120
Κάθε πρωί ψάχνουν φρέσκα φρούτα.
69
00:07:41,640 --> 00:07:45,280
Μετακινούνται από το ένα μέρος
της περιοχής τους στο άλλο.
70
00:07:49,120 --> 00:07:52,440
Τώρα, όμως, τα πιο ώριμα φρούτα…
71
00:07:54,840 --> 00:07:57,680
είναι στην άλλη πλευρά
μιας αχανούς πεδιάδας.
72
00:08:02,480 --> 00:08:06,240
Ο Απόλο και τα πιο δυνατά μέλη της ομάδας
προχωρούν μπροστά
73
00:08:07,160 --> 00:08:09,840
για να δουν
αν θα είναι ασφαλείς οι υπόλοιποι.
74
00:08:12,280 --> 00:08:13,440
Εκεί πέρα,
75
00:08:13,520 --> 00:08:17,240
είναι ευάλωτοι σε θηρευτές,
αντίπαλους χιμπατζήδες
76
00:08:18,160 --> 00:08:20,000
και στον ζεστό ήλιο.
77
00:08:24,160 --> 00:08:25,560
Πρέπει να είναι γρήγοροι.
78
00:08:26,840 --> 00:08:28,760
Ο χρόνος περνάει.
79
00:08:33,720 --> 00:08:36,920
Ο ήλιος που διασχίζει τον ουρανό
80
00:08:37,000 --> 00:08:40,040
αποτελεί τη βασική μονάδα χρόνου
των χιμπατζήδων.
81
00:08:43,680 --> 00:08:47,440
Από την ανατολή
μέχρι το ηλιοβασίλεμα και την ανατολή.
82
00:08:49,520 --> 00:08:51,000
Η 24ωρη μέρα.
83
00:08:54,200 --> 00:08:57,400
Η μέρα όμως δεν μετράει τον χρόνο.
84
00:08:59,160 --> 00:09:02,200
Μετράει την κίνηση.
85
00:09:08,640 --> 00:09:11,480
Καθώς ο πλανήτης μας
περιστρέφεται γύρω απ' τον άξονά του,
86
00:09:11,560 --> 00:09:18,120
το δάσος κινείται στο διάστημα
με ταχύτητα 1.600 χιλιομέτρων την ώρα.
87
00:09:20,360 --> 00:09:25,400
Η Γη χρειάζεται 24 ώρες
για να κάνει μια πλήρη περιστροφή.
88
00:09:28,280 --> 00:09:32,000
Δίνει στους χιμπατζήδες 24 ώρες κίνησης.
89
00:09:33,120 --> 00:09:36,880
Δώδεκα στον ήλιο και δώδεκα στο σκοτάδι.
90
00:09:38,520 --> 00:09:39,560
Ξανά
91
00:09:41,000 --> 00:09:42,040
και ξανά.
92
00:09:46,760 --> 00:09:52,080
Η σταθερή περιστροφή του πλανήτη μας
ρυθμίζει το κεντρικό ρολόι της Γης.
93
00:09:55,040 --> 00:09:58,200
Το χρονόμετρο
που εμπιστεύονται οι χιμπατζήδες.
94
00:10:02,480 --> 00:10:05,440
Μα αυτός ο βασικός κύκλος
που θεωρούμε δεδομένο…
95
00:10:07,320 --> 00:10:08,880
δεν είναι παγκόσμιος.
96
00:10:15,840 --> 00:10:18,480
Με την απομάκρυνση από τον πλανήτη μας,
97
00:10:20,280 --> 00:10:22,960
η 24ωρη μέρα δεν ισχύει πια.
98
00:10:27,960 --> 00:10:29,840
Πιο κοντά στον ήλιο…
99
00:10:32,080 --> 00:10:33,520
είναι ο πλανήτης Ερμής.
100
00:10:33,600 --> 00:10:35,080
ΕΡΜΗΣ
101
00:10:35,160 --> 00:10:39,000
Σε σύγκριση με εμάς,
περιστρέφεται με ρυθμό σαλιγκαριού.
102
00:10:41,000 --> 00:10:44,200
ΗΜΕΡΑ 1.408 ΩΡΩΝ
103
00:10:44,520 --> 00:10:49,760
Η γειτονική Αφροδίτη
περιστρέφεται ακόμα πιο αργά.
104
00:10:51,400 --> 00:10:54,200
Η περιστροφή γύρω απ' τον άξονά της
διαρκεί περισσότερο
105
00:10:55,520 --> 00:10:58,120
απ' ό,τι η περιστροφή γύρω από τον ήλιο.
106
00:11:00,320 --> 00:11:01,160
ΗΜΕΡΑ 5.832 ΩΡΩΝ
107
00:11:01,240 --> 00:11:06,040
Αυτό κάνει μία ημέρα της Αφροδίτης
πιο μεγάλη από έναν χρόνο.
108
00:11:06,120 --> 00:11:08,040
ΧΡΟΝΟΣ 5.390 ΩΡΩΝ
109
00:11:09,680 --> 00:11:12,720
Κάθε πλανήτης
έχει τη δική του διάρκεια ημέρας.
110
00:11:15,880 --> 00:11:19,560
ΑΡΗΣ - ΗΜΕΡΑ 25 ΩΡΩΝ
111
00:11:21,520 --> 00:11:25,680
ΚΡΟΝΟΣ - ΗΜΕΡΑ 11 ΩΡΩΝ
112
00:11:27,160 --> 00:11:30,600
ΠΟΣΕΙΔΩΝΑΣ - ΗΜΕΡΑ 17 ΩΡΩΝ
113
00:11:32,320 --> 00:11:36,040
Συμπεριλαμβανομένων και πλανητών
πέρα απ' το ηλιακό μας σύστημα.
114
00:11:40,360 --> 00:11:42,440
Εξήντα τρία έτη φωτός μακριά,
115
00:11:43,520 --> 00:11:45,600
σε τροχιά γύρω από έναν νέο αστέρα,
116
00:11:46,360 --> 00:11:48,760
είναι ο Beta Pictoris B.
117
00:11:52,520 --> 00:11:55,320
Περιστρέφεται πολύ γρήγορα.
118
00:11:58,720 --> 00:12:01,000
Διογκώνεται στα πλάγια.
119
00:12:04,720 --> 00:12:08,160
Είναι ο πιο γρήγορος
περιστρεφόμενος κόσμος που ξέρουμε.
120
00:12:10,200 --> 00:12:13,120
Εδώ, μία μέρα διαρκεί μόνο οκτώ ώρες.
121
00:12:13,200 --> 00:12:17,160
ΗΜΕΡΑ 8 ΩΡΩΝ
122
00:12:18,480 --> 00:12:23,120
Κάθε πλανήτης στο σύμπαν μας
περιστρέφεται με τη δική του ταχύτητα.
123
00:12:26,360 --> 00:12:27,760
Δισεκατομμύρια κόσμοι.
124
00:12:28,880 --> 00:12:30,760
Ο καθένας με το δικό του ρολόι
125
00:12:31,760 --> 00:12:33,800
που χτυπάει με διαφορετικό ρυθμό.
126
00:12:35,360 --> 00:12:40,880
Μα όλοι προχωρούν μπροστά
σε μια παγκόσμια κοσμική χρονική σειρά.
127
00:12:58,560 --> 00:12:59,640
Πίσω στη Γη,
128
00:13:00,640 --> 00:13:03,280
με τον ήλιο να είναι τώρα σχεδόν από πάνω,
129
00:13:05,080 --> 00:13:07,800
οι χιμπατζήδες
ξέρουν ακριβώς τι ώρα είναι.
130
00:13:17,160 --> 00:13:18,720
Είναι ώρα για μεσημεριανό.
131
00:13:31,160 --> 00:13:35,760
Και η διέλευσή τους από τη σαβάνα
γίνεται ακριβώς στην ώρα της.
132
00:13:42,680 --> 00:13:44,400
Τους έπεσε το λαχείο.
133
00:13:51,760 --> 00:13:54,680
Αυτά τα γλυκά μούρα αφρικανικής ποικιλίας
134
00:13:56,400 --> 00:13:58,560
υπάρχουν μόνο για λίγες εβδομάδες.
135
00:14:05,080 --> 00:14:08,600
Ένα σπάνιο εποχιακό δώρο από το δάσος.
136
00:14:12,680 --> 00:14:16,280
Εκεί που το μεσημέρι
είναι πολύ παραγωγική ώρα.
137
00:14:20,840 --> 00:14:24,720
Ζώα όλων των μεγεθών
φροντίζουν τις καθημερινές τους εργασίες.
138
00:14:30,000 --> 00:14:32,880
Και το καθένα
βιώνει τον χρόνο διαφορετικά.
139
00:14:37,120 --> 00:14:40,920
Για μικρά πλάσματα
με σύντομη, γρήγορη ζωή…
140
00:14:45,600 --> 00:14:48,960
το μεσημεριανό
μπορεί να είναι σαν μια ζωή.
141
00:14:54,680 --> 00:14:57,440
Για πιο αργά
και πιο μακριά ζωντανά πλάσματα,
142
00:14:58,120 --> 00:15:01,440
μία ώρα μπορεί να περάσει σε μια στιγμή.
143
00:15:08,320 --> 00:15:11,360
Όμως, είτε ζει σε υψηλή ταχύτητα
144
00:15:12,360 --> 00:15:14,120
είτε σε αργή κίνηση,
145
00:15:15,960 --> 00:15:21,120
κάθε μορφή ζωής στο δάσος
πρέπει να ακολουθεί την ίδια 24ωρη μέρα.
146
00:15:23,720 --> 00:15:26,440
Και καθώς ο κόσμος
συνεχίζει να περιστρέφεται…
147
00:15:29,400 --> 00:15:31,840
αυτές οι μέρες εξακολουθούν να περνούν.
148
00:15:33,600 --> 00:15:37,840
Υπαγορεύουν τη ζωή κάθε χιμπατζή.
149
00:15:41,440 --> 00:15:42,760
Ενός συγκεκριμένα.
150
00:15:49,960 --> 00:15:52,040
Στις 15 εβδομάδες,
151
00:15:52,880 --> 00:15:57,080
όλο το σώμα του μωρού θα μπορούσε
να χωρέσει στο χέρι της μητέρας του.
152
00:16:00,560 --> 00:16:02,440
Για να σχηματιστεί πλήρως,
153
00:16:02,520 --> 00:16:05,920
απαιτείται μια σειρά
από τέλεια χρονισμένα γεγονότα.
154
00:16:08,160 --> 00:16:10,360
Για τις επόμενες 130 μέρες,
155
00:16:11,120 --> 00:16:15,560
κάθε λεπτό,
κάθε νανοδευτερόλεπτο είναι κρίσιμο.
156
00:16:24,200 --> 00:16:30,200
Νέα κύτταρα διαιρούνται κι αναπτύσσονται
με εξαιρετική ταχύτητα και ακρίβεια.
157
00:16:34,200 --> 00:16:35,200
Αυτήν τη στιγμή
158
00:16:36,160 --> 00:16:41,760
τα εγκεφαλικά κύτταρα πολλαπλασιάζονται
με ρυθμό περίπου 15 εκατομμυρίων την ώρα.
159
00:16:51,760 --> 00:16:54,920
Όλοι μας, από τις πρώτες μας στιγμές,
160
00:16:55,800 --> 00:17:00,240
έχουμε μια βαθιά
βιολογική σχέση με τον χρόνο.
161
00:17:17,360 --> 00:17:19,200
Καθώς το φως του ήλιου χάνεται…
162
00:17:21,760 --> 00:17:24,600
οι χιμπατζήδες
αλλάζουν ενστικτωδώς ταχύτητες.
163
00:17:27,840 --> 00:17:29,200
Στη βραδινή λειτουργία.
164
00:17:39,120 --> 00:17:41,960
Το φώλιασμα είναι ένα σήμα
για όλη την ομάδα.
165
00:17:44,400 --> 00:17:47,560
Ώρα να βρουν ένα ασφαλές μέρος
για να περάσουν τη νύχτα.
166
00:18:01,400 --> 00:18:05,640
Τα κρεβάτια τους
πρέπει να είναι μαλακά, αλλά δυνατά.
167
00:18:12,200 --> 00:18:14,640
Δεν βλάπτει αν έχουν και ωραία γεύση.
168
00:18:18,880 --> 00:18:21,800
Ο ρυθμός κάθε μέρας στο δάσος
169
00:18:21,880 --> 00:18:25,360
καθορίζεται από τη θέση του ήλιου
στον ουρανό.
170
00:18:34,600 --> 00:18:37,480
Η έμφυτη αίσθηση του χρόνου
των χιμπατζήδων όμως
171
00:18:38,200 --> 00:18:40,960
έρχεται από κάτι μέσα τους.
172
00:18:49,640 --> 00:18:53,680
Βαθιά μέσα στο μυαλό τους
υπάρχει ένα βιολογικό ρολόι.
173
00:18:56,560 --> 00:18:59,520
Δέσμες νευρώνων λειτουργούν ως εκκρεμές…
174
00:19:01,840 --> 00:19:06,480
και ελέγχονται από γονίδια
που ενεργοποιούνται και απενεργοποιούνται.
175
00:19:08,560 --> 00:19:13,080
Σε έναν κύκλο
που επαναλαμβάνεται κάθε 24 ώρες.
176
00:19:16,240 --> 00:19:21,320
Αυτό το γονιδιακό ρολόι
δημιουργεί έναν κιρκάδιο ρυθμό στο σώμα
177
00:19:22,080 --> 00:19:28,200
που φθίνει και αυξάνεται συγχρονισμένα
με την περιστροφή του πλανήτη μας.
178
00:19:30,600 --> 00:19:32,040
Ελέγχει ορμόνες…
179
00:19:36,520 --> 00:19:37,640
καρδιακούς παλμούς
180
00:19:38,800 --> 00:19:40,640
και ενεργειακά επίπεδα.
181
00:19:46,200 --> 00:19:50,760
Και τώρα, τα ρολόγια του σώματος
των χιμπατζήδων στέλνουν το μήνυμα
182
00:19:52,160 --> 00:19:54,720
"Ώρα να νυστάξουμε".
183
00:19:57,960 --> 00:19:59,560
Δεν μπορούν όλοι όμως.
184
00:20:14,280 --> 00:20:17,720
Ο εγκέφαλος του μωρού της Σελέστ
συνεχίζει να σχηματίζεται.
185
00:20:20,640 --> 00:20:23,000
Αφού δεν διαθέτει εσωτερικό ρολόι,
186
00:20:23,640 --> 00:20:27,280
συγχρονίζεται
από τις ορμόνες της μητέρας του.
187
00:20:29,600 --> 00:20:33,440
Το μωρό όμως
δεν παίρνει πάντα την πληροφορία.
188
00:20:37,480 --> 00:20:39,120
Ευτυχώς για τη Σελέστ,
189
00:20:39,200 --> 00:20:40,960
λόγω της ανάπτυξης,
190
00:20:41,640 --> 00:20:44,520
το μωρό της κάποια στιγμή αποκοιμιέται.
191
00:20:59,600 --> 00:21:03,640
Ενώ οι χιμπατζήδες
κοιμούνται ψηλά στα δέντρα…
192
00:21:07,280 --> 00:21:10,680
άλλοι κάτοικοι του δάσους ξυπνούν.
193
00:21:22,720 --> 00:21:25,400
Τα ρολόγια του σώματος χτυπούν
194
00:21:25,480 --> 00:21:29,880
στα κύτταρα φυτών και ζώων
σε όλο το δάσος.
195
00:21:38,320 --> 00:21:43,520
Τα γονιδιακά ρολόγια εξελίχθηκαν
πριν από δυόμισι δισεκατομμύρια χρόνια
196
00:21:43,600 --> 00:21:45,680
στα πρώτα ζωντανά κύτταρα.
197
00:21:48,080 --> 00:21:52,880
Όσοι μπορούσαν να προβλέψουν το φως και
το σκοτάδι μιας ημέρας είχαν πλεονέκτημα.
198
00:21:56,160 --> 00:21:58,000
Και καθώς εξελίχθηκε η ζωή,
199
00:21:59,240 --> 00:22:01,880
συγχρονίστηκε με την κίνηση της Γης.
200
00:22:02,880 --> 00:22:04,680
Με αποτέλεσμα σήμερα
201
00:22:04,760 --> 00:22:09,480
αυτά τα ρολόγια να υπάρχουν
σχεδόν σε όλα τα πλάσματα στη Γη.
202
00:22:13,640 --> 00:22:16,440
Αν και μερικά πλάσματα
προτιμούν τη μέρα κι άλλα τη νύχτα…
203
00:22:22,320 --> 00:22:26,200
όλη η ζωή χτυπάει στον ίδιο ρυθμό.
204
00:22:28,720 --> 00:22:30,960
Χάρη στα κυτταρικά ρολόγια
205
00:22:31,040 --> 00:22:36,280
που χτυπούν συγχρονισμένα
με την περιστροφή της Γης.
206
00:22:53,000 --> 00:22:55,240
Καθώς το χθες γίνεται ανάμνηση…
207
00:22:58,040 --> 00:23:00,600
μια νέα μέρα ξεκινάει στο δάσος.
208
00:23:09,560 --> 00:23:11,000
Ένας φρέσκος κύκλος,
209
00:23:12,760 --> 00:23:17,160
ωστόσο, κανένα ρολόι
δεν μπορεί πραγματικά να ρυθμιστεί ξανά.
210
00:23:24,720 --> 00:23:29,240
Και υπάρχουν διακριτικά στοιχεία
σε όλο το δάσος που αποκαλύπτουν τον λόγο.
211
00:23:32,440 --> 00:23:35,680
Τίποτα δεν είναι σήμερα
212
00:23:36,320 --> 00:23:38,040
το ίδιο με χθες.
213
00:23:42,280 --> 00:23:44,800
Ιδίως ο Απόλο,
214
00:23:45,720 --> 00:23:49,160
που φαίνεται να ξύπνησε στραβά.
215
00:23:57,600 --> 00:23:59,320
Όταν είναι κακόκεφος…
216
00:24:03,200 --> 00:24:07,840
οι υπόλοιποι στην ομάδα
πρέπει να κρατήσουν χαμηλό προφίλ.
217
00:24:26,720 --> 00:24:29,680
Σύντομα θα βρει στόχο
να ξεσπάσει την οργή του.
218
00:24:40,680 --> 00:24:44,120
Κάποιοι μικρότεροι χιμπατζήδες
βρήκαν μέλι για πρωινό.
219
00:24:56,680 --> 00:25:00,360
Και ξέχασαν να καλέσουν τον Απόλο.
220
00:25:14,640 --> 00:25:19,320
Σύντομα μαθαίνεις ότι δεν πρέπει ποτέ
να εκνευρίζεις το κυρίαρχο αρσενικό.
221
00:25:26,880 --> 00:25:28,440
Τον δάγκωσε άσχημα.
222
00:25:32,280 --> 00:25:34,880
Ευτυχώς, δεν είναι πολύ σοβαρό.
223
00:25:43,200 --> 00:25:46,600
Με λίγη φροντίδα, η πληγή θα επουλωθεί.
224
00:25:49,360 --> 00:25:53,240
Οι πληγές όμως αφήνουν σημάδια
225
00:25:54,160 --> 00:25:56,120
χαραγμένα στο σώμα των χιμπατζήδων.
226
00:25:57,440 --> 00:25:59,560
Ανεξίτηλα σημάδια του παρελθόντος
227
00:26:00,200 --> 00:26:03,840
που αποκαλύπτουν τη μοναδική
παγκόσμια αλήθεια για τον χρόνο.
228
00:26:07,280 --> 00:26:08,560
Έχει κατεύθυνση.
229
00:26:10,640 --> 00:26:13,080
Δεν μπορείς να επιστρέψεις στον χρόνο,
230
00:26:14,640 --> 00:26:17,320
μόνο μπροστά στο μέλλον.
231
00:26:20,800 --> 00:26:22,920
Αυτό είναι το βέλος του χρόνου,
232
00:26:24,200 --> 00:26:27,840
και αφήνει σημάδια στα πάντα,
233
00:26:28,520 --> 00:26:29,480
σε όλη τη Γη
234
00:26:31,240 --> 00:26:32,320
και πιο πέρα.
235
00:26:41,160 --> 00:26:46,560
Το φεγγάρι μας είναι γεμάτο σημάδια μαχών
που διηγούνται ιστορίες αρχαίων γεγονότων.
236
00:26:56,480 --> 00:26:57,920
Το ίδιο κι οι πλανήτες.
237
00:26:59,520 --> 00:27:01,600
ΕΡΜΗΣ
238
00:27:01,680 --> 00:27:08,200
Οι επιφάνειές τους μαρτυρούν
βομβαρδισμό από αστεροειδείς και κομήτες.
239
00:27:08,280 --> 00:27:10,720
ΑΡΗΣ
240
00:27:15,040 --> 00:27:19,120
Ο πιο εντυπωσιακός κρατήρας κρούσης
στο ηλιακό σύστημα όμως
241
00:27:20,680 --> 00:27:23,080
ανήκει σε ένα φεγγάρι του Κρόνου.
242
00:27:23,320 --> 00:27:24,400
ΜΙΜΑΣ
243
00:27:24,480 --> 00:27:25,480
Τον Μίμα.
244
00:27:27,880 --> 00:27:32,680
Ο κρατήρας Herschel
έχει διάμετρο 130 χιλιόμετρα.
245
00:27:38,280 --> 00:27:41,000
Ό,τι κι αν δημιούργησε
το τεράστιο αυτό σημάδι…
246
00:27:43,000 --> 00:27:46,280
λίγο έλειψε να διαλύσει το φεγγάρι.
247
00:28:04,000 --> 00:28:06,200
Ο Μίμας μαρτυρά το γεγονός.
248
00:28:07,840 --> 00:28:10,480
Τέτοια γεγονότα όμως είναι μη αναστρέψιμα.
249
00:28:14,960 --> 00:28:15,800
ΓΗ
250
00:28:15,880 --> 00:28:19,360
Και διαφοροποιούν
το παρελθόν από το παρόν.
251
00:28:21,600 --> 00:28:22,440
ΜΑΥΡΙΤΑΝΙΑ
252
00:28:22,520 --> 00:28:24,760
Οι κρατήρες πρόσκρουσης
είναι χρονοσφραγίδες
253
00:28:26,360 --> 00:28:28,840
που σηματοδοτούν
μια μοναδική στιγμή στην ιστορία.
254
00:28:28,920 --> 00:28:32,880
21.000 ΕΤΩΝ
255
00:28:32,960 --> 00:28:36,720
ΗΠΑ
256
00:28:37,400 --> 00:28:40,360
Δεν μπορούμε να επιστρέψουμε
στη στιγμή που δημιουργήθηκαν.
257
00:28:40,440 --> 00:28:43,880
50.000 ΕΤΩΝ
258
00:28:43,960 --> 00:28:47,400
Μπορούμε όμως να βρούμε
ίχνη από γεγονότα του παρελθόντος…
259
00:28:47,480 --> 00:28:48,320
ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ
260
00:28:49,040 --> 00:28:51,480
και να χαρτογραφήσουμε
μια πορεία στον χρόνο.
261
00:28:51,560 --> 00:28:53,680
142 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΩΝ ΕΤΩΝ
262
00:28:56,640 --> 00:28:58,200
Πριν από τους κρατήρες.
263
00:28:59,640 --> 00:29:01,040
Πριν από τους πλανήτες.
264
00:29:01,840 --> 00:29:03,560
Πριν από τους αστέρες.
265
00:29:05,000 --> 00:29:07,680
Πίσω σε μια πολύ παλιά εποχή.
266
00:29:11,000 --> 00:29:14,320
13,8 ΔΙΣΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΩΝ ΕΤΩΝ
267
00:29:14,400 --> 00:29:17,400
Το σύμπαν μας είχε μια αρχή.
268
00:29:21,840 --> 00:29:25,040
Μια πολύ μεγάλη έκρηξη…
269
00:29:27,360 --> 00:29:29,800
που δημιούργησε τρισδιάστατο χώρο
270
00:29:31,280 --> 00:29:32,560
και χρόνο.
271
00:29:36,880 --> 00:29:40,240
Αλλά ο χώρος και ο χρόνος
δεν διαχωρίζονται.
272
00:29:41,800 --> 00:29:44,840
Ο χρόνος είναι συνυφασμένος με το σύμπαν.
273
00:29:49,000 --> 00:29:54,120
Συνδέεται με το διάστημα
ως η τέταρτη διάσταση του σύμπαντος.
274
00:29:56,440 --> 00:29:59,880
Η Μεγάλη Έκρηξη έβαλε
σε λειτουργία το ρολόι του σύμπαντος.
275
00:30:02,920 --> 00:30:05,280
Προωθώντας τα πάντα στο μέλλον.
276
00:30:09,040 --> 00:30:13,120
Δημιούργησε το βέλος του χρόνου.
277
00:30:18,640 --> 00:30:22,000
Από τις πρώτες στιγμές του σύμπαντός μας…
278
00:30:32,360 --> 00:30:34,640
μας ωθεί όλους στο μέλλον,
279
00:30:35,720 --> 00:30:38,200
είναι η αιτία που όλα μεγαλώνουν,
280
00:30:39,640 --> 00:30:40,480
γερνούν…
281
00:30:42,440 --> 00:30:43,400
και αλλάζουν.
282
00:30:45,560 --> 00:30:49,120
Από την παιδική ηλικία ως την ενηλικίωση,
283
00:30:50,400 --> 00:30:54,080
το ταξίδι όλων στη ζωή
είναι προς την ίδια κατεύθυνση.
284
00:30:55,640 --> 00:30:58,400
Γερνάμε μέρα με τη μέρα.
285
00:30:59,960 --> 00:31:02,800
Και με την ηλικία έρχεται η σοφία,
286
00:31:04,200 --> 00:31:08,240
καθώς η νεανική αθωότητα
αντικαθίσταται από την εμπειρία.
287
00:31:13,120 --> 00:31:17,520
Το βέλος του χρόνου μάς οδηγεί
σε αυτά τα στάδια της ζωής.
288
00:31:21,880 --> 00:31:23,080
Μας διαμορφώνει.
289
00:31:25,800 --> 00:31:27,600
Καθορίζει το ποιοι είμαστε.
290
00:31:31,000 --> 00:31:32,640
Από τις πρώτες στιγμές μας,
291
00:31:34,680 --> 00:31:35,920
ως τις τελευταίες.
292
00:31:41,880 --> 00:31:44,520
Οι χιμπατζήδες σπάνια ζουν μετά τα 40.
293
00:31:49,200 --> 00:31:50,920
Τίποτα δεν είναι αθάνατο.
294
00:31:58,480 --> 00:32:03,360
Ό,τι υπάρχει στο σύμπαν
έχει πεπερασμένη διάρκεια ζωής.
295
00:32:08,680 --> 00:32:11,960
Όπως ίσως και το ίδιο το σύμπαν.
296
00:32:19,600 --> 00:32:23,600
Σήμερα οι γαλαξίες είναι γεμάτοι αστέρες.
297
00:32:27,280 --> 00:32:30,960
Το 95% των αστέρων, όμως, που θα υπάρξει
298
00:32:31,600 --> 00:32:33,520
έχει ήδη γεννηθεί.
299
00:32:38,720 --> 00:32:41,400
Έτσι, καθώς το σύμπαν
ταξιδεύει στο μέλλον,
300
00:32:42,800 --> 00:32:46,160
οι αστέρες, ένας προς έναν,
301
00:32:46,880 --> 00:32:47,920
θα σβήσουν,
302
00:32:50,320 --> 00:32:55,280
αφήνοντας το σύμπαν αντιμέτωπο
με ένα παντοτινά σκοτεινό μέλλον,
303
00:32:56,840 --> 00:32:58,800
για τρισεκατομμύρια,
304
00:32:59,400 --> 00:33:03,160
για χιλιάδες δισεκατομμύρια χρόνια,
δηλαδή.
305
00:33:09,400 --> 00:33:11,640
Η ηλικία του αστρικού φωτός
306
00:33:11,720 --> 00:33:16,360
θα ακολουθήσει
μια μαύρη εποχή με μαύρες τρύπες.
307
00:33:22,920 --> 00:33:28,000
Αυτά τα τέρατα τρέφονται με τα κατάλοιπα
νεκρών αστέρων και πλανητών.
308
00:33:29,560 --> 00:33:31,040
Και έτσι,
309
00:33:31,120 --> 00:33:36,320
η αυξανόμενη βαρύτητά τους
σημαδεύει τον ίδιο τον ιστό του σύμπαντος.
310
00:33:43,080 --> 00:33:46,480
Διαστρεβλώνοντας
τόσο τον χώρο όσο και τον χρόνο.
311
00:33:48,760 --> 00:33:53,080
Η άκρη μιας μαύρης τρύπας,
που λέγεται ορίζοντας γεγονότων,
312
00:33:54,240 --> 00:33:57,560
είναι μια περιοχή
όπου η βαρύτητα έχει γίνει τόσο δυνατή,
313
00:33:58,240 --> 00:34:03,880
και ο χρόνος έχει επιβραδύνει τόσο,
που σχεδόν έχει σταματήσει.
314
00:34:08,920 --> 00:34:12,840
Ούτε οι μαύρες τρύπες, όμως,
δεν ξεφεύγουν από το βέλος του χρόνου.
315
00:34:15,040 --> 00:34:16,920
Στο πολύ μακρινό μέλλον…
316
00:34:21,080 --> 00:34:24,560
όταν δεν θα υπάρχουν αστέρες
ή πλανήτες για να καταναλωθούν,
317
00:34:25,920 --> 00:34:27,600
θα αρχίσουν να λιμοκτονούν.
318
00:34:32,800 --> 00:34:34,000
Και αργά αργά…
319
00:34:36,680 --> 00:34:37,920
πολύ αργά,
320
00:34:39,720 --> 00:34:40,840
θα συρρικνωθούν.
321
00:34:46,360 --> 00:34:47,600
Όταν πεθάνουν,
322
00:34:48,120 --> 00:34:50,640
κανείς δεν ξέρει τι θα ακολουθήσει.
323
00:34:52,920 --> 00:34:58,080
Μπορεί όμως
να είναι το τέλος του σύμπαντός μας.
324
00:35:07,400 --> 00:35:11,760
Εδώ στη Γη, κανείς μας δεν μπορεί
να επιβραδύνει το πέρασμα του χρόνου.
325
00:35:16,000 --> 00:35:20,360
Και μια θεία της Σελέστ
φτάνει στο τέλος του δικού της χρόνου.
326
00:35:24,280 --> 00:35:28,040
Αποχωρεί από την ομάδα
και πηγαίνει στο δάσος μόνη.
327
00:35:35,800 --> 00:35:37,920
Έχει ζήσει πολλά χρόνια.
328
00:35:41,200 --> 00:35:44,280
Μα αυτή η μέρα θα είναι η τελευταία της.
329
00:36:03,760 --> 00:36:06,560
Ενώ ο κόσμος συνεχίζει να περιστρέφεται,
330
00:36:07,920 --> 00:36:08,840
το σώμα της
331
00:36:09,680 --> 00:36:11,120
μένει ακίνητο.
332
00:36:23,320 --> 00:36:26,240
Ο χρόνος, όμως,
δεν μας οδηγεί μόνο προς το τέλος.
333
00:36:30,360 --> 00:36:32,480
Δημιουργεί και αρχές.
334
00:36:37,280 --> 00:36:40,880
Καθώς οι μέρες
γίνονται βδομάδες και οι βδομάδες μήνες,
335
00:36:42,560 --> 00:36:45,640
οι αλλαγές είναι μεγάλες
για έναν ξεχωριστό χιμπατζή.
336
00:36:59,600 --> 00:37:01,600
Χαιρετήστε την Κόσμο.
337
00:37:06,040 --> 00:37:09,160
Ο εγκέφαλος και τα άκρα της
έχουν σχηματιστεί πλήρως.
338
00:37:10,720 --> 00:37:13,560
Και τα μάτια της
είναι έτοιμα να δουν τον κόσμο.
339
00:37:21,880 --> 00:37:25,280
Είναι αδύνατον να ξέρουμε
την ακριβή ώρα της γέννησής της.
340
00:37:26,560 --> 00:37:29,400
Μπορεί όμως να γεννηθεί οποιαδήποτε μέρα.
341
00:37:36,040 --> 00:37:38,800
Είναι στη μήτρα για οκτώ μήνες.
342
00:37:40,240 --> 00:37:43,560
Το ταξίδι της, όμως,
ξεκίνησε πριν από πολύ καιρό.
343
00:37:46,000 --> 00:37:50,600
Τα στοιχεία που την έκαναν
προήλθαν από αστέρες που πέθαναν.
344
00:37:52,520 --> 00:37:54,840
Το νερό που ρέει στο σώμα της
345
00:37:56,680 --> 00:37:58,760
προήλθε από μακρινούς κόσμους.
346
00:38:00,400 --> 00:38:03,280
Η ενέργεια που κινεί τους μυς της
347
00:38:04,800 --> 00:38:07,040
προήλθε από την καρδιά του ήλιου μας.
348
00:38:09,720 --> 00:38:13,040
Ωστόσο υπάρχει
και το πιο μυστηριώδες στοιχείο.
349
00:38:13,720 --> 00:38:18,200
Αυτό που άρχισε να χτυπάει
13,8 δισεκατομμύρια χρόνια πριν.
350
00:38:22,280 --> 00:38:25,040
Αυτό που οδήγησε όλα τα άλλα στοιχεία
351
00:38:25,760 --> 00:38:27,120
σε αυτήν τη στιγμή.
352
00:38:30,120 --> 00:38:31,240
Σε αυτό το μέρος.
353
00:38:33,960 --> 00:38:35,360
Σε αυτόν τον πλανήτη.
354
00:38:44,720 --> 00:38:46,320
Άλλη μια ανατολή,
355
00:38:46,960 --> 00:38:47,920
άλλο ένα πρωί.
356
00:38:53,240 --> 00:38:54,320
Κι αυτό…
357
00:38:56,160 --> 00:38:57,520
είναι πολύ ξεχωριστό.
358
00:39:08,120 --> 00:39:10,600
Καλώς ήρθες στη Γη, Κόσμο.
359
00:39:15,440 --> 00:39:18,680
Αυτή η πολύτιμη στιγμή
δεν θα επαναληφθεί για τη Σελέστ.
360
00:39:19,480 --> 00:39:22,760
Το ταξίδι της Κόσμο, όμως, μόλις ξεκίνησε.
361
00:39:26,000 --> 00:39:28,280
Θα πάρει περίπου τρεις μήνες
362
00:39:28,360 --> 00:39:32,040
για να συγχρονιστεί το ρολόι
του σώματός μας με τον ρυθμό του πλανήτη,
363
00:39:33,840 --> 00:39:36,520
έναν χρόνο για να επικοινωνήσει,
364
00:39:38,080 --> 00:39:42,680
και ίσως 15 χρόνια
μέχρι να αναπτυχθεί πλήρως.
365
00:39:45,760 --> 00:39:48,080
Υπάρχουν πάρα πολλά πράγματα μπροστά.
366
00:39:56,320 --> 00:39:57,600
Όπως η Κόσμο,
367
00:39:58,360 --> 00:40:01,360
έτσι και το σύμπαν μας
είναι ακόμα σε βρεφικό στάδιο,
368
00:40:02,400 --> 00:40:06,640
στην αρχή μιας απίστευτα μεγάλης ζωής.
369
00:40:08,680 --> 00:40:11,920
Ζούμε στην εποχή του αστρικού φωτός.
370
00:40:14,200 --> 00:40:19,160
Μια στιγμή που το βέλος του χρόνου
γέμισε το σύμπαν με ομορφιά…
371
00:40:22,440 --> 00:40:23,400
και θαύμα.
372
00:40:32,360 --> 00:40:34,520
Μα είναι ένα σύντομο χρονικό διάστημα
373
00:40:35,440 --> 00:40:39,200
που δεν θα επαναληφθεί
στην ιστορία του σύμπαντός μας.
374
00:40:45,320 --> 00:40:48,160
Ουδείς μπορεί να επιβραδύνει
το πέρασμα του χρόνου,
375
00:40:49,080 --> 00:40:50,760
ούτε πρέπει να προσπαθήσουμε.
376
00:40:55,280 --> 00:40:56,920
Διότι χωρίς τον χρόνο,
377
00:40:58,120 --> 00:40:59,520
δεν θα υπήρχε το τώρα.
378
00:41:06,720 --> 00:41:08,200
Καμία σημαντική στιγμή.
379
00:41:17,280 --> 00:41:18,920
Καθόλου στιγμές. Τελεία.
380
00:41:24,600 --> 00:41:25,720
Χωρίς τον χρόνο…
381
00:41:27,800 --> 00:41:29,160
δεν θα υπήρχε ζωή.
382
00:41:41,320 --> 00:41:44,120
Στη συνέχεια
στην ιστορία του σύμπαντός μας,
383
00:41:45,800 --> 00:41:47,440
οι εποχές της Γης.
384
00:41:48,960 --> 00:41:51,760
Όπως μια αρκούδα
που μεγαλώνει τα μικρά της,
385
00:41:53,120 --> 00:41:56,680
έτσι βιώνουμε όλοι τις ετήσιες
μεταμορφώσεις του πλανήτη μας.
386
00:41:59,760 --> 00:42:02,320
Τι δημιούργησε, όμως, τις εποχές της Γης;
387
00:42:05,760 --> 00:42:08,840
Πώς συνδέονται
με τον σχηματισμό του φεγγαριού μας;
388
00:42:09,920 --> 00:42:15,680
Και γιατί μόνο ο πλανήτης μας
έχει τις κατάλληλες συνθήκες για ζωή;
389
00:42:48,480 --> 00:42:50,920
Υποτιτλισμός: Μάρθα Σιαμέτη