1
00:00:29,520 --> 00:00:31,320
Giờ là buổi sáng trong rừng.
2
00:00:32,520 --> 00:00:35,120
Và với đàn tinh tinh này,
3
00:00:35,200 --> 00:00:37,040
đã đến lúc ra khỏi giường
4
00:00:37,120 --> 00:00:39,000
và bắt đầu ngày mới.
5
00:00:45,960 --> 00:00:49,640
Nhưng khi bạn
ngủ trong chiếc tổ cao 40 mét
6
00:00:51,080 --> 00:00:53,320
thì việc này hơi khó.
7
00:01:12,880 --> 00:01:17,120
Thói quen buổi sáng này
đã diễn ra rất đều đặn
8
00:01:18,560 --> 00:01:20,320
qua vô số thế hệ.
9
00:01:25,680 --> 00:01:30,240
Nhịp điệu được điều khiển bởi một trong
những đặc tính bí ẩn nhất của vũ trụ.
10
00:01:38,160 --> 00:01:39,000
Thời gian.
11
00:01:41,920 --> 00:01:46,800
Thời gian đóng vai trò cực kỳ quan trọng
với một con tinh tinh cái.
12
00:01:49,320 --> 00:01:51,120
Celeste đã ngoài 30 tuổi
13
00:01:52,720 --> 00:01:55,160
và bên trong nó
có chiếc đồng hồ đang chạy.
14
00:01:59,840 --> 00:02:03,840
Một chiếc đồng hồ được đặt
cách đây 13,8 tỉ năm.
15
00:02:14,720 --> 00:02:16,800
Từ Vụ Nổ Lớn là các nguyên tử…
16
00:02:20,040 --> 00:02:21,000
và năng lượng,
17
00:02:22,440 --> 00:02:25,800
đã di chuyển khắp không gian rộng lớn.
18
00:02:31,280 --> 00:02:32,760
Và những thành phần này
19
00:02:34,040 --> 00:02:35,720
này đang tập hợp lại…
20
00:02:38,520 --> 00:02:40,720
để tạo ra một sự sống mới.
21
00:02:44,600 --> 00:02:48,760
Trong tử cung của Celeste,
một chú tinh tinh nhỏ đang hình thành.
22
00:02:52,960 --> 00:02:57,320
Phải 150 ngày nữa
em bé này mới chào đời.
23
00:02:59,960 --> 00:03:01,520
Đó là thời gian cần thiết.
24
00:03:04,320 --> 00:03:06,120
Và không có thời gian,
25
00:03:06,200 --> 00:03:09,440
không gì trong vũ trụ của chúng ta
sẽ được sinh ra.
26
00:03:12,720 --> 00:03:14,920
Từ chú tinh tinh nhỏ nhất…
27
00:03:16,920 --> 00:03:18,800
nhất đến lỗ đen cổ xưa nhất.
28
00:03:23,680 --> 00:03:27,280
Nhưng thời gian bắt đầu thế nào?
29
00:03:29,240 --> 00:03:32,480
Có phải mọi thứ
đều trải qua thời gian theo cùng một cách?
30
00:03:35,000 --> 00:03:38,440
Liệu đồng hồ vũ trụ của ta
có bao giờ ngừng hoạt động?
31
00:04:02,520 --> 00:04:07,000
ĐỒNG HỒ VŨ TRỤ
32
00:04:09,440 --> 00:04:13,240
Một ngày bắt đầu với
một con tinh tinh cũng gần giống chúng ta.
33
00:04:16,280 --> 00:04:17,200
Ăn sáng.
34
00:04:23,680 --> 00:04:27,360
Một bữa ăn rất quan trọng
khi bạn ăn cho hai người.
35
00:04:35,800 --> 00:04:38,760
Celeste đã là một bà mẹ giàu kinh nghiệm.
36
00:04:42,120 --> 00:04:46,560
Con đầu lòng Apollo của nó,
là con đực đầu đàn.
37
00:04:48,800 --> 00:04:51,960
Và nó có thể bắt đầu hơi chậm
vào buổi sáng.
38
00:04:59,120 --> 00:05:01,760
Mỗi con tinh tinh ở một độ tuổi khác nhau.
39
00:05:04,640 --> 00:05:06,960
Mỗi con có cá tính riêng biệt.
40
00:05:09,720 --> 00:05:13,120
Nhưng tất cả chúng
đều sinh hoạt theo thói quen.
41
00:05:17,520 --> 00:05:21,920
Cuộc sống của chúng
bị chi phối bởi thời gian trôi qua.
42
00:05:24,520 --> 00:05:25,840
Chúng ta không thể thấy nó.
43
00:05:28,040 --> 00:05:29,040
Hay nghe thấy nó.
44
00:05:30,760 --> 00:05:33,400
Chúng ta không thể can thiệp nó
bằng bất cứ cách nào.
45
00:05:34,240 --> 00:05:39,480
Thế mà mọi nhịp tim,
mọi lựa chọn và hành động,
46
00:05:39,560 --> 00:05:45,800
hay không hành động đều là hệ quả
của dòng chảy thời gian không ngừng nghỉ.
47
00:05:47,160 --> 00:05:50,400
Nó có thể trôi vèo hay dài lê thê.
48
00:05:51,480 --> 00:05:54,040
Nhưng thời gian không ngừng trôi đi.
49
00:05:55,320 --> 00:06:00,920
Các ngôi sao và hành tinh
hình thành, già đi và chết đi.
50
00:06:02,440 --> 00:06:04,960
Do đó mà những ngôi sao mới xuất hiện.
51
00:06:05,480 --> 00:06:07,720
Và từ vài ngôi sao hiếm hoi,
52
00:06:07,800 --> 00:06:11,600
những vật thể bí ẩn nhất
trong vũ trụ được sinh ra.
53
00:06:13,120 --> 00:06:14,320
Những lỗ đen.
54
00:06:22,040 --> 00:06:24,840
Thời gian là người chỉ huy vũ trụ.
55
00:06:27,600 --> 00:06:30,520
Không gì thoát được vòng kiềm tỏa của nó.
56
00:06:44,680 --> 00:06:49,240
Mặc dù chúng ta có thiết bị
có thể theo dõi và đo thời gian,
57
00:06:54,880 --> 00:06:55,800
tinh tinh thì không.
58
00:07:04,280 --> 00:07:07,800
Celeste và gia đình nó
dùng mặt trời để định hướng.
59
00:07:11,800 --> 00:07:14,760
Lên cao và di chuyển trên trời.
60
00:07:19,120 --> 00:07:20,120
Khi nó di chuyển,
61
00:07:23,200 --> 00:07:24,080
chúng cũng vậy.
62
00:07:31,960 --> 00:07:35,080
Tinh tinh hiếm khi ngủ hai lần
ở cùng một chiếc tổ.
63
00:07:35,960 --> 00:07:39,040
Mỗi sáng, chúng đi tìm trái cây tươi.
64
00:07:41,640 --> 00:07:45,280
Đi từ một phần địa bàn này
đến phần địa bàn kia của chúng.
65
00:07:49,120 --> 00:07:52,320
Nhưng lúc này, quả chín nhất…
66
00:07:54,840 --> 00:07:57,640
ở phía bên kia của một bãi đất trống.
67
00:08:02,480 --> 00:08:06,240
Apollo và những thành viên
khỏe nhất đàn đi trước
68
00:08:07,160 --> 00:08:09,480
để đảm bảo an toàn cho những con khác.
69
00:08:12,280 --> 00:08:13,440
Ngoài trời,
70
00:08:13,520 --> 00:08:17,240
chúng dễ bị tấn công
bởi thú ăn thịt, tinh tinh đối thủ
71
00:08:18,160 --> 00:08:20,160
và sức nóng của mặt trời đang lên.
72
00:08:24,160 --> 00:08:25,560
Chúng cần phải khẩn trương.
73
00:08:26,840 --> 00:08:28,760
Thời gian đang trôi.
74
00:08:33,720 --> 00:08:36,920
Mặt trời di chuyển qua bầu trời
75
00:08:37,000 --> 00:08:39,720
tạo thành đơn vị thời gian cơ bản
của tinh tinh.
76
00:08:43,680 --> 00:08:47,440
Từ bình minh đến hoàng hôn
và trở lại bình minh.
77
00:08:49,520 --> 00:08:51,000
Hai mươi tư giờ một ngày.
78
00:08:54,200 --> 00:08:57,400
Nhưng thực ra, một ngày
không hề là thước đo thời gian.
79
00:08:59,160 --> 00:09:02,200
Nó là thước đo chuyển động.
80
00:09:08,640 --> 00:09:11,480
Khi hành tinh của chúng ta
quay theo trục của nó,
81
00:09:11,560 --> 00:09:18,120
khu rừng di chuyển trong không gian
với tốc độ 1.600 km/h.
82
00:09:20,360 --> 00:09:25,400
Mất 24 giờ để Trái Đất quay hết một vòng.
83
00:09:28,280 --> 00:09:32,000
Cho lũ tinh tinh 24 giờ di chuyển.
84
00:09:33,120 --> 00:09:36,880
Mười hai giờ trong ánh nắng
và mười hai giờ trong bóng tối.
85
00:09:38,560 --> 00:09:41,680
Cứ thế lặp lại.
86
00:09:46,800 --> 00:09:52,080
Chính vòng quay ổn định của hành tinh
đã thiết lập đồng hồ tổng của Trái Đất.
87
00:09:55,040 --> 00:09:58,200
Và là máy chấm công đáng tin cậy
của tinh tinh.
88
00:10:02,480 --> 00:10:05,360
Nhưng chu trình thiết yếu
mà ta coi là hiển nhiên này…
89
00:10:07,320 --> 00:10:09,240
không tồn tại trong toàn vũ trụ.
90
00:10:15,840 --> 00:10:18,480
Ngay khi ta rời khỏi hành tinh quê hương,
91
00:10:20,280 --> 00:10:22,960
không còn có ngày 24 giờ nữa.
92
00:10:27,960 --> 00:10:29,840
Bay gần mặt trời nhất…
93
00:10:32,080 --> 00:10:33,520
là hành tinh sao Thủy.
94
00:10:33,600 --> 00:10:35,080
SAO THỦY
95
00:10:35,160 --> 00:10:39,000
So với chúng ta,
nó quay với tốc độ ốc sên.
96
00:10:41,000 --> 00:10:44,200
1408 GIỜ MỘT NGÀY
97
00:10:44,520 --> 00:10:49,760
Sao Kim, hàng xóm của chúng ta
còn quay chậm hơn.
98
00:10:51,400 --> 00:10:54,200
Mất nhiều thời gian hơn
để nó quay trên trục của mình
99
00:10:55,520 --> 00:10:57,760
so với thời gian quay quanh mặt trời.
100
00:11:00,920 --> 00:11:06,040
Khiến ngày của Sao Kim dài hơn năm của nó.
101
00:11:09,680 --> 00:11:12,640
Mỗi hành tinh có độ dài ngày riêng biệt.
102
00:11:15,880 --> 00:11:19,560
SAO HỎA 25 GIỜ MỘT NGÀY
103
00:11:21,520 --> 00:11:25,680
SAO THỔ 11 GIỜ MỘT NGÀY
104
00:11:27,160 --> 00:11:30,600
SAO HẢI VƯƠNG 17 GIỜ MỘT NGÀY
105
00:11:32,320 --> 00:11:36,040
Bao gồm cả những hành tinh
vượt xa hệ mặt trời của ta.
106
00:11:40,360 --> 00:11:42,440
Cách 63 năm ánh sáng,
107
00:11:43,520 --> 00:11:45,480
quay quanh một ngôi sao non trẻ,
108
00:11:46,360 --> 00:11:48,640
là Beta Pictoris B.
109
00:11:52,520 --> 00:11:55,240
Nó quay rất nhanh.
110
00:11:58,720 --> 00:12:01,000
Nó phình ra hai bên.
111
00:12:04,720 --> 00:12:08,160
Đó là thế giới quay nhanh nhất
mà chúng ta biết.
112
00:12:10,200 --> 00:12:13,120
Ở đây, một ngày chỉ kéo dài tám tiếng.
113
00:12:13,200 --> 00:12:17,160
8 GIỜ MỘT NGÀY
114
00:12:18,480 --> 00:12:23,120
Mọi hành tinh trong vũ trụ
đều quay với tốc độ riêng.
115
00:12:26,360 --> 00:12:27,760
Hàng tỉ thế giới.
116
00:12:28,880 --> 00:12:30,720
Mỗi thế giới đều có đồng hồ riêng
117
00:12:31,760 --> 00:12:33,800
trôi qua theo nhịp điệu riêng.
118
00:12:35,360 --> 00:12:40,880
Nhưng tất cả đều tiến về phía trước
trên một dòng thời gian vũ trụ.
119
00:12:58,560 --> 00:12:59,640
Trở lại Trái Đất,
120
00:13:00,640 --> 00:13:03,120
với mặt trời gần như chiếu thẳng trên đầu,
121
00:13:05,080 --> 00:13:07,560
lũ tinh tinh biết chính xác
giờ là mấy giờ.
122
00:13:17,160 --> 00:13:18,360
Đến giờ ăn trưa.
123
00:13:31,160 --> 00:13:35,760
Và cuộc vượt thảo nguyên của chúng
đã được căn giờ hoàn hảo.
124
00:13:42,680 --> 00:13:44,400
Chúng đã trúng mánh.
125
00:13:51,760 --> 00:13:54,680
Những quả mọng ngọt
của cây nho châu Phi này
126
00:13:56,400 --> 00:13:58,560
chỉ có trong vài tuần.
127
00:14:05,080 --> 00:14:08,600
Một món quà quý hiếm theo mùa của rừng.
128
00:14:12,680 --> 00:14:16,280
Giữa ngày là lúc làm việc hiệu quả.
129
00:14:20,840 --> 00:14:24,640
Động vật đủ loại lớn bé
đang lo làm công việc hàng ngày của chúng.
130
00:14:30,000 --> 00:14:32,880
Mỗi loài trải nghiệm thời gian
theo cách khác nhau.
131
00:14:37,120 --> 00:14:40,800
Với những sinh vật nhỏ bé
có vòng đời nhanh và ngắn,
132
00:14:45,600 --> 00:14:48,960
Bữa trưa có cảm giác như cả đời.
133
00:14:54,680 --> 00:14:57,440
Với những sinh vật chậm và sống lâu hơn,
134
00:14:58,120 --> 00:15:01,280
một giờ có thể trôi qua trong chớp mắt.
135
00:15:08,320 --> 00:15:11,360
Nhưng dù bạn sống ở tốc độ cao
136
00:15:12,360 --> 00:15:14,120
hay theo chuyển động chậm,
137
00:15:15,960 --> 00:15:21,000
tất cả sự sống trong rừng phải tuân theo
cùng 24 giờ trong một ngày đó.
138
00:15:23,720 --> 00:15:25,920
Và khi thế giới tiếp tục quay,
139
00:15:29,400 --> 00:15:31,560
những ngày đó tiếp tục trôi qua.
140
00:15:33,600 --> 00:15:37,720
Chi phối cuộc sống của từng con tinh tinh.
141
00:15:41,440 --> 00:15:42,760
Đặc biệt là một con.
142
00:15:49,960 --> 00:15:51,920
Khi chỉ mới 15 tuần,
143
00:15:52,880 --> 00:15:56,960
cơ thể của tinh tinh con
có kích cỡ bằng nắm tay mẹ nó.
144
00:16:00,560 --> 00:16:02,440
Để nó hình thành hoàn chỉnh,
145
00:16:02,520 --> 00:16:05,760
một loạt các sự kiện phải xảy ra đúng lúc.
146
00:16:08,160 --> 00:16:10,360
Trong 130 ngày tiếp theo,
147
00:16:11,120 --> 00:16:15,480
mỗi phút, mỗi nanô giây
đều rất quan trọng.
148
00:16:24,200 --> 00:16:30,160
Các tế bào mới phân chia và phát triển
với tốc độ và độ chính xác ấn tượng.
149
00:16:34,200 --> 00:16:35,200
Ngay lúc này,
150
00:16:36,160 --> 00:16:41,680
các tế bào não đang nhân lên
với tốc độ khoảng 15 triệu mỗi giờ.
151
00:16:51,760 --> 00:16:54,800
Tất cả chúng ta,
từ những giây phút đầu tiên,
152
00:16:55,800 --> 00:17:00,160
đều có mối quan hệ sinh học sâu sắc
với thời gian.
153
00:17:17,360 --> 00:17:19,120
Khi nắng tắt dần,
154
00:17:21,760 --> 00:17:24,280
tinh tinh thay đổi trạng thái
theo bản năng.
155
00:17:27,840 --> 00:17:29,320
Sang trạng thái buổi tối.
156
00:17:39,120 --> 00:17:41,920
Tiếng gọi vào tổ báo hiệu cho cả đàn.
157
00:17:44,400 --> 00:17:47,560
Đã đến lúc tìm một nơi
an toàn để ngủ qua đêm.
158
00:18:01,400 --> 00:18:05,560
Giường của chúng
cần mềm mại nhưng chắc chắn.
159
00:18:12,200 --> 00:18:14,640
Cũng không hại gì nếu nó ngon.
160
00:18:18,880 --> 00:18:21,800
Nhịp điệu mỗi ngày trong rừng
161
00:18:21,880 --> 00:18:25,360
được xác định bởi vị trí
của mặt trời trên bầu trời.
162
00:18:34,560 --> 00:18:37,320
Nhưng cảm giác thời gian bẩm sinh
của tinh tinh
163
00:18:38,200 --> 00:18:40,920
xuất phát từ thứ gì đó bên trong chúng.
164
00:18:49,680 --> 00:18:53,680
Sâu trong não chúng
là một chiếc đồng hồ sinh học.
165
00:18:56,560 --> 00:18:59,640
Các nhóm tế bào thần kinh
hoạt động như một con lắc…
166
00:19:01,840 --> 00:19:06,400
được điều khiển
bởi các gien có thể bật, tắt.
167
00:19:08,520 --> 00:19:12,960
Và một chu kỳ lặp lại 24 giờ một lần.
168
00:19:16,240 --> 00:19:21,320
Những gien đồng hồ này tạo ra
một nhịp sinh học trong cơ thể,
169
00:19:22,080 --> 00:19:28,200
nó sẽ tăng và giảm đồng bộ
với vòng quay của hành tinh chúng ta.
170
00:19:30,600 --> 00:19:32,040
Kiểm soát hoóc-môn,
171
00:19:36,520 --> 00:19:37,440
nhịp tim
172
00:19:38,800 --> 00:19:40,640
và mức năng lượng.
173
00:19:46,200 --> 00:19:50,760
Và ngay bây giờ, đồng hồ cơ thể
của tinh tinh đang gửi thông điệp:
174
00:19:52,160 --> 00:19:54,720
"Đã đến lúc buồn ngủ".
175
00:19:57,960 --> 00:19:59,680
Không phải ai cũng làm được.
176
00:20:14,320 --> 00:20:17,240
Não của con của Celeste
vẫn đang hình thành.
177
00:20:20,640 --> 00:20:23,000
Không có đồng hồ bên trong,
178
00:20:23,640 --> 00:20:27,240
nó đồng bộ nhờ vào hoóc-môn của mẹ.
179
00:20:29,600 --> 00:20:33,360
Nhưng không phải lúc nào
em bé cũng nhận được thông tin.
180
00:20:37,480 --> 00:20:39,120
May cho Celeste,
181
00:20:39,200 --> 00:20:41,560
vì cần phát triển nhanh,
182
00:20:41,640 --> 00:20:44,520
con của nó cuối cùng cũng ngủ thiếp đi.
183
00:20:59,600 --> 00:21:03,520
Trong khi lũ tinh tinh ngủ trên ngọn cây,
184
00:21:07,280 --> 00:21:10,680
các cư dân khác trong rừng
mới đang thức dậy.
185
00:21:22,720 --> 00:21:25,400
Đồng hồ cơ thể chạy
186
00:21:25,480 --> 00:21:29,760
trong các tế bào
thực vật và động vật khắp khu rừng.
187
00:21:38,320 --> 00:21:43,520
Gien đồng hồ đã tiến hóa
từ 2,5 tỉ năm trước
188
00:21:43,600 --> 00:21:45,600
trong các tế bào sống đầu tiên.
189
00:21:48,080 --> 00:21:52,880
Những ai có thể đoán trước lúc sáng và tối
của một ngày thì có lợi thế.
190
00:21:56,160 --> 00:21:57,920
Và khi sự sống tiến hóa,
191
00:21:59,240 --> 00:22:01,840
nó đồng bộ với chuyển động của Trái Đất.
192
00:22:02,880 --> 00:22:04,680
Để ngày nay,
193
00:22:04,760 --> 00:22:09,400
đồng hồ này tồn tại
ở hầu hết mọi sinh vật trên Trái Đất.
194
00:22:13,640 --> 00:22:16,440
Mặc dù một số sinh vật thích ban ngày
và số khác thích đêm,
195
00:22:22,320 --> 00:22:25,960
mọi sự sống đều nhảy theo một nhịp điệu.
196
00:22:28,720 --> 00:22:30,960
Nhờ có đồng hồ tế bào
197
00:22:31,040 --> 00:22:36,240
chạy đúng lúc với vòng quay của Trái Đất.
198
00:22:53,000 --> 00:22:55,240
Khi ngày hôm qua trở thành ký ức,
199
00:22:58,040 --> 00:23:00,440
một ngày mới lại bắt đầu trong rừng.
200
00:23:09,560 --> 00:23:11,000
Một chu kỳ mới,
201
00:23:12,760 --> 00:23:17,160
nhưng không có đồng hồ nào
có thể được đặt lại.
202
00:23:24,720 --> 00:23:29,240
Và có những manh mối nhỏ
quanh rừng cho thấy lý do.
203
00:23:32,440 --> 00:23:38,040
Hôm nay không có gì giống hôm qua.
204
00:23:42,200 --> 00:23:44,640
Nhất là Apollo,
205
00:23:45,720 --> 00:23:49,160
vừa thức dậy nó đã thấy khó chịu.
206
00:23:57,600 --> 00:23:59,320
Lúc tâm trạng nó không tốt,
207
00:24:03,200 --> 00:24:07,840
cả đàn phải hết sức rón rén.
208
00:24:26,720 --> 00:24:29,560
Dù thế, nó sớm tìm được
mục tiêu để trút giận.
209
00:24:40,680 --> 00:24:44,120
Một số tinh tinh nhỡ
đã tìm thấy mật ong cho bữa sáng.
210
00:24:56,680 --> 00:25:00,240
Và chúng quên mời Apollo ăn cùng.
211
00:25:14,640 --> 00:25:19,320
Ta sẽ sớm học được rằng không bao giờ
được chọc giận con đực đầu đàn.
212
00:25:26,880 --> 00:25:28,520
Nó bị cắn một nhát khá đau.
213
00:25:32,280 --> 00:25:34,800
Rất may, nó không quá nặng.
214
00:25:43,200 --> 00:25:46,440
Chăm sóc một chút, vết thương này sẽ lành.
215
00:25:49,360 --> 00:25:53,040
Nhưng vết thương để lại sẹo
216
00:25:54,160 --> 00:25:56,120
khắc trên cơ thể con tinh tinh này.
217
00:25:57,400 --> 00:26:03,520
Những dấu vết không thể xóa của quá khứ
tiết lộ một sự thật phổ quát về thời gian.
218
00:26:07,280 --> 00:26:08,560
Nó có hướng.
219
00:26:10,640 --> 00:26:13,320
Bạn không bao giờ có thể
quay ngược thời gian,
220
00:26:14,640 --> 00:26:17,320
chỉ có thể tiến về tương lai.
221
00:26:20,800 --> 00:26:22,920
Đây là mũi tên thời gian,
222
00:26:24,200 --> 00:26:27,840
và nó để lại sẹo trên mọi thứ.
223
00:26:28,520 --> 00:26:29,480
trên khắp Trái Đất…
224
00:26:31,240 --> 00:26:32,160
và xa hơn thế.
225
00:26:41,160 --> 00:26:46,520
Mặt trăng của ta đầy vết sẹo trinh chiến
kể về những sự kiện xa xưa.
226
00:26:56,480 --> 00:26:57,840
Các hành tinh cũng vậy.
227
00:26:59,520 --> 00:27:01,600
SAO THỦY
228
00:27:01,680 --> 00:27:04,240
Bề mặt của chúng là minh chứng cho
229
00:27:04,320 --> 00:27:08,200
việc liên tục bị
các tiểu hành tinh và sao chổi oanh tạc.
230
00:27:08,280 --> 00:27:10,720
SAO HỎA
231
00:27:15,040 --> 00:27:19,120
Nhưng có lẽ hố va chạm
ấn tượng nhất trong hệ mặt trời
232
00:27:20,680 --> 00:27:23,080
thuộc về một mặt trăng của sao Thổ.
233
00:27:23,320 --> 00:27:24,400
VỆ TINH MIMAS
234
00:27:24,480 --> 00:27:25,480
Mimas.
235
00:27:27,880 --> 00:27:32,560
Miệng núi lửa Herschel
có chiều ngang 130 km.
236
00:27:38,280 --> 00:27:40,840
Bất cứ thứ gì tạo ra vết sẹo khổng lồ này…
237
00:27:43,000 --> 00:27:46,280
hẳn đã suýt làm vỡ
mặt trăng này thành từng mảnh.
238
00:28:04,000 --> 00:28:06,080
Mimas sống để kể câu chuyện.
239
00:28:07,840 --> 00:28:10,600
Nhưng những sự kiện như thế này
là không thể đảo ngược.
240
00:28:15,320 --> 00:28:19,360
Và chúng phân biệt quá khứ với hiện tại.
241
00:28:22,160 --> 00:28:24,600
Hố va chạm là dấu thời gian
242
00:28:26,360 --> 00:28:28,840
đánh dấu một khoảnh khắc độc nhất
trong lịch sử.
243
00:28:28,920 --> 00:28:32,880
21 NGHÌN NĂM TUỔI
244
00:28:32,960 --> 00:28:36,720
HOA KỲ
245
00:28:37,400 --> 00:28:40,360
Ta không bao giờ có thể thấy lại
khoảnh khắc chúng được tạo ra.
246
00:28:40,440 --> 00:28:43,880
50 NGHÌN NĂM TUỔI
247
00:28:43,960 --> 00:28:47,640
Nhưng ta có thể ghép lại những dấu vết
của các sự kiện quá khứ
248
00:28:49,080 --> 00:28:51,480
và vạch ra tuyến đường về quá khứ.
249
00:28:51,560 --> 00:28:53,680
142 TRIỆU NĂM TUỔI
250
00:28:56,640 --> 00:28:58,000
Trước khi có miệng núi lửa.
251
00:28:59,640 --> 00:29:00,920
Trước khi có các hành tinh.
252
00:29:01,840 --> 00:29:03,080
Trước khi có những vì sao.
253
00:29:05,000 --> 00:29:07,680
Về thủa cả trước khi có thời gian.
254
00:29:11,000 --> 00:29:14,320
13,8 TỈ NĂM TUỔI
255
00:29:14,400 --> 00:29:17,400
Vũ trụ của chúng ta có một khởi đầu.
256
00:29:21,840 --> 00:29:24,960
Một vụ nổ rất lớn…
257
00:29:27,360 --> 00:29:29,800
tạo ra không gian ba chiều
258
00:29:31,280 --> 00:29:32,560
và thời gian.
259
00:29:36,880 --> 00:29:40,240
Nhưng không gian và thời gian
không tách rời nhau.
260
00:29:41,800 --> 00:29:44,840
Thời gian được đan vào kết cấu của vũ trụ.
261
00:29:49,000 --> 00:29:53,680
Gắn vào không gian
như chiều không gian thứ tư của vũ trụ.
262
00:29:56,480 --> 00:29:59,560
Vụ Nổ Lớn
khiến đồng hồ vũ trụ bắt đầu chạy.
263
00:30:02,920 --> 00:30:05,280
Đẩy mọi thứ vào tương lai.
264
00:30:09,040 --> 00:30:13,040
Nó tạo ra mũi tên thời gian.
265
00:30:18,640 --> 00:30:21,960
Từ những khoảnh khắc đầu tiên của vũ trụ…
266
00:30:32,360 --> 00:30:34,640
Nó đẩy tất cả chúng ta vào tương lai,
267
00:30:35,720 --> 00:30:38,200
khiến mọi thứ phát triển,
268
00:30:39,640 --> 00:30:40,480
già đi,
269
00:30:42,440 --> 00:30:43,400
và thay đổi.
270
00:30:45,560 --> 00:30:49,120
Từ thời thơ ấu đến trưởng thành,
271
00:30:50,400 --> 00:30:54,080
tất cả chúng ta đều đi qua cuộc sống
theo cùng một hướng.
272
00:30:55,640 --> 00:30:58,320
Ngày càng già đi.
273
00:30:59,960 --> 00:31:02,800
Và càng lớn thì càng khôn,
274
00:31:04,200 --> 00:31:07,640
như sự ngây thơ khi còn nhỏ
được thay thế bằng kinh nghiệm.
275
00:31:13,120 --> 00:31:17,520
Mũi tên thời gian dẫn ta đi qua
những giai đoạn này của cuộc đời.
276
00:31:21,880 --> 00:31:23,080
Nó định hình chúng ta.
277
00:31:25,760 --> 00:31:27,440
Xác định bản sắc chúng ta.
278
00:31:31,000 --> 00:31:32,520
Từ khoảnh khắc đầu tiên,
279
00:31:34,680 --> 00:31:35,800
đến cuối cùng.
280
00:31:41,880 --> 00:31:44,480
Tinh tinh hiếm khi sống quá 40 tuổi.
281
00:31:49,200 --> 00:31:50,840
Không có gì là bất tử.
282
00:31:58,480 --> 00:32:03,240
Mọi thứ tồn tại trong vũ trụ chúng ta
đều có tuổi thọ hữu hạn.
283
00:32:08,680 --> 00:32:11,960
Có lẽ là bao gồm cả chính vũ trụ.
284
00:32:19,600 --> 00:32:23,440
Ngày nay, các thiên hà
chứa đầy các ngôi sao.
285
00:32:27,280 --> 00:32:33,320
Nhưng 95% các ngôi sao
sẽ tồn tại đã được sinh ra.
286
00:32:38,720 --> 00:32:41,400
Nên khi vũ trụ du hành vào tương lai,
287
00:32:42,800 --> 00:32:47,680
từng ngôi sao sẽ tắt,
288
00:32:50,320 --> 00:32:55,200
rời vũ trụ để đối mặt
với tương lai ngàn đời tối đen
289
00:32:56,880 --> 00:32:58,680
trải dài hàng triệu triệu,
290
00:32:59,400 --> 00:33:02,920
nghĩa là hàng ngàn tỉ năm.
291
00:33:09,400 --> 00:33:11,640
Thời đại của ánh sao
292
00:33:11,720 --> 00:33:16,280
sẽ được tiếp nối
bởi thời đại đen tối của các lỗ đen.
293
00:33:22,920 --> 00:33:27,840
Những con quái vật này ăn tàn dư
của các ngôi sao và hành tinh đã chết.
294
00:33:29,560 --> 00:33:31,040
Và trong khi làm thế,
295
00:33:31,120 --> 00:33:36,280
sức hút không ngừng tăng của chúng
để lại sẹo trên chính kết cấu của vũ trụ.
296
00:33:43,080 --> 00:33:46,400
Làm biến dạng cả không gian và thời gian.
297
00:33:48,760 --> 00:33:53,080
Rìa của một lỗ đen,
được gọi là Chân Trời Sự Kiện,
298
00:33:54,240 --> 00:33:57,400
là một vùng mà trọng lực đã trở nên mạnh
299
00:33:58,240 --> 00:34:03,880
đến mức khiến thời gian chậm lại
gần như dừng lại.
300
00:34:08,960 --> 00:34:12,280
Nhưng ngay cả các lỗ đen cũng không thể
thoát khỏi mũi tên thời gian.
301
00:34:15,040 --> 00:34:16,920
Trong tương lai xa,
302
00:34:21,080 --> 00:34:24,360
khi không còn ngôi sao
hay hành tinh nào để tiêu thụ,
303
00:34:25,920 --> 00:34:27,600
chúng sẽ bắt đầu đói.
304
00:34:32,800 --> 00:34:34,000
Và dần dần,
305
00:34:36,680 --> 00:34:37,920
rất chậm,
306
00:34:39,720 --> 00:34:40,840
chúng sẽ teo lại.
307
00:34:46,360 --> 00:34:48,000
Khi chúng chết,
308
00:34:48,080 --> 00:34:50,760
không ai thực sự biết
điều gì sẽ xảy ra tiếp theo.
309
00:34:52,920 --> 00:34:57,960
Nhưng đó có thể là kết thúc
của vũ trụ chúng ta.
310
00:35:07,400 --> 00:35:11,760
Trên Trái Đất, không ai trong chúng ta
có thể làm thời gian chậm lại.
311
00:35:16,000 --> 00:35:20,280
Và một người dì của Celeste
sắp hết thời gian của mình.
312
00:35:24,280 --> 00:35:28,040
Tách khỏi dàn, nó một mình vào rừng.
313
00:35:35,800 --> 00:35:37,840
Nó đã sống nhiều năm.
314
00:35:41,200 --> 00:35:44,080
Nhưng hôm nay sẽ là ngày cuối cùng của nó.
315
00:36:03,760 --> 00:36:06,520
Trong khi thế giới tiếp tục quay,
316
00:36:07,920 --> 00:36:11,040
cơ thể nó nằm yên.
317
00:36:23,320 --> 00:36:26,160
Nhưng thời gian
không chỉ đưa ta đến kết thúc.
318
00:36:30,360 --> 00:36:32,400
Nó cũng tạo ra những sự khởi đầu.
319
00:36:37,280 --> 00:36:40,760
Khi ngày chuyển thành tuần
và tuần thành tháng,
320
00:36:42,560 --> 00:36:45,640
có những thay đổi lớn
đối với một chú tinh tinh đặc biệt.
321
00:36:59,600 --> 00:37:01,480
Hãy chào Cosmo đi.
322
00:37:06,040 --> 00:37:08,960
Não và chân tay của nó đã hoàn chỉnh.
323
00:37:10,720 --> 00:37:13,400
Và mắt nó đã sẵn sàng nhìn thế giới.
324
00:37:21,880 --> 00:37:24,960
Không thể biết chính xác
thời điểm nó sẽ ra đời.
325
00:37:26,560 --> 00:37:29,400
Nhưng nó có thể ra đời bất cứ ngày nào.
326
00:37:36,000 --> 00:37:38,760
Nó đã ở trong bụng mẹ được tám tháng.
327
00:37:40,240 --> 00:37:43,480
Nhưng hành trình của nó
đã bắt đầu từ rất lâu.
328
00:37:46,000 --> 00:37:50,600
Những yếu tố tạo ra nó
đến từ những ngôi sao sắp chết.
329
00:37:52,520 --> 00:37:58,320
Nước chảy khắp cơ thể nó
đến từ những thế giới xa xôi.
330
00:38:00,400 --> 00:38:06,800
Năng lượng cung cấp cho
cơ bắp của nó đến từ trung tâm mặt trời.
331
00:38:09,720 --> 00:38:13,040
Nhưng chính là thành phần bí ẩn nhất đó.
332
00:38:13,720 --> 00:38:18,200
Thứ bắt đầu kêu tích tắc
từ 13,8 tỉ năm trước.
333
00:38:22,280 --> 00:38:26,800
Đã đưa tất cả các thành phần khác
đến thời điểm này.
334
00:38:30,120 --> 00:38:31,240
Ở nơi này.
335
00:38:33,960 --> 00:38:35,200
Trên hành tinh này.
336
00:38:44,720 --> 00:38:47,920
Một bình minh nữa, một buổi sáng nữa.
337
00:38:53,240 --> 00:38:57,520
Và lần này rất đặc biệt.
338
00:39:08,120 --> 00:39:10,520
Chào mừng đến Trái Đất, Cosmo.
339
00:39:15,440 --> 00:39:18,840
Khoảnh khắc quý giá này
sẽ không bao giờ lặp lại với Celeste.
340
00:39:19,480 --> 00:39:22,760
Nhưng hành trình của Cosmo
chỉ mới bắt đầu.
341
00:39:26,000 --> 00:39:28,280
Sẽ mất khoảng ba tháng
342
00:39:28,360 --> 00:39:32,040
để đồng hồ cơ thể nó
đồng bộ với nhịp điệu của hành tinh,
343
00:39:33,840 --> 00:39:36,720
một năm trước khi
nó có thể thực sự giao tiếp,
344
00:39:38,080 --> 00:39:42,680
và có lẽ là 15 năm
cho đến khi nó hoàn toàn trưởng thành.
345
00:39:45,760 --> 00:39:47,520
Còn rất nhiều ở phía trước.
346
00:39:56,320 --> 00:39:57,600
Giống như Cosmo,
347
00:39:58,320 --> 00:40:01,360
vũ trụ của chúng ta
vẫn còn ở thời sơ khai,
348
00:40:02,400 --> 00:40:06,640
ở lúc bắt đầu của
vòng đời dài ngoài sức tưởng tượng.
349
00:40:08,680 --> 00:40:11,920
Chúng ta đang sống
trong thời đại của ánh sao.
350
00:40:14,200 --> 00:40:19,160
Một khoảnh khắc mà mũi tên thời gian
đã lấp đầy vũ trụ với vẻ đẹp…
351
00:40:22,440 --> 00:40:23,400
và sự kỳ diệu.
352
00:40:32,360 --> 00:40:34,520
Nhưng đó là khoảng thời gian ngắn ngủi
353
00:40:35,440 --> 00:40:39,200
sẽ không bao giờ lặp lại
trong lịch sử vũ trụ của chúng ta.
354
00:40:45,320 --> 00:40:47,720
Không ai có thể làm chậm thời gian,
355
00:40:49,080 --> 00:40:50,160
và cũng không nên thử.
356
00:40:55,280 --> 00:40:56,920
Vì không có thời gian,
357
00:40:58,120 --> 00:40:59,480
sẽ không có bây giờ.
358
00:41:06,720 --> 00:41:08,520
Không có khoảnh khắc dưới ánh mặt trời.
359
00:41:17,200 --> 00:41:19,200
Không có khoảnh khắc nào cả, thế thôi.
360
00:41:24,600 --> 00:41:25,720
Không có thời gian,
361
00:41:27,760 --> 00:41:29,280
sẽ không thể có sự sống.
362
00:41:41,320 --> 00:41:44,120
Tập tiếp theo của câu chuyện
về vũ trụ chúng ta,
363
00:41:45,800 --> 00:41:47,440
các mùa của Trái Đất.
364
00:41:48,960 --> 00:41:51,760
Giống như gấu mẹ nuôi con,
365
00:41:53,120 --> 00:41:56,680
chúng ta đều trải qua
những thay đổi hàng năm của hành tinh.
366
00:41:59,760 --> 00:42:02,360
Nhưng điều gì đã tạo ra
các mùa của Trái Đất?
367
00:42:05,760 --> 00:42:08,840
Chúng liên quan gì
đến sự hình thành của mặt trăng?
368
00:42:09,880 --> 00:42:15,680
Và tại sao chỉ có hành tinh của chúng ta
mới có điều kiện thích hợp cho sự sống?
369
00:42:48,480 --> 00:42:50,480
Biên dịch: Nhung Vũ