1
00:00:14,080 --> 00:00:18,640
‎LOẠT PHIM TÀI LIỆU NETFLIX

2
00:00:25,320 --> 00:00:27,920
<i>‎Trong sự sống</i>
<i>‎của mọi sinh vật trên Trái Đất…</i>

3
00:00:31,320 --> 00:00:32,240
<i>‎là tiếng dội lại…</i>

4
00:00:35,120 --> 00:00:38,880
<i>‎của những sự kiện</i>
<i>‎xảy ra từ rất lâu trước đây.</i>

5
00:00:43,680 --> 00:00:46,200
<i>‎Những sự kiện</i>
<i>‎có quy mô ngoài sức tưởng tượng…</i>

6
00:00:47,920 --> 00:00:49,280
<i>‎và vẻ đẹp dữ dội…</i>

7
00:00:51,440 --> 00:00:54,240
<i>‎kết nối mọi sinh vật sống,</i>

8
00:00:56,080 --> 00:00:58,760
<i>‎mọi hành động và quyết định của chúng,</i>

9
00:00:59,440 --> 00:01:00,920
<i>‎từng nhịp tim của chúng,</i>

10
00:01:02,920 --> 00:01:05,720
<i>‎tới câu chuyện hùng tráng nhất</i>
<i>‎từng được kể.</i>

11
00:01:07,760 --> 00:01:12,400
<i>‎Đây là một câu chuyện</i>
<i>‎hình thành trong 13,8 tỉ năm</i>

12
00:01:14,680 --> 00:01:17,160
<i>‎đã chứng kiến hàng tỉ ngôi sao</i>

13
00:01:18,240 --> 00:01:20,040
<i>‎và hàng tỉ thế giới…</i>

14
00:01:22,240 --> 00:01:25,440
<i>‎sống và chết…</i>

15
00:01:27,920 --> 00:01:30,520
<i>‎để tạo ra hành tinh duy nhất mà ta biết</i>

16
00:01:32,200 --> 00:01:34,880
<i>‎đó là quê hương của sự sống.</i>

17
00:01:39,200 --> 00:01:41,160
<i>‎Từ tinh đoàn đã tạo nên chúng ta…</i>

18
00:01:43,440 --> 00:01:46,640
<i>‎tới các thành phần vũ trụ</i>
<i>‎nuôi sống chúng ta…</i>

19
00:01:52,880 --> 00:01:56,400
<i>‎và ánh sao cung cấp năng lượng cho tất cả,</i>

20
00:01:57,960 --> 00:02:03,360
<i>‎đây là câu chuyện về vũ trụ của chúng ta.</i>

21
00:02:27,920 --> 00:02:32,440
‎ĐUỔI THEO ÁNH SAO

22
00:02:39,560 --> 00:02:40,800
<i>‎Đông Phi</i>‎.

23
00:02:46,160 --> 00:02:50,880
<i>‎Đó là nơi thấy được sự kết nối</i>
<i>‎quan trọng nhất của sự sống với vũ trụ.</i>

24
00:02:55,000 --> 00:02:57,280
<i>‎Và một con thú ăn thịt rất đặc biệt…</i>

25
00:03:00,400 --> 00:03:02,640
<i>‎tên là Wa Chini.</i>

26
00:03:06,000 --> 00:03:10,160
<i>‎Cuộc sống của một con báo gêpa</i>
<i>‎là cuộc tìm kiếm thức ăn triền miên.</i>

27
00:03:12,320 --> 00:03:13,680
<i>‎Tìm năng lượng sống.</i>

28
00:03:16,120 --> 00:03:21,400
<i>‎Đây là một trong những nơi</i>
<i>‎khó kiếm ăn nhất Trái Đất với thú ăn thịt.</i>

29
00:03:31,000 --> 00:03:34,240
<i>‎Ánh mặt trời chói chang</i>
<i>‎đã xua gần như mọi thứ</i>

30
00:03:34,320 --> 00:03:37,000
<i>‎khỏi những vùng đồng bằng</i>
<i>‎khô cằn và hoang vắng này.</i>

31
00:03:42,800 --> 00:03:46,840
<i>‎Bất kỳ sinh vật nào còn lại ở đây</i>
<i>‎đều vật lộn để tồn tại.</i>

32
00:03:51,480 --> 00:03:53,600
<i>‎Trọng tâm duy nhất của Wa Chini,</i>

33
00:03:57,360 --> 00:03:59,400
<i>‎điều duy nhất thúc đẩy nó,</i>

34
00:04:03,000 --> 00:04:04,080
<i>‎là cơn đói.</i>

35
00:04:07,800 --> 00:04:10,800
<i>‎Động lực đơn sơ, nguyên thủy này</i>

36
00:04:10,880 --> 00:04:14,720
<i>‎bắt nguồn từ mối liên hệ sâu sắc</i>
<i>‎của nó với môi trường xung quanh</i>

37
00:04:15,520 --> 00:04:18,680
<i>‎mở rộng xa hơn Serengeti,</i>

38
00:04:19,280 --> 00:04:20,840
<i>‎xa hơn hành tinh chúng ta</i>

39
00:04:22,000 --> 00:04:23,640
<i>‎tới chính vũ trụ.</i>

40
00:04:29,720 --> 00:04:31,800
<i>‎Mọi tế bào trong cơ thể Wa Chini…</i>

41
00:04:34,160 --> 00:04:36,800
<i>‎đều liên kết với</i>
<i>‎một dòng năng lượng cổ xưa…</i>

42
00:04:39,920 --> 00:04:44,240
<i>‎kết nối cuộc sống của nó</i>
<i>‎với trung tâm của một ngôi sao.</i>

43
00:04:49,840 --> 00:04:53,840
<i>‎Dòng năng lượng không ngừng nghỉ này</i>
<i>‎phủ khắp không gian rộng lớn…</i>

44
00:04:58,240 --> 00:05:02,160
<i>‎và trải dài 13,8 tỉ năm về trước.</i>

45
00:05:13,200 --> 00:05:18,280
<i>‎Năng lượng cổ xưa tồn tại</i>
<i>‎từ nguồn gốc của vũ trụ chúng ta</i>

46
00:05:20,120 --> 00:05:21,640
<i>‎cung cấp năng lượng cho mọi thứ.</i>

47
00:05:23,200 --> 00:05:24,480
<i>‎Mọi hành tinh.</i>

48
00:05:26,320 --> 00:05:27,280
<i>‎Mọi ngôi sao.</i>

49
00:05:30,480 --> 00:05:31,400
<i>‎Mọi sự sống.</i>

50
00:05:40,200 --> 00:05:42,680
<i>‎Wa Chini đang tìm kiếm năng lượng…</i>

51
00:05:46,080 --> 00:05:47,640
<i>‎nhưng không chỉ cho mình nó.</i>

52
00:05:49,440 --> 00:05:52,040
<i>‎Là mẹ của hai con báo con năm tháng tuổi,</i>

53
00:05:53,800 --> 00:05:56,880
<i>‎nó tìm mọi cách nuôi sống</i>
<i>‎gia đình đói khát của mình.</i>

54
00:06:04,400 --> 00:06:07,520
<i>‎Đang là mùa khô</i>
<i>‎và thức ăn rất khan hiếm.</i>

55
00:06:08,920 --> 00:06:12,000
<i>‎Dù thế, năng lượng</i>
<i>‎dồi dào hơn bao giờ hết.</i>

56
00:06:15,920 --> 00:06:17,880
<i>‎Nó chỉ đang ẩn nấp giữa ban ngày.</i>

57
00:06:21,280 --> 00:06:25,680
<i>‎Vật thể lớn nhất, sáng nhất,</i>
<i>‎nóng nhất trong hệ mặt trời.</i>

58
00:06:28,240 --> 00:06:29,400
<i>‎Mặt trời.</i>

59
00:06:41,240 --> 00:06:45,600
<i>‎Những vòng plasma khổng lồ nóng</i>
<i>‎như thiêu đốt phun ra từ bề mặt của nó.</i>

60
00:06:51,960 --> 00:06:58,720
<i>‎Mỗi giây, mặt trời phóng ra năng lượng</i>
<i>‎bằng 4,5 nghìn tỉ quả bom hạt nhân,</i>

61
00:07:01,560 --> 00:07:04,280
<i>‎truyền năng lượng</i>
<i>‎tới hành tinh chúng ta trong một tiếng</i>

62
00:07:04,880 --> 00:07:07,960
<i>‎nhiều hơn lượng thế giới</i>
<i>‎dùng trong một năm.</i>

63
00:07:12,520 --> 00:07:16,240
<i>‎Nhưng dù quả cầu lửa khổng lồ này</i>
<i>‎ấn tượng như vậy,</i>

64
00:07:18,680 --> 00:07:21,520
<i>‎Wa Chini không thể ăn ánh sáng mặt trời.</i>

65
00:07:23,760 --> 00:07:26,320
<i>‎Nó chỉ ăn những thứ biết chạy.</i>

66
00:07:29,280 --> 00:07:30,640
<i>‎Như linh dương gazelle.</i>

67
00:07:38,760 --> 00:07:44,760
<i>‎Bộ lông đốm giúp nó ngụy trang,</i>
<i>‎điều rất cần thiết cho việc rình con mồi.</i>

68
00:07:58,200 --> 00:08:03,640
<i>‎Chẳng có mấy chỗ để trốn,</i>
<i>‎tiến gần hơn không phải là lựa chọn.</i>

69
00:08:15,640 --> 00:08:18,920
<i>‎May mắn thay, Wa Chini có một chiêu.</i>

70
00:08:26,280 --> 00:08:29,800
<i>‎Gêpa là loài động vật nhanh nhất trên cạn.</i>

71
00:08:32,160 --> 00:08:35,480
<i>‎Tốc độ tăng từ không lên 100</i>
<i>‎chỉ trong ba giây,</i>

72
00:08:37,440 --> 00:08:40,800
<i>‎nhưng linh dương gazelle</i>
<i>‎cũng chẳng kém là mấy.</i>

73
00:08:45,080 --> 00:08:47,280
<i>‎Wa Chini tốn rất nhiều năng lượng…</i>

74
00:08:59,960 --> 00:09:01,280
<i>‎nhưng công cốc.</i>

75
00:09:05,400 --> 00:09:08,880
<i>‎Báo gêpa trưởng thành có thể sống sót</i>
<i>‎hơn một tuần mà không có thức ăn.</i>

76
00:09:12,600 --> 00:09:17,120
<i>‎Nhưng lũ báo con</i>
<i>‎thì chỉ trụ được vài ngày.</i>

77
00:09:24,080 --> 00:09:29,360
<i>‎Và hai con này đang rất, rất đói.</i>

78
00:09:31,720 --> 00:09:36,240
‎24 GIỜ
‎KỂ TỪ BỮA ĂN CUỐI CÙNG

79
00:09:37,840 --> 00:09:40,920
<i>‎Săn mồi với tốc độ cực nhanh như vậy</i>
<i>‎làm nó hoàn toàn kiệt sức.</i>

80
00:09:43,200 --> 00:09:46,480
<i>‎Năng lượng dự trữ của Wa Chini</i>
<i>‎thấp ở mức nguy hiểm.</i>

81
00:09:50,680 --> 00:09:54,200
<i>‎Sẽ mất nhiều giờ</i>
<i>‎nó mới có sức để đi săn lại.</i>

82
00:10:00,200 --> 00:10:04,000
<i>‎Wa Chini và đàn con</i>
<i>‎đang dần cạn kiệt sức lực.</i>

83
00:10:22,040 --> 00:10:25,400
<i>‎Các loài động vật khắp hành tinh</i>
<i>‎đều đang đương đầu với cuộc chiến này,</i>

84
00:10:26,480 --> 00:10:27,760
<i>‎giữa tiêu thụ…</i>

85
00:10:31,320 --> 00:10:32,800
<i>‎và sử dụng năng lượng.</i>

86
00:10:38,160 --> 00:10:41,960
<i>‎Bất kể chiến lược của bạn là gì,</i>
<i>‎dù nhanh hay chậm,</i>

87
00:10:47,080 --> 00:10:50,000
<i>‎bữa tiếp theo của bạn</i>
<i>‎không bao giờ được đảm bảo.</i>

88
00:10:59,280 --> 00:11:03,400
<i>‎Cái đói là điều</i>
<i>‎mà tất cả chúng ta phải vượt qua.</i>

89
00:11:04,800 --> 00:11:08,640
‎30 GIỜ
‎KỂ TỪ BỮA ĂN CUỐI CÙNG

90
00:11:12,600 --> 00:11:14,920
<i>‎Đã hồi phục sau cuộc rượt đuổi trước,</i>

91
00:11:15,920 --> 00:11:18,520
<i>‎Wa Chini đang tìm kiếm cơ hội tiếp theo.</i>

92
00:11:22,920 --> 00:11:24,720
<i>‎Như các con báo gêpa mẹ khác,</i>

93
00:11:26,040 --> 00:11:27,920
<i>‎nó nuôi con một mình.</i>

94
00:11:31,680 --> 00:11:33,600
<i>‎Để đàn con có đủ thức ăn,</i>

95
00:11:34,320 --> 00:11:36,560
<i>‎mỗi ngày nó cần giết được một con mồi.</i>

96
00:11:38,240 --> 00:11:40,920
<i>‎Nhưng nó đã mất</i>
<i>‎nhiều thời gian để hồi phục</i>

97
00:11:42,240 --> 00:11:44,080
<i>‎đến nỗi giờ mặt trời đang lặn.</i>

98
00:11:53,720 --> 00:11:55,280
<i>‎Khi ánh sáng mờ dần,</i>

99
00:11:56,480 --> 00:11:59,000
<i>‎hi vọng có được bữa ăn</i>
<i>‎của gia đình báo cũng mất dần.</i>

100
00:12:05,880 --> 00:12:07,360
<i>‎Khi Trái Đất quay,</i>

101
00:12:09,960 --> 00:12:15,200
<i>‎Serengeti xa khỏi mặt trời</i>
<i>‎và chìm vào bóng tối.</i>

102
00:12:21,520 --> 00:12:24,920
<i>‎Đó là lời nhắc nhở mạnh mẽ</i>
<i>‎về mối liên hệ của sự sống với mặt trời.</i>

103
00:12:29,200 --> 00:12:32,840
<i>‎Câu chuyện của chúng ta</i>
<i>‎là câu chuyện của mặt trời.</i>

104
00:12:35,160 --> 00:12:36,560
<i>‎Từ rất lâu…</i>

105
00:12:39,760 --> 00:12:44,440
<i>‎hệ mặt trời của chúng ta</i>
<i>‎còn lạnh hơn và tối hơn ngày nay.</i>

106
00:12:52,680 --> 00:12:56,800
‎4,6 TỈ NĂM TRƯỚC

107
00:12:56,880 --> 00:13:01,960
<i>‎Thế mà đây là điều kiện hoàn hảo</i>
<i>‎để một ngôi sao ra đời.</i>

108
00:13:05,200 --> 00:13:07,760
<i>‎Ở nhiệt độ gần bằng không tuyệt đối,</i>

109
00:13:08,640 --> 00:13:11,960
<i>‎lực trọng trường bắt đầu kéo bụi</i>
<i>‎và khí lại với nhau</i>

110
00:13:14,240 --> 00:13:15,760
<i>‎thành một đám mây khổng lồ.</i>

111
00:13:22,880 --> 00:13:24,720
<i>‎Đám mây đổ vào trong,</i>

112
00:13:24,800 --> 00:13:28,240
<i>‎nghiền nát chính mình</i>
<i>‎thành một quả cầu khí nóng phát sáng.</i>

113
00:13:32,240 --> 00:13:33,600
<i>‎Một tiền sao.</i>

114
00:13:40,880 --> 00:13:45,160
<i>‎Giống như Wa Chini, ngôi sao</i>
<i>‎đang hình thành này đang đói cồn cào.</i>

115
00:13:48,000 --> 00:13:51,320
<i>‎Hút nhiều khí</i>
<i>‎đến mức các tia vật chất nóng</i>

116
00:13:52,360 --> 00:13:54,760
<i>‎được đẩy từ các cực của nó,</i>

117
00:13:56,280 --> 00:13:58,960
<i>‎kéo dài nhiều năm ánh sáng vào không gian.</i>

118
00:14:02,280 --> 00:14:08,320
<i>‎Ngôi sao sơ khai này</i>
<i>‎tiếp tục phát triển trong 30 triệu năm.</i>

119
00:14:19,440 --> 00:14:20,680
<i>‎Cho đến cuối cùng,</i>

120
00:14:21,880 --> 00:14:26,200
<i>‎nó đã đủ nóng để tự tạo ra năng lượng.</i>

121
00:14:29,360 --> 00:14:30,560
<i>‎Mặt trời của chúng ta.</i>

122
00:14:33,280 --> 00:14:37,160
<i>‎Những tia sáng vàng của nó</i>
<i>‎giờ đã tỏa sáng rực rỡ và ổn định</i>

123
00:14:39,200 --> 00:14:41,640
<i>‎trong 4,6 tỉ năm.</i>

124
00:14:47,400 --> 00:14:51,960
<i>‎Nó chỉ là một ngôi sao</i>
<i>‎trong thiên hà hàng tỉ sao.</i>

125
00:14:57,360 --> 00:15:00,760
<i>‎Tuy thế, nó là</i>
<i>‎một trong những ngôi sao đặc biệt nhất.</i>

126
00:15:03,120 --> 00:15:06,080
<i>‎Vì nó là ngôi sao đem đến</i>
<i>‎nhiệt lượng và ánh sáng…</i>

127
00:15:08,440 --> 00:15:11,240
<i>‎cho hành tinh sinh động và tuyệt vời này.</i>

128
00:15:16,000 --> 00:15:20,920
‎42 GIỜ
‎KỂ TỪ BỮA ĂN CUỐI CÙNG

129
00:15:23,680 --> 00:15:27,760
<i>‎Mọi sinh vật sống ở Serengeti</i>
<i>‎đều dựa vào mặt trời để có năng lượng.</i>

130
00:15:29,800 --> 00:15:34,080
<i>‎Giờ đàn con của Wa Chini</i>
<i>‎đã kiệt sức, hơn cả đói.</i>

131
00:15:35,160 --> 00:15:37,280
<i>‎Chúng cần ăn hôm nay.</i>

132
00:15:39,000 --> 00:15:44,160
<i>‎Nhưng những gì Wa Chini có thể mang đến</i>
<i>‎sáng nay chỉ là tình cảm ân cần quý giá.</i>

133
00:15:45,800 --> 00:15:47,520
<i>‎Ở vùng đất khô cằn này,</i>

134
00:15:48,040 --> 00:15:52,440
<i>‎mặt trời vừa cho vừa lấy đi.</i>

135
00:15:53,640 --> 00:15:57,120
<i>‎Năng lượng mãnh liệt của nó</i>
<i>‎là thứ sự sống cần.</i>

136
00:15:58,320 --> 00:16:02,280
<i>‎Nhưng nó cũng có sức mạnh hủy diệt.</i>

137
00:16:06,600 --> 00:16:12,320
<i>‎Sống gần thế này với một lò phản ứng</i>
<i>‎hạt nhân khổng lồ chẳng bao giờ dễ dàng.</i>

138
00:16:21,280 --> 00:16:24,160
<i>‎Để hiểu nguồn gốc</i>
<i>‎của cái nóng không thể chịu nổi này,</i>

139
00:16:25,360 --> 00:16:28,040
<i>‎ta phải nhìn vào địa ngục này…</i>

140
00:16:37,240 --> 00:16:40,240
<i>‎bên dưới những lớp ngoài</i>
<i>‎của plasma nóng sủi bọt,</i>

141
00:16:45,960 --> 00:16:50,120
<i>‎xuống cách 650 nghìn cây số…</i>

142
00:16:54,920 --> 00:16:57,120
<i>‎đến lõi mặt trời của chúng ta.</i>

143
00:17:00,840 --> 00:17:04,840
<i>‎Phần giữa ngôi sao của ta</i>
<i>‎có vẻ bình tĩnh một cách đáng ngạc nhiên</i>

144
00:17:07,040 --> 00:17:10,880
<i>‎nhưng ở cấp độ nguyên tử,</i>
<i>‎nó cực kỳ hỗn loạn.</i>

145
00:17:14,360 --> 00:17:18,280
<i>‎Đây là phần nóng nhất của hệ mặt trời.</i>

146
00:17:21,000 --> 00:17:24,440
<i>‎Nhiệt độ ở đây lên đến 15 triệu độ C,</i>

147
00:17:27,640 --> 00:17:32,200
<i>‎tạo ra các điều kiện cho một sự kiện</i>
<i>‎gần như không thể xảy ra ở nơi nào khác.</i>

148
00:17:36,600 --> 00:17:39,560
<i>‎Các nguyên tử va chạm</i>
<i>‎ở tốc độ cao và hợp nhất.</i>

149
00:17:45,160 --> 00:17:47,160
<i>‎Giải phóng năng lượng nguyên bản.</i>

150
00:17:54,760 --> 00:17:59,040
<i>‎Quá trình này được gọi là</i>
<i>‎phản ứng tổng hợp hạt nhân</i>

151
00:17:59,880 --> 00:18:02,320
<i>‎và là điều khiến mặt trời tỏa sáng.</i>

152
00:18:06,480 --> 00:18:11,120
<i>‎Thật ra, chính nó cung cấp năng lượng</i>
<i>‎cho tất cả các ngôi sao trong vũ trụ.</i>

153
00:18:15,200 --> 00:18:20,320
<i>‎Năng lượng do các ngôi sao tỏa ra này</i>
<i>‎có từ thủa sơ khai…</i>

154
00:18:25,480 --> 00:18:27,760
<i>‎khi mà chưa có vật chất</i>

155
00:18:27,840 --> 00:18:32,080
<i>‎và tất cả những gì tồn tại</i>
<i>‎trong toàn vũ trụ là năng lượng.</i>

156
00:18:35,120 --> 00:18:39,000
<i>‎Và từng phần của nó vẫn sống</i>
<i>‎trong vũ trụ của chúng ta ngày nay.</i>

157
00:18:46,600 --> 00:18:48,440
<i>‎Khi ánh mặt trời chiếu xuống Serengeti,</i>

158
00:18:49,880 --> 00:18:53,280
<i>‎năng lượng tỏa ra suốt 13,8 tỉ năm qua</i>

159
00:18:54,880 --> 00:18:58,240
<i>‎tìm đường đến với</i>
<i>‎Wa Chini và đàn con của nó</i>

160
00:18:59,040 --> 00:19:03,240
<i>‎và tiếp tục hành trình</i>
<i>‎qua môi trường của chúng.</i>

161
00:19:04,880 --> 00:19:08,080
<i>‎Nó không bao giờ được tạo ra</i>
<i>‎hay bị phá hủy.</i>

162
00:19:09,000 --> 00:19:12,840
<i>‎Nó chỉ đơn giản là biến đổi không ngừng.</i>

163
00:19:14,240 --> 00:19:18,840
<i>‎Nhưng Wa Chini và con của nó chỉ có thể</i>
<i>‎tiếp cận năng lượng này ở một dạng…</i>

164
00:19:23,560 --> 00:19:24,720
<i>‎thịt.</i>

165
00:19:33,800 --> 00:19:36,400
<i>‎Và ở đây có đối thủ là thú ăn thịt…</i>

166
00:19:39,200 --> 00:19:42,120
<i>‎không chỉ vồ thức ăn của nó</i>

167
00:19:42,200 --> 00:19:43,480
<i>‎mà cả các con nó nữa.</i>

168
00:19:58,080 --> 00:19:59,960
<i>‎Nếu không sớm được ăn,</i>

169
00:20:01,000 --> 00:20:02,680
<i>‎thì thế nào chúng cũng chết.</i>

170
00:20:23,480 --> 00:20:26,560
<i>‎Bữa nhỏ sơ sài</i>
<i>‎nhưng sau hai ngày không có gì ăn,</i>

171
00:20:27,080 --> 00:20:28,480
<i>‎nó là cứu cánh.</i>

172
00:20:32,480 --> 00:20:35,840
<i>‎Nhưng hơn 10% con mồi</i>
<i>‎do báo gêpa giết được bị ăn cắp.</i>

173
00:20:40,280 --> 00:20:43,920
<i>‎Wa Chini phải bảo vệ</i>
<i>‎từng mảnh năng lượng nó thu được…</i>

174
00:20:47,840 --> 00:20:49,880
<i>‎vì khi năng lượng khan hiếm,</i>

175
00:20:50,720 --> 00:20:53,200
<i>‎cạnh tranh rất khốc liệt.</i>

176
00:20:57,080 --> 00:21:01,320
<i>‎Cuộc đấu tranh của Wa Chini để</i>
<i>‎tồn tại và duy trì gia đình lặp đi lặp lại</i>

177
00:21:01,400 --> 00:21:03,440
<i>‎ngày này qua ngày khác,</i>

178
00:21:06,040 --> 00:21:07,840
<i>‎tháng này qua tháng khác.</i>

179
00:21:17,880 --> 00:21:21,520
<i>‎Mỗi bữa ăn là một cuộc chiến.</i>

180
00:21:27,320 --> 00:21:30,440
<i>‎Trong cuộc chiến</i>
<i>‎giữa việc tiêu hao và nạp năng lượng,</i>

181
00:21:32,560 --> 00:21:35,080
<i>‎Wa Chini chỉ đang hòa.</i>

182
00:21:40,400 --> 00:21:45,600
<i>‎Mùa khô trên Serengeti</i>
<i>‎có đặc điểm là cơn đói triền miên.</i>

183
00:21:52,040 --> 00:21:53,760
<i>‎Nhưng thay đổi đang diễn ra.</i>

184
00:21:55,560 --> 00:22:00,680
<i>‎Sức nóng của mặt trời</i>
<i>‎đã kéo hơi ẩm lên trời.</i>

185
00:22:05,080 --> 00:22:06,560
<i>‎Và cái gì đi lên</i>

186
00:22:07,880 --> 00:22:11,120
<i>‎cuối cùng ắt phải đi xuống.</i>

187
00:22:14,680 --> 00:22:17,440
<i>‎Mưa quét qua các đồng bằng</i>

188
00:22:18,360 --> 00:22:20,880
<i>‎và kết thúc mùa khô.</i>

189
00:22:26,640 --> 00:22:28,280
<i>‎Khi trời quang mây tạnh,</i>

190
00:22:29,960 --> 00:22:31,760
<i>‎một tia hi vọng xuất hiện.</i>

191
00:22:44,120 --> 00:22:47,400
<i>‎Một ngọn cỏ</i>
<i>‎không thể nuôi gia đình Wa Chini</i>

192
00:22:49,920 --> 00:22:54,480
<i>‎nhưng sâu trong tế bào của nó</i>
<i>‎là giải pháp cho cơn đói của chúng.</i>

193
00:23:06,520 --> 00:23:09,080
<i>‎Ở đây, có một thế giới ẩn giấu.</i>

194
00:23:15,000 --> 00:23:21,600
<i>‎Những lớp siêu nhỏ được gọi là grana</i>
<i>‎tắm trong những tia nắng mặt trời ấm áp.</i>

195
00:23:32,800 --> 00:23:37,600
<i>‎Bề mặt của chúng được bao phủ bởi một</i>
<i>‎rừng protein nhỏ xíu, thu hút ánh sáng,</i>

196
00:23:38,880 --> 00:23:42,720
<i>‎thu năng lượng từ ngôi sao gần nhất.</i>

197
00:23:47,800 --> 00:23:50,720
<i>‎Chúng chứa đầy</i>
<i>‎chất diệp lục sắc tố xanh lá,</i>

198
00:23:52,400 --> 00:23:55,040
<i>‎hấp thụ những tia sáng.</i>

199
00:24:00,000 --> 00:24:02,440
<i>‎Nhờ sự kỳ diệu của quá trình quang hợp,</i>

200
00:24:12,640 --> 00:24:15,200
<i>‎nước kết hợp với khí cacbonic,</i>

201
00:24:18,320 --> 00:24:21,360
<i>‎và tia nắng được quện thành đường.</i>

202
00:24:38,440 --> 00:24:43,160
<i>‎Trong vài ngày, vùng đồng bằng khô cằn</i>
<i>‎được phủ một màu xanh.</i>

203
00:24:51,480 --> 00:24:55,440
<i>‎Hàng tỉ ngọn cỏ</i>
<i>‎giờ được hấp thụ ánh mặt trời vô biên.</i>

204
00:25:00,480 --> 00:25:04,960
<i>‎Và năng lượng của vũ trụ</i>
<i>‎hòa trộn với phong cảnh.</i>

205
00:25:10,400 --> 00:25:11,920
<i>‎Chỉ có một vấn đề.</i>

206
00:25:14,480 --> 00:25:17,000
<i>‎Báo gêpa không thể ăn cỏ.</i>

207
00:25:22,920 --> 00:25:25,800
<i>‎Nhưng ở vùng rừng phía Bắc xa xôi,</i>

208
00:25:27,080 --> 00:25:31,080
<i>‎có những con thú ăn cỏ.</i>

209
00:25:34,080 --> 00:25:36,080
<i>‎Có hàng trăm ngàn con.</i>

210
00:25:38,880 --> 00:25:40,120
<i>‎Linh dương đầu bò.</i>

211
00:25:43,120 --> 00:25:48,320
<i>‎Chúng có mõm rộng,</i>
<i>‎môi dẻo, và bốn cái dạ dày</i>

212
00:25:49,040 --> 00:25:51,920
<i>‎thích nghi hoàn hảo với việc ăn cỏ.</i>

213
00:26:01,080 --> 00:26:03,880
<i>‎Những đàn linh dương khổng lồ</i>
<i>‎liên tục di chuyển</i>

214
00:26:05,800 --> 00:26:07,640
<i>‎để tìm kiếm những đồng cỏ non.</i>

215
00:26:11,000 --> 00:26:14,080
<i>‎Để tìm cỏ, chúng đi theo cơn mưa.</i>

216
00:26:17,720 --> 00:26:19,200
<i>‎Như chúng ta, động lực của chúng</i>

217
00:26:21,240 --> 00:26:22,320
<i>‎là cơn đói.</i>

218
00:26:32,000 --> 00:26:34,520
<i>‎Nhưng nếu có một quy luật ở Serengeti</i>

219
00:26:36,200 --> 00:26:39,080
<i>‎thì đó là</i>
<i>‎không bao giờ dễ dàng có thức ăn.</i>

220
00:26:48,000 --> 00:26:49,480
<i>‎Sông Mara.</i>

221
00:26:52,120 --> 00:26:55,160
<i>‎Nơi sinh sống của một vài trong số</i>
<i>‎những loài cá sấu lớn nhất.</i>

222
00:26:59,080 --> 00:27:00,840
<i>‎Đó là chướng ngại vật cực lớn</i>

223
00:27:00,920 --> 00:27:04,080
<i>‎trong cuộc tìm kiếm năng lượng sống</i>
<i>‎của linh dương.</i>

224
00:27:16,160 --> 00:27:17,640
<i>‎Ở phía Nam,</i>

225
00:27:17,720 --> 00:27:22,400
<i>‎Wa Chini tranh thủ từng giây, lùng sục</i>
<i>‎khắp vùng đất để tìm thứ gì ăn được.</i>

226
00:27:33,000 --> 00:27:36,000
<i>‎Sau sáu tháng sống sót</i>
<i>‎với số thức ăn ít ỏi,</i>

227
00:27:37,680 --> 00:27:40,160
<i>‎một con của nó đã lớn hơn.</i>

228
00:27:47,720 --> 00:27:50,760
<i>‎Và thậm chí còn đang học</i>
<i>‎vài kỹ năng để tự săn mồi.</i>

229
00:27:57,000 --> 00:28:01,200
<i>‎Nhưng con còn lại thì không thấy đâu.</i>

230
00:28:07,400 --> 00:28:10,800
<i>‎Chỉ năm phần trăm báo gêpa</i>
<i>‎sống sót đến khi trưởng thành.</i>

231
00:28:13,680 --> 00:28:17,600
<i>‎Hầu hết đều bị giết</i>
<i>‎bởi sư tử và linh cẩu đói.</i>

232
00:28:25,200 --> 00:28:28,880
<i>‎Chẳng có gì đảm bảo</i>
<i>‎tương lai của chú báo con này.</i>

233
00:28:32,880 --> 00:28:36,000
<i>‎Ngay cả khi nguồn năng lượng</i>
<i>‎ở ngay sát như trêu ngươi.</i>

234
00:28:42,400 --> 00:28:44,360
<i>‎Tập hợp bên bờ sông Mara,</i>

235
00:28:45,240 --> 00:28:48,160
<i>‎linh dương đầu bò</i>
<i>‎chỉ còn cách tiến lên phía trước.</i>

236
00:28:52,080 --> 00:28:55,160
<i>‎Nhưng cần phải có con đi đầu tiên.</i>

237
00:29:34,880 --> 00:29:37,080
<i>‎Mỗi năm có</i>
<i>‎một triệu rưỡi linh dương đầu bò</i>

238
00:29:38,040 --> 00:29:40,560
<i>‎bước vào hành trình này.</i>

239
00:29:44,280 --> 00:29:48,560
<i>‎Và ở đây, cuộc chiến</i>
<i>‎giữa sử dụng và tiêu thụ năng lượng</i>

240
00:29:50,680 --> 00:29:52,680
<i>‎diễn ra ở quy mô cực lớn.</i>

241
00:30:08,120 --> 00:30:10,840
<i>‎Với những con may mắn qua được,</i>

242
00:30:12,400 --> 00:30:14,000
<i>‎đây chỉ là khởi đầu.</i>

243
00:30:23,200 --> 00:30:25,880
<i>‎Giờ chúng phải đi hàng trăm cây số</i>

244
00:30:27,800 --> 00:30:28,800
<i>‎cả ngày lẫn đêm</i>

245
00:30:30,040 --> 00:30:31,320
<i>‎trong hơn hai tháng…</i>

246
00:30:34,200 --> 00:30:36,120
<i>‎để đến vùng đồng bằng nhiều cỏ.</i>

247
00:30:48,600 --> 00:30:52,400
<i>‎Wa Chini háo hức chờ</i>
<i>‎linh dương đầu bò xuất hiện,</i>

248
00:30:53,920 --> 00:30:58,080
<i>‎nhưng đang có cuộc di cư khác</i>
<i>‎đóng vai trò cốt yếu</i>

249
00:30:58,160 --> 00:31:00,600
<i>‎với sự sống sót của cả hai con vật này.</i>

250
00:31:03,840 --> 00:31:08,360
<i>‎Đó là hành trình của</i>
<i>‎khoảng cách và thời gian vô hạn định.</i>

251
00:31:11,640 --> 00:31:17,000
<i>‎Và không có nó,</i>
<i>‎mọi sinh vật trên Serengeti sẽ bị đói.</i>

252
00:31:24,200 --> 00:31:26,200
<i>‎Trong lõi của mặt trời,</i>

253
00:31:26,280 --> 00:31:28,560
<i>‎khi các nguyên tử va chạm và hợp nhất,</i>

254
00:31:29,360 --> 00:31:34,360
<i>‎các photon được giải phóng</i>
<i>‎và truyền ra ngoài.</i>

255
00:31:38,800 --> 00:31:44,000
<i>‎Những gói năng lượng ánh sáng nhỏ xíu này</i>
<i>‎này có khối lượng bằng không</i>

256
00:31:44,080 --> 00:31:46,080
<i>‎di chuyển với tốc độ ánh sáng.</i>

257
00:31:47,800 --> 00:31:51,080
<i>‎Nhưng bên trong</i>
<i>‎chiếc lõi dày đặc đến khó tin này,</i>

258
00:31:51,160 --> 00:31:55,080
<i>‎chúng bị giữ lại, hấp thụ, phân tán.</i>

259
00:31:58,200 --> 00:32:03,800
<i>‎Một chuyến đi thường chỉ mất hai giây</i>
<i>‎có thể mất cả triệu năm.</i>

260
00:32:10,960 --> 00:32:15,080
<i>‎Đó là cuộc đấu tranh đau đớn, vật vã</i>
<i>‎để thoát khỏi mặt trời.</i>

261
00:32:20,000 --> 00:32:23,400
<i>‎Nhưng các photon dần dâng lên</i>

262
00:32:25,200 --> 00:32:27,680
<i>‎đi qua các lớp của mặt trời.</i>

263
00:32:29,640 --> 00:32:31,880
<i>‎về phía bề mặt nóng thiêu đốt của nó,</i>

264
00:32:34,480 --> 00:32:37,200
<i>‎nơi cuối cùng, chúng được giải phóng.</i>

265
00:32:40,680 --> 00:32:43,360
<i>‎Chúng tỏa ra mọi hướng,</i>

266
00:32:45,640 --> 00:32:46,880
<i>‎là ánh sao.</i>

267
00:32:53,720 --> 00:32:59,560
<i>‎Đi 150 triệu ki-lô-mét</i>
<i>‎chỉ trong hơn tám phút.</i>

268
00:33:04,880 --> 00:33:06,640
<i>‎Đến đúng lúc…</i>

269
00:33:09,160 --> 00:33:12,720
<i>‎để gặp linh dương đầu bò</i>
<i>‎ở cuối hành trình của chúng.</i>

270
00:33:16,400 --> 00:33:22,800
<i>‎Mỗi ngọn cỏ hấp thu</i>
<i>‎mười triệu tỉ photon mỗi giây,</i>

271
00:33:27,880 --> 00:33:33,480
<i>‎nhận đủ năng lượng</i>
<i>‎để nuôi những đàn gia súc khổng lồ này.</i>

272
00:33:43,720 --> 00:33:44,600
<i>‎Từ ngôi sao…</i>

273
00:33:47,600 --> 00:33:48,560
<i>‎đến cỏ…</i>

274
00:33:52,280 --> 00:33:53,280
<i>‎đến linh dương đầu bò,</i>

275
00:33:59,720 --> 00:34:02,560
<i>‎ánh mặt trời cho chúng</i>
<i>‎sức mạnh để di chuyển…</i>

276
00:34:04,640 --> 00:34:05,480
<i>‎để lớn lên…</i>

277
00:34:07,760 --> 00:34:08,880
<i>‎để sinh sản.</i>

278
00:34:17,160 --> 00:34:20,200
<i>‎Và chúng tìm ăn</i>
<i>‎ở ngoài đồng bằng càng lâu,</i>

279
00:34:21,040 --> 00:34:24,120
<i>‎thì càng dễ bị ăn thịt hơn.</i>

280
00:34:39,880 --> 00:34:45,120
<i>‎Nguồn năng lượng</i>
<i>‎phong phú, ngon lành, dồi dào</i>

281
00:34:45,200 --> 00:34:47,600
<i>‎cuối cùng cũng ở ngay trước mắt.</i>

282
00:34:55,800 --> 00:34:58,160
<i>‎Nhưng với ba triệu con mắt đang dõi theo,</i>

283
00:35:01,800 --> 00:35:03,880
<i>‎Wa Chini phải di chuyển nhanh.</i>

284
00:35:06,560 --> 00:35:09,320
<i>‎May mắn thay, nó là báo geepa.</i>

285
00:35:59,240 --> 00:36:03,080
<i>‎Cuối cùng,</i>
<i>‎Wa Chini cũng được nếm mùi của ánh sao.</i>

286
00:36:26,040 --> 00:36:27,480
<i>‎Trong mỗi miếng cắn,</i>

287
00:36:27,560 --> 00:36:31,680
<i>‎protein và chất béo</i>
<i>‎thấm đẫm năng lượng vũ trụ</i>

288
00:36:31,760 --> 00:36:33,680
<i>‎đi vào mạch máu của Wa Chini.</i>

289
00:36:39,840 --> 00:36:44,360
<i>‎Điểm đến cuối cùng của chúng là các</i>
<i>‎nhà máy năng lượng tế bào của cơ thể nó.</i>

290
00:36:45,520 --> 00:36:46,720
<i>‎Các ti thể.</i>

291
00:36:49,080 --> 00:36:52,720
<i>‎Nơi một sự biến đổi cuối cùng sẽ diễn ra.</i>

292
00:37:00,840 --> 00:37:04,640
<i>‎Trong mỗi ti thể</i>
<i>‎là một quang cảnh đang sinh sôi.</i>

293
00:37:08,720 --> 00:37:13,000
<i>‎Những hẻm núi màng</i>
<i>‎lay động với sự kết hợp phức tạp.</i>

294
00:37:15,080 --> 00:37:19,360
<i>‎Ở đây, thức ăn giàu năng lượng</i>
<i>‎ phản ứng với oxy </i>

295
00:37:20,160 --> 00:37:21,920
<i>‎và cuối cùng bị phá vỡ…</i>

296
00:37:28,680 --> 00:37:33,960
<i>‎giải phóng năng lượng vũ trụ của chúng ta</i>
<i>‎trực tiếp vào tế bào của Wa Chini.</i>

297
00:37:38,440 --> 00:37:41,160
<i>‎Cung cấp năng lượng</i>
<i>‎cho mọi hành động và suy nghĩ.</i>

298
00:37:41,920 --> 00:37:43,640
<i>‎Từng cử động nhỏ.</i>

299
00:37:51,160 --> 00:37:54,000
<i>‎Hành trình từ ngôi sao</i>
<i>‎đến tế bào đã hoàn tất.</i>

300
00:37:59,000 --> 00:38:01,160
<i>‎Năng lượng từng thắp sáng vũ trụ</i>

301
00:38:02,560 --> 00:38:05,960
<i>‎giờ mang đến cho Wa Chini và con nó</i>
<i>‎món quà của sự sống.</i>

302
00:38:18,920 --> 00:38:20,200
<i>‎Vào mùa cỏ xanh,</i>

303
00:38:21,160 --> 00:38:22,880
<i>‎cơn đói chỉ là ký ức.</i>

304
00:38:32,880 --> 00:38:36,920
<i>‎Trên khắp Serengeti,</i>
<i>‎năng lượng liên tục được biến đổi.</i>

305
00:38:41,320 --> 00:38:43,960
<i>‎Truyền từ sự sống này sang sự sống khác.</i>

306
00:38:45,640 --> 00:38:48,480
<i>‎Nuôi dưỡng toàn bộ hệ sinh thái.</i>

307
00:38:51,400 --> 00:38:54,320
<i>‎Mặt trời của chúng ta</i>
<i>‎là nguồn cung cấp tối cao.</i>

308
00:38:55,600 --> 00:38:58,160
<i>‎Mọi thứ sống nhờ ánh sao.</i>

309
00:39:03,680 --> 00:39:07,320
<i>‎Vấn đề là, không có gì để nuôi mặt trời.</i>

310
00:39:10,920 --> 00:39:12,800
<i>‎Và trong năm tỉ năm nữa,</i>

311
00:39:13,640 --> 00:39:15,280
<i>‎nó sẽ hết nhiên liệu.</i>

312
00:39:19,840 --> 00:39:21,560
<i>‎Khi lõi của nó vỡ vụn,</i>

313
00:39:22,520 --> 00:39:24,000
<i>‎mặt trời sẽ nở ra…</i>

314
00:39:26,680 --> 00:39:28,240
<i>‎và trở thành người khổng lồ đỏ…</i>

315
00:39:31,520 --> 00:39:36,560
<i>‎nuốt chửng các hành tinh phía trong,</i>
<i>‎sao Thủy và sao Kim.</i>

316
00:39:41,800 --> 00:39:43,840
<i>‎Khi nó phình ra về phía Trái Đất,</i>

317
00:39:44,720 --> 00:39:48,080
<i>‎trọng lực cực lớn</i>
<i>‎sẽ phá tan mặt trăng của chúng ta.</i>

318
00:40:02,280 --> 00:40:05,280
<i>‎Để lại một vòng đá mặt trăng</i>
<i>‎quanh Trái Đất.</i>

319
00:40:10,480 --> 00:40:13,560
<i>‎Chưa biết số phận cuối cùng</i>
<i>‎của hành tinh chúng ta sẽ ra sao.</i>

320
00:40:18,440 --> 00:40:21,720
<i>‎Nhưng sẽ có một bình minh cuối cùng…</i>

321
00:40:25,640 --> 00:40:28,600
<i>‎trước khi các lớp ngoài</i>
<i>‎ngôi sao của ta nổ tung</i>

322
00:40:30,320 --> 00:40:32,160
<i>‎và trút hơi thở cuối cùng.</i>

323
00:40:40,040 --> 00:40:43,840
<i>‎Tất cả những gì còn lại</i>
<i>‎chỉ là một cục than đang lụi dần.</i>

324
00:40:44,960 --> 00:40:46,560
<i>‎Một ngôi sao nhỏ,</i>

325
00:40:46,640 --> 00:40:52,120
<i>‎chỉ to bằng Trái Đất, được bao quanh</i>
<i>‎bởi một đám mây lớn phát sáng.</i>

326
00:40:55,400 --> 00:40:57,000
<i>‎Một ngọn đèn hiệu của vũ trụ.</i>

327
00:40:58,120 --> 00:41:00,280
<i>‎Chúng ta đã ở đây.</i>

328
00:41:04,360 --> 00:41:05,480
<i>‎Nhưng ngay bây giờ,</i>

329
00:41:06,360 --> 00:41:09,560
<i>‎ngôi sao của ta</i>
<i>‎tiếp tục chiếu xuống chúng ta…</i>

330
00:41:12,960 --> 00:41:16,200
<i>‎và còn chiếu sáng hàng tỉ năm nữa.</i>

331
00:41:17,200 --> 00:41:22,280
<i>‎Năng lượng của nó</i>
<i>‎là nguồn lực quan trọng cho mọi sự sống.</i>

332
00:41:30,120 --> 00:41:32,240
<i>‎Tập tiếp theo của câu chuyện</i>
<i>‎về vũ trụ của ta,</i>

333
00:41:33,880 --> 00:41:35,640
<i>‎dù bạn có là ngôi sao rực rỡ,</i>

334
00:41:38,080 --> 00:41:39,760
<i>‎một lỗ đen rộng lớn,</i>

335
00:41:40,920 --> 00:41:43,960
<i>‎hay một con tinh tinh đang tập tành,</i>

336
00:41:44,040 --> 00:41:46,280
<i>‎mọi thứ đều cần thời gian.</i>

337
00:41:48,080 --> 00:41:51,920
<i>‎Nhưng bạn thực sự biết gì</i>
<i>‎về chiều không gian bí ẩn này?</i>

338
00:41:53,200 --> 00:41:58,280
<i>‎Tại sao mọi thứ</i>
<i>‎đều có quá khứ, hiện tại và tương lai?</i>

339
00:41:59,480 --> 00:42:01,520
<i>‎Và liệu có ai trong chúng ta ở đây</i>

340
00:42:03,520 --> 00:42:04,920
<i>‎mà không có thời gian?</i>

341
00:42:36,880 --> 00:42:38,880
‎Biên dịch: Nhung Vũ