1
00:00:25,320 --> 00:00:27,920
In de levens van elk wezen op aarde…

2
00:00:31,280 --> 00:00:32,240
…vind je echo's…

3
00:00:35,120 --> 00:00:38,880
…van gebeurtenissen van lang geleden.

4
00:00:43,680 --> 00:00:45,600
Op een onvoorstelbare schaal…

5
00:00:47,920 --> 00:00:49,280
…van een wrede pracht…

6
00:00:51,440 --> 00:00:54,240
…die alle levende wezens verbinden…

7
00:00:56,080 --> 00:00:58,760
…al hun daden en besluiten…

8
00:00:59,440 --> 00:01:00,920
…alle hartslagen…

9
00:01:02,920 --> 00:01:05,720
…met het belangrijkste verhaal
aller tijden.

10
00:01:07,760 --> 00:01:12,400
Dit verhaal is
al 13,8 miljard jaar in de maak.

11
00:01:14,680 --> 00:01:17,160
Het heeft miljarden sterren gezien…

12
00:01:18,240 --> 00:01:20,040
…en miljarden werelden…

13
00:01:22,240 --> 00:01:25,440
…zien leven en sterven…

14
00:01:27,920 --> 00:01:30,520
…om de enig bekende planeet te creëren…

15
00:01:32,200 --> 00:01:34,880
…die leven huisvest.

16
00:01:39,200 --> 00:01:41,160
Van het sterrenstof dat ons maakte…

17
00:01:43,440 --> 00:01:46,640
…tot de kosmische ingrediënten
die ons voeden…

18
00:01:52,880 --> 00:01:56,400
…en het sterrenlicht dat alles aandrijft…

19
00:01:57,960 --> 00:02:03,360
…dit is het verhaal van ons heelal.

20
00:02:39,560 --> 00:02:40,800
Oost-Afrika.

21
00:02:46,160 --> 00:02:50,880
Daar vinden we de belangrijkste connectie
tot ons heelal.

22
00:02:55,000 --> 00:02:57,280
En een heel bijzonder roofdier…

23
00:03:00,400 --> 00:03:02,640
…genaamd Wa Chini.

24
00:03:06,000 --> 00:03:10,160
Het leven van een cheeta is
een eindeloze zoektocht naar eten.

25
00:03:12,320 --> 00:03:13,680
Voor levensenergie.

26
00:03:16,120 --> 00:03:21,400
Dit is een van de moeilijkste plekken
op aarde om dat te vinden.

27
00:03:31,000 --> 00:03:36,600
De verzengende zon heeft
bijna alles verjaagd van de droge vlakten.

28
00:03:42,800 --> 00:03:46,840
Elk wezen dat hier nog leeft,
worstelt om te overleven.

29
00:03:51,480 --> 00:03:53,600
Wa Chini's enige focus…

30
00:03:57,360 --> 00:03:59,400
…haar enige drijfveer…

31
00:04:03,000 --> 00:04:04,080
…is honger.

32
00:04:07,800 --> 00:04:10,800
Die simpele oerimpuls…

33
00:04:10,880 --> 00:04:14,560
…komt voort uit een diepe connectie
met haar omgeving..

34
00:04:15,520 --> 00:04:18,680
…die dieper gaat dan de Serengeti…

35
00:04:19,280 --> 00:04:20,840
…dan onze planeet…

36
00:04:22,000 --> 00:04:23,640
…naar het heelal zelf.

37
00:04:29,720 --> 00:04:31,800
Elke cel in Wa Chini's lijf…

38
00:04:34,160 --> 00:04:36,800
…is verbonden
met een oeroude energiestroom…

39
00:04:39,920 --> 00:04:44,240
…die haar leven verbindt
met de kern van een ster.

40
00:04:49,840 --> 00:04:53,640
Die ononderbroken stroom bestrijkt
enorme stukken ruimte…

41
00:04:58,240 --> 00:05:02,160
…en dateert van 13,9 miljard jaar terug.

42
00:05:13,200 --> 00:05:18,280
Oeroude energie die al bestond
toen ons heelal ontstond…

43
00:05:20,120 --> 00:05:21,360
…drijft alles aan.

44
00:05:23,200 --> 00:05:24,480
Elke planeet.

45
00:05:26,320 --> 00:05:27,280
Elke ster.

46
00:05:30,480 --> 00:05:31,400
Elk leven.

47
00:05:40,200 --> 00:05:42,680
Wa Chini jaagt op energie…

48
00:05:46,040 --> 00:05:47,640
…maar niet alleen voor zichzelf.

49
00:05:49,440 --> 00:05:52,040
Als moeder van twee welpen
van vijf maanden…

50
00:05:53,800 --> 00:05:56,880
…wil ze wanhopig
haar hongerige gezin voeden.

51
00:06:04,400 --> 00:06:07,520
Het is het droge seizoen.
Er is weinig eten.

52
00:06:08,920 --> 00:06:12,000
Maar er is meer energie dan ooit.

53
00:06:15,920 --> 00:06:17,880
Het verbergt zich in het zicht.

54
00:06:21,280 --> 00:06:25,680
Het grootste, helderste,
heetste object in ons zonnestelsel.

55
00:06:28,240 --> 00:06:29,400
De zon.

56
00:06:41,240 --> 00:06:45,600
Enorme lussen van gloeiend heet plasma
barsten uit het oppervlak.

57
00:06:51,960 --> 00:06:58,720
Onze zon zendt elke seconde de energie
van vierenhalf biljoen atoombommen uit.

58
00:07:01,560 --> 00:07:04,280
In één uur stuurt hij
meer energie naar ons…

59
00:07:04,880 --> 00:07:07,960
…dan de hele planeet verbruikt
in een jaar.

60
00:07:12,520 --> 00:07:16,240
Hoe indrukwekkend
die grote vuurbal ook is…

61
00:07:18,680 --> 00:07:21,520
…Wa Chini kan geen zonlicht eten.

62
00:07:23,760 --> 00:07:26,320
Ze eet alleen dingen die rennen.

63
00:07:29,280 --> 00:07:30,520
Zoals gazelles.

64
00:07:38,760 --> 00:07:44,760
Haar gevlekte vacht levert de nodige
camouflage voor het besluipen van prooi.

65
00:07:58,200 --> 00:08:03,640
Met weinig plekken om te schuilen
is dichterbij komen geen optie.

66
00:08:15,640 --> 00:08:18,920
Gelukkig heeft Wa Chini een truc in petto.

67
00:08:26,280 --> 00:08:29,800
Cheeta's zijn de snelste dieren
op het land.

68
00:08:32,160 --> 00:08:35,480
Van nul naar 100 in slechts drie seconden…

69
00:08:37,440 --> 00:08:40,800
…maar gazelles zijn een goede tweede.

70
00:08:45,080 --> 00:08:47,280
Wa Chini verbruikt veel energie…

71
00:08:59,960 --> 00:09:01,280
…maar wint niets.

72
00:09:05,320 --> 00:09:09,120
Een volwassen cheeta kan meer
dan een week overleven zonder eten.

73
00:09:12,600 --> 00:09:17,120
Maar welpen niet langer
dan een paar dagen.

74
00:09:24,080 --> 00:09:29,360
En deze twee hebben veel honger.

75
00:09:31,720 --> 00:09:36,240
24 UUR SINDS DE LAATSTE MAALTIJD

76
00:09:37,840 --> 00:09:40,920
Jagen met zulke hoge snelheden
is erg uitputtend.

77
00:09:43,200 --> 00:09:46,480
Wa Chini's energievoorraad
is nu gevaarlijk laag.

78
00:09:50,680 --> 00:09:54,200
Het duurt uren voor ze
weer de kracht heeft om te jagen.

79
00:10:00,200 --> 00:10:04,000
Wa Chini en haar welpen
hebben weinig energie meer.

80
00:10:22,040 --> 00:10:25,400
Dieren over de hele planeet
worstelen met hetzelfde:

81
00:10:26,480 --> 00:10:27,760
opnemen…

82
00:10:31,320 --> 00:10:32,920
…en verbruiken van energie.

83
00:10:38,160 --> 00:10:40,000
Wat je strategie ook is…

84
00:10:40,080 --> 00:10:41,960
…snel of langzaam…

85
00:10:47,080 --> 00:10:50,000
…je volgende maaltijd is geen garantie.

86
00:10:59,280 --> 00:11:03,400
Honger is iets
wat de meesten van ons moeten overwinnen.

87
00:11:04,800 --> 00:11:08,640
30 UUR SINDS DE LAATSTE MAALTIJD

88
00:11:12,600 --> 00:11:18,520
Ze is hersteld van de vorige achtervolging
en zoekt nu een nieuwe kans.

89
00:11:22,920 --> 00:11:24,400
Als alle cheeta-moeders…

90
00:11:26,000 --> 00:11:27,920
…voedt ze haar jongen alleen op.

91
00:11:31,680 --> 00:11:36,560
Om haar jongen goed te voeden,
moet ze elke dag een prooi doden.

92
00:11:38,240 --> 00:11:40,920
Maar haar herstel duurde zo lang…

93
00:11:42,240 --> 00:11:44,080
…dat de zon nu ondergaat.

94
00:11:53,720 --> 00:11:55,280
Het licht vervaagt…

95
00:11:56,480 --> 00:11:58,760
…en de hoop op een maaltijd ook.

96
00:12:05,880 --> 00:12:07,360
De aarde draait…

97
00:12:09,960 --> 00:12:15,200
…en de Serengeti keert zich af van de zon,
naar het duister.

98
00:12:21,520 --> 00:12:24,920
Een mooie verwijzing
naar de link van leven met de zon.

99
00:12:29,200 --> 00:12:32,840
Ons verhaal is het verhaal van de zon.

100
00:12:35,160 --> 00:12:36,560
Lang geleden…

101
00:12:39,760 --> 00:12:44,440
…was ons zonnestelsel
nog kouder en donkerder dan nu.

102
00:12:52,680 --> 00:12:56,800
4,6 MILJARD JAAR GELEDEN

103
00:12:56,880 --> 00:13:01,960
Toch waren dit de perfecte omstandigheden
voor de geboorte van een ster.

104
00:13:05,120 --> 00:13:07,920
Bij temperaturen
dicht bij het absolute nulpunt…

105
00:13:08,640 --> 00:13:11,960
…trok de zwaartekracht
stof en gas naar elkaar toe…

106
00:13:14,240 --> 00:13:15,760
…in een enorme wolk.

107
00:13:22,880 --> 00:13:24,720
De wolk stortte in…

108
00:13:24,800 --> 00:13:28,240
…en verpletterde zichzelf
tot een gloeiend hete bol bas.

109
00:13:32,240 --> 00:13:33,600
Een protoster.

110
00:13:40,880 --> 00:13:45,160
Net als Wa Chini had
deze ster in wording een enorme honger.

111
00:13:48,000 --> 00:13:51,320
Hij trok zo veel gas aan
dat stralen van hete materie…

112
00:13:52,360 --> 00:13:54,760
…uit de polen werd geschoten…

113
00:13:56,280 --> 00:13:58,960
…lichtjaren de ruimte in.

114
00:14:02,280 --> 00:14:08,320
De jonge ster bleef
30 miljoen jaar groeien.

115
00:14:19,440 --> 00:14:20,760
Tot hij uiteindelijk…

116
00:14:21,880 --> 00:14:26,200
…heet genoeg werd
om zelf energie te genereren.

117
00:14:29,360 --> 00:14:30,320
Onze zon.

118
00:14:33,280 --> 00:14:37,160
Zijn gouden stralen schijnen nu…

119
00:14:39,200 --> 00:14:41,640
…al 4,6 miljard jaar gestaag.

120
00:14:47,400 --> 00:14:51,960
Slechts één ster
in een stelsel van miljarden.

121
00:14:57,360 --> 00:15:00,760
En toch is het een heel speciale.

122
00:15:03,120 --> 00:15:06,080
Want het is de ster
die hitte en licht afgeeft…

123
00:15:08,440 --> 00:15:11,240
…aan deze ongelooflijke,
kleurrijke planeet.

124
00:15:16,000 --> 00:15:20,920
42 UUR SINDS DE LAATSTE MAALTIJD

125
00:15:23,600 --> 00:15:27,800
Elk levend wezen in de Serengeti
is afhankelijk van de zon voor energie.

126
00:15:29,800 --> 00:15:34,080
Wa Chini's welpen zijn uitgeput,
de honger voorbij.

127
00:15:35,160 --> 00:15:37,280
Ze moeten vandaag eten.

128
00:15:39,000 --> 00:15:44,160
Het enige wat Wa Chini te bieden heeft,
is liefde en aandacht.

129
00:15:45,800 --> 00:15:47,520
In dit dorre land…

130
00:15:48,040 --> 00:15:52,440
…geeft en neemt onze zon.

131
00:15:53,640 --> 00:15:57,120
Het leven heeft zijn felle energie nodig.

132
00:15:58,320 --> 00:16:02,280
Maar hij heeft
ook de kracht om te verwoesten.

133
00:16:06,600 --> 00:16:12,320
Zo dicht bij een enorme kernreactor wonen
is nooit makkelijk.

134
00:16:21,240 --> 00:16:24,160
Om de bron van de ondraaglijke hitte
te begrijpen…

135
00:16:25,360 --> 00:16:28,040
…moeten we een blik
in de vuurzee werpen…

136
00:16:37,240 --> 00:16:40,240
…onder de buitenste laag
kokendheet plasma…

137
00:16:45,960 --> 00:16:50,120
…650.000 kilometer naar beneden…

138
00:16:54,920 --> 00:16:57,120
…in de kern van onze zon.

139
00:17:00,840 --> 00:17:04,840
Het hart van onze ster
lijkt verrassend kalm…

140
00:17:07,040 --> 00:17:10,880
…maar op atoomniveau is het pure chaos.

141
00:17:14,360 --> 00:17:18,280
Dit is het heetste deel
van ons zonnestelsel.

142
00:17:21,000 --> 00:17:24,440
De temperaturen hier bereiken
15 miljoen graden Celsius…

143
00:17:27,520 --> 00:17:32,200
…waardoor voorwaarden geschapen worden
voor iets wat nergens anders kan gebeuren.

144
00:17:36,600 --> 00:17:39,560
Atomen botsen
met hoge snelheid en versmelten.

145
00:17:45,160 --> 00:17:47,000
Daarbij komt pure energie vrij.

146
00:17:54,760 --> 00:17:59,040
Dit proces heet kernfusie…

147
00:17:59,880 --> 00:18:02,320
…en daardoor schijnt onze zon.

148
00:18:06,480 --> 00:18:11,120
Dat drijft alle sterren in ons heelal aan.

149
00:18:15,200 --> 00:18:20,320
De energie die de sterren vrijgeven
grijpt terug op het begin der tijden…

150
00:18:25,480 --> 00:18:27,760
…toen er geen materie was…

151
00:18:27,840 --> 00:18:32,080
…en er alleen maar energie bestond
in het hele universum.

152
00:18:35,120 --> 00:18:39,000
En al die energie leeft
nu nog voort in ons heelal.

153
00:18:46,560 --> 00:18:48,480
In het zonlicht op de Serengeti…

154
00:18:49,880 --> 00:18:53,280
…vindt energie
die al 13,8 miljard jaar stroomt…

155
00:18:54,880 --> 00:18:58,240
…zijn weg naar Wa Chini en haar welpen…

156
00:18:59,040 --> 00:19:03,240
…en zet zijn reis
door hun leefomgeving voort.

157
00:19:04,880 --> 00:19:08,080
Het wordt nooit gecreëerd of vernietigd.

158
00:19:09,000 --> 00:19:12,840
Het wordt eindeloos getransformeerd.

159
00:19:14,240 --> 00:19:18,840
Wa Chini en haar welpen kunnen
die energie maar in één vorm gebruiken:

160
00:19:23,560 --> 00:19:24,720
vlees.

161
00:19:33,800 --> 00:19:36,400
En er zijn rivaliserende roofdieren…

162
00:19:39,200 --> 00:19:43,480
…die niet alleen haar eten
kunnen afpakken, maar ook haar welpen.

163
00:19:58,080 --> 00:19:59,960
Als ze niet snel eten krijgen…

164
00:20:01,000 --> 00:20:02,480
…sterven ze sowieso.

165
00:20:23,480 --> 00:20:28,480
Het is een karig maal, maar na twee dagen
zonder eten, is het levensreddend.

166
00:20:32,480 --> 00:20:35,840
Meer dan 10% van de vangsten
van cheeta's wordt gestolen.

167
00:20:40,280 --> 00:20:43,920
Wa Chini moet elk sprankje energie
dat ze vangt verdedigen.

168
00:20:47,840 --> 00:20:49,880
Want als er weinig energie is…

169
00:20:50,720 --> 00:20:53,200
…dan is er veel concurrentie.

170
00:20:57,080 --> 00:21:01,320
Wa Chini's worsteling om te overleven
en haar gezin te voeden…

171
00:21:01,400 --> 00:21:03,440
…herhaalt zich dagelijks…

172
00:21:06,040 --> 00:21:07,840
…en elke maand weer.

173
00:21:17,880 --> 00:21:21,520
Elke maaltijd is een gevecht.

174
00:21:27,320 --> 00:21:30,440
In het verbruiken
en verkrijgen van energie…

175
00:21:32,560 --> 00:21:35,080
…speelt Wa Chini net quitte.

176
00:21:40,400 --> 00:21:45,600
Het droge seizoen in de Serengeti
wordt gedefinieerd door constante honger.

177
00:21:52,040 --> 00:21:53,760
Maar er komt verandering aan.

178
00:21:55,560 --> 00:22:00,680
De hitte van de zon heeft het vocht
dat nog over was in de lucht verzameld.

179
00:22:05,080 --> 00:22:06,560
Wat omhoog gaat…

180
00:22:07,880 --> 00:22:11,120
…moet ooit eens naar beneden komen.

181
00:22:14,680 --> 00:22:20,880
De regen valt op de vlakte
en beëindigt het droge seizoen.

182
00:22:26,640 --> 00:22:28,280
Als de wolken verdwijnen…

183
00:22:29,880 --> 00:22:31,840
…verschijnt er een sprankje hoop.

184
00:22:44,120 --> 00:22:47,400
Een grasspriet kan
Wa Chini's gezin niet voeden…

185
00:22:49,920 --> 00:22:54,480
…maar in de cellen ervan
ligt het antwoord op hun honger.

186
00:23:06,520 --> 00:23:09,080
Hier bevindt zich een verborgen wereld.

187
00:23:15,000 --> 00:23:21,600
Microscopische stapeltjes, grana,
koesteren zich in de warme zon.

188
00:23:32,800 --> 00:23:37,600
Hun oppervlak is bedekt met een bos
aan kleine, lichtabsorberende eiwitten…

189
00:23:38,880 --> 00:23:42,720
…die energie vastleggen
van onze dichtstbijzijnde ster.

190
00:23:47,800 --> 00:23:50,720
Ze zitten vol
met het groene pigment chlorofyl…

191
00:23:52,400 --> 00:23:55,040
…dat lichtstralen absorbeert.

192
00:24:00,000 --> 00:24:02,240
Door de magie van fotosynthese…

193
00:24:12,640 --> 00:24:15,200
…wordt water plus koolstofdioxide…

194
00:24:18,320 --> 00:24:21,360
…en zonnestralen gecombineerd tot suikers.

195
00:24:38,440 --> 00:24:43,160
In een paar dagen
zijn de ooit dorre vlakten groen.

196
00:24:51,480 --> 00:24:55,440
Miljarden grassprieten zuigen
het eindeloze zonlicht in zich op.

197
00:25:00,480 --> 00:25:04,960
En de energie van het heelal
wordt vastgelegd in het landschap.

198
00:25:10,400 --> 00:25:11,920
Er is maar één probleem.

199
00:25:14,480 --> 00:25:17,000
Cheeta's kunnen geen gras eten.

200
00:25:22,920 --> 00:25:25,800
Maar ver weg in de noordelijke bossen…

201
00:25:27,080 --> 00:25:31,080
…wonen beesten die dat wel kunnen.

202
00:25:34,080 --> 00:25:36,080
Honderdduizenden.

203
00:25:38,880 --> 00:25:40,120
Gnoes.

204
00:25:43,120 --> 00:25:48,320
Ze hebben brede bekken,
flexibele lippen en vier magen…

205
00:25:49,040 --> 00:25:51,920
…die perfect zijn afgestemd
op het eten van gras.

206
00:26:01,080 --> 00:26:03,880
De enorme kuddes trekken continu verder…

207
00:26:05,800 --> 00:26:07,640
…op zoek naar vers gras.

208
00:26:11,000 --> 00:26:14,080
Om het gras te vinden, volgen ze de regen.

209
00:26:17,680 --> 00:26:19,280
Gedreven, net als iedereen…

210
00:26:21,240 --> 00:26:22,320
…door honger.

211
00:26:32,000 --> 00:26:34,520
Maar als er één regel is in de Serengeti…

212
00:26:36,200 --> 00:26:39,080
…is die dat het eten nooit makkelijk is.

213
00:26:48,000 --> 00:26:49,480
De Mara-rivier.

214
00:26:52,120 --> 00:26:55,160
De thuisbasis
van de grootste krokodillen op aarde.

215
00:26:59,080 --> 00:27:00,840
Een flink obstakel…

216
00:27:00,920 --> 00:27:04,080
…in de zoektocht van de gnoes
naar levensenergie.

217
00:27:16,160 --> 00:27:22,400
In het zuiden
zoekt Wa Chini continu naar iets eetbaars.

218
00:27:33,000 --> 00:27:36,000
Na zes maanden karig voedsel…

219
00:27:37,680 --> 00:27:40,160
…is een van haar welpen groter geworden.

220
00:27:47,720 --> 00:27:50,760
En ze leert zelf ook jagen.

221
00:27:57,000 --> 00:28:01,200
Maar het andere welpje
is nergens te bekennen.

222
00:28:07,400 --> 00:28:10,800
Slechts vijf procent
van de cheetawelpjes wordt volwassen.

223
00:28:13,680 --> 00:28:17,600
De meeste sterven
door hongerige leeuwen en hyena's.

224
00:28:25,200 --> 00:28:28,880
De toekomst van deze welp
is nog erg onzeker.

225
00:28:32,880 --> 00:28:36,000
Zelfs als de energie zo dichtbij is.

226
00:28:42,360 --> 00:28:44,360
Verzameld op de oever van de Mara…

227
00:28:45,240 --> 00:28:48,160
…kunnen de gnoes alleen maar verder.

228
00:28:52,080 --> 00:28:55,160
Maar iemand moet de eerste zijn.

229
00:29:34,880 --> 00:29:40,560
Elk jaar wordt deze reis
ondernomen door anderhalf miljoen gnoes.

230
00:29:44,280 --> 00:29:48,560
Hier speelt zich de strijd
tussen verbruiken en opnemen van energie…

231
00:29:50,680 --> 00:29:52,680
…zich op epische schaal af.

232
00:30:08,120 --> 00:30:10,840
Voor hen die de overkant halen…

233
00:30:12,400 --> 00:30:14,000
…is dat nog maar het begin.

234
00:30:23,200 --> 00:30:25,880
Nu moeten ze honderden kilometers reizen…

235
00:30:27,800 --> 00:30:28,800
…dag en nacht…

236
00:30:30,000 --> 00:30:31,360
…meer dan twee maanden…

237
00:30:34,200 --> 00:30:35,880
…naar de grazige vlakten.

238
00:30:48,600 --> 00:30:52,400
Wa Chini wacht gretig
op de aankomst van de gnoes…

239
00:30:53,920 --> 00:30:58,080
…maar er vindt nog een migratie plaats
die cruciaal is…

240
00:30:58,160 --> 00:31:00,600
…voor het overleven van beide dieren.

241
00:31:03,840 --> 00:31:08,360
Een reis van
onvoorstelbare afstand en tijd.

242
00:31:11,640 --> 00:31:17,000
Zonder die reis zou elk wezen
in de Serengeti honger hebben.

243
00:31:24,200 --> 00:31:26,200
In de kern van onze zon…

244
00:31:26,280 --> 00:31:28,560
…terwijl atomen botsen en fuseren…

245
00:31:29,360 --> 00:31:34,360
…komen fotonen vrij
die naar buiten stromen.

246
00:31:38,800 --> 00:31:44,000
Die kleine pakketjes lichtenergie
hebben geen massa…

247
00:31:44,080 --> 00:31:46,080
…en reizen op lichtsnelheid.

248
00:31:47,800 --> 00:31:51,080
Maar in de ongelooflijk dichte kern…

249
00:31:51,160 --> 00:31:55,080
…worden ze vastgehouden,
geabsorbeerd, verspreid.

250
00:31:58,200 --> 00:32:03,800
Een reisje dat normaal twee seconden kost,
duurt soms een miljoen jaar.

251
00:32:10,960 --> 00:32:15,080
Een verbijsterende, zware worsteling
om aan de zon te ontsnappen.

252
00:32:20,000 --> 00:32:23,400
Maar langzaam stijgen de fotonen toch…

253
00:32:25,200 --> 00:32:27,680
…omhoog door de lagen van de zon…

254
00:32:29,640 --> 00:32:31,880
…naar het ontzettend hete oppervlak…

255
00:32:34,480 --> 00:32:37,200
…waar ze eindelijk vrij kunnen zijn.

256
00:32:40,680 --> 00:32:43,360
Ze stralen alle kanten op…

257
00:32:45,640 --> 00:32:46,880
…als sterrenlicht.

258
00:32:53,720 --> 00:32:59,560
Ze reizen 150 miljoen kilometer
in iets meer dan acht minuten.

259
00:33:04,880 --> 00:33:06,640
Ze komen net op tijd aan…

260
00:33:09,160 --> 00:33:12,720
…om de gnoes te ontmoeten
aan het einde van hun reis.

261
00:33:16,400 --> 00:33:22,800
Elk individuele grassprietje absorbeert
elke seconden tien biljard fotonen…

262
00:33:27,880 --> 00:33:33,480
…en legt zo voldoende energie vast
om deze enorme kuddes te voeden.

263
00:33:43,720 --> 00:33:44,600
Van ster…

264
00:33:47,600 --> 00:33:48,560
…tot gras…

265
00:33:52,280 --> 00:33:53,280
…tot gnoe…

266
00:33:59,640 --> 00:34:02,640
…het zonlicht verschaft hen
de kracht om te bewegen…

267
00:34:04,640 --> 00:34:05,480
…te groeien…

268
00:34:07,720 --> 00:34:08,920
…en te reproduceren.

269
00:34:17,160 --> 00:34:20,200
Hoe langer ze eten op de vlakte…

270
00:34:21,040 --> 00:34:24,120
…hoe langer ze gegeten kunnen worden.

271
00:34:39,880 --> 00:34:45,120
Rijke, heerlijke, overvloedige energie…

272
00:34:45,200 --> 00:34:47,600
…is eindelijk binnen haar bereik.

273
00:34:55,800 --> 00:34:58,160
Maar er kijken drie miljoen ogen…

274
00:35:01,800 --> 00:35:03,880
…dus Wa Chini moet snel zijn.

275
00:35:06,560 --> 00:35:09,320
Gelukkig is ze een cheeta.

276
00:35:59,240 --> 00:36:03,080
Eindelijk proeft Wa Chini
het sterrenlicht.

277
00:36:26,040 --> 00:36:27,480
Met elke hap…

278
00:36:27,560 --> 00:36:31,680
…komen proteïnen en vetten
die kosmische energie bevatten…

279
00:36:31,760 --> 00:36:33,680
…Wa Chini's bloed binnen.

280
00:36:39,840 --> 00:36:44,360
Hun eindbestemming: de krachtcentrales
van haar lichaamscellen.

281
00:36:45,520 --> 00:36:46,720
Mitochondriën.

282
00:36:49,080 --> 00:36:52,720
Waar nog één laatste
transformatie plaatsvindt.

283
00:37:00,840 --> 00:37:04,640
Binnen in elk mitochondrion bevindt zich
een glooiend landschap.

284
00:37:08,720 --> 00:37:13,000
Kloven van membranen vol complexe chemie.

285
00:37:15,080 --> 00:37:21,920
Hier reageert het energierijke voedsel
met zuurstof en wordt het afgebroken.

286
00:37:28,680 --> 00:37:33,960
De energie van ons heelal
wordt in Wa Chini's cellen vrijgegeven.

287
00:37:38,440 --> 00:37:41,160
Die drijft elke actie en gedachte aan.

288
00:37:41,920 --> 00:37:43,640
Elke kleine beweging.

289
00:37:51,160 --> 00:37:54,000
De reis van ster naar cel is voltooid.

290
00:37:58,920 --> 00:38:01,240
Energie die ooit het heelal verlichtte…

291
00:38:02,560 --> 00:38:05,960
…schenkt Wa Chini
en haar welp nu het leven.

292
00:38:18,920 --> 00:38:22,880
In het groene seizoen
is honger slechts een herinnering.

293
00:38:32,880 --> 00:38:36,920
In de hele Serengeti wordt energie
continu getransformeerd.

294
00:38:41,320 --> 00:38:43,960
Van het ene leven naar het andere.

295
00:38:45,640 --> 00:38:48,480
Het hele ecosysteem wordt gevoed.

296
00:38:51,400 --> 00:38:54,320
Onze zon is de ultieme leverancier.

297
00:38:55,600 --> 00:38:58,160
Alles wordt gevoed door sterrenlicht.

298
00:39:03,680 --> 00:39:07,320
Het probleem is
dat er niets is om de zon te voeden.

299
00:39:10,920 --> 00:39:15,280
En over vijf miljard jaar
heeft hij geen brandstof meer.

300
00:39:19,840 --> 00:39:21,560
Als de kern instort…

301
00:39:22,520 --> 00:39:24,000
…zet de zon uit…

302
00:39:26,680 --> 00:39:28,240
…en wordt hij een rode reus…

303
00:39:31,520 --> 00:39:36,560
…die de binnenste planeten,
Mercurius en Venus, verzwelgt.

304
00:39:41,800 --> 00:39:43,840
Terwijl hij uitzet richting de aarde…

305
00:39:44,720 --> 00:39:48,080
…verscheurt de extreme zwaartekracht
onze maan.

306
00:40:02,280 --> 00:40:05,280
Dat veroorzaakt een ring maansteen
rond de aarde.

307
00:40:10,480 --> 00:40:13,560
Het uiteindelijke lot
van onze planeet is onbekend.

308
00:40:18,440 --> 00:40:21,720
Maar er zal één laatste zonsopgang zijn…

309
00:40:25,640 --> 00:40:28,600
…voor de buitenste lagen
van onze ster wegblazen…

310
00:40:30,240 --> 00:40:32,240
…en hij de laatste adem uitblaast.

311
00:40:40,040 --> 00:40:43,840
Er zal alleen
een stervende sintel overblijven.

312
00:40:44,960 --> 00:40:46,560
Een witte dwerg…

313
00:40:46,640 --> 00:40:52,120
…nauwelijks zo groot als de aarde,
omringd door een enorme, oplichtende wolk.

314
00:40:55,400 --> 00:40:57,000
Een baken voor het heelal.

315
00:40:58,120 --> 00:41:00,280
Daar waren wij.

316
00:41:04,360 --> 00:41:05,480
Maar nu…

317
00:41:06,360 --> 00:41:09,560
…blijft onze ster nog op ons schijnen…

318
00:41:12,960 --> 00:41:16,200
…en dat blijft nog miljarden jaren zo.

319
00:41:17,200 --> 00:41:22,280
Zijn energie is een cruciale levenskracht.

320
00:41:30,200 --> 00:41:32,240
Hierna in het verhaal van ons heelal:

321
00:41:33,760 --> 00:41:35,640
of je nu een stralende ster bent…

322
00:41:38,080 --> 00:41:39,760
…een enorm zwart gat…

323
00:41:40,920 --> 00:41:43,960
…of een chimpansee
die de fijne kneepjes leert…

324
00:41:44,040 --> 00:41:46,280
…alles heeft tijd nodig.

325
00:41:48,080 --> 00:41:51,920
Maar wat weet je echt
over deze mysterieuze dimensie?

326
00:41:53,200 --> 00:41:58,280
Waarom heeft alles
een verleden, heden en toekomst?

327
00:41:59,480 --> 00:42:01,400
Zou iemand van ons hier zijn…

328
00:42:03,520 --> 00:42:04,640
…zonder tijd?

329
00:42:36,880 --> 00:42:39,000
Ondertiteld door: Jolanda Jongedijk