In de levens van elk wezen op aarde…
…vind je echo's…
…van gebeurtenissen van lang geleden.
Op een onvoorstelbare schaal…
…van een wrede pracht…
…die alle levende wezens verbinden…
…al hun daden en besluiten…
…alle hartslagen…
…met het belangrijkste verhaal aller tijden.
Dit verhaal is al 13,8 miljard jaar in de maak.
Het heeft miljarden sterren gezien…
…en miljarden werelden…
…zien leven en sterven…
…om de enig bekende planeet te creëren…
…die leven huisvest.
Van het sterrenstof dat ons maakte…
…tot de kosmische ingrediënten die ons voeden…
…en het sterrenlicht dat alles aandrijft…
…dit is het verhaal van ons heelal.
Oost-Afrika.
Daar vinden we de belangrijkste connectie tot ons heelal.
En een heel bijzonder roofdier…
…genaamd Wa Chini.
Het leven van een cheeta is een eindeloze zoektocht naar eten.
Voor levensenergie.
Dit is een van de moeilijkste plekken op aarde om dat te vinden.
De verzengende zon heeft bijna alles verjaagd van de droge vlakten.
Elk wezen dat hier nog leeft, worstelt om te overleven.
Wa Chini's enige focus…
…haar enige drijfveer…
…is honger.
Die simpele oerimpuls…
…komt voort uit een diepe connectie met haar omgeving..
…die dieper gaat dan de Serengeti…
…dan onze planeet…
…naar het heelal zelf.
Elke cel in Wa Chini's lijf…
…is verbonden met een oeroude energiestroom…
…die haar leven verbindt met de kern van een ster.
Die ononderbroken stroom bestrijkt enorme stukken ruimte…
…en dateert van 13,9 miljard jaar terug.
Oeroude energie die al bestond toen ons heelal ontstond…
…drijft alles aan.
Elke planeet.
Elke ster.
Elk leven.
Wa Chini jaagt op energie…
…maar niet alleen voor zichzelf.
Als moeder van twee welpen van vijf maanden…
…wil ze wanhopig haar hongerige gezin voeden.
Het is het droge seizoen. Er is weinig eten.
Maar er is meer energie dan ooit.
Het verbergt zich in het zicht.
Het grootste, helderste, heetste object in ons zonnestelsel.
De zon.
Enorme lussen van gloeiend heet plasma barsten uit het oppervlak.
Onze zon zendt elke seconde de energie van vierenhalf biljoen atoombommen uit.
In één uur stuurt hij meer energie naar ons…
…dan de hele planeet verbruikt in een jaar.
Hoe indrukwekkend die grote vuurbal ook is…
…Wa Chini kan geen zonlicht eten.
Ze eet alleen dingen die rennen.
Zoals gazelles.
Haar gevlekte vacht levert de nodige camouflage voor het besluipen van prooi.
Met weinig plekken om te schuilen is dichterbij komen geen optie.
Gelukkig heeft Wa Chini een truc in petto.
Cheeta's zijn de snelste dieren op het land.
Van nul naar 100 in slechts drie seconden…
…maar gazelles zijn een goede tweede.
Wa Chini verbruikt veel energie…
…maar wint niets.
Een volwassen cheeta kan meer dan een week overleven zonder eten.
Maar welpen niet langer dan een paar dagen.
En deze twee hebben veel honger.
24 UUR SINDS DE LAATSTE MAALTIJD
Jagen met zulke hoge snelheden is erg uitputtend.
Wa Chini's energievoorraad is nu gevaarlijk laag.
Het duurt uren voor ze weer de kracht heeft om te jagen.
Wa Chini en haar welpen hebben weinig energie meer.
Dieren over de hele planeet worstelen met hetzelfde:
opnemen…
…en verbruiken van energie.
Wat je strategie ook is…
…snel of langzaam…
…je volgende maaltijd is geen garantie.
Honger is iets wat de meesten van ons moeten overwinnen.
30 UUR SINDS DE LAATSTE MAALTIJD
Ze is hersteld van de vorige achtervolging en zoekt nu een nieuwe kans.
Als alle cheeta-moeders…
…voedt ze haar jongen alleen op.
Om haar jongen goed te voeden, moet ze elke dag een prooi doden.
Maar haar herstel duurde zo lang…
…dat de zon nu ondergaat.
Het licht vervaagt…
…en de hoop op een maaltijd ook.
De aarde draait…
…en de Serengeti keert zich af van de zon, naar het duister.
Een mooie verwijzing naar de link van leven met de zon.
Ons verhaal is het verhaal van de zon.
Lang geleden…
…was ons zonnestelsel nog kouder en donkerder dan nu.
4,6 MILJARD JAAR GELEDEN
Toch waren dit de perfecte omstandigheden voor de geboorte van een ster.
Bij temperaturen dicht bij het absolute nulpunt…
…trok de zwaartekracht stof en gas naar elkaar toe…
…in een enorme wolk.
De wolk stortte in…
…en verpletterde zichzelf tot een gloeiend hete bol bas.
Een protoster.
Net als Wa Chini had deze ster in wording een enorme honger.
Hij trok zo veel gas aan dat stralen van hete materie…
…uit de polen werd geschoten…
…lichtjaren de ruimte in.
De jonge ster bleef 30 miljoen jaar groeien.
Tot hij uiteindelijk…
…heet genoeg werd om zelf energie te genereren.
Onze zon.
Zijn gouden stralen schijnen nu…
…al 4,6 miljard jaar gestaag.
Slechts één ster in een stelsel van miljarden.
En toch is het een heel speciale.
Want het is de ster die hitte en licht afgeeft…
…aan deze ongelooflijke, kleurrijke planeet.
42 UUR SINDS DE LAATSTE MAALTIJD
Elk levend wezen in de Serengeti is afhankelijk van de zon voor energie.
Wa Chini's welpen zijn uitgeput, de honger voorbij.
Ze moeten vandaag eten.
Het enige wat Wa Chini te bieden heeft, is liefde en aandacht.
In dit dorre land…
…geeft en neemt onze zon.
Het leven heeft zijn felle energie nodig.
Maar hij heeft ook de kracht om te verwoesten.
Zo dicht bij een enorme kernreactor wonen is nooit makkelijk.
Om de bron van de ondraaglijke hitte te begrijpen…
…moeten we een blik in de vuurzee werpen…
…onder de buitenste laag kokendheet plasma…
…650.000 kilometer naar beneden…
…in de kern van onze zon.
Het hart van onze ster lijkt verrassend kalm…
…maar op atoomniveau is het pure chaos.
Dit is het heetste deel van ons zonnestelsel.
De temperaturen hier bereiken 15 miljoen graden Celsius…
…waardoor voorwaarden geschapen worden voor iets wat nergens anders kan gebeuren.
Atomen botsen met hoge snelheid en versmelten.
Daarbij komt pure energie vrij.
Dit proces heet kernfusie…
…en daardoor schijnt onze zon.
Dat drijft alle sterren in ons heelal aan.
De energie die de sterren vrijgeven grijpt terug op het begin der tijden…
…toen er geen materie was…
…en er alleen maar energie bestond in het hele universum.
En al die energie leeft nu nog voort in ons heelal.
In het zonlicht op de Serengeti…
…vindt energie die al 13,8 miljard jaar stroomt…
…zijn weg naar Wa Chini en haar welpen…
…en zet zijn reis door hun leefomgeving voort.
Het wordt nooit gecreëerd of vernietigd.
Het wordt eindeloos getransformeerd.
Wa Chini en haar welpen kunnen die energie maar in één vorm gebruiken:
vlees.
En er zijn rivaliserende roofdieren…
…die niet alleen haar eten kunnen afpakken, maar ook haar welpen.
Als ze niet snel eten krijgen…
…sterven ze sowieso.
Het is een karig maal, maar na twee dagen zonder eten, is het levensreddend.
Meer dan 10% van de vangsten van cheeta's wordt gestolen.
Wa Chini moet elk sprankje energie dat ze vangt verdedigen.
Want als er weinig energie is…
…dan is er veel concurrentie.
Wa Chini's worsteling om te overleven en haar gezin te voeden…
…herhaalt zich dagelijks…
…en elke maand weer.
Elke maaltijd is een gevecht.
In het verbruiken en verkrijgen van energie…
…speelt Wa Chini net quitte.
Het droge seizoen in de Serengeti wordt gedefinieerd door constante honger.
Maar er komt verandering aan.
De hitte van de zon heeft het vocht dat nog over was in de lucht verzameld.
Wat omhoog gaat…
…moet ooit eens naar beneden komen.
De regen valt op de vlakte en beëindigt het droge seizoen.
Als de wolken verdwijnen…
…verschijnt er een sprankje hoop.
Een grasspriet kan Wa Chini's gezin niet voeden…
…maar in de cellen ervan ligt het antwoord op hun honger.
Hier bevindt zich een verborgen wereld.
Microscopische stapeltjes, grana, koesteren zich in de warme zon.
Hun oppervlak is bedekt met een bos aan kleine, lichtabsorberende eiwitten…
…die energie vastleggen van onze dichtstbijzijnde ster.
Ze zitten vol met het groene pigment chlorofyl…
…dat lichtstralen absorbeert.
Door de magie van fotosynthese…
…wordt water plus koolstofdioxide…
…en zonnestralen gecombineerd tot suikers.
In een paar dagen zijn de ooit dorre vlakten groen.
Miljarden grassprieten zuigen het eindeloze zonlicht in zich op.
En de energie van het heelal wordt vastgelegd in het landschap.
Er is maar één probleem.
Cheeta's kunnen geen gras eten.
Maar ver weg in de noordelijke bossen…
…wonen beesten die dat wel kunnen.
Honderdduizenden.
Gnoes.
Ze hebben brede bekken, flexibele lippen en vier magen…
…die perfect zijn afgestemd op het eten van gras.
De enorme kuddes trekken continu verder…
…op zoek naar vers gras.
Om het gras te vinden, volgen ze de regen.
Gedreven, net als iedereen…
…door honger.
Maar als er één regel is in de Serengeti…
…is die dat het eten nooit makkelijk is.
De Mara-rivier.
De thuisbasis van de grootste krokodillen op aarde.
Een flink obstakel…
…in de zoektocht van de gnoes naar levensenergie.
In het zuiden zoekt Wa Chini continu naar iets eetbaars.
Na zes maanden karig voedsel…
…is een van haar welpen groter geworden.
En ze leert zelf ook jagen.
Maar het andere welpje is nergens te bekennen.
Slechts vijf procent van de cheetawelpjes wordt volwassen.
De meeste sterven door hongerige leeuwen en hyena's.
De toekomst van deze welp is nog erg onzeker.
Zelfs als de energie zo dichtbij is.
Verzameld op de oever van de Mara…
…kunnen de gnoes alleen maar verder.
Maar iemand moet de eerste zijn.
Elk jaar wordt deze reis ondernomen door anderhalf miljoen gnoes.
Hier speelt zich de strijd tussen verbruiken en opnemen van energie…
…zich op epische schaal af.
Voor hen die de overkant halen…
…is dat nog maar het begin.
Nu moeten ze honderden kilometers reizen…
…dag en nacht…
…meer dan twee maanden…
…naar de grazige vlakten.
Wa Chini wacht gretig op de aankomst van de gnoes…
…maar er vindt nog een migratie plaats die cruciaal is…
…voor het overleven van beide dieren.
Een reis van onvoorstelbare afstand en tijd.
Zonder die reis zou elk wezen in de Serengeti honger hebben.
In de kern van onze zon…
…terwijl atomen botsen en fuseren…
…komen fotonen vrij die naar buiten stromen.
Die kleine pakketjes lichtenergie hebben geen massa…
…en reizen op lichtsnelheid.
Maar in de ongelooflijk dichte kern…
…worden ze vastgehouden, geabsorbeerd, verspreid.
Een reisje dat normaal twee seconden kost, duurt soms een miljoen jaar.
Een verbijsterende, zware worsteling om aan de zon te ontsnappen.
Maar langzaam stijgen de fotonen toch…
…omhoog door de lagen van de zon…
…naar het ontzettend hete oppervlak…
…waar ze eindelijk vrij kunnen zijn.
Ze stralen alle kanten op…
…als sterrenlicht.
Ze reizen 150 miljoen kilometer in iets meer dan acht minuten.
Ze komen net op tijd aan…
…om de gnoes te ontmoeten aan het einde van hun reis.
Elk individuele grassprietje absorbeert elke seconden tien biljard fotonen…
…en legt zo voldoende energie vast om deze enorme kuddes te voeden.
Van ster…
…tot gras…
…tot gnoe…
…het zonlicht verschaft hen de kracht om te bewegen…
…te groeien…
…en te reproduceren.
Hoe langer ze eten op de vlakte…
…hoe langer ze gegeten kunnen worden.
Rijke, heerlijke, overvloedige energie…
…is eindelijk binnen haar bereik.
Maar er kijken drie miljoen ogen…
…dus Wa Chini moet snel zijn.
Gelukkig is ze een cheeta.
Eindelijk proeft Wa Chini het sterrenlicht.
Met elke hap…
…komen proteïnen en vetten die kosmische energie bevatten…
…Wa Chini's bloed binnen.
Hun eindbestemming: de krachtcentrales van haar lichaamscellen.
Mitochondriën.
Waar nog één laatste transformatie plaatsvindt.
Binnen in elk mitochondrion bevindt zich een glooiend landschap.
Kloven van membranen vol complexe chemie.
Hier reageert het energierijke voedsel met zuurstof en wordt het afgebroken.
De energie van ons heelal wordt in Wa Chini's cellen vrijgegeven.
Die drijft elke actie en gedachte aan.
Elke kleine beweging.
De reis van ster naar cel is voltooid.
Energie die ooit het heelal verlichtte…
…schenkt Wa Chini en haar welp nu het leven.
In het groene seizoen is honger slechts een herinnering.
In de hele Serengeti wordt energie continu getransformeerd.
Van het ene leven naar het andere.
Het hele ecosysteem wordt gevoed.
Onze zon is de ultieme leverancier.
Alles wordt gevoed door sterrenlicht.
Het probleem is dat er niets is om de zon te voeden.
En over vijf miljard jaar heeft hij geen brandstof meer.
Als de kern instort…
…zet de zon uit…
…en wordt hij een rode reus…
…die de binnenste planeten, Mercurius en Venus, verzwelgt.
Terwijl hij uitzet richting de aarde…
…verscheurt de extreme zwaartekracht onze maan.
Dat veroorzaakt een ring maansteen rond de aarde.
Het uiteindelijke lot van onze planeet is onbekend.
Maar er zal één laatste zonsopgang zijn…
…voor de buitenste lagen van onze ster wegblazen…
…en hij de laatste adem uitblaast.
Er zal alleen een stervende sintel overblijven.
Een witte dwerg…
…nauwelijks zo groot als de aarde, omringd door een enorme, oplichtende wolk.
Een baken voor het heelal.
Daar waren wij.
Maar nu…
…blijft onze ster nog op ons schijnen…
…en dat blijft nog miljarden jaren zo.
Zijn energie is een cruciale levenskracht.
Hierna in het verhaal van ons heelal:
of je nu een stralende ster bent…
…een enorm zwart gat…
…of een chimpansee die de fijne kneepjes leert…
…alles heeft tijd nodig.
Maar wat weet je echt over deze mysterieuze dimensie?
Waarom heeft alles een verleden, heden en toekomst?
Zou iemand van ons hier zijn…
…zonder tijd?
Ondertiteld door: Jolanda Jongedijk