1
00:00:06,080 --> 00:00:09,000
NETFLIX BELGESEL DİZİSİ

2
00:00:25,720 --> 00:00:29,360
Çocukken annem bizi
birkaç yıllığına Endonezya'ya götürdü.

3
00:00:29,960 --> 00:00:33,400
Tabiatın basit hazları içinde
küçük bir evde yaşadık.

4
00:00:33,920 --> 00:00:36,440
Evin önünde
meyve ve baharat kokuları yayan

5
00:00:36,520 --> 00:00:37,840
bir mango ağacı vardı.

6
00:00:38,840 --> 00:00:42,400
Çamura bulanmış burunlarıyla
bufaloların insana bakış attığı

7
00:00:42,480 --> 00:00:43,480
çeltik tarlaları.

8
00:00:44,600 --> 00:00:48,680
Dünyanın en önemli ormanlarının
ve biyoçeşitliliğinin bir kısmı

9
00:00:48,760 --> 00:00:50,160
Endonezya'da bulunuyor.

10
00:00:51,400 --> 00:00:56,360
Hele dünyanın en çok risk altında olan
bazı türlerinin barındığı

11
00:00:56,440 --> 00:00:58,560
Leuser ekosistemi gibisi yoktur.

12
00:01:06,920 --> 00:01:09,840
<i>Gunung Leuser Ulusal Parkı'ndaki</i>
<i>yağmur ormanları</i>

13
00:01:11,520 --> 00:01:14,200
<i>sayısız bitki ve hayvana</i>
<i>ev sahipliği yapıyor.</i>

14
00:01:15,720 --> 00:01:18,320
<i>Hepsinin de bir rolü var.</i>

15
00:01:32,360 --> 00:01:33,640
<i>Leuser aynı zamanda</i>

16
00:01:33,720 --> 00:01:37,920
<i>gezegenin en çok risk altındaki</i>
<i>dört türünün de son kalesi.</i>

17
00:01:41,400 --> 00:01:43,800
<i>Güçlü ve yakalanması zor kaplanları…</i>

18
00:01:48,720 --> 00:01:50,720
<i>…dünyanın en küçük gergedanları…</i>

19
00:01:55,560 --> 00:01:57,360
<i>…eşsiz orman filleri…</i>

20
00:02:00,560 --> 00:02:04,840
<i>…ve dünyanın</i>
<i>en zeki büyük maymunlarından orangutanlar.</i>

21
00:02:08,920 --> 00:02:11,160
<i>Geçmişte bu hayvanlar</i>
<i>Güneydoğu Asya boyunca</i>

22
00:02:11,240 --> 00:02:12,560
<i>bir arada görülebiliyordu</i>

23
00:02:14,680 --> 00:02:17,800
<i>ama ormanların yok olması</i>
<i>ve kaçak avlanma dolayısıyla</i>

24
00:02:18,600 --> 00:02:22,800
<i>bugün itibarıyla</i>
<i>birlikte var olabildikleri tek yer Leuser.</i>

25
00:02:26,000 --> 00:02:29,920
<i>Böyle kıymetli bir şeyin</i>
<i>ebediyen yok olmasına izin mi vereceğiz…</i>

26
00:02:33,840 --> 00:02:37,000
<i>…yoksa çocuklarımız</i>
<i>ve torunlarımız için</i> <i>korumak üzere</i>

27
00:02:37,080 --> 00:02:38,880
<i>son şansımızı mı kullanacağız?</i>

28
00:02:40,520 --> 00:02:44,640
Bu en eşsiz vahşi yaşam alanlarında
siz de bana katılın.

29
00:02:54,400 --> 00:02:58,880
ENDONEZYA

30
00:03:02,480 --> 00:03:07,200
<i>Endonezya'nın Sumatra Adası'nda</i>
<i>engin bir tropikal yağmur ormanı</i>

31
00:03:07,720 --> 00:03:12,080
<i>ve kalbinde de</i>
<i>Gunung Leuser Ulusal Parkı yer alıyor.</i>

32
00:03:14,520 --> 00:03:17,240
<i>Ormanlarla kaplı dağları</i>
<i>tüm manzaraya hâkim.</i>

33
00:03:18,440 --> 00:03:20,920
<i>Yükseklikleri 3.048 metreyi buluyor.</i>

34
00:03:21,000 --> 00:03:24,080
<i>Sakinlerini bir kale gibi koruyorlar.</i>

35
00:03:26,160 --> 00:03:29,560
<i>Ama belki de</i>
<i>vahşi yaşamın en büyük zenginlikleri</i>

36
00:03:29,640 --> 00:03:32,120
<i>alçaklardaki buğulu ormanlarda bulunuyor.</i>

37
00:03:47,160 --> 00:03:51,520
<i>Endonezya dilinde "orangutan",</i>
<i>"ormanın insanı" demek.</i>

38
00:03:56,080 --> 00:04:01,600
<i>Ve bu ağaçlar dünyadaki en yoğun nüfusa</i>
<i>ev sahipliği yapıyor.</i>

39
00:04:05,440 --> 00:04:06,760
<i>Burası onların ormanı.</i>

40
00:04:35,800 --> 00:04:37,640
<i>Birkaç büyük erkek var.</i>

41
00:04:38,560 --> 00:04:42,520
<i>Geniş, çıkıntılı yanakları onları</i>
<i>eş için daha çekici kılıyor.</i>

42
00:04:48,680 --> 00:04:50,400
<i>Son derece güçlü hayvanlar,</i>

43
00:04:51,760 --> 00:04:54,640
<i>ısırıkları bir aslanınkinden daha güçlü.</i>

44
00:04:58,200 --> 00:05:02,280
<i>Ama sıralamada gittikçe yükselen</i>
<i>atletik ve hırslı genç bir erkek var.</i>

45
00:05:12,680 --> 00:05:13,680
<i>Rakus.</i>

46
00:05:20,360 --> 00:05:24,720
<i>Yerleşik bilim insanları tarafından</i>
<i>kendisine verilen ismiyle "Açgözlü".</i>

47
00:05:26,360 --> 00:05:29,720
<i>Çünkü neredeyse sevmediği yiyecek yok.</i>

48
00:05:32,160 --> 00:05:33,040
<i>Yapraklar,</i>

49
00:05:34,800 --> 00:05:35,640
<i>kabuklar…</i>

50
00:05:37,800 --> 00:05:38,680
<i>…meyveler…</i>

51
00:05:41,360 --> 00:05:42,320
<i>…termitler.</i>

52
00:05:43,880 --> 00:05:45,320
<i>Hepsi de menüde.</i>

53
00:05:47,720 --> 00:05:50,400
<i>Bu gurme maymun yeterince yiyebilirse</i>

54
00:05:50,480 --> 00:05:53,160
<i>bir gün tıpkı büyük erkeklerin çoğu gibi</i>

55
00:05:53,840 --> 00:05:55,600
<i>yanak pedleri geliştirebilir.</i>

56
00:06:00,920 --> 00:06:04,520
<i>Özellikle bir yiyecek var ki</i>
<i>hırsını daha da artırması mümkün.</i>

57
00:06:05,680 --> 00:06:06,640
<i>Neesia meyvesi.</i>

58
00:06:08,520 --> 00:06:10,480
<i>Bir futbol topu büyüklüğünde.</i>

59
00:06:10,560 --> 00:06:13,600
<i>İçi kocaman, lezzetli tohumlarla dolu.</i>

60
00:06:22,080 --> 00:06:25,120
<i>Olgunlaşmadan önce</i>
<i>beton kadar sert oluyor,</i>

61
00:06:25,200 --> 00:06:27,480
<i>içini açmak neredeyse imkânsız.</i>

62
00:06:36,360 --> 00:06:39,080
<i>Olgunlaşmış olanlarıysa</i>
<i>kendi kendine açılıyor.</i>

63
00:06:41,720 --> 00:06:46,520
<i>Ancak sukulent tohumları keskin</i>
<i>ve rahatsız edici binlerce tüyle çevrili.</i>

64
00:06:49,400 --> 00:06:51,240
<i>Yiyeceğini almak için Rakus'un</i>

65
00:06:51,320 --> 00:06:54,840
<i>ormanın bu en incelikli becerisinde</i>
<i>ustalaşması gerekiyor.</i>

66
00:06:58,920 --> 00:07:00,680
<i>Buradaki orangutanların çoğu</i>

67
00:07:00,760 --> 00:07:04,360
<i>dikenli tüylerden kurtulmak için</i>
<i>zekice bir yöntem kullanıyor.</i>

68
00:07:09,560 --> 00:07:11,000
<i>Önce bir çubuk seçiyorlar.</i>

69
00:07:13,600 --> 00:07:17,720
<i>Sonra son derece becerikli dudaklarıyla</i>
<i>manevralar yaparak çubuğu</i>

70
00:07:17,800 --> 00:07:20,760
<i>neesia'ların çatlaklarına itiyorlar.</i>

71
00:07:26,680 --> 00:07:30,360
<i>Sopayı tekrar tekrar kımıldattıkça</i>
<i>tohumlar yerlerinden oynuyor</i>

72
00:07:30,920 --> 00:07:33,440
<i>ve bu arada tüylerin sıyrılmasıyla…</i>

73
00:07:37,920 --> 00:07:39,880
<i>…meyve yenebilir hâle geliyor.</i>

74
00:07:44,560 --> 00:07:46,920
<i>Orangutanlar genelde yalnız hayvanlardır</i>

75
00:07:48,080 --> 00:07:51,280
<i>ama neesia ağaçları çok nadir meyve verir.</i>

76
00:07:52,560 --> 00:07:56,920
<i>Meyve verdiğinde de</i>
<i>dört bir yandaki orangutanları çeker.</i>

77
00:08:00,520 --> 00:08:03,960
<i>Bir araya gelip birbirlerinden</i>
<i>bir şeyler öğrenmeleri için fırsat.</i>

78
00:08:09,720 --> 00:08:11,800
<i>Friska erişkin bir dişi</i>

79
00:08:13,120 --> 00:08:15,440
<i>ve meyve hazırlamada üstüne yok.</i>

80
00:08:18,160 --> 00:08:20,720
<i>Rakus master yapmak için yaklaşıyor.</i>

81
00:08:30,240 --> 00:08:33,040
<i>Etrafta yeterince yiyecek var,</i>
<i>tolere edilebilir.</i>

82
00:08:38,920 --> 00:08:42,600
<i>Bilindiği kadarıyla</i>
<i>böyle eşsizce alet yapıp kullanan</i>

83
00:08:42,680 --> 00:08:44,720
<i>yegâne vahşi orangutanlar bunlar.</i>

84
00:08:52,760 --> 00:08:54,880
<i>Rakus kendi denemek istiyor.</i>

85
00:09:01,240 --> 00:09:03,760
<i>Dikkatle aletini yapıyor.</i>

86
00:09:09,480 --> 00:09:12,640
<i>Rakus mükemmel bir neesia seçiyor.</i>

87
00:09:15,920 --> 00:09:18,760
<i>Ve deneme yanılma başlasın.</i>

88
00:09:26,960 --> 00:09:29,520
<i>Sonunda, biraz sabırla tamamdır.</i>

89
00:09:31,960 --> 00:09:34,960
<i>Rakus çok arzuladığı lezzete kavuştu.</i>

90
00:09:43,320 --> 00:09:46,000
<i>Bu sıra dışı beceride mükemmelleştikçe</i>

91
00:09:46,840 --> 00:09:49,080
<i>daha da büyüyecek ve güçlenecek.</i>

92
00:09:52,760 --> 00:09:55,200
<i>Ve gün gelecek bu açgözlü arkadaş</i>

93
00:09:56,560 --> 00:09:58,280
<i>belki de zirveye yükselecek.</i>

94
00:10:06,080 --> 00:10:09,680
<i>Leuser'daki bu bolluğun nedeni kısmen</i>

95
00:10:11,160 --> 00:10:15,360
<i>bölgedeki diğer yağmur ormanlarından</i>
<i>altı kat daha verimli olan toprağı.</i>

96
00:10:17,800 --> 00:10:20,000
<i>Ve işte bunun sebeplerinden biri:</i>

97
00:10:23,280 --> 00:10:26,200
<i>Dünyadaki en aktif volkanlardan biri.</i>

98
00:10:27,640 --> 00:10:28,760
<i>Sinabung Dağı.</i>

99
00:10:29,680 --> 00:10:33,720
<i>Binlerce yıldır püskürerek</i>
<i>alanı volkanik küllerle kaplamakta.</i>

100
00:10:37,280 --> 00:10:39,640
<i>Mineral ve besin yönünden zengin küllerle.</i>

101
00:10:48,160 --> 00:10:49,880
<i>Bu küller gübre misali</i>

102
00:10:50,480 --> 00:10:53,440
<i>şaşırtıcı derecede karmaşık</i>
<i>bir ormanı besliyor.</i>

103
00:10:56,720 --> 00:10:58,800
<i>Binlerce bitki türüyle</i>

104
00:10:59,600 --> 00:11:02,800
<i>dünyadaki en yüksek çeşitliliğe sahip</i>
<i>ormanlardan biri.</i>

105
00:11:12,720 --> 00:11:14,160
<i>Ceset çiçeği.</i>

106
00:11:19,600 --> 00:11:23,800
<i>Gezegenin çiçek veren en büyük yapısı.</i>

107
00:11:29,240 --> 00:11:31,120
<i>Üç metreye kadar uzayabiliyor,</i>

108
00:11:32,320 --> 00:11:34,120
<i>yani bir basket potası kadar.</i>

109
00:11:40,080 --> 00:11:43,560
<i>Bitki 10 yıl büyüdükten sonra</i>
<i>anca çiçek veriyor.</i>

110
00:11:48,840 --> 00:11:51,960
<i>Ama bu devasa çiçeği üretmek</i>
<i>çok enerji istiyor.</i>

111
00:11:54,960 --> 00:11:57,760
<i>Çiçeklenme sadece iki gece sürüyor.</i>

112
00:11:59,640 --> 00:12:03,360
<i>Polenleşme için ihtiyacı olan böcekleri</i>
<i>kendine çekebilmek üzere</i>

113
00:12:03,440 --> 00:12:05,280
<i>akıllıca bir yöntem kullanıyor.</i>

114
00:12:18,760 --> 00:12:21,000
<i>Güçlü bir koku salgılıyor.</i>

115
00:12:24,720 --> 00:12:26,560
<i>Ama bu öyle hoş bir koku değil.</i>

116
00:12:28,800 --> 00:12:31,080
<i>Çürümüş et kokuyor.</i>

117
00:12:33,960 --> 00:12:36,960
<i>Bu dev kırmızı çiçek</i>
<i>bir buçuk metre kadar açılınca</i>

118
00:12:37,720 --> 00:12:41,080
<i>taze hayvan cesedi yanılsaması</i>
<i>daha da güçleniyor.</i>

119
00:12:45,440 --> 00:12:49,920
<i>Sonra gece çökünce</i>
<i>büyük aldatmaca başlıyor.</i>

120
00:12:55,280 --> 00:12:57,720
<i>On yıldır depoladığı enerjiye yön vererek</i>

121
00:12:58,240 --> 00:13:01,120
<i>orta tablasına ısı pompalıyor…</i>

122
00:13:03,000 --> 00:13:05,160
<i>…ve kan kadar sıcak oluyor.</i>

123
00:13:07,920 --> 00:13:10,840
<i>Bir baca gibi</i>
<i>yükselen ısıyla bu leş kokusu</i>

124
00:13:10,920 --> 00:13:13,080
<i>gecenin serin havasına karışıyor.</i>

125
00:13:22,040 --> 00:13:24,040
<i>Yüzlerce leş yiyici böcek için</i>

126
00:13:24,640 --> 00:13:26,640
<i>karşı konulmaz bir çekim.</i>

127
00:13:49,880 --> 00:13:53,040
<i>Büyük bir güçle çiçeğin iç odacığına…</i>

128
00:13:56,160 --> 00:13:59,480
<i>…erkek ve dişi organlarla dolu</i>
<i>o oyuğa çekiliyorlar.</i>

129
00:14:07,160 --> 00:14:10,200
<i>Böcekler, vadedilen leşi ararken…</i>

130
00:14:13,000 --> 00:14:16,000
<i>…kendilerini</i>
<i>diğer ceset çiçeklerine taşıyacakları</i>

131
00:14:16,080 --> 00:14:18,280
<i>polen ile kaplanmış hâlde buluyorlar.</i>

132
00:14:23,600 --> 00:14:26,840
<i>Önceden bu devlerden başka birini</i>
<i>ziyaret etmişlerse</i>

133
00:14:26,920 --> 00:14:28,720
<i>bu bitkiyi döllüyorlar.</i>

134
00:14:35,400 --> 00:14:38,480
<i>İki gecelik bir şov için</i>
<i>tam 10 yıllık bir hazırlık.</i>

135
00:14:41,400 --> 00:14:44,000
<i>Çiçeğin enerjisi tükendi.</i>

136
00:14:47,400 --> 00:14:49,280
<i>Geride kalanlar önden çıkıyor.</i>

137
00:14:52,200 --> 00:14:53,360
<i>Ve nihayet</i>

138
00:14:53,920 --> 00:14:55,600
<i>sadece saniyeler içinde…</i>

139
00:14:59,520 --> 00:15:01,880
<i>…tüm yapı çöküyor.</i>

140
00:15:06,400 --> 00:15:10,840
<i>Döllenme başarıyla tamamlandı,</i>
<i>daha devasa çiçekler için</i>

141
00:15:11,560 --> 00:15:13,960
<i>10 yıllık yeni bir döngü başlamış oldu.</i>

142
00:15:29,040 --> 00:15:31,400
<i>Leuser'ın ovalarında bile</i>

143
00:15:31,480 --> 00:15:34,360
<i>olağanüstü farklı manzaralar var.</i>

144
00:15:43,280 --> 00:15:46,640
<i>Parkın nehirleri ile</i>
<i>besin değeri zengin toprakları</i>

145
00:15:46,720 --> 00:15:48,280
<i>aşağı kıyılara…</i>

146
00:15:50,760 --> 00:15:53,520
<i>…ormanın Hint Okyanusu'yla</i>
<i>birleştiği bölgeye akarak…</i>

147
00:15:57,800 --> 00:16:00,640
<i>…çamurlu bir mangrob bataklığı</i>
<i>oluşturuyor.</i>

148
00:16:09,600 --> 00:16:10,760
<i>Bir çamur zıpzıpı.</i>

149
00:16:16,400 --> 00:16:20,560
<i>Bu balığın yaşamı suyla sınırlı değil.</i>

150
00:16:25,320 --> 00:16:27,080
<i>Derin bir nefes çekiyor…</i>

151
00:16:30,280 --> 00:16:33,400
<i>…ve omuz eklemi bulunan yüzgeçleriyle</i>

152
00:16:34,840 --> 00:16:37,080
<i>kendine itici güç sağlıyor.</i>

153
00:16:39,000 --> 00:16:41,720
<i>Yürüyebilen bir balık.</i>

154
00:16:44,360 --> 00:16:47,440
<i>Ömrünün çoğunu</i>
<i>bu çamur tabakalarında geçiriyor.</i>

155
00:16:49,960 --> 00:16:54,040
<i>Periskop benzeri gözlerindeki lens</i>
<i>kara hayvanlarınkine benziyor.</i>

156
00:16:54,600 --> 00:16:59,200
<i>Sayesinde suyun içinden ziyade dışında</i>
<i>uzağı daha iyi görebiliyor.</i>

157
00:17:04,400 --> 00:17:07,280
<i>En sevdiği besin ise</i>
<i>jilet gibi keskin kıskaçları olan</i>

158
00:17:07,360 --> 00:17:09,080
<i>heybetli bir rakip.</i>

159
00:17:12,200 --> 00:17:14,960
<i>Tabii ısırılmadan yakalayabilirse.</i>

160
00:17:38,080 --> 00:17:39,440
<i>Daha yumuşak bir şey?</i>

161
00:17:48,280 --> 00:17:49,960
<i>Bu yengeçler gayet çevik…</i>

162
00:17:52,240 --> 00:17:54,680
<i>…özellikle de sudan çıkan bir balık için.</i>

163
00:18:09,400 --> 00:18:13,240
<i>Nihayet, şimdi tek yapması gereken</i>
<i>avını zararsız hâle getirmek.</i>

164
00:18:16,200 --> 00:18:19,280
<i>Ağzında tutarak</i>
<i>kurnazca bir numara kullanıyor.</i>

165
00:18:21,560 --> 00:18:25,240
<i>Bir yengeci yeterince sert sallarsanız</i>
<i>kıskacını feda eder,</i>

166
00:18:27,120 --> 00:18:28,440
<i>yani en leziz kısmını.</i>

167
00:18:33,320 --> 00:18:35,440
<i>Ama bu kayıp sadece geçici.</i>

168
00:18:37,040 --> 00:18:40,360
<i>Bir ay içinde</i>
<i>yengecin yeni bir kıskacı çıkmış olacak.</i>

169
00:18:43,800 --> 00:18:45,880
<i>Belki de eskisinden büyük olacak.</i>

170
00:18:53,320 --> 00:18:55,120
<i>Kara seven bu balık için yaşam</i>

171
00:18:55,200 --> 00:18:58,000
<i>yengeç kıskacıyla dolu</i>
<i>hiç tükenmeyen bir büfe.</i>

172
00:19:12,480 --> 00:19:16,320
<i>İç bölgelere gittikçe Leuser</i>
<i>hızla dağlık bir görünüme bürünüyor.</i>

173
00:19:19,160 --> 00:19:22,080
<i>Burada ormana erişmek çok daha zor.</i>

174
00:19:23,480 --> 00:19:27,040
<i>Dik tepeler, Leuser'ın</i>
<i>en çok risk altındaki canlısının</i>

175
00:19:27,120 --> 00:19:27,960
<i>son sığınağı.</i>

176
00:19:32,680 --> 00:19:35,920
<i>Nadiren görülebilen</i>
<i>ve şaşırtıcı derece ufak olan</i>

177
00:19:37,440 --> 00:19:39,680
<i>Sumatra gergedanı.</i>

178
00:19:42,880 --> 00:19:46,600
<i>Boyu sadece bir metre kadar olsa da</i>
<i>ağırlığı bir tonu buluyor.</i>

179
00:19:47,120 --> 00:19:50,960
<i>Yemyeşil yaprakları ararken</i>
<i>çalıkları ezip geçmek için mükemmel.</i>

180
00:19:55,480 --> 00:19:59,040
<i>Bitkileri budarken</i>
<i>yeni ağaçların büyümesi için alan açarak</i>

181
00:19:59,120 --> 00:20:01,120
<i>ormana da fayda sağlıyorlar.</i>

182
00:20:16,360 --> 00:20:19,200
<i>Çamurlu çukurlar kazarak</i>
<i>gün ortasının sıcağında</i>

183
00:20:19,280 --> 00:20:20,840
<i>serinliklerini koruyorlar.</i>

184
00:20:31,600 --> 00:20:33,840
<i>Bir dizi komşuya da fayda sağlıyorlar.</i>

185
00:20:41,640 --> 00:20:45,880
<i>Dolayısıyla ne kadar çok gergedan varsa</i>
<i>tüm orman o kadar sağlıklı demek.</i>

186
00:20:49,360 --> 00:20:52,320
<i>Oysa yasa dışı avlanma</i>
<i>ve habitat kaybı yüzünden</i>

187
00:20:52,400 --> 00:20:55,080
<i>yaban hayattaki sayıları</i>
<i>bir avuç kadar kaldı.</i>

188
00:20:59,200 --> 00:21:03,120
<i>Soylarının tükenmemesi için</i>
<i>korucular sürekli devriye gezerek</i>

189
00:21:04,440 --> 00:21:07,680
<i>kaçak avcıları caydırıyor</i>
<i>ve kalan birkaç gergedanı</i>

190
00:21:07,760 --> 00:21:10,360
<i>parkın dışındaki kapalı alana alıyorlar.</i>

191
00:21:15,880 --> 00:21:20,080
<i>Gergedanlar artık büyük, korumalı,</i>
<i>etrafı çitli doğal alanlarda yaşıyor.</i>

192
00:21:24,560 --> 00:21:26,960
<i>Buralarda yürütülen üreme programıyla</i>

193
00:21:27,040 --> 00:21:29,360
<i>nesillerinin tekrar Leuser'a taşınması…</i>

194
00:21:32,400 --> 00:21:36,440
<i>…ve sonunda yağmur ormanlarındaki dengenin</i>
<i>tekrar kurulması umuluyor.</i>

195
00:21:44,640 --> 00:21:48,920
<i>Burada yaşayan canlılar arasında</i>
<i>birçok sıra dışı ilişki var.</i>

196
00:21:49,760 --> 00:21:52,680
<i>Hatta bazılarını daha yeni keşfediyoruz.</i>

197
00:21:59,360 --> 00:22:01,560
<i>Leuser'ın eteklerinin iç kısımlarında</i>

198
00:22:02,160 --> 00:22:06,560
<i>en küçük sakinlerinden biri</i>
<i>bölgenin en büyük canlısından</i>

199
00:22:06,640 --> 00:22:08,200
<i>bilmeden yardım alıyor.</i>

200
00:22:18,000 --> 00:22:19,720
<i>O canlı, Sumatra fili.</i>

201
00:22:46,800 --> 00:22:51,800
<i>Yürüdükçe yüzlerce mil uzunluğunda</i>
<i>bir patika ağı açıyorlar.</i>

202
00:23:10,320 --> 00:23:14,280
<i>Yoğun ormandan geçmek için</i>
<i>türlerin çoğu bu patikalara güveniyor.</i>

203
00:23:20,120 --> 00:23:23,600
<i>Ama sakinlerinden biri</i>
<i>bu fillere herkesten daha çok muhtaç:</i>

204
00:23:26,280 --> 00:23:27,280
<i>Siğil kurbağası.</i>

205
00:23:30,200 --> 00:23:32,520
<i>Sadece bir tavuk yumurtası büyüklüğünde</i>

206
00:23:33,560 --> 00:23:35,880
<i>ama duyuları inanılmaz derecede keskin.</i>

207
00:23:37,600 --> 00:23:40,840
<i>Akciğerlerindeki özel boşluklar sayesinde</i>

208
00:23:41,520 --> 00:23:44,480
<i>yaklaşan sürülerin titreşimlerini</i>
<i>algıladıkları düşünülüyor.</i>

209
00:23:48,080 --> 00:23:50,200
<i>Normalde yoldan çekilmesi beklenir.</i>

210
00:23:51,920 --> 00:23:54,560
<i>Oysa üstlerine doğru gidiyor.</i>

211
00:24:04,400 --> 00:24:06,120
<i>Doğruca ezilme bölgesine.</i>

212
00:24:10,440 --> 00:24:12,800
<i>Ama onu çeken fillerin kendisi değil.</i>

213
00:24:16,800 --> 00:24:19,800
<i>Kurbağanın karnı yumurta dolu</i>

214
00:24:20,840 --> 00:24:23,960
<i>ve onları durgun bir suya bırakması gerek.</i>

215
00:24:30,320 --> 00:24:34,240
<i>Fillerin ayak izleri de</i>
<i>birden beliren mükemmel birer yuva.</i>

216
00:24:47,120 --> 00:24:50,320
<i>Yumurtalarına hayata başlamak</i> için
<i>en iyi şansı sunuyor</i>

217
00:24:51,520 --> 00:24:53,480
<i>ve çatlamaları için orada bırakıyor.</i>

218
00:25:03,720 --> 00:25:06,360
<i>İki hafta içinde iribaş oldular.</i>

219
00:25:08,480 --> 00:25:11,000
<i>Ancak tam birer kurbağacık olana dek</i>

220
00:25:11,080 --> 00:25:13,280
<i>su dolu ayak izlerindeki yaşamları</i>

221
00:25:13,360 --> 00:25:14,720
<i>tehlike altında.</i>

222
00:25:18,040 --> 00:25:21,400
<i>Tropik güneş</i>
<i>bu havuzları hızla kurutabilir.</i>

223
00:25:26,320 --> 00:25:32,040
<i>Bu yüzden su seviyesi düşerse</i>
<i>iribaşların bu sorunu çözmesi gerekecek.</i>

224
00:25:36,120 --> 00:25:38,640
<i>Ve dönüşüm hızlarını ikiye katlayacaklar.</i>

225
00:25:40,480 --> 00:25:45,160
<i>Birer kurbağacık olduklarına göre</i>
<i>artık kuruyan gölcüklerden kaçabilirler.</i>

226
00:25:53,160 --> 00:25:55,440
<i>Tabii ezilmezlerse.</i>

227
00:26:08,120 --> 00:26:11,320
<i>Ağaç tepelerinde risk çok daha yüksek.</i>

228
00:26:17,720 --> 00:26:20,720
<i>Leuser'daki hayvanların çoğu</i>
<i>buradaki yaşamda ustalaşmış.</i>

229
00:26:27,240 --> 00:26:30,800
<i>Ama belki de hiçbiri</i>
<i>Thomas'ın yaprak maymunu kadar</i>

230
00:26:30,880 --> 00:26:31,920
<i>gözü pek değil.</i>

231
00:26:33,000 --> 00:26:37,840
<i>Sadece Kuzey Sumatra'da bulunuyor,</i>
<i>en çok 20'li gruplar hâlinde geziniyorlar.</i>

232
00:26:39,560 --> 00:26:41,200
<i>Sürünün lideri bir erkek,</i>

233
00:26:42,360 --> 00:26:45,120
<i>diğerleri ise dişiler ve gençler.</i>

234
00:26:47,800 --> 00:26:49,760
<i>Yetişkinler fevkalade çevikler.</i>

235
00:27:06,880 --> 00:27:09,000
<i>Daldan dala hızla atlıyor,</i>

236
00:27:09,800 --> 00:27:12,600
<i>büyük boşlukları kolaylıkla aşabiliyorlar.</i>

237
00:27:18,000 --> 00:27:21,800
<i>Ama bu iki yaşındaki</i>
<i>bacak kaslarını henüz güçlendirememiş…</i>

238
00:27:23,920 --> 00:27:27,600
<i>…ve büyüklerininki gibi bir öz güvenle</i>
<i>tepelerde dolaşamıyor.</i>

239
00:27:29,880 --> 00:27:31,800
<i>Onu her yere annesi taşıyordu…</i>

240
00:27:33,720 --> 00:27:35,680
<i>…ama şimdi yeni bir bebeği var.</i>

241
00:27:38,000 --> 00:27:41,440
<i>Genç yavru için</i>
<i>dünyada kendi yolunu bulma vakti geldi.</i>

242
00:27:42,800 --> 00:27:46,160
<i>Bugün karşısında</i>
<i>hayatın en büyük zorluklarından biri var.</i>

243
00:27:52,560 --> 00:27:55,560
<i>Sürü bu ağaçtaki yiyecekleri tüketti.</i>

244
00:27:57,040 --> 00:27:58,600
<i>Artık gitmeleri gerekiyor.</i>

245
00:28:00,440 --> 00:28:05,240
<i>Ama bu, altı metrelik dev bir boşluktan</i>
<i>atlayacakları anlamına geliyor.</i>

246
00:28:09,760 --> 00:28:11,560
<i>Üç katlı bir düşüş.</i>

247
00:28:13,040 --> 00:28:16,320
<i>Tek bir hata ölümcül olabilir.</i>

248
00:28:18,280 --> 00:28:22,520
<i>Yaşça büyük maymunlar yıllar içinde</i>
<i>bu büyük atlayışlarda ustalaşmışlar.</i>

249
00:28:35,600 --> 00:28:39,960
<i>En tepedeki dallara tırmanıp</i>
<i>düşüşlerini kontrol etmek için…</i>

250
00:28:42,240 --> 00:28:45,280
<i>…uzuvlarını hareket ettirerek atlıyorlar.</i>

251
00:28:57,200 --> 00:29:00,960
<i>Beline tutunmuş yeni bebeğiyle</i>
<i>bu anne bile</i>

252
00:29:02,240 --> 00:29:04,480
<i>mesafeyi zarafetle aşıyor.</i>

253
00:29:13,120 --> 00:29:15,200
<i>Sıra iki yaşındakinde.</i>

254
00:29:26,640 --> 00:29:28,320
<i>Ama çok fazla.</i>

255
00:29:33,400 --> 00:29:36,160
<i>Sürünün diğer üyeleri</i>
<i>karşıda ziyafet çekerken…</i>

256
00:29:42,160 --> 00:29:43,240
<i>…o mahsur kaldı.</i>

257
00:29:48,680 --> 00:29:50,320
<i>Anne imdadına gelemiyor.</i>

258
00:29:55,800 --> 00:29:58,200
<i>Yeterli olup olmadığını anlamanın</i>

259
00:29:58,280 --> 00:29:59,880
<i>tek bir yolu var.</i>

260
00:30:53,400 --> 00:30:54,280
<i>Başardı.</i>

261
00:31:01,160 --> 00:31:03,400
<i>Yetişkinliğe varacak yolculuğunda</i>

262
00:31:03,480 --> 00:31:05,960
<i>nicelerini yapacağı</i>
<i>dev sıçrayışların ilki.</i>

263
00:31:16,760 --> 00:31:18,880
<i>Fazlasıyla hak ettiği ödülü alıyor.</i>

264
00:31:23,280 --> 00:31:25,200
<i>Yaprak maymunları gibi hayvanlar</i>

265
00:31:26,480 --> 00:31:29,600
<i>hareket ettikçe</i>
<i>etrafa tohum ve doğal gübre saçarak</i>

266
00:31:30,480 --> 00:31:34,040
<i>Leuser yağmur ormanlarının</i>
<i>sağlıklı kalabilmesine yardımcı oluyor.</i>

267
00:31:40,280 --> 00:31:42,640
<i>Burada her türün bir önemi var.</i>

268
00:31:51,800 --> 00:31:56,360
<i>Orman zemininin</i>
<i>karanlık yer altı dünyasında gizlenen</i>

269
00:31:56,440 --> 00:31:57,920
<i>bu en ufak canlısı dâhil.</i>

270
00:32:12,800 --> 00:32:15,960
<i>Bu yapraklı gölgelikte bir avcı var,</i>

271
00:32:16,920 --> 00:32:18,960
<i>çekiç başlı solucan.</i>

272
00:32:21,600 --> 00:32:25,440
<i>Yassı solucanların</i>
<i>ayırt edici şeritlere sahip bu türü</i>

273
00:32:26,040 --> 00:32:28,760
<i>daha yeni bulundu,</i>
<i>hatta henüz adlandırılmadı.</i>

274
00:32:30,800 --> 00:32:33,600
<i>Bir yırtıcı olarak son derece küçük,</i>

275
00:32:34,520 --> 00:32:36,120
<i>bir tırnak büyüklüğünde.</i>

276
00:32:37,440 --> 00:32:38,800
<i>Ama ölümcül.</i>

277
00:32:41,040 --> 00:32:44,360
<i>Sulu bir sümüklü böcek</i>
<i>ya da salyangoz peşinde.</i>

278
00:32:47,600 --> 00:32:49,080
<i>Leuser'da her yerdeler.</i>

279
00:32:49,960 --> 00:32:52,800
<i>Büyük iştahla</i>
<i>mikroskobik bitki ve organizmaları…</i>

280
00:32:54,800 --> 00:32:58,360
<i>…bitki artıklarının geri dönüşümü için</i>
<i>elzem olan mantarları yiyorlar.</i>

281
00:33:08,320 --> 00:33:11,280
<i>Çekiç başlı solucanlar da</i>
<i>kendi rollerini oynuyor.</i>

282
00:33:12,840 --> 00:33:17,600
<i>Sayılarını düşük tutuyor</i>
<i>ve yeşilliği koruyorlar.</i>

283
00:33:20,360 --> 00:33:23,000
<i>Çekiç kafasındaki kimyasal duyargalarla</i>

284
00:33:24,760 --> 00:33:27,480
<i>kurbanın izlerini bulmak için</i>
<i>toprağı tadıyor.</i>

285
00:33:31,640 --> 00:33:36,280
<i>Sümüklü böcek ve salyangozlar arkalarında</i>
<i>gözden kaçmayacak bir salgı bırakır.</i>

286
00:33:44,600 --> 00:33:46,920
<i>Sırtında küçük bir kabuk parçası olan</i>

287
00:33:47,600 --> 00:33:51,480
<i>bu meraklı yaratığa</i>
<i>yarı sümüklü böcek deniyor.</i>

288
00:33:52,840 --> 00:33:54,360
<i>Mükemmel bir av.</i>

289
00:34:34,680 --> 00:34:37,480
<i>Yassı solucan</i>
<i>kurbanının etrafına dolanarak</i>

290
00:34:37,560 --> 00:34:39,760
<i>onu yakalamak için mukus fışkırtıyor.</i>

291
00:34:43,600 --> 00:34:45,400
<i>Av etkisiz hâle geldiğinde</i>

292
00:34:46,000 --> 00:34:49,920
<i>toksinlerle ve mide öz sularıyla</i>
<i>yarı sümüklü böceğe saldırarak</i>

293
00:34:50,640 --> 00:34:52,080
<i>etini parçalıyor.</i>

294
00:34:56,760 --> 00:34:59,400
<i>Ve nihayet gövdesinin ortasındaki ağzıyla</i>

295
00:34:59,480 --> 00:35:00,560
<i>avını yutuyor.</i>

296
00:35:06,360 --> 00:35:11,440
<i>Dakikalar içinde</i>
<i>geriye sadece yarı saydam kabuğu kalıyor.</i>

297
00:35:26,800 --> 00:35:30,640
<i>Leuser genelinde</i>
<i>her biçim ve boyutta yırtıcı bulunmakta.</i>

298
00:35:37,400 --> 00:35:41,840
<i>Ama belki de en önemlisi</i>
<i>besin zincirinin en üstünde yer alıyor.</i>

299
00:35:45,120 --> 00:35:48,080
<i>Onu bulabilmek için daha da yükseklere…</i>

300
00:35:50,160 --> 00:35:54,000
<i>…uzaktaki kale benzeri dağın zirvesine</i>
<i>gitmeniz gerekiyor:</i>

301
00:35:54,080 --> 00:35:55,160
<i>Parka adını veren</i>

302
00:35:56,800 --> 00:35:57,800
<i>Leuser Dağı.</i>

303
00:36:01,960 --> 00:36:04,960
<i>Deniz seviyesinden</i>
<i>tam 3352 metre yükseklikte.</i>

304
00:36:08,920 --> 00:36:10,520
<i>Sıklıkla sislerle kaplı.</i>

305
00:36:14,960 --> 00:36:16,760
<i>Orman bodur kalmış…</i>

306
00:36:19,680 --> 00:36:21,720
<i>…yer yer açık bozkırlar var.</i>

307
00:36:25,680 --> 00:36:27,720
<i>Ta aşağıdaki nemli ormanlara göre</i>

308
00:36:27,800 --> 00:36:30,920
<i>burada hava 15 santigrata kadar</i>
<i>daha soğuk olabiliyor.</i>

309
00:36:38,320 --> 00:36:40,760
<i>Anca en dayanıklı bitkiler yaşayabiliyor.</i>

310
00:36:46,720 --> 00:36:49,720
<i>Kayalara tutunarak</i>
<i>oradaki toprağı sabitliyor.</i>

311
00:36:51,840 --> 00:36:54,720
<i>Bu sayede erozyonu</i>
<i>ve yağmur suyunun tutulmasını engelliyor.</i>

312
00:36:54,800 --> 00:36:58,160
<i>Böylece yağmur suyu</i>
<i>durmadan aşağıdaki ormanlara akıyor.</i>

313
00:37:07,480 --> 00:37:09,080
<i>Ürkütücü bir sessizlik var.</i>

314
00:37:13,680 --> 00:37:17,200
<i>Dağın bu kadar yukarısına çıkmayı</i>
<i>göze alabilen birkaç hayvan var.</i>

315
00:37:25,360 --> 00:37:30,600
<i>Munçak,</i>
<i>bozkır bitkileriyle beslenen bir geyik.</i>

316
00:37:35,040 --> 00:37:38,360
<i>Bilim insanları</i>
<i>araştırma kameralarının nihayet</i>

317
00:37:38,440 --> 00:37:40,840
<i>onları avlayan yırtıcıyı kaydedeceklerini</i>

318
00:37:42,560 --> 00:37:45,200
<i>ve ilk defa burada</i>
<i>filme alacaklarını umuyor.</i>

319
00:37:53,800 --> 00:37:55,760
<i>Ama neredeyse hiç görülmüyor.</i>

320
00:38:01,000 --> 00:38:02,600
<i>O yüzden sabır gerekli.</i>

321
00:38:23,880 --> 00:38:25,120
<i>Nihayet…</i>

322
00:38:27,680 --> 00:38:29,560
<i>…yüksek bir dağ otlağında</i>

323
00:38:32,480 --> 00:38:34,240
<i>…bir Sumatra kaplanı.</i>

324
00:38:41,000 --> 00:38:43,280
<i>Bu yetişkin erkek kayıt için bırakılan</i>

325
00:38:43,360 --> 00:38:45,440
<i>bilimsel ekipmanı kontrol ediyor.</i>

326
00:38:50,000 --> 00:38:54,560
<i>Arazi o kadar erişilmez ki</i>
<i>Sumatra kaplanının davranışlarıyla ilgili</i>

327
00:38:54,640 --> 00:38:56,800
<i>neredeyse hiç çalışma yapılmamış.</i>

328
00:39:05,920 --> 00:39:09,400
<i>Ama bu kaplanların</i>
<i>dağ zirvelerinde dolanırken bir yandan da</i>

329
00:39:10,320 --> 00:39:13,240
<i>geyiklerin ve diğer hayvanların</i>
<i>bu leziz bitki örtüsüyle</i>

330
00:39:13,320 --> 00:39:15,960
<i>aşırı otlanmalarını</i>
<i>önlediklerine inanılıyor.</i>

331
00:39:28,400 --> 00:39:33,080
<i>Bu değerli görüntüler</i>
<i>hâlâ burada olduklarını kanıtlıyor.</i>

332
00:39:34,520 --> 00:39:36,400
<i>Parkı koruduğumuz sürece</i>

333
00:39:36,480 --> 00:39:40,360
<i>Sumatra'nın en büyük kedisi</i>
<i>ormanın kralı olmayı sürdürebilecek.</i>

334
00:39:43,960 --> 00:39:47,720
<i>Leuser'ın dağlık arazisi</i>
<i>bir miktar doğal koruma sağlasa da…</i>

335
00:39:50,080 --> 00:39:54,400
<i>…parkın kenar bölgelerinde</i>
<i>vahşi yaşam daha büyük risk altında.</i>

336
00:39:56,520 --> 00:40:00,000
<i>Leuser'ın ekosistemi</i>
<i>parkın iki katı büyüklüğünde bir alana</i>

337
00:40:00,080 --> 00:40:01,360
<i>yayılarak genişliyor.</i>

338
00:40:03,360 --> 00:40:05,160
<i>Çoğu koruma altında…</i>

339
00:40:07,480 --> 00:40:10,480
<i>…ama bu ormanların arasındaki</i>
<i>şehirler ve köylerde</i>

340
00:40:10,560 --> 00:40:12,120
<i>milyonlarca insan yaşıyor.</i>

341
00:40:15,680 --> 00:40:19,000
<i>Bu nedenle</i>
<i>Leuser'daki vahşi yaşamın güvenliği için</i>

342
00:40:19,080 --> 00:40:21,760
<i>yerel toplumların desteği çok önemli.</i>

343
00:40:31,280 --> 00:40:34,000
<i>Leuser'ın güney sınırında</i>
<i>ağaçlarda saklanan,</i>

344
00:40:35,120 --> 00:40:38,640
<i>nadir görülen bir Sumatra yavaş lorisi.</i>

345
00:40:43,600 --> 00:40:44,880
<i>İri gözleri sayesinde</i>

346
00:40:45,720 --> 00:40:48,600
<i>neredeyse</i>
<i>zifiri karanlıkta bile görebiliyor.</i>

347
00:40:52,080 --> 00:40:55,960
<i>Bu annenin sadece birkaç haftalık</i>
<i>ufak bir bebeği var…</i>

348
00:40:57,360 --> 00:41:00,560
<i>…ama şimdiden</i>
<i>beslenirken taşıyamayacağı kadar büyük.</i>

349
00:41:04,000 --> 00:41:05,840
<i>Onu bırakmak riskli görünüyor.</i>

350
00:41:09,680 --> 00:41:12,400
<i>Rakip lorisler</i>
<i>acımasızca bölge gözetebilir.</i>

351
00:41:16,000 --> 00:41:18,560
<i>Ayrıca buradaki orman yılan dolu.</i>

352
00:41:22,640 --> 00:41:25,360
<i>Ama lorislerin gizli bir silahı var.</i>

353
00:41:28,520 --> 00:41:31,440
<i>Isırıklarında ölümcül bir zehir var,</i>

354
00:41:32,880 --> 00:41:36,560
<i>bu da onları gezegendeki</i>
<i>tek zehirli primat kılıyor.</i>

355
00:41:39,280 --> 00:41:40,600
<i>Bu genç yavruyu bile.</i>

356
00:41:43,000 --> 00:41:45,520
<i>Bu yüzden anne tek başına yiyecek ararken</i>

357
00:41:47,040 --> 00:41:49,280
<i>onu yaprakların arasına saklayabilir.</i>

358
00:41:54,760 --> 00:41:58,880
<i>Yavaş lorislerin aşağıya inmeleri</i>
<i>hiç alışılmadık bir durum.</i>

359
00:42:02,800 --> 00:42:06,080
<i>Ama en sevdiği yiyeceklerden birine</i>
<i>ulaşmak için buna mecbur.</i>

360
00:42:06,560 --> 00:42:07,960
<i>Calliandra.</i>

361
00:42:11,080 --> 00:42:14,680
<i>Tatlı kokan nektarı</i>
<i>bebeğini beslemek için ihtiyacı olan</i>

362
00:42:14,760 --> 00:42:15,760
<i>enerjiyle dolu.</i>

363
00:42:19,160 --> 00:42:22,400
<i>Ama bu çiçekli çalılar</i>
<i>kahve ekinlerine gölge versinler diye</i>

364
00:42:23,320 --> 00:42:25,240
<i>çiftçiler tarafından ekilmiş.</i>

365
00:42:26,760 --> 00:42:30,840
<i>Lorislerin insanlara yakınlığı ise</i>
<i>onlar için sorun yaratmış.</i>

366
00:42:32,480 --> 00:42:35,160
<i>Yasa dışı hayvan kaçakçıları</i>

367
00:42:35,840 --> 00:42:39,400
<i>bu şirin canlıları</i>
<i>nesillerini tüketme derecesinde avlamakta.</i>

368
00:42:44,920 --> 00:42:47,800
<i>Ama neyse ki bu topluluk onları koruyan</i>

369
00:42:47,880 --> 00:42:49,440
<i>yeni bir projenin parçası.</i>

370
00:42:53,640 --> 00:42:58,640
<i>Çiftçiler lorislere dokunmadıkları sürece</i>
<i>kahve için daha iyi bir bedel alıyorlar.</i>

371
00:43:02,160 --> 00:43:04,560
<i>Lorisler de çiftçilere yardımcı oluyor</i>

372
00:43:04,640 --> 00:43:06,920
<i>çünkü </i>calliandra <i>çiçeğini yediklerinde</i>

373
00:43:07,440 --> 00:43:09,040
<i>polen yayıyorlar.</i>

374
00:43:12,600 --> 00:43:15,840
<i>Şafak sökerken bebeğine dönmeli</i>

375
00:43:17,120 --> 00:43:19,960
<i>ve annelik görevine</i>
<i>kaldığı yerden devam etmeli.</i>

376
00:43:29,320 --> 00:43:33,080
<i>En büyük tehditle mücadelede</i>
<i>yerel topluluklar da yardımcı olabilir:</i>

377
00:43:35,080 --> 00:43:36,240
<i>Ormansızlaşma.</i>

378
00:43:40,160 --> 00:43:43,480
<i>Leuser öylesine geniş ki</i>
<i>devriye gezmek neredeyse imkânsız.</i>

379
00:43:46,000 --> 00:43:47,520
<i>Her saat</i>

380
00:43:47,600 --> 00:43:50,400
<i>palm yağı üretimi için yer açmak üzere</i>

381
00:43:51,080 --> 00:43:52,640
<i>çoğu yasa dışı olmak üzere</i>

382
00:43:53,120 --> 00:43:56,160
<i>futbol sahasından büyük miktarda</i>
<i>orman temizleniyor.</i>

383
00:43:59,320 --> 00:44:01,240
<i>Bisküviden şampuana kadar</i>

384
00:44:01,320 --> 00:44:07,000
<i>market raflarındaki ürünlerin</i>
<i>yaklaşık %50'sinde palm yağı kullanılıyor.</i>

385
00:44:10,320 --> 00:44:13,360
<i>Yağmur ormanlarının zenginliğine kıyasla</i>

386
00:44:13,440 --> 00:44:16,240
<i>bu ekili alanlar cansız sayılır.</i>

387
00:44:22,200 --> 00:44:26,400
<i>Ancak bazı topluluklar</i>
<i>ekili alanların kaldırılması için…</i>

388
00:44:32,760 --> 00:44:36,120
<i>…çevrecilerle çalışarak</i>
<i>karşı bir mücadele yürütüyor.</i>

389
00:44:41,280 --> 00:44:44,800
<i>Orman içinde</i>
<i>birkaç kârlı meyve ağacı yetiştirme izni</i>

390
00:44:44,880 --> 00:44:46,120
<i>ve ufak bir ödenek</i>

391
00:44:46,200 --> 00:44:49,800
<i>onlar için teşvik oluyor</i>
<i>ve gelecekleri için güvence sağlıyor.</i>

392
00:45:09,600 --> 00:45:14,280
<i>Kurtarılan arazide</i>
<i>Leuser olanca hızıyla harikalar yaratıyor.</i>

393
00:45:16,600 --> 00:45:20,200
<i>Rüzgâr ile yakındaki sağlıklı ormandan</i>
<i>tohumlar taşınıyor.</i>

394
00:45:23,440 --> 00:45:26,480
<i>Mikroorganizmalar sayesinde</i>
<i>toprak iyileşiyor.</i>

395
00:45:27,160 --> 00:45:32,120
<i>Sadece aylar içinde eski alanı</i>
<i>eğrelti otları ve diğer bitkiler örtecek.</i>

396
00:45:35,560 --> 00:45:37,040
<i>Tozlayıcılar geliyor.</i>

397
00:45:38,440 --> 00:45:41,240
<i>Memeliler ve kuşlar</i>
<i>daha çok tohum saçıyor.</i>

398
00:45:46,800 --> 00:45:49,480
<i>Ve dört yıl gibi kısa bir sürede</i>

399
00:45:49,560 --> 00:45:52,320
<i>yeniden gelişen bir orman ortaya çıkıyor.</i>

400
00:45:59,000 --> 00:46:02,080
<i>Böylece hayvanlar dönmeye başlıyor.</i>

401
00:46:10,000 --> 00:46:13,240
<i>Sonunda dev ağaçlar büyüyecek.</i>

402
00:46:15,240 --> 00:46:18,720
<i>Atmosferimizden</i>
<i>daha çok karbondioksit emecek</i>

403
00:46:19,320 --> 00:46:22,720
<i>ve oksijenle zenginleştirecekler.</i>

404
00:46:23,760 --> 00:46:25,680
<i>Bu da hepimize fayda sağlayacak.</i>

405
00:46:31,280 --> 00:46:33,360
<i>Bu ormanın korunmasıyla</i>

406
00:46:33,440 --> 00:46:37,000
<i>Asya'nın en tehlikeli canlılarının</i>
<i>hep bir yuvası olacak.</i>

407
00:46:43,160 --> 00:46:48,560
<i>Henüz küçük olsa da</i>
<i>bu Sumatra orangutanı ormandan alınmış</i>

408
00:46:48,640 --> 00:46:50,840
<i>ve hayvan ticareti için satılmıştı.</i>

409
00:46:53,280 --> 00:46:56,760
<i>Yıllarca süren tutsaklıktan sonra</i>
<i>nihayet kurtarıldı</i>

410
00:46:56,840 --> 00:47:01,360
<i>ve ağaç tepelerinde</i>
<i>yine özgürce yaşaması için geri getirildi.</i>

411
00:47:07,400 --> 00:47:10,400
<i>Artık bakması gereken başka biri var.</i>

412
00:47:17,000 --> 00:47:18,640
<i>Henüz iki haftalık olmadı.</i>

413
00:47:20,600 --> 00:47:24,480
<i>Öyle küçük ki avucunuza sığar.</i>

414
00:47:28,520 --> 00:47:30,960
<i>Bu şefkatli anlar</i>

415
00:47:31,040 --> 00:47:34,880
<i>doğadaki en yakın anne bebek bağının</i>
<i>sadece başlangıcı.</i>

416
00:47:44,200 --> 00:47:45,200
<i>Sekiz yıl boyunca</i>

417
00:47:45,720 --> 00:47:48,960
<i>ona hayatta kalması için</i>
<i>gereken her şeyi öğretecek olan</i>

418
00:47:50,600 --> 00:47:53,600
<i>annesinin kollarında yaşayacak.</i>

419
00:47:56,960 --> 00:47:58,800
<i>Gunung Leuser Ulusal Parkı</i>

420
00:47:59,680 --> 00:48:02,440
<i>ve parkı çevreleyen geniş ekosistem,</i>

421
00:48:03,320 --> 00:48:05,480
<i>eşsiz yaban hayatını korumak için</i>

422
00:48:06,880 --> 00:48:11,000
<i>umut veren ve fırsat sunan bir yer.</i>

423
00:48:13,320 --> 00:48:17,120
<i>Son değerli sığınakları.</i>

424
00:48:20,560 --> 00:48:23,680
<i>Ulusal parklar</i>
<i>en büyük başarılarımızdan biri.</i>

425
00:48:25,840 --> 00:48:28,800
Zaman içinde
neredeyse dünyanın her ülkesinde

426
00:48:28,880 --> 00:48:32,000
yaklaşık çeyrek milyon
koruma alanı oluşturduk.

427
00:48:40,640 --> 00:48:43,360
Ama giderek ısınan
ve kalabalıklaşan bu dünyada

428
00:48:43,440 --> 00:48:45,160
fazlasını yapmamız gerekiyor.

429
00:48:49,960 --> 00:48:53,600
Yaşamın bağlı olduğu
böyle daha fazla alan korunsun istiyorsak

430
00:48:53,680 --> 00:48:56,000
hepimiz üstümüze düşeni yapmalıyız.

431
00:48:57,360 --> 00:48:59,840
Son bakir alanların
korunmasını talep edin.

432
00:49:00,960 --> 00:49:02,480
Gelecek nesiller için.

433
00:49:05,640 --> 00:49:07,880
Yaşadığınız yerde
alanlar oluşturulması için

434
00:49:07,960 --> 00:49:08,920
kampanya yürütün

435
00:49:09,640 --> 00:49:12,960
ve herkesin erişebilmesinde ısrarcı olun.

436
00:49:17,760 --> 00:49:21,480
Toplumlarınızı
daha zekice iklim uygulamalarına zorlayın.

437
00:49:25,000 --> 00:49:27,840
Ve gezegen buna bağlıymış gibi oy verin.

438
00:49:30,960 --> 00:49:32,840
Kaybedecek zaman kalmadı.

439
00:49:33,440 --> 00:49:36,680
Çocuklarımıza
nasıl bir dünya bırakacağımız çok önemli.

440
00:49:37,360 --> 00:49:39,480
Şimdi harekete geçme zamanı.

441
00:51:02,440 --> 00:51:07,440
Alt yazı çevirmeni: Aslı Uygun Cheesmar