1
00:00:06,200 --> 00:00:08,840
NETFLIX BELGESEL DİZİSİ
2
00:00:19,520 --> 00:00:22,520
Yaklaşık 30 yıl önce
Kenya'yı ilk ziyaret edişimde
3
00:00:22,600 --> 00:00:23,800
buraya yabancıydım.
4
00:00:25,200 --> 00:00:29,680
Burası zar zor tanıdığım
merhum babamın memleketiydi.
5
00:00:30,200 --> 00:00:31,760
Ama ailemle tanıştım.
6
00:00:31,840 --> 00:00:34,400
Geldikleri köyü ziyaret ettim.
7
00:00:34,480 --> 00:00:36,400
Nereye gitsem güzel karşılandım.
8
00:00:36,920 --> 00:00:41,360
Kız kardeşimle safaride geçirdiğimiz
birkaç günde başka bir şey hissettim.
9
00:00:42,000 --> 00:00:43,320
Huşu.
10
00:00:44,360 --> 00:00:48,320
Yukarıda engin gökyüzü,
sonsuzca salınan bu Afrika çalıları
11
00:00:49,520 --> 00:00:52,040
ve sanki ucu bucağı olmayan
bu vahşi yaşam.
12
00:00:53,760 --> 00:00:56,800
Dünyanın böyle yeniden doğuşunu görmek,
13
00:00:56,880 --> 00:01:00,320
sonuçta hepimizin geldiği yeri görmek
ne büyük bir lütuf.
14
00:01:02,400 --> 00:01:05,720
Afrika'nın kalp atışlarını dinlemeniz için
15
00:01:05,800 --> 00:01:08,720
sizi Kenya'daki özel bir parka
götürmek istiyorum.
16
00:01:09,200 --> 00:01:11,480
Sınırsızca uzanan bakir bir doğa,
17
00:01:11,560 --> 00:01:13,040
nefes kesen bir güzellik
18
00:01:13,120 --> 00:01:15,680
ve destansı ölçülerde bir vahşi yaşam.
19
00:01:16,240 --> 00:01:18,120
Tsavo Ulusal Parkı.
20
00:01:26,040 --> 00:01:29,000
Fillerin kral olduğu topraklar.
21
00:01:30,120 --> 00:01:31,480
Ve bunu herkes biliyor.
22
00:01:35,400 --> 00:01:37,640
Afrika'nın doğusunda Kenya yer alıyor.
23
00:01:38,160 --> 00:01:42,720
Çok zengin çeşitlilikte bir vahşi yaşama
ve nefes kesici manzaralara sahip.
24
00:01:43,320 --> 00:01:45,280
Güneyinde ise Tsavo var.
25
00:01:46,000 --> 00:01:49,400
Yaklaşık 116.275 kilometre.
26
00:01:49,480 --> 00:01:54,360
Küçük bir ülke boyutunda
ve Kenya'nın en büyük ulusal parkı.
27
00:01:57,360 --> 00:02:00,880
Batıda ise arkasında
unutulmaz gün batımı manzaralarıyla
28
00:02:00,960 --> 00:02:02,560
Afrika'nın en yüksek dağı
29
00:02:03,200 --> 00:02:04,160
Kilimanjaro.
30
00:02:07,920 --> 00:02:10,720
Bu eski topraklara, lavlara
31
00:02:11,280 --> 00:02:12,440
volkanik tepelere
32
00:02:13,640 --> 00:02:15,920
ve ışıltılı vahalara tepeden bakıyor.
33
00:02:23,080 --> 00:02:26,800
Doğuda ise uçsuz bucaksız dikenli çalılar…
34
00:02:31,640 --> 00:02:34,400
…ve aralarında
hayat kaynağı nehirler uzanıyor.
35
00:02:37,120 --> 00:02:41,240
Nehirler boyunca
Yatta platosunun karanlık seddi
36
00:02:42,160 --> 00:02:45,280
ve dünyanın en uzun lav akıntısı uzanıyor.
37
00:02:50,520 --> 00:02:52,200
Ne tarafa bakarsanız bakın
38
00:02:52,280 --> 00:02:57,080
Tsavo'nun ikonik parlak kırmızı toprağı
bu sıra dışı vahşi doğada yaşayan herkeste
39
00:02:57,160 --> 00:03:01,360
bu özelliğinden bir iz bırakıyor.
40
00:03:22,360 --> 00:03:26,640
Tsavo,
Kenya'nın en büyük fil nüfusuna sahip.
41
00:03:29,000 --> 00:03:33,560
On üç binin üzerinde fil
bu muazzam tabiatta özgürce geziniyor.
42
00:03:36,480 --> 00:03:39,640
Onları bulmak için
nereye bakacağınızı bilmeniz gerek.
43
00:04:15,200 --> 00:04:16,440
Bu genç filler
44
00:04:17,000 --> 00:04:19,640
yüzmenin keyfini çıkarıp deşarj oluyorlar…
45
00:04:30,320 --> 00:04:33,680
Tıpkı sıvı çikolatada yüzen
senkronize yüzücüler gibi.
46
00:04:40,000 --> 00:04:42,920
Aylardan nisan. Su çukurları dolu.
47
00:04:49,480 --> 00:04:53,000
Altı ay ya da daha uzun bir süre
tekrar yağmur yağmayabilir.
48
00:04:57,680 --> 00:05:00,600
Erkekler büyüdükçe
yalnız olmayı tercih ediyorlar.
49
00:05:04,160 --> 00:05:09,680
Aralarından birkaçı dünya üzerinde yürüyen
en büyük uzun dişli fillerden olacak.
50
00:05:15,040 --> 00:05:16,240
Bu Lugard.
51
00:05:17,280 --> 00:05:19,680
İsmini onu izleyen korucular verdi.
52
00:05:21,720 --> 00:05:24,120
Elli yaşında bir süper "uzun dişli fil".
53
00:05:24,680 --> 00:05:27,400
Kenya'nın millî hazinelerinden biri.
54
00:05:30,320 --> 00:05:34,520
Her bir diş tek başına 45 kiloyu aşıyor.
55
00:05:37,960 --> 00:05:42,960
Fil dünyasının bu elçilerinin
çok büyük zorluklara katlanması gerekti:
56
00:05:47,000 --> 00:05:50,520
Art arda gelen kuraklıklar,
modern yapılaşma,
57
00:05:50,600 --> 00:05:53,080
yasa dışı fil dişi ticareti için avlanma.
58
00:05:59,760 --> 00:06:04,640
Bugün tüm Afrika'da sadece
30 süper uzun dişli fil olduğu sanılıyor.
59
00:06:08,680 --> 00:06:11,240
Bunların üçte biri Tsavo'da.
60
00:06:13,960 --> 00:06:16,960
Artık çoğu ileri yaşlara kadar yaşıyor.
61
00:06:22,120 --> 00:06:25,800
Ulusal parklar korunmalarında
hayati bir rol oynuyor.
62
00:06:37,200 --> 00:06:39,920
Gelecek aylarda
Tsavo'nun aşırı iklim şartları
63
00:06:40,000 --> 00:06:43,080
burada yaşayan tüm hayvanları
testten geçirecek.
64
00:06:47,080 --> 00:06:48,240
Bu kurak mevsimde
65
00:06:48,320 --> 00:06:52,640
sadece hızla değişen koşullara
adapte olabilenler hayatta kalacak.
66
00:06:56,640 --> 00:06:59,800
Bu aç boynuzgaga büyük bir kahvaltı için
67
00:06:59,880 --> 00:07:01,880
çok zekice bir yöntem geliştirmiş.
68
00:07:05,280 --> 00:07:06,680
Ama tek başına yapamaz.
69
00:07:25,640 --> 00:07:28,440
Bir cüce firavun faresi ailesi.
70
00:07:37,800 --> 00:07:39,960
Boynuzgaga gitmeye hazır
71
00:07:41,000 --> 00:07:42,800
ama onların hiç acelesi yok.
72
00:07:50,040 --> 00:07:51,240
Tek çare beklemek.
73
00:07:52,200 --> 00:07:54,760
Bu arada firavun fareleri
güne hazırlanıyor.
74
00:07:58,680 --> 00:08:02,760
İşaret verilene dek
hiçbir yere gitmeyecekler.
75
00:08:06,640 --> 00:08:08,960
Nihayet gidiyorlar.
76
00:08:10,320 --> 00:08:12,640
Aç boynuzgaga da hemen arkalarında.
77
00:08:19,560 --> 00:08:22,720
Koşuşturan firavun fareleri
çalılıklarda böcek arıyor.
78
00:08:23,440 --> 00:08:24,520
Kaçırdıklarını ise
79
00:08:25,440 --> 00:08:26,680
o kapacak
80
00:08:27,880 --> 00:08:30,800
ve yemeğini
kendi bulmak zorunda kalmayacak.
81
00:08:31,960 --> 00:08:34,280
Firavun fareleri umursamıyor gibi.
82
00:08:40,040 --> 00:08:42,800
Birlikte yiyecek aramak
herkesin işine yarıyor.
83
00:08:43,480 --> 00:08:46,080
Özellikle de tabiat kuruduğunda
84
00:08:46,720 --> 00:08:48,800
ve gizlenecek yer olmadığında.
85
00:08:54,800 --> 00:08:56,840
Boynuzgaga gözcü görevi görüyor.
86
00:09:05,960 --> 00:09:08,720
Tek bir çağrıyla
hepsi saklanmak için kaçışıyor.
87
00:09:22,920 --> 00:09:24,480
Menüdekilerin içinde
88
00:09:25,600 --> 00:09:27,840
en favorisi bu gibi.
89
00:09:28,680 --> 00:09:31,120
Dev Afrika salyangozları.
90
00:09:32,960 --> 00:09:34,720
Her biri 15 cm civarında.
91
00:09:36,280 --> 00:09:39,560
Dünyadaki en büyük,
en sulu salyangozlardan bazıları.
92
00:09:44,840 --> 00:09:46,280
Hem yakalaması da kolay.
93
00:09:47,080 --> 00:09:49,640
Bu salyangozlar
hiçbir yere hızlı gitmezler…
94
00:09:52,200 --> 00:09:55,200
…ama kırılması da zor cevizlerdir.
95
00:09:58,160 --> 00:10:01,720
Bu firavun fareleri
özel bir teknik geliştirmiş.
96
00:10:09,680 --> 00:10:11,920
Salyangozları parçalamak için
97
00:10:12,520 --> 00:10:15,200
ahşap kütükleri örs gibi kullanıyorlar.
98
00:10:17,560 --> 00:10:22,160
Tsavo, bu davranışın gözlendiği
birkaç yerden biri.
99
00:10:28,960 --> 00:10:32,160
Boynuzgaga yemek zilini duyunca tanıyor.
100
00:10:47,600 --> 00:10:52,120
Kurak iklim burada yaşamanın
kolay olmadığı anlamına geliyor.
101
00:10:53,920 --> 00:10:58,160
Ama yiyecek azaldıkça
birlikte çalışmaları sayesinde
102
00:10:58,760 --> 00:11:01,200
iki taraf da yeterli besini garantiliyor.
103
00:11:10,960 --> 00:11:14,040
Bu geniş parkta kurak mevsim sertleşirken
104
00:11:14,840 --> 00:11:17,560
artık en acil ihtiyaç kaynağı
105
00:11:18,880 --> 00:11:19,720
su.
106
00:11:23,400 --> 00:11:27,120
Tsavo'nun en çok risk altındaki
tükenmekte olan hayvanlarını korumak için
107
00:11:27,240 --> 00:11:30,560
uzaktaki su çukurları
korucular tarafından dolduruluyor.
108
00:11:35,480 --> 00:11:38,000
Akşam yaklaşırken sahne artık
109
00:11:38,680 --> 00:11:41,440
bu utangaç yaratığın
ortaya çıkması için uygun.
110
00:11:51,760 --> 00:11:53,440
Kara gergedanlar.
111
00:11:54,200 --> 00:11:56,040
Bir anne ve yavrusu.
112
00:11:59,200 --> 00:12:01,840
Hassas bir gece görüş kamerasıyla
113
00:12:01,920 --> 00:12:04,200
onları renkli görmemiz mümkün.
114
00:12:09,520 --> 00:12:12,400
Yavrular annelerinin hareketlerini
yakından izliyor.
115
00:12:13,760 --> 00:12:15,640
Aralarında sıkı bir bağ var.
116
00:12:20,160 --> 00:12:22,840
Gergedanlar
belli bir mesafeden iyi göremezler
117
00:12:24,560 --> 00:12:27,920
ancak işitme ve koku duyuları
inanılmaz gelişmiştir.
118
00:12:33,400 --> 00:12:38,320
Gece havasında etrafta kimlerin olduğunu
dudaklarını geriye kıvırarak algılıyorlar.
119
00:12:43,160 --> 00:12:45,400
Daha çok aile su içmeye geliyor.
120
00:12:50,040 --> 00:12:53,200
Baskın kara gergedanlar
sıklıkla bölge gözetir.
121
00:12:59,480 --> 00:13:02,880
Ama içlerinden bazıları
diğerlerinden daha atılgan.
122
00:13:10,280 --> 00:13:14,320
Bir zamanlar burada, Tsavo'da
sayıları 8.000'i buluyordu.
123
00:13:18,320 --> 00:13:21,680
1970 ve 80'lerin başlarında
kaçak avcılar boynuzları için
124
00:13:21,760 --> 00:13:23,720
on tanesi hariç hepsini öldürdü.
125
00:13:28,280 --> 00:13:30,800
O zamandan beri
uygulanan üreme programıyla
126
00:13:30,880 --> 00:13:33,000
popülasyon 100'ün üzerine çıkarıldı.
127
00:13:35,760 --> 00:13:39,840
Genellikle yalnız yaşayan bu hayvanlar
su içip sosyalleşmeye geliyor.
128
00:13:42,960 --> 00:13:44,920
Anneler arkadaşlarını selamlıyor.
129
00:13:46,360 --> 00:13:48,160
Yavrular oyun arkadaşları…
130
00:13:52,000 --> 00:13:53,760
…ve babalarıyla buluşuyor.
131
00:13:58,400 --> 00:14:02,840
Ama daha fazla erkeğin gelmesiyle
atmosfer değişiyor.
132
00:14:08,080 --> 00:14:12,280
Kurak mevsimde burada alışılmadık şekilde
daha fazla gergedan toplanıyor.
133
00:14:12,760 --> 00:14:15,320
O kadar başarıyla çoğaldılar ki
134
00:14:15,400 --> 00:14:18,640
şu an bölge için rekabet artmış durumda,
135
00:14:20,520 --> 00:14:21,880
ayrıca eş için.
136
00:15:10,280 --> 00:15:12,040
Yavrusu olan bir anneye doğru
137
00:15:12,120 --> 00:15:13,960
erkeklerden biri hamle yapıyor
138
00:15:15,240 --> 00:15:17,200
ama ona net bir mesaj verdi.
139
00:15:23,280 --> 00:15:26,360
Su çukuruna gelen
yaşça büyük başka bir baskın erkek.
140
00:15:27,360 --> 00:15:29,280
Korucular ona Atoti diyor.
141
00:15:34,800 --> 00:15:35,880
Genç bir dişi.
142
00:15:37,360 --> 00:15:40,440
Eşleşmek için çok genç,
onunla ilgilenmiyor.
143
00:15:49,760 --> 00:15:52,640
Yaşadığı hüsran düşmanlığa döndü.
144
00:16:03,880 --> 00:16:08,960
Boynuzuyla arka bacaklarına saldırıp
çelme takmaya çalışıyor.
145
00:16:26,560 --> 00:16:30,880
Diğer dişiler ve yavrular
gitme vaktinin geldiğine karar verdi.
146
00:16:45,920 --> 00:16:48,200
Genç dişi ondan kaçmayı başarıyor.
147
00:16:58,640 --> 00:17:00,760
Ve Atoti sakinleşiyor.
148
00:17:07,880 --> 00:17:09,600
Kurak mevsim sürdükçe
149
00:17:10,120 --> 00:17:12,800
parkın etrafındaki
doğal su kaynaklarının çoğu
150
00:17:12,880 --> 00:17:14,520
yavaş yavaş yok olacak.
151
00:17:19,800 --> 00:17:24,880
Ama kuzeyde özel bir yer var,
hiç değişmeyen bir vaha.
152
00:17:31,160 --> 00:17:33,920
Batı Tsavo'daki platolardan yükselen
153
00:17:34,000 --> 00:17:36,320
Chyulu Tepeleri'ndeki bulut ormanları.
154
00:17:40,320 --> 00:17:44,360
Gözenekli, volkanik kayalardan oluşan
bu tepeler yağmur suyunu emerek
155
00:17:44,440 --> 00:17:46,800
yer altı kaynaklarını oluşturuyor.
156
00:17:50,800 --> 00:17:55,000
Suyun aşağıdaki düzlüklere sızması
20 yıldan uzun sürüyor.
157
00:18:00,440 --> 00:18:03,480
Bu düzlüklere ulaşan su…
158
00:18:06,760 --> 00:18:09,120
…Mzima Su Kaynaklarına
sürekli kaynak sağlıyor.
159
00:18:11,160 --> 00:18:14,720
İsmi
Swahili dilinde "hayat dolu" demek.
160
00:18:37,640 --> 00:18:40,880
Hayat dolu,
kristal berraklığındaki havuzlara
161
00:18:40,960 --> 00:18:42,960
her gün topraktan
162
00:18:43,720 --> 00:18:47,520
50 milyon galon su aktığı
tahmin ediliyor.
163
00:18:55,880 --> 00:18:59,200
İncir ağaçları
vervet maymunlarına besin sunuyor.
164
00:19:07,800 --> 00:19:10,680
Karakeçi balığı da aşağıda,
düşen meyveleri bekliyor.
165
00:19:29,120 --> 00:19:30,840
Cömert bir cennet,
166
00:19:31,920 --> 00:19:34,000
herkese yetecek kadar yiyecek var.
167
00:19:44,560 --> 00:19:46,000
Ama bu büyülü havuz
168
00:19:46,080 --> 00:19:50,040
14 hipopotamdan oluşan bir sürüye ait.
169
00:19:51,080 --> 00:19:54,920
Dev bir alfa erkek tarafından
kıyasıya korunuyor.
170
00:20:01,320 --> 00:20:04,040
Nefesini beş dakika kadar tutabiliyor
171
00:20:05,320 --> 00:20:08,280
ve ömrünün yarıdan fazlasını
su altında geçiriyor.
172
00:20:11,960 --> 00:20:14,200
Genelde çamurlu gölcüklerde bulunan
173
00:20:14,760 --> 00:20:18,480
bu utangaç yaratıkların kişisel yaşamları
174
00:20:18,560 --> 00:20:20,200
çok nadir görülebilir.
175
00:20:28,960 --> 00:20:34,320
Baba her sabah erkenden ailesini
derin, serin sulara yönlendiriyor.
176
00:20:44,920 --> 00:20:47,280
Hipopotamların ağırlığı
bir otomobili kadar olabilir
177
00:20:48,120 --> 00:20:51,240
ama su altında şaşırtıcı şekilde zarifler.
178
00:20:57,440 --> 00:21:00,000
Erişkinler
günün en sıcak saatlerinde uyuyor.
179
00:21:02,160 --> 00:21:04,560
Gençler ise günü oynayarak geçiriyor.
180
00:21:10,600 --> 00:21:12,480
Çok şamata yaptıklarında
181
00:21:13,080 --> 00:21:15,200
erişkinler onları hizaya getiriyor.
182
00:21:27,440 --> 00:21:31,240
Hipopotamlar olmasa
buradaki yaşam çeşitliliği olmazdı
183
00:21:33,320 --> 00:21:36,280
çünkü suya
hayati öneme sahip bir şey katıyorlar.
184
00:21:40,240 --> 00:21:42,560
Doğal bir gübre.
185
00:21:44,480 --> 00:21:48,040
Bu, kristal berraklığındaki görüş için
pek iyi olmayabilir…
186
00:21:50,160 --> 00:21:53,600
…ama Mzima'nın ekosistemini canlı tutan
187
00:21:53,680 --> 00:21:55,120
tam da bu madde.
188
00:21:57,720 --> 00:21:59,800
Bitkilere besleyici ögeler katıyor
189
00:22:00,400 --> 00:22:02,920
ve en taze besinlere ulaşmak için…
190
00:22:06,320 --> 00:22:09,360
…hipopotamları izleyen
böcek ve balıklara besin sunuyor.
191
00:22:14,560 --> 00:22:18,920
Hipopotamların Mzima'daki balıklara
sundukları tek besin taze gübre değil.
192
00:22:24,680 --> 00:22:28,280
Bu hipopotam ağzını açarak balıkları
193
00:22:28,360 --> 00:22:31,200
bu kocaman, güçlü çenesine davet ediyor.
194
00:22:34,080 --> 00:22:36,960
Dişlerinin arasına sıkışmış artıkları
aramakla meşguller.
195
00:22:38,520 --> 00:22:41,200
Sıra dışı bir güven sergiliyorlar.
196
00:22:49,040 --> 00:22:51,160
Ağızlarındaki törpüleyici kısımlarla
197
00:22:51,240 --> 00:22:52,720
hipopotamların derileri,
198
00:22:53,960 --> 00:22:58,400
ayak tırnakları, çatlamış ayakları,
ve tüm bu önemli kısımları temizleniyor.
199
00:23:01,560 --> 00:23:04,640
Pedikür ve cila karşılığında
200
00:23:04,720 --> 00:23:05,920
tam öğün yemek.
201
00:23:18,680 --> 00:23:22,440
Mzima Su Kaynaklarındaki küçük yeşil vaha
202
00:23:22,520 --> 00:23:25,960
parkın bu köşesinde yaşayan
şanslı hayvanlara su sunuyor.
203
00:23:29,160 --> 00:23:32,440
Ancak çorak arazilerde dolaşanlar için
204
00:23:32,520 --> 00:23:33,760
hikâye farklı.
205
00:23:38,760 --> 00:23:41,240
Fillerin sahip oldukları inanılmaz hafıza
206
00:23:41,920 --> 00:23:46,560
onları önceki kurak mevsimlerde besin
ve su buldukları yerlere yönlendiriyor.
207
00:23:49,000 --> 00:23:52,880
Ama parkın ortasında
ürkütücü bir engelle karşılaşıyorlar.
208
00:23:56,560 --> 00:23:58,800
Tsavo iki parça hâlinde tesis edildi:
209
00:23:59,880 --> 00:24:01,400
Doğu ve Batı.
210
00:24:02,600 --> 00:24:06,640
Mevcut yol ve demir yolu ile
tam ortadan bölünmüş durumda.
211
00:24:10,160 --> 00:24:11,240
Artık bu yoğun yol
212
00:24:11,320 --> 00:24:15,160
iki park arasında geçiş yapan
vahşi hayvanlar için tehlikeli bir engel.
213
00:24:19,480 --> 00:24:23,840
2017'de eskisine ek olarak
Kenya'nın en büyük limanı Mombasa'yı
214
00:24:24,400 --> 00:24:26,760
başkent Nairobi'ye bağlayan
215
00:24:27,480 --> 00:24:29,360
yeni bir demir yolu tamamlandı.
216
00:24:32,000 --> 00:24:36,480
Bu dik setler ve çitler
hayvanların hattı geçmelerini engelleyerek
217
00:24:37,000 --> 00:24:38,600
hareketlerini kısıtlıyor.
218
00:24:42,600 --> 00:24:47,360
Diğer tarafa geçebilmelerinin tek yolu
özel olarak yapılmış bu alt geçitler.
219
00:24:56,680 --> 00:25:00,640
Bazı fillerse
engelleri aşacak kadar cesur.
220
00:25:08,480 --> 00:25:11,400
Afrika boyunca alt yapı çalışmalarında
patlama yaşanıyor,
221
00:25:11,480 --> 00:25:13,600
bu da vahşi alanları etkiliyor.
222
00:25:17,240 --> 00:25:20,200
Tsavo'nun büyüklüğü bu yüzden çok önemli.
223
00:25:22,160 --> 00:25:25,760
Alternatif beslenme alanları
sunacak kadar büyük.
224
00:25:27,720 --> 00:25:30,800
Ancak yılın bu zamanında
uzun mesafeler kateden
225
00:25:30,880 --> 00:25:33,000
sadece büyük hayvanlar değil.
226
00:25:36,840 --> 00:25:40,040
Aylardan temmuz, Tsavo'nun en kurak ayı.
227
00:25:49,920 --> 00:25:52,040
Doğu tarafındaki susuz düzlüklerde
228
00:25:52,600 --> 00:25:56,040
erkek bir kum kekliği ve eşi
ailesine bakıyor.
229
00:26:02,000 --> 00:26:06,480
Yerde yuvalanan kuşlar olduklarından
yumurtadan yeni çıkan bu yavrular
230
00:26:06,560 --> 00:26:08,640
saatler içinde ayaklanıp yürüyecek.
231
00:26:12,760 --> 00:26:15,600
Yüz dereceyi bulan sıcaklık altında
232
00:26:16,160 --> 00:26:19,120
gölgeli ve güvenli bir
gizlenme yeri bulmalılar.
233
00:26:24,440 --> 00:26:27,040
Babaları acil bir sorunla karşı karşıya.
234
00:26:27,760 --> 00:26:31,360
Ya içme suyu bulacak
ya da yavruları ölecek.
235
00:26:36,880 --> 00:26:39,040
Başka bir kum kekliği grubuna katılıyor.
236
00:26:39,640 --> 00:26:42,440
Hepsi de ümitsizce aynı şeyi arıyor.
237
00:26:49,000 --> 00:26:51,920
Otuz kilometre kadar uzağa…
238
00:26:56,880 --> 00:26:59,160
…âzametli Galana Nehri'ne uçuyorlar.
239
00:27:15,760 --> 00:27:17,680
Kurak mevsim zorlamaya başladığında
240
00:27:18,280 --> 00:27:20,520
burası hayvanlar için bir yaşam hattı.
241
00:27:26,400 --> 00:27:30,120
Her yıl bu zaman kum keklikleri
büyük gruplar hâlinde buraya geliyor.
242
00:27:37,520 --> 00:27:39,800
Su kenarında tehditler var.
243
00:27:44,680 --> 00:27:49,360
Sürüye yakın kalması,
etrafı kollayan yüzlerce göz var demek.
244
00:27:52,120 --> 00:27:55,200
İki yemek kaşığı kadar miktarı
boğazında tutabilir
245
00:27:55,280 --> 00:27:57,560
ama üç yavrusu için bu yeterli değil.
246
00:28:04,520 --> 00:28:06,440
Olağanüstü numarası için
247
00:28:07,000 --> 00:28:08,880
biraz daha ileri yürüyor.
248
00:28:12,080 --> 00:28:14,000
İleri geri sallanarak
249
00:28:14,520 --> 00:28:17,120
suyu göğüs tüylerine emiyor.
250
00:28:18,720 --> 00:28:23,520
Özel olarak adapte olmuş spiral şekilleri
suyu sünger gibi çekiyor.
251
00:28:25,040 --> 00:28:27,720
On beş dakika doldurduktan sonra
uçma vakti geldi.
252
00:28:29,640 --> 00:28:32,440
Tümüyle suyla dolmuş hâlde eve uçuyor.
253
00:28:45,960 --> 00:28:49,640
Kuşlar sürüden tek tek ayrılarak iniyor.
254
00:28:55,000 --> 00:28:56,560
Eşini çağırıyor.
255
00:29:00,920 --> 00:29:04,240
Onu susamış yavrularını sakladığı yere
götürüyor hemen.
256
00:29:13,920 --> 00:29:15,640
Baba imdada yetişti.
257
00:29:26,080 --> 00:29:29,200
Suya hasret yavrular
babalarının etrafında toplaşıp
258
00:29:29,720 --> 00:29:33,080
gagalarıyla
tüylerindeki kıymetli suyu sağıyorlar.
259
00:29:38,840 --> 00:29:42,120
Bu çetin yolculuğu gelecek iki ay boyunca
260
00:29:42,200 --> 00:29:43,880
her gün yapacak…
261
00:29:46,920 --> 00:29:51,280
…ta ki yavrular
suya kendileri uçacak kadar büyüyene dek.
262
00:30:03,360 --> 00:30:05,640
Son zamanlarda Kenya'nın iklimi
263
00:30:05,720 --> 00:30:08,960
daha az ön görülebilir
ve daha uç değerlerde seyrediyor.
264
00:30:15,600 --> 00:30:17,520
Kurak mevsimin en kötü zamanı
265
00:30:18,520 --> 00:30:20,480
ve bitecekmiş gibi de görünmüyor.
266
00:30:24,880 --> 00:30:29,000
Bazıları kalan birkaç yeşil yaprağı
bulmak için bir yöntem geliştirmiş.
267
00:30:30,000 --> 00:30:32,600
Gerenuk bir ısırık için
parmak uçlarında uzanıyor.
268
00:30:33,560 --> 00:30:36,440
Tüm hayatlarını
hiç su içmeden geçirebilirler.
269
00:30:39,080 --> 00:30:41,240
Lakapları zürefa ceylanı.
270
00:30:41,760 --> 00:30:45,400
Diğer otlayıcıların ulaşamadığı
sukulent yapraklarına ulaşmak için
271
00:30:45,480 --> 00:30:49,040
akrobasiye
ve uzun boyunlarına güveniyorlar.
272
00:30:51,880 --> 00:30:53,960
Onlar için bile seçenekler sınırlı.
273
00:30:59,680 --> 00:31:02,680
Tsavo'nun kızıl toprağı
yuvarlanan toz hortumlarıyla
274
00:31:02,760 --> 00:31:04,080
yukarı sürükleniyor.
275
00:31:09,920 --> 00:31:11,880
Bufalo gibi büyük hayvanlar
276
00:31:12,400 --> 00:31:15,280
yemek ve su bulmak için
yürümeye devam etmeliler.
277
00:31:22,080 --> 00:31:25,120
Sürüler birleşiyor,
sayıları binin üzerinde.
278
00:31:32,880 --> 00:31:37,040
Yıl boyu akan Galana Nehri'ne gidiyorlar.
279
00:31:47,440 --> 00:31:51,760
Geride kalanları
Tsavo'nun en berbat yırtıcıları kapacak.
280
00:32:05,000 --> 00:32:08,960
Yüz yirmi yıl kadar önce
eski demir yolu inşa edilirken
281
00:32:09,040 --> 00:32:12,400
iki aslan bölgede dehşet yaşatmış.
282
00:32:14,480 --> 00:32:17,240
"Tsavo'nun yamyamları" diye biliniyorlar.
283
00:32:21,520 --> 00:32:22,600
Efsaneye göre
284
00:32:23,240 --> 00:32:26,760
135 no.lu demir yolu işçilerini
bir çırpıda yutmuşlar.
285
00:32:28,280 --> 00:32:30,720
Gerçi gerçek rakam muhtemelen daha düşük.
286
00:32:32,320 --> 00:32:36,880
Mohawk tarzlarıyla meşhurlar.
Günümüz nesli de aynı özelliği paylaşıyor.
287
00:32:40,640 --> 00:32:45,000
Bu görünüşün yaşadıkları alandaki
kalın çalılardan geldiği düşünülüyor.
288
00:32:47,960 --> 00:32:52,080
Kısa yeleler, zorlu çalılıklarda
tuzaklara daha az takılıyor.
289
00:32:53,640 --> 00:32:55,920
Ayrıca sıcakta serin tutuyorlar.
290
00:33:00,400 --> 00:33:04,040
Ancak yılın bu zamanında
en sıkı yırtıcılar bile zorlanıyor.
291
00:33:20,120 --> 00:33:24,560
Sürüye ait su çukuru
yapışkan bir çamur havuzuna dönmüş.
292
00:33:29,720 --> 00:33:33,040
Avlarının çoğu
su bulmak için buradan ayrılmış.
293
00:33:35,000 --> 00:33:38,120
Bu son tortular şimdilik idare ediyor.
294
00:33:54,320 --> 00:33:56,640
Doğu Tsavo'nun kurak düzlükleri boyunca
295
00:33:57,400 --> 00:34:03,040
bir grup boğa fili
parkın uzaktaki kuzey bölgelerine gidiyor.
296
00:34:11,680 --> 00:34:15,760
Burası en vahşi ve en erişilmez bölge.
297
00:34:24,000 --> 00:34:28,160
Kurak, dikenli çalılıktan doğru
kayalardan oluşan milyonlarca yıllık,
298
00:34:28,240 --> 00:34:30,880
uçsuz bucaksız monolitler yükseliyor.
299
00:34:45,240 --> 00:34:49,080
Yıllardır izlenen bu rotalar
her bir filin hafızasında kayıtlı.
300
00:34:53,840 --> 00:34:56,040
Nesilden nesle aktarılmış.
301
00:35:00,280 --> 00:35:03,760
Sık kullanılan bu yollar
havadan görülebiliyor.
302
00:35:05,080 --> 00:35:07,880
Çorak manzarayı ağ gibi örmüşler.
303
00:35:22,000 --> 00:35:24,760
Büyük filler birkaç gün susuz kalabilir
304
00:35:25,920 --> 00:35:31,200
ve bu sayede kurak çalılık arazi boyunca
uzak mesafelere gidebilirler.
305
00:35:39,600 --> 00:35:44,160
Vardıkları yerde su bulabilmek için
hayatlarını riske soktular.
306
00:35:47,360 --> 00:35:50,040
Ama Tiva Nehri kurumuş.
307
00:35:51,720 --> 00:35:54,360
Artık sadece bir kum nehri.
308
00:35:58,320 --> 00:36:00,440
Görünürde tek bir damla su yok.
309
00:36:04,160 --> 00:36:08,240
Ama bu mevsimsel nehrin yanındaki
doum palmiyeleri hâlâ yeşil,
310
00:36:09,560 --> 00:36:12,680
demek ki bir yerlerde su var.
311
00:36:24,680 --> 00:36:27,520
Yaşlı, bilge filler
nasıl bulacaklarını biliyor.
312
00:36:50,840 --> 00:36:53,360
Fillerin inanılmaz bir koku duyusu vardır.
313
00:36:54,000 --> 00:36:58,920
Hortumlarındaki milyonlarca reseptör
onları çok uzaktaki suya yönlendiriyor.
314
00:37:00,920 --> 00:37:05,360
Kumun metrelerce altında gömülü olsa da
yine de algılayabiliyorlar.
315
00:37:14,840 --> 00:37:17,240
Ulaşmak için kazmaları gerekiyor.
316
00:37:22,680 --> 00:37:26,720
Kuyular derinleştikçe
yer altı suyu daha çok sızıyor.
317
00:37:31,320 --> 00:37:33,920
Hortumları esnek bir kamış görevi görerek
318
00:37:35,080 --> 00:37:36,720
kumlu suyu emerek çekiyor.
319
00:37:40,760 --> 00:37:45,160
Görünüşe göre tortunun hortumlarında
çökerek ayrışmasına izin veriyor,
320
00:37:47,160 --> 00:37:48,640
sonra püskürtüyorlar.
321
00:38:03,480 --> 00:38:06,400
Saf, filtre suyun keyfini çıkarıyorlar.
322
00:38:20,880 --> 00:38:24,440
Kenardan izleyenlerin iştahını kabartıyor.
323
00:38:36,480 --> 00:38:40,840
Suya doyduklarında
izleyenlerin sırası gelmiş oluyor.
324
00:38:42,440 --> 00:38:45,680
Babunlar her zaman bara ilk gelenler.
325
00:38:55,400 --> 00:38:59,720
Tiva rotasında ilerleyince
Bisadi şelalesi karşımıza çıkıyor.
326
00:39:00,960 --> 00:39:04,520
Birkaç kıymetli gölcük haricinde kurumuş.
327
00:39:07,040 --> 00:39:08,640
Ürkütücü bir sessizlik var.
328
00:39:12,560 --> 00:39:15,080
Şafak sökene kadar.
329
00:39:32,120 --> 00:39:35,880
Sanki tüm vadi bir büyünün etkisinde gibi.
330
00:39:38,640 --> 00:39:39,960
Kırmızı gagalı quelea,
331
00:39:40,880 --> 00:39:44,400
dünyanın en bol görünen
yabani kuş türüdür.
332
00:39:49,440 --> 00:39:50,680
Aylardan eylül.
333
00:39:50,760 --> 00:39:54,880
Su kaynakları azaldıkça
bu göçebe süper koloniler
334
00:39:55,600 --> 00:39:57,920
milyonlarca üyesiyle burada toplanıyor.
335
00:40:17,360 --> 00:40:19,160
Büyüleyici bir ritim eşliğinde
336
00:40:19,720 --> 00:40:24,320
bu son su gölcüklerinden her seferinde
bir gaga dolusu su içiyorlar.
337
00:40:31,920 --> 00:40:34,920
Bu toplu göç, kurak mevsimin sonuna dek
338
00:40:35,440 --> 00:40:37,160
çoğaldıkça çoğalacak
339
00:40:46,360 --> 00:40:48,320
Su kenarında kaos yaratıyor,
340
00:40:49,320 --> 00:40:52,440
su içmeye cesaret eden
diğer herkesi korkutuyorlar.
341
00:41:16,720 --> 00:41:20,960
Sayıları çok fazla olduğundan
çevredeki ağaçların dalları kırılıyor.
342
00:41:27,000 --> 00:41:28,960
Su durduğu sürece
343
00:41:29,920 --> 00:41:32,480
burada tutsaklar.
344
00:41:54,800 --> 00:41:58,560
Yoğun bir beklenti havası var.
345
00:42:03,920 --> 00:42:07,240
Sonra bir umut ışığı.
346
00:42:09,480 --> 00:42:14,360
Bu susuz manzarada
baobab ağaçlarından yeşil yapraklar
347
00:42:14,440 --> 00:42:16,720
ve sürüyle beyaz çiçek sarkıyor.
348
00:42:22,680 --> 00:42:24,320
Havada değişim hissi var.
349
00:42:27,280 --> 00:42:29,000
Bunu herkes algılayabiliyor.
350
00:42:38,120 --> 00:42:40,240
Ve nihayet ekim ayı geldi.
351
00:42:40,320 --> 00:42:42,760
Altı ay süren yoksunluktan sonra
352
00:42:44,240 --> 00:42:45,200
yağmur…
353
00:42:47,400 --> 00:42:50,840
…Batı Tsavo'nun tepeleriyle dağlarında
354
00:42:52,080 --> 00:42:55,160
ve Doğu Tsavo'nun düzlüklerinde birikiyor.
355
00:43:19,280 --> 00:43:22,440
Kuru ve kumlu Tiva tekrar akıyor.
356
00:43:26,040 --> 00:43:29,760
Quelea'ların su içtiği
Bisadi kanyonunun üstünden
357
00:43:30,560 --> 00:43:32,840
çağlayarak dökülen şelale hayat buluyor.
358
00:44:14,120 --> 00:44:17,520
Gelecek birkaç hafta
nehir akmaya devam edecek
359
00:44:18,200 --> 00:44:19,880
ve toprakları canlandıracak.
360
00:44:41,400 --> 00:44:43,600
Drama yerini rahatlığa bıraktı.
361
00:44:46,200 --> 00:44:49,520
Kıraç çölden, renkli cennete dönüş.
362
00:44:51,720 --> 00:44:55,040
Asıl büyüleyici olan da
Tsavo'daki bu aşırılıklar.
363
00:44:59,640 --> 00:45:02,040
Kırmızı tozdan arınmış topraklarda
364
00:45:02,120 --> 00:45:06,160
gündüz sefası çiçekli örtüsüyle
tüm parkı kaplıyor.
365
00:45:12,200 --> 00:45:16,240
Ve beyaz öncü kelebek fırtınası başlıyor.
366
00:45:20,680 --> 00:45:24,760
Sahile doğru yolculuklarında
milyonlarcası gökyüzünü kaplıyor.
367
00:45:31,120 --> 00:45:34,720
Tazelenen doğayla birlikte,
ailelerinin başlattığı yolculuğu
368
00:45:34,800 --> 00:45:38,680
kanatlı bir bayrak yarışı misali
yeni nesiller sürdürüyorlar.
369
00:45:49,160 --> 00:45:53,800
Yağışlı mevsimde
çiçekler arasında dans eden bu dev sürüler
370
00:45:53,880 --> 00:45:56,440
parktaki verimlilik için çok önemli.
371
00:46:01,040 --> 00:46:02,560
Uçtukça polen yayıyor
372
00:46:03,160 --> 00:46:06,320
ve böcekle beslenenlere
kolay bir öğün sunuyorlar.
373
00:46:17,640 --> 00:46:19,120
Oyun oynayacak vakit var.
374
00:46:25,480 --> 00:46:28,440
Ve gelecek nesli yetiştirecek.
375
00:46:30,320 --> 00:46:31,360
Doğum patlaması.
376
00:46:34,200 --> 00:46:37,920
Bu da kanıtlıyor ki
konu vahşi yaşamda korunmaksa
377
00:46:38,720 --> 00:46:39,960
boyut önemli.
378
00:46:45,960 --> 00:46:50,240
Park ne kadar büyükse
daha çok tür, evi olarak benimsiyor.
379
00:46:51,960 --> 00:46:55,840
Gen havuzu ne kadar büyükse
hayvanlar o kadar çok sağlıklı oluyor.
380
00:47:00,720 --> 00:47:04,640
Son yıllarda Tsavo Ulusal Parkı'na komşu
arazi sahipleri
381
00:47:04,720 --> 00:47:08,760
Tsavo Koruma Alanı'nı daha da genişletmek,
382
00:47:09,440 --> 00:47:13,040
koruma alanını ikiye katlamak,
hayvanların parkın sınırları ötesinde
383
00:47:13,120 --> 00:47:16,400
güvenle dolaşmasına olanak tanımak için
güç birliği yapıyorlar.
384
00:47:26,000 --> 00:47:29,760
Bu gezegende
tabiatın bir geleceğinin olması,
385
00:47:29,840 --> 00:47:33,480
ancak Tsavo gibi
geniş vahşi yaşam alanlarını korumak
386
00:47:33,560 --> 00:47:36,840
ve aynı ölçekte yeni parklar yaratmakla
mümkün olabilir.
387
00:49:06,920 --> 00:49:11,920
Alt yazı çevirmeni: Aslı Uygun Cheesmar