EEN NETFLIX-DOCUMENTAIREREEKS
Een paar jaar geleden bezochten Michelle en ik Patagonië met onze dochters.
Tussen de besneeuwde bergen en kristalheldere meren…
…verwonderden we ons over een steeds zeldzamer ding…
…ongerepte wildernis.
De menselijke invloed heeft zich over onze planeet verspreid.
Nationale parken kunnen beschermen wat we nog hebben.
Maar om echt iets te veranderen, moeten we meer land teruggeven aan de natuur.
In Chileens Patagonië worden uitgestrekte gebieden weer verwilderd.
Ze krijgen hun natuurlijke evenwicht terug…
…van voor wij langskwamen.
Deze regio wordt snel een van de meest beschermde plekken op aarde.
Chileens Patagonië heeft 24 unieke nationale parken…
…met een ongelooflijke verscheidenheid aan landschappen.
De langste bergketen ter wereld…
…de Andes, loopt als een ruggengraat over de hele lengte.
In het hart, weelderige bossen…
…en de open Patagonische steppe.
En langs de kust…
…de ruwe kracht van de Stille Oceaan.
Patagonië herdefinieert ons idee van wat nationale parken kunnen zijn.
Aan de westkust van Zuid-Amerika ligt Chili…
…het langste land ter wereld.
Het strekt zich uit over 4000 kilometer van noord naar zuid.
In het zuiden ligt het afgelegen gebied Chileens Patagonië…
…waar enorme stukken land worden overgedragen aan de 24 nationale parken.
Het beroemdste park is Torres del Paine.
Z'n drie iconische torens domineren het landschap.
Het park herbergt een gezonde populatie van het grootste landroofdier van Chili…
…de poema.
Deze moeder heeft vier mondjes te voeden.
Ze moet jagen…
…en voor de beste kans van slagen moet ze de welpen achterlaten.
Hun overleving hangt af van haar onopvallendheid en sluwheid.
De guanaco, een oervoorouder van de gedomesticeerde lama…
…en haar belangrijkste prooi.
Opgaan in het landschap is haar beste kans op een verrassingsaanval.
Vier van de vijf poemajachten eindigen in een mislukking.
Ze moet op zoek naar een andere kans om haar welpen te voeden…
…en zal rondtrekken met haar gezin.
Zij zijn niet de enige poema's op zoek naar eten.
In de buurt is een jonger, eenzaam vrouwtje ook op jacht.
Vanaf haar hoge uitkijkpunt…
…ziet ze een kudde.
Met hun rug naar een meer zijn hun ontsnappingsopties beperkt.
Om een dier neer te halen dat wel drie keer zo zwaar is als zij…
…zal alles moeten meezitten.
Ze is uitgeput en gehavend en heeft alweer een kans gemist.
De moeder en haar welpen hebben de resten gevonden…
…van een guanacokarkas aan de rand van een vijver.
De hongerige familie grijpt wat ze kunnen.
Het feit dat het is gedood en gedeeltelijk begraven, kan maar één ding betekenen.
Dit eten is van iemand anders.
Het eenzame vrouwtje.
De welpen zijn bang voor de vreemdeling.
Maar hun moeder is kalm.
Dit is haar dochter uit het nest van vorig jaar.
Het eenzame vrouwtje eist haar karkas op.
Ze is de oudere zus van de welp, maar dat wil niet zeggen dat ze wil delen.
Haar doorweekte broertje zal z'n beurt moeten afwachten.
Andere dieren komen aan.
Ze mogen deelnemen aan het feestmaal.
Tot voor kort dacht men dat poema's solitaire dieren waren…
…en dat leeuwen en cheeta's de enige sociale grote katten waren.
De ontdekking van zulke sterke sociale banden…
…herdefinieert hoe wetenschappers over poema's denken.
De creatie van dit toevluchtsoord heeft deze katten beschermd tegen boeren…
…die misschien bang zijn voor hun vee.
En ze hebben nu ook meer ruimte en meer prooien.
Rivalen hoeven dus minder met elkaar in conflict te gaan.
Dit park herbergt nu een van de hoogste concentraties van poema's ter wereld.
De populatie van deze majestueuze dieren groeit langzaam weer aan…
…in het zuiden van Chili.
Vijfhonderd kilometer naar het noorden, langs de Andes…
…ligt het nationaal park Patagonia.
Dit recente park ziet eruit als een wildernis…
…maar tot voor kort graasden hier schapen.
Poema's en hun prooi, de guanaco, werden hier achternagezeten.
Nu is het vee weggehaald, wilde dieren worden beschermd…
…en het land begint z'n natuurlijke evenwicht terug te vinden.
Nu het aantal poema's nog laag is…
…wordt het park snel herbevolkt door guanaco's.
En dit mannetje hoopt zijn rol te spelen.
Hij is hierheen gekomen op zoek naar een goed graasgebied…
…imposant genoeg om wijfjes aan te trekken.
Een kudde wijfjes…
…op een uitstekende graasplek.
Maar hij is al opgeëist door een enorm, dominant mannetje.
En deze kudde is niet groot genoeg…
…voor hen beide.
Het dominante mannetje valt aan, om te laten zien wie de baas is.
En hij is dan wel groot, een lage klap kan hij uitdelen.
De vrijgezel wordt ver weg van de kudde gedreven.
…tot hij eindelijk de hint begrijpt.
De overwinnaar keert terug naar z'n wijfjes…
…maar vindt alweer een indringer in hun midden.
Het dominante mannetje is z'n nieuwe rivaal aan het verjagen…
…en de vrijgezel keert stiekem terug.
En hij grijpt z'n kans.
Eindelijk heeft hij een partner.
Bij de creatie van deze nationale parken werden landbouwhekken neergehaald.
Zo kunnen guanaco's vrijer rondtrekken…
…en worden de genenpoelen gemengd en versterkt.
Na bijna een jaar zwangerschap is een moeder aan het bevallen.
De babyguanaco moet zo snel mogelijk overeind komen.
In amper twee weken tijd…
…zullen duizenden babyguanaco's hier hun eerste stapjes zetten.
De vrouwtjes bevallen allemaal in dezelfde periode…
…om de veiligheid van een groep maximaal te benutten.
Hier weet je nooit wie er op de loer ligt.
Naarmate deze guanacokuddes groter worden…
…krijgen de poemapopulaties ook de kans om weer aan te groeien…
…en kan de natuur zich herstellen.
Over heel de wereld zijn veel nationale parken…
…geïsoleerde gebieden van beschermde wildernis.
Om echt te floreren…
…hebben dieren naast bescherming ook veilige doorgang nodig…
…het vermogen om vrij te bewegen op zoek naar voedsel, een territorium…
…of een partner.
Sinds 2017 probeert Chili een lappendeken…
…van stukken ongerepte natuur met elkaar te verbinden…
…door nationale parken te laten aansluiten op andere reservaten en zeereservaten.
Zo ontstaat een netwerk, een natuurbeschermingscorridor…
…die meer dan 12 miljoen hectare van Chileens Patagonië met elkaar verbindt.
In het midden van dit netwerk ligt het nationaal park Cerro Castillo.
Daar leeft een ooit bedreigd dier dat nu een spectaculaire comeback maakt.
De andescondor.
Condors zijn aaseters.
Ze eten dode dieren op…
…belangrijk voor het verwijderen van afval en het voorkomen van ziektes.
In het verleden werden ze opgejaagd en vergiftigd door landeigenaren…
…die hun vee wilden beschermen.
Maar nu groeit de populatie van deze prachtige vogels weer aan.
Ze nestelen in deze onbereikbare, beboste kliffen.
Elke dag leggen ze honderden kilometers af op zoek naar voedsel…
…en laten ze…
…hun kwetsbare jongen achter.
Hij is bijna zo groot als een volwassene…
…maar dit enorme kuiken is pas negen maanden oud.
Condors zijn de grootste vliegende vogels ter wereld.
En z'n vleugelspanwijdte kan uiteindelijk meer dan drie meter bedragen.
Maar nu…
…leert hij ze gewoon te gebruiken.
Hij wordt moediger.
Maar een eerste vlucht vanaf hier zou buitengewoon riskant zijn.
Hij kan maar beter de veiligheid opzoeken.
Als het lukt.
Z'n ouders komen terug.
En het is eindelijk ontbijttijd.
Om hem de beste kans in het leven te geven brengen ze maar één kuiken per keer groot.
Maar als ze al hun inspanningen beloond willen zien, moet hij zelf de lucht in.
Misschien moeten ze hem laten zien hoe het moet.
Het is tijd…
…voor z'n allereerste vlucht.
Ach, het is een begin.
Beter.
Deze vogels zijn te zwaar om alleen met klappen te vliegen.
Om in de lucht te blijven en lange afstanden af te leggen…
…moet hij zich op de wind leren meedrijven.
Z'n ouders leidden hem naar de lucht- stromen en opstijgende warme lucht.
Hun kuiken blijft tot wel twee jaar bij hen.
Tot die tijd zal hij elke dag z'n vleugels spreiden en sterker worden…
…tot ook hij hoog boven de Andes kan vliegen.
Duizend kilometer verder naar het noorden begint het landschap te veranderen.
Hier overheersen de vulkanen.
Ze tekenen het land met lavastromen…
…waartussen oeroude bossen groeien.
Aan de noordelijke rand ligt het nationaal park Conguillío…
…een van de laatste bolwerken voor de bedreigde Araucaria…
…de apenboom.
Deze reuzen, die meer dan 45 meter hoog worden…
…waren ooit een veelvoorkomend gezicht in het noorden van Patagonië.
Maar ze werden gekapt om plaats te maken voor landbouw…
…en bestaan nu alleen nog in kleine stukjes eeuwenoud bos.
In de schaduw van de apenbomen staan de tere beukenbossen.
Daar vind je dieren die nergens anders op aarde voorkomen.
De poedoe…
…het kleinste hert ter wereld.
Deze gevlekte baby past in je handpalm.
En de kleinste wilde kat in Amerika.
De kodkod is niet eens zo groot als een huiskat.
Naast deze dwergzoogdieren…
…herbergt het woud van Valdivia ook…
…een van de meest spectaculaire insecten ter wereld.
De Chileense hertkever…
…zo genoemd vanwege de ongelooflijke geweiachtige kaken van de mannetjes.
Deze heeft de geur van een vrouwtje opgepikt.
Maar ze zit 30 meter hoog in het bladerdak van een beukenboom.
Voor hem is dat het equivalent van iemand die de Eiffeltoren beklimt.
Twee keer.
Haar verleidelijke geur kan door mannetjes in de wijde omtrek worden opgepikt.
En de wedstrijd is begonnen.
Eindelijk bereikt hij het bladerdak, vóór z'n rivalen.
Hij heeft het vrouwtje in het vizier.
Maar hij wordt uitgedaagd.
Ze taxeren elkaar.
Nu komen die enorme wapens tot hun recht.
Een van de grootste wapens in verhouding tot het lijf…
…van alle dieren die ooit hebben geleefd.
Ze zijn geëvolueerd om te grijpen…
en op te tillen.
Z'n tegenstander slaat eerst toe.
Maar hij draait de rollen om…
…en krijgt de overhand.
Eindelijk staat er hem en z'n partner niets meer in de weg.
Als de schemering over het park valt…
…worden we herinnerd aan onze plek in het universum.
Door zorgvuldig om te gaan met lichtvervuiling…
…behoren de hemelse uitzichten boven de reservaten…
…nog steeds tot de donkerste op aarde.
Op een heldere nacht kun je de planeten van het zonnestelsel zien…
…de sterren van de Melkweg…
…en in de verte de gloed van de meest nabije melkwegstelsels.
Zelfs met het blote oog.
En in het donker van de nacht…
…is één nachtelijke bosbewoner in de weer om z'n habitat te helpen herstellen.
Met nieuwe cameratechnologie kunnen we z'n nachtelijke capriolen onthullen.
De monito del monte.
Het 'aapje van de berg'.
Maar de monito is geen aap, het is een buideldier.
En hoe klein hij ook is…
…deze reusachtige bomen zijn van hem afhankelijk.
Hij eet elke avond evenveel als hij weegt.
Tijdens z'n leven…
…zal hij minstens 20 verschillende plantensoorten helpen verspreiden…
…door de vruchten te eten…
…en de zaadjes op nieuwe plekken te laten vallen.
Als de dageraad aanbreekt…
…keert hij terug naar z'n verborgen nest om te slapen.
En hij is niet alleen.
In deze gemeenschappelijke nesten kruipen wel tien niet-verwante monito's bijeen.
Dankzij deze 'aapjes van de berg'…
…bestaat de kans dat een groot Valdivia-bos…
…zich weer zal uitstrekken van het Andesgebergte…
…tot aan de Stille Oceaan.
Chili heeft ongeveer 6500 kilometer kronkelende Pacifische kust.
Tijdens de laatste ijstijd daalden gletsjers af…
…van de bergtoppen naar de zee.
Door die beweging…
…ontstond in Patagonië een doolhof van diepe fjorden.
Er zijn nog maar weinig van deze bevroren reuzen over.
Dit is de San Rafael-gletsjer.
Elke lente weergalmt een etherisch lied tussen deze fjorden.
Het is de beklijvende roep van een mannelijke zeeluipaard.
Hij wil de ijsbergen benutten om zich voort te planten…
…en zal dag en nacht zingen om een partner aan te trekken.
Z'n liefdesliedjes zijn vakkundig gemaakt, met verschillende noten en toonhoogtes.
Elementen van z'n melodieuze repertoire zijn tot in de wijde omtrek te horen.
Een wijfje…
…reageert op het lied van het mannetje.
Tijdens de korte paartijd…
…zingen zeeluipaarden onder water de hele nacht lang.
Ze is uitgeput door de nachtelijke verkering en rust uit op het ijs.
De serenade is verleidelijk.
Ze komt dichterbij.
Maar dan ziet ze…
…dat haar kandidaat-minnaar…
…eigenlijk niet wakker is.
Wetenschappers denken dat tijdens de paartijd…
…de hormonen bij zeeluipaarden zo hard gaan pieken…
…dat ze zelfs in hun slaap roepen.
Als de zon begint te zakken…
…wordt hij eindelijk wakker.
En ze trekken zich terug onder het ijs om hun verkeringsduet in te zetten.
Terwijl bijna de helft van het land van Chileens Patagonië beschermd is…
…is minder dan een vijfde van de kustwateren beschermd.
Op 110 kilometer van de zuidpunt van het Chileense vasteland…
.…liggen de sub-Antarctische Diego Ramírez-eilanden…
…een van de weinige beschermde zeegebieden van Patagonië.
Voor de kust komen drie oceanen met elkaar in botsing.
De Stille Oceaan in het westen…
…de Atlantische Oceaan in het oosten…
…en in het zuiden de woeste Zuidelijke Oceaan.
Hoewel het omringd is door enkele van de meest verraderlijke zeeën ter wereld…
…bruist het hier van het leven.
De eilanden bieden een toevluchtsoord voor meer dan twee miljoen broedende zeevogels.
Kolonies albatrossen snijden rivieren door het dikke bosgras.
Het is een van de weinige albatroskolonies die niet in verval is…
…omdat er op het eiland geen roofdieren zijn…
…en er in het zeereservaat niet gevist mag worden.
Niet alle dieren die hier leven, hebben de luxe om via de lucht te komen.
Hier nestelen ook zuidelijke rotspinguïns.
Pinguïnouders moeten om de beurt honderden kilometers afleggen…
…om voedsel te zoeken voor hun hongerige kuikens.
Ze kunnen tot wel drie dagen aan een stuk wegblijven.
Maar het gevaarlijkste deel van hun reis is de terugkeer.
De golven smijten hen richting kust.
Maar de oceaan is hun minste zorg.
Zuid-Amerikaanse zeeleeuwen patrouilleren in deze wateren.
Bij elke groep terugkerende vissers…
…zijn er enkele die het niet halen.
Het is spitsroeden lopen voor een moeder- pinguïn die terugkeert naar haar familie.
Maar deze zeeleeuwen zwemmen drie keer sneller.
Haar beste kans om te overleven…
…is uit het water komen.
Eindelijk veilig.
Misschien ook niet.
Ze is op het nippertje ontsnapt.
En nu de lastige klim terug naar het nest.
Om hun kleintje te voeden…
…moet elke pinguïnouder z'n leven op het spel zetten.
Om de beurt maken ze deze tocht, nog zes maanden…
…tot hun kuiken in staat is zeeleeuwspitsroeden te lopen.
Dit zeereservaat beschermt nu ruim 140.000 vierkante kilometer oceaan…
…en breidt de natuurbeschermingscorridor van Chileens Patagonië uit…
…tot de beschermde wateren van Antarctica.
Dit netwerk van parken beschermt nu meer dan 200 soorten vogels en zoogdieren…
…in een verbazingwekkende verscheidenheid aan landschappen.
Het helpt dieren die nagenoeg uitgestorven waren er weer bovenop.
Maar dit is niet alleen gunstig voor de dieren in het wild.
Het ecotoerisme zou de lokale economie honderden miljoenen dollars opleveren…
…de komende tien jaar.
En het zal nog veel gunstiger zijn voor elk wezen op onze planeet.
In de strijd tegen de klimaatverandering…
…werken dit land en deze vegetatie als een spons.
Ze absorberen koolstofdioxide…
…waardoor deze regio een van de grootste koolstofputten in Zuid-Amerika is.
Geef de natuur een kans en ze komt terug.
De wildernis en dieren in het wild kunnen er weer bovenop komen…
…en het evenwicht kan worden hersteld.
Chileens Patagonië is een inspirerend voorbeeld…
…van wat we kunnen bereiken als we samenwerken met de natuur…
…en geloven in de echte waarde van onze nationale parken.
Ondertiteld door: Mireille Van Overmeiren