1 00:00:06,000 --> 00:00:08,960 NETFLIX BELGESEL DİZİSİ 2 00:00:23,480 --> 00:00:27,320 Hanauma Koyu dünyada en sevdiğim yerlerden biridir. 3 00:00:29,080 --> 00:00:32,640 Ben Hawai'de büyüdüm. Burası evimin arka bahçesi sayılırdı. 4 00:00:35,800 --> 00:00:38,360 Doğal yaşama olan sevgim burada başladı. 5 00:00:40,440 --> 00:00:44,280 Ben büyürken vahşi yaşam ve günlük yaşam alanları 6 00:00:44,360 --> 00:00:45,480 birbiriyle özdeşti, 7 00:00:46,120 --> 00:00:48,360 hayatlarımızın elzem parçalarıydılar. 8 00:00:50,280 --> 00:00:53,480 Çocuklarım ve torunlarım için dünyadaki vahşi alanların 9 00:00:53,560 --> 00:00:56,560 varlıklarını koruyacaklarından emin olmak istiyorum. 10 00:00:57,520 --> 00:01:02,480 Gezegenimizin en harika ulusal parkları ve yaban hayatına bir övgü olan, 11 00:01:02,560 --> 00:01:05,320 ortak mirasımızın doğal harikalarına uzanan bu yolculukta 12 00:01:05,400 --> 00:01:06,640 siz de bana katılın. 13 00:01:14,880 --> 00:01:18,040 MUCİZEVİ BİR DÜNYA 14 00:01:19,240 --> 00:01:22,480 Annem anlatırdı, hamileyken buraya gelip oturur, 15 00:01:22,960 --> 00:01:25,320 okyanusun sesini dinler 16 00:01:25,800 --> 00:01:29,360 ve dalgaların mercan resiflerine çarpışını seyredermiş. 17 00:01:30,280 --> 00:01:33,000 "Sakinliğinin sebebi bu" der, bana takılırdı. 18 00:01:34,240 --> 00:01:37,720 Daha dünyaya bile gelmeden burada çok vakit geçirmişim. 19 00:01:41,480 --> 00:01:43,440 Altı yaşındayken Hanauma Koyu da 20 00:01:43,520 --> 00:01:46,840 sayıları giderek artan koruma altındaki vahşi alanlara katıldı. 21 00:01:47,720 --> 00:01:52,000 İlk baştaki bakir doğayı zevk için koruma altına alma arzusu, 22 00:01:52,080 --> 00:01:55,320 bu alanların gelecek nesillere aktarılmasını hedefleyen 23 00:01:55,400 --> 00:01:57,520 dünya çapında bir harekete dönüştü. 24 00:02:11,120 --> 00:02:13,760 Bu alanlar, günlük hayatın yüklerinden kaçtığımız, 25 00:02:15,000 --> 00:02:17,680 çocuklarımıza ilham veren alanlardır. 26 00:02:18,720 --> 00:02:21,440 Bu alanlar, tehlike altındaki türlerin sığınağı… 27 00:02:23,640 --> 00:02:25,880 …ve bilimsel araştırmaların yuvasıdır. 28 00:02:29,200 --> 00:02:32,520 Dünyadaki yaşamın o muazzam düzenini beslemekle kalmaz, 29 00:02:33,400 --> 00:02:35,040 ayrıca iklimimizi dengeler, 30 00:02:35,640 --> 00:02:36,880 havamızı temizler, 31 00:02:37,760 --> 00:02:40,040 suyumuzu arındırırlar. 32 00:02:42,120 --> 00:02:45,280 İnsanlık, bu vahşi alanları ilk korumaya başladığında 33 00:02:45,360 --> 00:02:48,720 ne kadar önem kazanacaklarını bilmiyordu. 34 00:02:50,880 --> 00:02:52,640 Oysa günümüzde bu alanlar 35 00:02:52,720 --> 00:02:56,920 bakir doğa ve yaban hayatının ayakta kalan son kalelerinden. 36 00:03:01,560 --> 00:03:03,960 Bazıları öyle uzakta ki sırlarını 37 00:03:04,520 --> 00:03:08,200 yeni yeni açığa çıkarmaya başladık. 38 00:03:11,680 --> 00:03:16,040 Örneğin Afrika'nın batı kıyısında yer alan Gabon'daki Loango Ulusal Parkı. 39 00:03:21,880 --> 00:03:24,960 Tropik orman hayvanlarının cenneti. 40 00:03:29,280 --> 00:03:34,120 Buradaki canlıların birçoğu aynı yere doğru çekiliyorlar. 41 00:03:41,800 --> 00:03:42,680 Plaja. 42 00:03:49,880 --> 00:03:54,160 Uçsuz bucaksız Kongo Yağmur Ormanlarının Atlantik Okyanusu ile buluştuğu 43 00:03:54,240 --> 00:03:56,720 son yerlerden biri. 44 00:04:02,160 --> 00:04:03,000 Bufalolar, 45 00:04:03,080 --> 00:04:06,160 deniz tuzuyla kaplı bu bitki örtüsüyle besleniyorlar. 46 00:04:09,840 --> 00:04:12,640 Bu, yağmur ormanlarında zor bulunan bir mineral. 47 00:04:27,800 --> 00:04:29,520 Bir ırmak domuzu. 48 00:04:32,240 --> 00:04:34,720 Canı taze deniz ürünü istiyor. 49 00:04:42,320 --> 00:04:47,000 Afrika orman filleri plaja gelerek dev deniz canlılarının arasına karışıyor. 50 00:04:50,320 --> 00:04:53,000 Bu bir tonluk deri sırtlı deniz kaplumbağası gibi. 51 00:05:00,560 --> 00:05:02,320 Aralarında bir canlı var ki 52 00:05:02,400 --> 00:05:07,480 deniz kenarının tüm nimetlerinden nasıl faydalanacağını çoktan keşfetmiş. 53 00:05:13,200 --> 00:05:16,640 Gündüzleri hipopotamlar kendilerini lagünün tatlı sularına bırakıyor. 54 00:05:19,320 --> 00:05:20,680 Güneşten kaçıyorlar. 55 00:05:24,640 --> 00:05:25,840 Akşam yaklaşınca 56 00:05:26,520 --> 00:05:30,120 genelde iç bölgelere, favori otlaklarına gidiyorlar. 57 00:05:33,720 --> 00:05:35,000 Bu arkadaş hariç. 58 00:05:49,200 --> 00:05:50,720 Onun başka fikirleri var. 59 00:06:07,040 --> 00:06:10,840 Doğru sörf yapmaya! 60 00:06:46,840 --> 00:06:49,880 Üç tonluk gövdesi tuzlu suda hafifliyor. 61 00:06:52,240 --> 00:06:54,240 Dalgalar parazitleri temizliyor, 62 00:06:54,320 --> 00:06:56,960 gün boyu oluşan sıyrık ve çürüklerin acısını azaltıyor. 63 00:07:05,440 --> 00:07:09,560 Atlantik Okyanusu'nda hipopotamları başka hiçbir yerde göremezsiniz. 64 00:07:17,600 --> 00:07:19,680 Ama buraya sırf dalmaya gelmiyor. 65 00:07:26,760 --> 00:07:29,120 Asıl dalgaların peşinde. 66 00:07:38,440 --> 00:07:41,560 Kabaran okyanusla kuzeye, kıyıdan yukarı sürükleniyor. 67 00:07:57,720 --> 00:08:00,120 Akşam yemeği için favori yerine ulaşana dek. 68 00:08:14,120 --> 00:08:17,920 Artık iştahı da açıldı, tüm geceyi otlayarak geçirecek. 69 00:08:26,520 --> 00:08:31,600 Kıyı boyunca güneş batarken diğer hipopotamlar da aynısını yapacaklar. 70 00:08:35,840 --> 00:08:38,600 Dalgalarla oynamak için lagünlerini terk edecekler. 71 00:08:46,840 --> 00:08:49,240 Loango'nun sörfçü hipopotamları. 72 00:08:53,120 --> 00:08:54,240 Bu da gösteriyor ki 73 00:08:55,040 --> 00:08:58,840 doğal yaşam bizi şaşırtmaya devam edebiliyor, 74 00:08:59,440 --> 00:09:01,920 tabii gelişmesine izin verdiğimiz sürece. 75 00:09:11,680 --> 00:09:13,680 Doğanın son kaleleri 76 00:09:14,280 --> 00:09:16,760 sıklıkla ulaşılması zor alanlarda yer alır 77 00:09:18,320 --> 00:09:21,840 bu nedenle ulusal parklar konik hayvanlar, 78 00:09:23,400 --> 00:09:25,320 nadir ve sıra dışı canlılar için 79 00:09:26,400 --> 00:09:29,280 önemli ve değerli sığınaklardır. 80 00:09:35,400 --> 00:09:39,240 Afrika'nın diğer ucunda, Madagaskar adasında ise 81 00:09:39,840 --> 00:09:43,920 Tsingy de Bemaraha Ulusal Parkı yer alıyor. 82 00:09:49,960 --> 00:09:52,640 Geçit vermez bu taştan kale sayesinde 83 00:09:52,720 --> 00:09:57,200 dünyada başka hiçbir yerde bulunmayan bazı türler ortaya çıkmış. 84 00:10:00,400 --> 00:10:01,560 Bir kaya iguanası. 85 00:10:02,160 --> 00:10:05,320 Daha yeni keşfedildi ve daha önce hiç filme alınmadı. 86 00:10:08,960 --> 00:10:13,000 Uzun parmakları ve pençeleri sayesinde dik kaya yüzeyini kavrayabiliyor. 87 00:10:20,760 --> 00:10:23,480 Bu yükseltileri çevreleyen orman, 88 00:10:24,760 --> 00:10:26,920 Tsingy'ye has nadir canlıların evi. 89 00:10:34,440 --> 00:10:37,440 Parkın en zor bulunan sakini de dâhil. 90 00:10:41,080 --> 00:10:42,920 Decken sifakası. 91 00:10:49,480 --> 00:10:52,920 Tehlike altındaki bu lemurların çoğu bu parkı yuvası edinmiş. 92 00:10:58,440 --> 00:11:02,800 Çoğu primat gibi zamanlarının çoğunu ağaçların güvenliğinde geçiriyorlar. 93 00:11:11,720 --> 00:11:14,960 Bu küçük grubun yeni bir sorumluluğu var. 94 00:11:29,920 --> 00:11:34,520 Sadece sekiz haftalık, yakında dayanıklılığı bir testten geçecek. 95 00:11:40,400 --> 00:11:43,000 Bu yüzden annesi ona bolca cesaret veriyor. 96 00:11:48,480 --> 00:11:51,080 Ondan ayrılıp yeni dünyasını keşfetmesi için… 97 00:11:53,440 --> 00:11:55,360 …ona öz güven kazandırıyor. 98 00:12:08,400 --> 00:12:09,520 Parktaki yaşam için 99 00:12:10,000 --> 00:12:12,760 en iyisi tırmanma ve zıplama eğitimi. 100 00:12:25,040 --> 00:12:29,600 Zamanla tek sıçrayışta dokuz metre mesafe katedebilecek. 101 00:12:34,840 --> 00:12:37,880 O zamana kadar bebek adımlarıyla ilerlemeli. 102 00:12:50,120 --> 00:12:52,680 Bunaltıcı güneş onu yıldırmıyor olabilir 103 00:12:53,360 --> 00:12:55,080 ama diğerleri gölgede dinlenerek 104 00:12:55,560 --> 00:12:57,200 enerjilerini saklıyor. 105 00:13:08,960 --> 00:13:11,120 Sezonun en kurak zamanı. 106 00:13:13,240 --> 00:13:17,200 Sifakalar gıda ve su için çoğunlukla yapraklara muhtaçlar. 107 00:13:19,680 --> 00:13:23,280 Ama ormanın kendilerine düşen alanında kaynaklar tükenmekte. 108 00:13:32,480 --> 00:13:36,640 Yegâne tatlı su kaynağı sivri kayaların arasına dağılmış olan 109 00:13:36,720 --> 00:13:38,800 küçük, gölgeli koruma alanlarında. 110 00:13:45,800 --> 00:13:49,520 Dişiler kararı verdi, artık harekete geçme vakti. 111 00:14:00,200 --> 00:14:04,200 Hayatla aralarında sarp ve jilet gibi keskin kulelerle dolu 112 00:14:04,280 --> 00:14:05,280 bir labirent var. 113 00:14:08,560 --> 00:14:11,280 Aşağıda içi boş yarıklar görünüyor. 114 00:14:19,880 --> 00:14:23,800 Bebek tüm gücüyle annesine sıkı sıkı tutunmalı. 115 00:14:33,480 --> 00:14:39,360 Onun ağırlığı da eklenince her hamlesinin nokta atışı bir hassasiyette olması gerek. 116 00:14:51,680 --> 00:14:55,080 Tek bir yanlış adım ölümcül sonuçlar doğurabilir. 117 00:15:08,320 --> 00:15:09,640 Bu bir labirent 118 00:15:10,360 --> 00:15:12,440 ama bildikleri gizli bir rota var. 119 00:15:29,360 --> 00:15:31,640 Bir gün o da öğrenecek 120 00:15:32,640 --> 00:15:35,400 ama şimdilik tek yapması gereken 121 00:15:36,680 --> 00:15:37,640 sıkıca tutunmak. 122 00:15:43,440 --> 00:15:46,760 Usta avcılar korunmasız kayaları kolaçan ediyor. 123 00:15:49,720 --> 00:15:52,600 Daha fazla açıkta kalmamalılar. 124 00:16:00,160 --> 00:16:02,160 Anne son bir atak yapıyor… 125 00:16:08,920 --> 00:16:10,520 …ve güvenle yaklaşıyor… 126 00:16:14,960 --> 00:16:16,080 …ta ki… 127 00:16:18,080 --> 00:16:21,480 …kayalar arasına gizlenmiş koruma alanına varana dek. 128 00:16:24,000 --> 00:16:25,840 Leziz yapraklarla dolu. 129 00:16:36,000 --> 00:16:38,800 Destansı ve yorucu bir yolculuk. 130 00:16:45,120 --> 00:16:49,720 Gelecek yıllarda çok kez tekrarlayacağı bir yolculuk. 131 00:16:58,200 --> 00:17:00,240 Ulusal park ne kadar izole ise 132 00:17:01,320 --> 00:17:03,720 yaşayan canlılar o kadar sıra dışı 133 00:17:04,480 --> 00:17:07,280 ve davranışları da o kadar olağanüstüdür. 134 00:17:09,200 --> 00:17:12,720 Bu nedenle adaların korunması özellikle önem arz eder. 135 00:17:14,840 --> 00:17:17,600 Japonya'nın güneyindeki bu ada gibi. 136 00:17:19,480 --> 00:17:24,240 Yakuşima Ulusal Parkı'na ve eski bir ormana ev sahipliği yapıyor. 137 00:17:30,160 --> 00:17:32,240 Yosunlar zemini halı gibi kaplamış. 138 00:17:34,560 --> 00:17:36,000 İncir ve banyan ağaçları 139 00:17:36,840 --> 00:17:39,160 tüm tabiata kök salıyor. 140 00:17:42,400 --> 00:17:44,200 Bazıları bin yıldan eski olan 141 00:17:44,920 --> 00:17:47,120 dev Japon sedir ağaçları 142 00:17:47,840 --> 00:17:49,680 yukarıya doğru uzanıyor. 143 00:17:56,400 --> 00:17:59,200 Bu izolasyon buradaki canlıları şekillendirmiş. 144 00:18:00,400 --> 00:18:04,480 Adalarda yaşayanların çoğu ana karadaki kuzenlerinden daha küçük. 145 00:18:08,200 --> 00:18:11,600 Bu sika geyiği sadece 91 cm boyunda. 146 00:18:20,480 --> 00:18:23,160 Çürümüş yapraklar karnını doyursa da 147 00:18:23,840 --> 00:18:25,680 çok leziz oldukları söylenemez. 148 00:18:29,880 --> 00:18:32,960 Tatlı düşkünlüğüne çare olmuyor. 149 00:18:37,960 --> 00:18:41,720 Yukarıdaki meyve ve tanelere ulaşabilseydi keşke. 150 00:18:50,280 --> 00:18:52,840 Ama Yakuşima rüzgârla düşen meyvelerle dolu. 151 00:18:53,520 --> 00:18:55,440 Sadece yerlerini bilmeniz gerek. 152 00:19:01,000 --> 00:19:02,600 Japon şebekleri. 153 00:19:17,080 --> 00:19:19,240 İşte bulmayı umut ettiği tayfa. 154 00:19:29,800 --> 00:19:32,920 Şimdi sadece sabırlı olmalı. 155 00:19:43,360 --> 00:19:45,760 Ormanın en tatlı yemeklerine ulaşmanın yolu 156 00:19:45,840 --> 00:19:47,880 şebeklerden geçer. 157 00:20:09,720 --> 00:20:12,640 Derler ya, iyi şeyler bekleyeni bulur. 158 00:20:22,160 --> 00:20:24,800 Bu maymunların ne pasaklı beslendiklerini 159 00:20:25,480 --> 00:20:26,800 tüm geyikler biliyor. 160 00:20:39,920 --> 00:20:42,880 Düşürdükleri yiyecekler şeker dolu. 161 00:21:03,160 --> 00:21:04,880 Ama miktar sınırlı. 162 00:21:21,240 --> 00:21:24,440 Geyikler hâlâ fırsat varken ziyafetin tadını çıkarıyor. 163 00:21:36,280 --> 00:21:40,680 Şaşkın bir erkek geyik mükemmel bir eğlence hâline geliyor. 164 00:21:49,280 --> 00:21:52,800 Meğer bedava yemek diye bir şey yokmuş. 165 00:21:58,080 --> 00:22:00,240 Karınlarını doyurmanın karşılığında 166 00:22:00,320 --> 00:22:03,760 geyikle keyif gezisine çıkıyorlar. 167 00:22:12,760 --> 00:22:15,200 Dostları yanında tutmak iyidir. 168 00:22:19,160 --> 00:22:21,800 Ama burası kesinlikle son durak. 169 00:22:31,040 --> 00:22:34,440 Ulusal parklarımız vahşi yaşama yemek ve sığınak sunmaktan 170 00:22:34,520 --> 00:22:36,120 çok daha fazlasını yapıyor. 171 00:22:40,240 --> 00:22:44,200 Bakir doğayı korumanın faydalarını hâlâ keşfetmeye devam ediyoruz. 172 00:22:49,200 --> 00:22:50,720 1872'de 173 00:22:51,320 --> 00:22:54,320 ABD'nin batısındaki Yellowstone 174 00:22:55,280 --> 00:22:58,320 dünyanın ilk ulusal parkı ilan edildi. 175 00:23:00,560 --> 00:23:04,080 Rocky Dağları'nda 8987 hektarlık vahşi yaşam alanı. 176 00:23:19,080 --> 00:23:20,600 Jeolojik açıdan aktif 177 00:23:22,080 --> 00:23:23,520 ve göz alıcı. 178 00:23:32,520 --> 00:23:35,560 48 eyaletteki en büyük vahşi yaşam konsantrasyonu 179 00:23:36,160 --> 00:23:38,360 burada yer alıyor. 180 00:23:50,880 --> 00:23:53,440 Amerika'nın en harika fikirlerinden biri. 181 00:23:55,080 --> 00:23:59,400 İnsanların faydası ve zevki için tesis edildi. 182 00:24:02,280 --> 00:24:06,280 Öyle çok tutuldu ki küresel bir hareketin fitilini ateşledi. 183 00:24:10,400 --> 00:24:12,760 Günümüzde toprakların %15'i 184 00:24:12,840 --> 00:24:16,760 ve okyanuslarımızın neredeyse %8'i koruma altında. 185 00:24:17,560 --> 00:24:19,720 Çoğu benim ömrüm içinde gerçekleşti. 186 00:24:25,440 --> 00:24:30,000 Bizler artık son kalan bu vahşi yaşam alanlarının gerçek değerini 187 00:24:30,840 --> 00:24:35,280 ve bu parklarımızda yaşananların hepimizi birden etkilediğini anlıyoruz. 188 00:24:45,320 --> 00:24:46,800 Örneğin yağmur ormanları. 189 00:24:49,240 --> 00:24:53,320 Karadaki yaşamın yarıdan fazlasına ev sahipliği yapıyorlar. 190 00:24:58,880 --> 00:25:03,040 Bu biyoçeşitliliği korumanın neden önemli olduğundan emin değilseniz 191 00:25:03,120 --> 00:25:07,160 şunu düşünün: Tüm ilaçlarımızın dörtte biri 192 00:25:07,840 --> 00:25:10,200 yağmur ormanlarından elde ediliyor. 193 00:25:14,920 --> 00:25:17,760 Hâlâ gözümüzün önünde saklanan yeni tıbbi gelişmeleri 194 00:25:18,240 --> 00:25:20,240 keşfetmeye devam ediyoruz. 195 00:25:24,040 --> 00:25:27,040 Kosta Rika'da Manuel Antonio Ulusal Parkı'nda 196 00:25:27,680 --> 00:25:30,680 tanıdık yüzler bile bizi şaşırtabiliyor. 197 00:25:32,600 --> 00:25:35,800 Üç parmaklı bir tembel hayvan güneşin tadını çıkarıyor. 198 00:25:41,400 --> 00:25:46,200 En yavaş metabolizmaya sahip memeli bu yüzden enerjisini boşa harcayamaz. 199 00:25:48,480 --> 00:25:49,440 Ama çok aç. 200 00:25:53,800 --> 00:25:56,440 Neyse ki fazla uzaklaşması gerekmiyor. 201 00:26:06,200 --> 00:26:09,320 Tek bir yaprağı sindirmek madem bir ay sürebiliyor, 202 00:26:09,960 --> 00:26:12,920 doğru olanı aramak yerinde olabilir. 203 00:26:19,760 --> 00:26:22,560 Tüm tembel hayvanlar gibi görmekte zorlandığından 204 00:26:23,400 --> 00:26:25,360 en iyi yaprakları koklayarak buluyor. 205 00:26:33,320 --> 00:26:35,040 Eski olanları pas geçiyor. 206 00:26:46,000 --> 00:26:49,640 Mükemmel olanı bulana dek. 207 00:27:02,240 --> 00:27:04,720 Ama akşam yemeğinin beklemesi gerekecek. 208 00:27:14,120 --> 00:27:15,320 Yağmurla üşüyor. 209 00:27:54,080 --> 00:27:55,560 Maymunların aksine 210 00:27:55,640 --> 00:27:58,080 hızlı hareket ederek ısınamıyor. 211 00:28:02,800 --> 00:28:06,360 Ama yağmur ormanı muhteşem numarasını yapmak üzere 212 00:28:06,440 --> 00:28:09,840 en ideal şezlongu sunuyor. 213 00:28:11,160 --> 00:28:14,640 Renk değiştirerek canlı bir yeşile dönüyor. 214 00:28:22,680 --> 00:28:26,000 Şu ana kadar sadece tembel hayvanlarda görülen yosunlar 215 00:28:26,480 --> 00:28:28,640 ona eşsiz bir renk kazandırıyor. 216 00:28:32,360 --> 00:28:33,840 Hepsi bu kadar da değil. 217 00:28:35,360 --> 00:28:40,040 Kürkünde yaşayan koca bir mikro krallık var. 218 00:28:40,600 --> 00:28:43,880 En az 80 tür burayı evi benimsemiş. 219 00:28:48,680 --> 00:28:52,640 Erişkinliklerini yumuşak konaklarında geçiren 220 00:28:52,720 --> 00:28:54,440 tembel hayvan güveleri dâhil. 221 00:28:58,360 --> 00:29:03,360 Güneş ışığıyla ısınmış, kalın, nemli mükemmel kürk karışımı 222 00:29:03,440 --> 00:29:07,080 içindeki küçük dünya için çok uygun. 223 00:29:09,800 --> 00:29:12,520 Bu nedenle bilim insanları bu tembel hayvanın 224 00:29:12,600 --> 00:29:15,120 hepimize fayda sağlayabileceğine inanıyor. 225 00:29:17,800 --> 00:29:20,160 Minik bir ilaç fabrikası gibi. 226 00:29:20,880 --> 00:29:23,480 Kürkündeki mantar, kanser, sıtma, 227 00:29:23,560 --> 00:29:28,000 ve antibiyotiğe dirençli bakterilerle savaşma potansiyeline sahip 228 00:29:28,080 --> 00:29:29,680 bazı kimyasallar üretiyor. 229 00:29:37,160 --> 00:29:40,080 Onu ve yaşadığı yağmur ormanını koruyabilirsek 230 00:29:41,760 --> 00:29:45,160 bu uykucu tembel hayvan hepimizi birden kurtarabilir. 231 00:29:55,680 --> 00:29:58,960 Parklarımızı ve tüm sakinlerini korumak için 232 00:29:59,640 --> 00:30:04,400 sınırları ötesindeki toprakların ve suyun sağlığını da korumalıyız. 233 00:30:09,080 --> 00:30:13,000 Çünkü korunan her bakir alan, ne kadar uzak olursa olsun, 234 00:30:13,080 --> 00:30:15,160 dış dünyayla şu yollarla bağlantılıdır: 235 00:30:17,240 --> 00:30:18,800 Rüzgâr, 236 00:30:20,440 --> 00:30:21,320 su 237 00:30:22,360 --> 00:30:23,840 ve yaban hayattaki hareketler. 238 00:30:31,320 --> 00:30:33,560 Avustralya'nın kuzey kıyısı üzerinde 239 00:30:33,640 --> 00:30:37,960 sürüler hâlinde çeyrek milyon saksağan kazı… 240 00:30:40,000 --> 00:30:42,840 …Kakadu Ulusal Parkı'na doğru yola koyulmuş. 241 00:30:51,080 --> 00:30:55,640 Her şeyin kaderinin suyun hareketine göre şekillendiği 242 00:30:57,040 --> 00:31:00,360 sulak alanlar, nehirler, akmaz göllerle dolu bir manzara. 243 00:31:05,360 --> 00:31:06,680 Kurak mevsimde kazlar 244 00:31:06,760 --> 00:31:11,480 çamurlu sığlık alanlarda açığa çıkan su kestaneleri ile midelerini doldurur. 245 00:31:15,120 --> 00:31:19,320 Ama birinin yüzüne gülen şans, diğeri için tehlike demek olabilir. 246 00:31:23,720 --> 00:31:25,440 Tuzlu su timsahları, 247 00:31:26,000 --> 00:31:28,600 dünyanın en büyük sürüngenleridir. 248 00:31:33,200 --> 00:31:36,680 Kurak mevsim bu yırtıcılar için çok tehlikeli bir zamandır. 249 00:31:40,880 --> 00:31:44,800 Derin sulara ulaşmaya çalışan dört buçuk metrelik bir erkek, 250 00:31:44,880 --> 00:31:47,000 rakibinin alanından geçmek zorunda. 251 00:31:54,160 --> 00:31:56,120 Ama kumar oynamaya değer. 252 00:32:03,160 --> 00:32:08,080 Zamanında hareket etmeyen timsahların kuruyan çamura saplanma riski var. 253 00:32:12,480 --> 00:32:16,920 Ancak Kakadu'yu denize bağlayan nehir sistemine ulaşmayı başarıyor. 254 00:32:20,360 --> 00:32:22,800 Artık hedefine hızla yaklaşmaya başladı. 255 00:32:50,680 --> 00:32:52,760 Her zamanki avını pas geçiyor. 256 00:32:58,880 --> 00:33:01,120 Gittiği yerde daha iyi seçenekler var. 257 00:33:20,680 --> 00:33:21,720 Cahill's Geçidi, 258 00:33:22,800 --> 00:33:25,600 sadece yılın en yüksek gelgitiyle 259 00:33:25,680 --> 00:33:27,280 su altında kalan bir yol. 260 00:33:29,360 --> 00:33:31,360 Mükemmel bir zamanlama yaptı. 261 00:33:41,880 --> 00:33:45,920 Nehir yükselirken denizden gelen tekir balıkları 262 00:33:46,640 --> 00:33:49,120 geçidi aşmak için tek şanslarını kullanarak 263 00:33:49,640 --> 00:33:53,560 nehrin yukarısına, yumurtlama alanlarına doğru ilerliyorlar. 264 00:33:54,800 --> 00:33:56,680 Timsahlar bunun farkında ki… 265 00:33:59,040 --> 00:34:01,320 …dünyadaki tuzlu su timsahlarının 266 00:34:01,400 --> 00:34:03,920 en kalabalık toplaşması yaşanıyor. 267 00:34:07,480 --> 00:34:11,200 Ama su öyle çalkantılı ki balıkları göremiyor. 268 00:34:11,920 --> 00:34:14,480 Bu yüzden bacaklarını açıyor 269 00:34:14,560 --> 00:34:16,240 ve parmaklarını doğrultuyor. 270 00:34:19,240 --> 00:34:22,320 Pulları basınç sensörleriyle kaplı. 271 00:34:25,600 --> 00:34:26,600 Vücudunu açarak 272 00:34:27,120 --> 00:34:30,760 avının hareketini daha doğru tespit edebiliyor. 273 00:34:48,320 --> 00:34:51,280 İçgüdülerini dinleyen tekir balığı geri gelmeyecek. 274 00:35:20,000 --> 00:35:21,840 Bu eski yırtıcılar, 275 00:35:21,920 --> 00:35:24,840 hayvan krallığı içinde ısırığı en güçlü olanlar. 276 00:35:48,360 --> 00:35:51,280 Gelgitten sadece bir saat sonra… 277 00:35:53,840 --> 00:35:54,960 …her şey bitiyor. 278 00:35:59,560 --> 00:36:01,680 Yalnız yaşamına, 279 00:36:03,360 --> 00:36:06,000 korunaklı parkın avantajlarına 280 00:36:07,480 --> 00:36:11,800 ve Kakadu'nun ötesindeki denizlerden gelen zengin mahsullere geri dönüyor. 281 00:36:16,720 --> 00:36:19,240 Avustralya'nın Büyük Set Resifi. 282 00:36:20,640 --> 00:36:25,560 İki bin kilometreyi aşan resifler, atoller ve adalar. 283 00:36:28,000 --> 00:36:30,480 Dünyanın en büyük mercan kayalığı sistemi. 284 00:36:31,000 --> 00:36:33,520 Çoğu deniz parkı olarak koruma altında. 285 00:36:37,800 --> 00:36:39,320 Yüzeyden aşağıda 286 00:36:39,400 --> 00:36:42,800 tam bir yaşam ve çeşit bolluğu var. 287 00:36:50,440 --> 00:36:53,240 Çok yoğun bir su altı metropolü. 288 00:36:58,000 --> 00:37:01,200 Mercanlar okyanusun sadece yüzde birini oluştursalar da 289 00:37:01,280 --> 00:37:05,040 tüm deniz yaşamının neredeyse dörtte birini desteklerler. 290 00:37:24,800 --> 00:37:27,360 Büyük Set Resifi öyle olağanüstüdür ki 291 00:37:29,280 --> 00:37:33,680 burada en ufak yerler bile büyük birer rol üstlenir. 292 00:37:38,080 --> 00:37:40,960 Raine Adası sadece 804 bin metre uzunluğundadır. 293 00:37:41,560 --> 00:37:44,600 Engin bir okyanusta minik bir kum şeridi. 294 00:37:49,320 --> 00:37:53,000 Bölgedeki nesli tükenmekte olan yeşil deniz kaplumbağalarının 295 00:37:53,080 --> 00:37:55,360 %90'nının hayatı bu parka bağlı. 296 00:37:58,600 --> 00:38:03,320 Her yaz binlercesi bu minik adaya ulaşmak için 297 00:38:03,920 --> 00:38:06,240 Pasifik boyunca büyük mesafeler katediyor. 298 00:38:09,280 --> 00:38:12,680 Burası dünyanın en büyük kaplumbağa yumurtlama alanı. 299 00:38:18,680 --> 00:38:23,000 Her sezon bu kumlara bir milyon kadar yumurta bırakıyorlar. 300 00:38:26,080 --> 00:38:28,760 Bin yıldır yaptıkları gibi. 301 00:38:35,480 --> 00:38:37,720 Ama dünyamız hızla değişiyor. 302 00:38:37,800 --> 00:38:40,600 Günümüzde hızı gittikçe artan iklim değişikliği 303 00:38:40,680 --> 00:38:42,800 çok yıkıcı bir etki bırakmakta. 304 00:38:46,320 --> 00:38:50,600 Yumurtadan çıkan yavrunun cinsiyeti yuvanın ısısına göre belirleniyor. 305 00:38:53,160 --> 00:38:57,520 Daha sıcak olan bu kumlar, yumurtadan çıkan yavruların %99'unun 306 00:38:57,600 --> 00:38:59,320 dişi olacağına işaret ediyor. 307 00:39:08,320 --> 00:39:09,360 Dahası var. 308 00:39:11,520 --> 00:39:13,840 Gezegen ısındıkça ve sular yükseldikçe 309 00:39:15,200 --> 00:39:18,480 yumurtlama alanları su altında kalabiliyor ve yumurtalar boğuluyor. 310 00:39:23,960 --> 00:39:27,120 Plajlarının çoğu denizden sadece santimetrelerce yüksekte olduğundan 311 00:39:27,800 --> 00:39:30,720 Raine Adası ciddi bir riskle karşı karşıya. 312 00:39:39,360 --> 00:39:42,360 Söylendiğine göre global ısınmanın etkisini hisseden 313 00:39:42,440 --> 00:39:44,320 ilk nesil bizleriz. 314 00:39:45,920 --> 00:39:48,640 Bir şeyler yapabilecek olan son nesil de biziz. 315 00:39:50,920 --> 00:39:53,840 Gezegenin geri kalanı gibi parklarımız da 316 00:39:53,920 --> 00:39:56,280 şu an şiddetli hava şartları, 317 00:39:57,240 --> 00:39:59,040 artan kirlilik, 318 00:40:00,040 --> 00:40:02,840 biyoçeşitlilik ve habitat kaybı yüzünden tehdit altında. 319 00:40:07,400 --> 00:40:12,160 Bunun bir kısmı, günlük hayatta her birimizin yaptığı seçimlerin sonucu. 320 00:40:15,320 --> 00:40:17,000 Kendi varlığımızı… 321 00:40:20,080 --> 00:40:22,680 …ve de gelecek nesillerinkini riske atıyoruz. 322 00:40:24,280 --> 00:40:25,680 Ama güçsüz değiliz. 323 00:40:27,560 --> 00:40:29,400 Her şeyi tersine çevirebiliriz. 324 00:40:30,240 --> 00:40:32,280 Hemen harekete geçersek. 325 00:40:36,200 --> 00:40:39,440 Bazı koruma alanlarında bunu zaten başardık. 326 00:40:43,640 --> 00:40:47,760 Afrika'nın kalbinde Ruanda'daki Volkanlar Ulusal Parkı. 327 00:40:50,760 --> 00:40:53,640 Ülkenin soykırımla yıkılmasının ardından 328 00:40:53,720 --> 00:40:56,000 bu ufak ulus tekrar yapılandı. 329 00:40:59,200 --> 00:41:00,760 Ruanda iyileşirken 330 00:41:01,800 --> 00:41:03,640 tabiatı korumaya öncelik verdi. 331 00:41:07,480 --> 00:41:12,000 Zar zor görünen taş duvara kadar uzanan zengin volkanik topraklar ekiliyor. 332 00:41:17,080 --> 00:41:18,120 Sınırın ötesinde 333 00:41:18,640 --> 00:41:23,720 tehlike altındaki dağ gorillerinin son iki popülasyonu yaşıyor. 334 00:41:34,640 --> 00:41:37,200 Aile bambuların tadını çıkarıyor. 335 00:41:46,760 --> 00:41:48,720 Sürüde dokuz dişi var, 336 00:41:49,440 --> 00:41:52,000 yeni bebeği olmuş bu anne de dâhil. 337 00:41:52,640 --> 00:41:55,320 O tüm parkın en geç üyesi. 338 00:42:00,040 --> 00:42:04,480 Sadece üç haftalık, kafasını bile zor kaldırıyor. 339 00:42:11,040 --> 00:42:13,760 Birkaç ay içinde tören eşliğinde, 340 00:42:13,840 --> 00:42:17,760 doğan her yeni gorili kutlayan Ruanda hükûmeti tarafından 341 00:42:17,840 --> 00:42:19,560 kendisine bir isim verilecek. 342 00:42:25,360 --> 00:42:28,720 O ve yedi kardeşi, dağ gorillerini ikiye katlayan 343 00:42:29,560 --> 00:42:32,560 doğum patlamasının birer parçası. 344 00:42:37,680 --> 00:42:39,960 Babaları Mirambo 345 00:42:40,520 --> 00:42:41,960 biraz kestirirken 346 00:42:42,920 --> 00:42:45,680 üç yaşındaki oğlu Paradiso 347 00:42:45,760 --> 00:42:48,080 aileye göz kulak oluyor. 348 00:42:59,440 --> 00:43:01,480 Babasını etkilemeye kararlı gibi. 349 00:43:12,080 --> 00:43:14,760 Geleceğin lideri olmak için her şeye sahip. 350 00:43:20,360 --> 00:43:22,400 Ama biraz şekillenmesi gerekecek. 351 00:43:26,000 --> 00:43:29,440 Volkanlar Ulusal Parkı tam bir goril cenneti 352 00:43:30,040 --> 00:43:31,600 ama hep böyle değildi. 353 00:43:33,960 --> 00:43:38,560 Sadece 40 yıl önce izinsiz avlanma ve habitat tahribatı had safhadaydı. 354 00:43:45,200 --> 00:43:48,920 Ama gorilleri koruma çabaları sonucu 355 00:43:49,000 --> 00:43:51,680 Mirambo ve ailesi bugün güvendeler. 356 00:43:53,280 --> 00:43:56,240 Hatta kendi alanlarından da ayrılıyorlar. 357 00:44:01,880 --> 00:44:04,240 Park duvarından dikkatlice geçiyorlar. 358 00:44:43,000 --> 00:44:46,880 Diğerleri de aynı şekilde güzel lezzetler için parktan ayrılıyor. 359 00:44:48,400 --> 00:44:51,720 Sadece bu dağlarda yaşayan, nadir görülen altın maymunlar 360 00:44:51,800 --> 00:44:53,480 cep patateslerinin peşinde. 361 00:44:54,640 --> 00:44:56,480 Ama vahşi yaşam zarar görmüyor. 362 00:44:57,240 --> 00:44:59,320 Çiftçiler de kayıp yaşamıyor. 363 00:45:02,240 --> 00:45:03,880 Zarar karşılanıyor, 364 00:45:03,960 --> 00:45:08,880 vahşi yaşam turizminden elde edilen gelir tekrar yerel topluluklara yatırılıyor. 365 00:45:14,080 --> 00:45:17,880 Yani insanlar tabiat ile sürdürülebilir bir hayat yaşıyor. 366 00:45:34,360 --> 00:45:37,200 Park alanını büyütme yönünde bazı planlar var. 367 00:45:41,520 --> 00:45:44,960 Paradiso tacı giydiğinde 368 00:45:45,600 --> 00:45:49,920 onun ve diğer türlerin geleceği güven altına alınmış olsun diye. 369 00:45:56,040 --> 00:45:57,360 Aktif koruma, 370 00:45:57,440 --> 00:46:02,600 dünyadaki birçok ulusal park ve habitatın korunmasından sorumludur. 371 00:46:06,280 --> 00:46:07,720 Yellowstone'da, 372 00:46:07,800 --> 00:46:11,920 bir ulusun kimliğinin temel parçası olan türler de bu kapsamda. 373 00:46:27,600 --> 00:46:30,080 Yüz yılı aşan bir zaman önce 374 00:46:30,160 --> 00:46:33,640 Amerikan bizonlarının soyu tükenmek üzereydi. 375 00:46:39,920 --> 00:46:42,960 Bugün ise ağaçların güvenliği altında 376 00:46:43,040 --> 00:46:46,200 dakikalar önce bir bizon yavrusu doğdu. 377 00:46:57,080 --> 00:47:00,600 Yakında yeterince güçlenecek ve dünyayı keşfedip 378 00:47:01,360 --> 00:47:03,080 arkadaşlarıyla buluşabilecek. 379 00:47:14,080 --> 00:47:17,720 Her yıl parka gelen milyonlarca ziyaretçinin 380 00:47:18,240 --> 00:47:21,080 uğrak yerlerinden olan Yellowstone'da 381 00:47:21,160 --> 00:47:23,120 şu an tam 5.000 bizon geziniyor. 382 00:47:30,800 --> 00:47:33,880 İlk kez bir bizon görmenin verdiği hissi 383 00:47:34,560 --> 00:47:36,320 asla unutmayacağım. 384 00:47:40,600 --> 00:47:42,280 Bir çocukken doğadaki yerimi 385 00:47:42,800 --> 00:47:48,560 tam olarak ilk kez burada kavramaya başladım. 386 00:47:49,760 --> 00:47:53,480 Kendimden çok daha büyük bir şeyin parçasıydım. 387 00:47:57,040 --> 00:48:00,360 Dilerim herkesin bir ulusal parkı ziyaret etme şansı olur. 388 00:48:01,080 --> 00:48:04,360 Bu saf keyfi, doğanın harikalarını deneyimlemek için. 389 00:48:05,360 --> 00:48:09,520 Bu kıymetli doğal hayatın bir parçası olduğumuzu anlamak için. 390 00:48:11,800 --> 00:48:13,120 Aldığımız her nefes. 391 00:48:15,120 --> 00:48:16,840 İçtiğimiz her su. 392 00:48:18,400 --> 00:48:21,920 Yaptığımız bir dolu tıbbi ve bilimsel keşif. 393 00:48:23,000 --> 00:48:27,480 Vahşi yaşamın dokusu birçok şekilde hayatlarımızla bağlantılıdır. 394 00:48:29,080 --> 00:48:31,160 Onu korumak, 395 00:48:31,840 --> 00:48:32,920 ona özen göstermek 396 00:48:33,680 --> 00:48:37,960 ve bu vahşi alanları bir sonraki nesle aktarmak bizim elimizde. 397 00:48:39,360 --> 00:48:43,240 Gezegenin harikulade ulusal parklarından bazılarının 398 00:48:43,320 --> 00:48:46,800 mucizelerini ve sırlarını keşfederken siz de bana katılın. 399 00:50:12,000 --> 00:50:17,000 Alt yazı çevirmeni: Aslı Uygun Cheesmar