1
00:00:06,000 --> 00:00:08,960
NETFLIX BELGESEL DİZİSİ
2
00:00:23,480 --> 00:00:27,320
Hanauma Koyu
dünyada en sevdiğim yerlerden biridir.
3
00:00:29,080 --> 00:00:32,640
Ben Hawai'de büyüdüm.
Burası evimin arka bahçesi sayılırdı.
4
00:00:35,800 --> 00:00:38,360
Doğal yaşama olan sevgim burada başladı.
5
00:00:40,440 --> 00:00:44,280
Ben büyürken
vahşi yaşam ve günlük yaşam alanları
6
00:00:44,360 --> 00:00:45,480
birbiriyle özdeşti,
7
00:00:46,120 --> 00:00:48,360
hayatlarımızın elzem parçalarıydılar.
8
00:00:50,280 --> 00:00:53,480
Çocuklarım ve torunlarım için
dünyadaki vahşi alanların
9
00:00:53,560 --> 00:00:56,560
varlıklarını koruyacaklarından
emin olmak istiyorum.
10
00:00:57,520 --> 00:01:02,480
Gezegenimizin en harika ulusal parkları
ve yaban hayatına bir övgü olan,
11
00:01:02,560 --> 00:01:05,320
ortak mirasımızın
doğal harikalarına uzanan bu yolculukta
12
00:01:05,400 --> 00:01:06,640
siz de bana katılın.
13
00:01:14,880 --> 00:01:18,040
MUCİZEVİ BİR DÜNYA
14
00:01:19,240 --> 00:01:22,480
Annem anlatırdı,
hamileyken buraya gelip oturur,
15
00:01:22,960 --> 00:01:25,320
okyanusun sesini dinler
16
00:01:25,800 --> 00:01:29,360
ve dalgaların
mercan resiflerine çarpışını seyredermiş.
17
00:01:30,280 --> 00:01:33,000
"Sakinliğinin sebebi bu" der,
bana takılırdı.
18
00:01:34,240 --> 00:01:37,720
Daha dünyaya bile gelmeden
burada çok vakit geçirmişim.
19
00:01:41,480 --> 00:01:43,440
Altı yaşındayken Hanauma Koyu da
20
00:01:43,520 --> 00:01:46,840
sayıları giderek artan
koruma altındaki vahşi alanlara katıldı.
21
00:01:47,720 --> 00:01:52,000
İlk baştaki bakir doğayı
zevk için koruma altına alma arzusu,
22
00:01:52,080 --> 00:01:55,320
bu alanların
gelecek nesillere aktarılmasını hedefleyen
23
00:01:55,400 --> 00:01:57,520
dünya çapında bir harekete dönüştü.
24
00:02:11,120 --> 00:02:13,760
Bu alanlar,
günlük hayatın yüklerinden kaçtığımız,
25
00:02:15,000 --> 00:02:17,680
çocuklarımıza ilham veren alanlardır.
26
00:02:18,720 --> 00:02:21,440
Bu alanlar,
tehlike altındaki türlerin sığınağı…
27
00:02:23,640 --> 00:02:25,880
…ve bilimsel araştırmaların yuvasıdır.
28
00:02:29,200 --> 00:02:32,520
Dünyadaki yaşamın o muazzam düzenini
beslemekle kalmaz,
29
00:02:33,400 --> 00:02:35,040
ayrıca iklimimizi dengeler,
30
00:02:35,640 --> 00:02:36,880
havamızı temizler,
31
00:02:37,760 --> 00:02:40,040
suyumuzu arındırırlar.
32
00:02:42,120 --> 00:02:45,280
İnsanlık, bu vahşi alanları
ilk korumaya başladığında
33
00:02:45,360 --> 00:02:48,720
ne kadar önem kazanacaklarını bilmiyordu.
34
00:02:50,880 --> 00:02:52,640
Oysa günümüzde bu alanlar
35
00:02:52,720 --> 00:02:56,920
bakir doğa ve yaban hayatının
ayakta kalan son kalelerinden.
36
00:03:01,560 --> 00:03:03,960
Bazıları öyle uzakta ki sırlarını
37
00:03:04,520 --> 00:03:08,200
yeni yeni açığa çıkarmaya başladık.
38
00:03:11,680 --> 00:03:16,040
Örneğin Afrika'nın batı kıyısında yer alan
Gabon'daki Loango Ulusal Parkı.
39
00:03:21,880 --> 00:03:24,960
Tropik orman hayvanlarının cenneti.
40
00:03:29,280 --> 00:03:34,120
Buradaki canlıların birçoğu
aynı yere doğru çekiliyorlar.
41
00:03:41,800 --> 00:03:42,680
Plaja.
42
00:03:49,880 --> 00:03:54,160
Uçsuz bucaksız Kongo Yağmur Ormanlarının
Atlantik Okyanusu ile buluştuğu
43
00:03:54,240 --> 00:03:56,720
son yerlerden biri.
44
00:04:02,160 --> 00:04:03,000
Bufalolar,
45
00:04:03,080 --> 00:04:06,160
deniz tuzuyla kaplı
bu bitki örtüsüyle besleniyorlar.
46
00:04:09,840 --> 00:04:12,640
Bu, yağmur ormanlarında
zor bulunan bir mineral.
47
00:04:27,800 --> 00:04:29,520
Bir ırmak domuzu.
48
00:04:32,240 --> 00:04:34,720
Canı taze deniz ürünü istiyor.
49
00:04:42,320 --> 00:04:47,000
Afrika orman filleri plaja gelerek
dev deniz canlılarının arasına karışıyor.
50
00:04:50,320 --> 00:04:53,000
Bu bir tonluk
deri sırtlı deniz kaplumbağası gibi.
51
00:05:00,560 --> 00:05:02,320
Aralarında bir canlı var ki
52
00:05:02,400 --> 00:05:07,480
deniz kenarının tüm nimetlerinden
nasıl faydalanacağını çoktan keşfetmiş.
53
00:05:13,200 --> 00:05:16,640
Gündüzleri hipopotamlar kendilerini
lagünün tatlı sularına bırakıyor.
54
00:05:19,320 --> 00:05:20,680
Güneşten kaçıyorlar.
55
00:05:24,640 --> 00:05:25,840
Akşam yaklaşınca
56
00:05:26,520 --> 00:05:30,120
genelde iç bölgelere,
favori otlaklarına gidiyorlar.
57
00:05:33,720 --> 00:05:35,000
Bu arkadaş hariç.
58
00:05:49,200 --> 00:05:50,720
Onun başka fikirleri var.
59
00:06:07,040 --> 00:06:10,840
Doğru sörf yapmaya!
60
00:06:46,840 --> 00:06:49,880
Üç tonluk gövdesi tuzlu suda hafifliyor.
61
00:06:52,240 --> 00:06:54,240
Dalgalar parazitleri temizliyor,
62
00:06:54,320 --> 00:06:56,960
gün boyu oluşan sıyrık ve çürüklerin
acısını azaltıyor.
63
00:07:05,440 --> 00:07:09,560
Atlantik Okyanusu'nda hipopotamları
başka hiçbir yerde göremezsiniz.
64
00:07:17,600 --> 00:07:19,680
Ama buraya sırf dalmaya gelmiyor.
65
00:07:26,760 --> 00:07:29,120
Asıl dalgaların peşinde.
66
00:07:38,440 --> 00:07:41,560
Kabaran okyanusla kuzeye,
kıyıdan yukarı sürükleniyor.
67
00:07:57,720 --> 00:08:00,120
Akşam yemeği için
favori yerine ulaşana dek.
68
00:08:14,120 --> 00:08:17,920
Artık iştahı da açıldı,
tüm geceyi otlayarak geçirecek.
69
00:08:26,520 --> 00:08:31,600
Kıyı boyunca güneş batarken
diğer hipopotamlar da aynısını yapacaklar.
70
00:08:35,840 --> 00:08:38,600
Dalgalarla oynamak için
lagünlerini terk edecekler.
71
00:08:46,840 --> 00:08:49,240
Loango'nun sörfçü hipopotamları.
72
00:08:53,120 --> 00:08:54,240
Bu da gösteriyor ki
73
00:08:55,040 --> 00:08:58,840
doğal yaşam
bizi şaşırtmaya devam edebiliyor,
74
00:08:59,440 --> 00:09:01,920
tabii gelişmesine izin verdiğimiz sürece.
75
00:09:11,680 --> 00:09:13,680
Doğanın son kaleleri
76
00:09:14,280 --> 00:09:16,760
sıklıkla ulaşılması zor alanlarda yer alır
77
00:09:18,320 --> 00:09:21,840
bu nedenle ulusal parklar
konik hayvanlar,
78
00:09:23,400 --> 00:09:25,320
nadir ve sıra dışı canlılar için
79
00:09:26,400 --> 00:09:29,280
önemli ve değerli sığınaklardır.
80
00:09:35,400 --> 00:09:39,240
Afrika'nın diğer ucunda,
Madagaskar adasında ise
81
00:09:39,840 --> 00:09:43,920
Tsingy de Bemaraha Ulusal Parkı
yer alıyor.
82
00:09:49,960 --> 00:09:52,640
Geçit vermez bu taştan kale sayesinde
83
00:09:52,720 --> 00:09:57,200
dünyada başka hiçbir yerde bulunmayan
bazı türler ortaya çıkmış.
84
00:10:00,400 --> 00:10:01,560
Bir kaya iguanası.
85
00:10:02,160 --> 00:10:05,320
Daha yeni keşfedildi
ve daha önce hiç filme alınmadı.
86
00:10:08,960 --> 00:10:13,000
Uzun parmakları ve pençeleri sayesinde
dik kaya yüzeyini kavrayabiliyor.
87
00:10:20,760 --> 00:10:23,480
Bu yükseltileri çevreleyen orman,
88
00:10:24,760 --> 00:10:26,920
Tsingy'ye has nadir canlıların evi.
89
00:10:34,440 --> 00:10:37,440
Parkın en zor bulunan sakini de dâhil.
90
00:10:41,080 --> 00:10:42,920
Decken sifakası.
91
00:10:49,480 --> 00:10:52,920
Tehlike altındaki bu lemurların çoğu
bu parkı yuvası edinmiş.
92
00:10:58,440 --> 00:11:02,800
Çoğu primat gibi zamanlarının çoğunu
ağaçların güvenliğinde geçiriyorlar.
93
00:11:11,720 --> 00:11:14,960
Bu küçük grubun yeni bir sorumluluğu var.
94
00:11:29,920 --> 00:11:34,520
Sadece sekiz haftalık,
yakında dayanıklılığı bir testten geçecek.
95
00:11:40,400 --> 00:11:43,000
Bu yüzden annesi ona
bolca cesaret veriyor.
96
00:11:48,480 --> 00:11:51,080
Ondan ayrılıp
yeni dünyasını keşfetmesi için…
97
00:11:53,440 --> 00:11:55,360
…ona öz güven kazandırıyor.
98
00:12:08,400 --> 00:12:09,520
Parktaki yaşam için
99
00:12:10,000 --> 00:12:12,760
en iyisi tırmanma ve zıplama eğitimi.
100
00:12:25,040 --> 00:12:29,600
Zamanla tek sıçrayışta
dokuz metre mesafe katedebilecek.
101
00:12:34,840 --> 00:12:37,880
O zamana kadar
bebek adımlarıyla ilerlemeli.
102
00:12:50,120 --> 00:12:52,680
Bunaltıcı güneş onu yıldırmıyor olabilir
103
00:12:53,360 --> 00:12:55,080
ama diğerleri gölgede dinlenerek
104
00:12:55,560 --> 00:12:57,200
enerjilerini saklıyor.
105
00:13:08,960 --> 00:13:11,120
Sezonun en kurak zamanı.
106
00:13:13,240 --> 00:13:17,200
Sifakalar gıda ve su için
çoğunlukla yapraklara muhtaçlar.
107
00:13:19,680 --> 00:13:23,280
Ama ormanın kendilerine düşen alanında
kaynaklar tükenmekte.
108
00:13:32,480 --> 00:13:36,640
Yegâne tatlı su kaynağı
sivri kayaların arasına dağılmış olan
109
00:13:36,720 --> 00:13:38,800
küçük, gölgeli koruma alanlarında.
110
00:13:45,800 --> 00:13:49,520
Dişiler kararı verdi,
artık harekete geçme vakti.
111
00:14:00,200 --> 00:14:04,200
Hayatla aralarında
sarp ve jilet gibi keskin kulelerle dolu
112
00:14:04,280 --> 00:14:05,280
bir labirent var.
113
00:14:08,560 --> 00:14:11,280
Aşağıda içi boş yarıklar görünüyor.
114
00:14:19,880 --> 00:14:23,800
Bebek tüm gücüyle
annesine sıkı sıkı tutunmalı.
115
00:14:33,480 --> 00:14:39,360
Onun ağırlığı da eklenince her hamlesinin
nokta atışı bir hassasiyette olması gerek.
116
00:14:51,680 --> 00:14:55,080
Tek bir yanlış adım
ölümcül sonuçlar doğurabilir.
117
00:15:08,320 --> 00:15:09,640
Bu bir labirent
118
00:15:10,360 --> 00:15:12,440
ama bildikleri gizli bir rota var.
119
00:15:29,360 --> 00:15:31,640
Bir gün o da öğrenecek
120
00:15:32,640 --> 00:15:35,400
ama şimdilik tek yapması gereken
121
00:15:36,680 --> 00:15:37,640
sıkıca tutunmak.
122
00:15:43,440 --> 00:15:46,760
Usta avcılar
korunmasız kayaları kolaçan ediyor.
123
00:15:49,720 --> 00:15:52,600
Daha fazla açıkta kalmamalılar.
124
00:16:00,160 --> 00:16:02,160
Anne son bir atak yapıyor…
125
00:16:08,920 --> 00:16:10,520
…ve güvenle yaklaşıyor…
126
00:16:14,960 --> 00:16:16,080
…ta ki…
127
00:16:18,080 --> 00:16:21,480
…kayalar arasına gizlenmiş
koruma alanına varana dek.
128
00:16:24,000 --> 00:16:25,840
Leziz yapraklarla dolu.
129
00:16:36,000 --> 00:16:38,800
Destansı ve yorucu bir yolculuk.
130
00:16:45,120 --> 00:16:49,720
Gelecek yıllarda
çok kez tekrarlayacağı bir yolculuk.
131
00:16:58,200 --> 00:17:00,240
Ulusal park ne kadar izole ise
132
00:17:01,320 --> 00:17:03,720
yaşayan canlılar o kadar sıra dışı
133
00:17:04,480 --> 00:17:07,280
ve davranışları da o kadar olağanüstüdür.
134
00:17:09,200 --> 00:17:12,720
Bu nedenle adaların korunması
özellikle önem arz eder.
135
00:17:14,840 --> 00:17:17,600
Japonya'nın güneyindeki bu ada gibi.
136
00:17:19,480 --> 00:17:24,240
Yakuşima Ulusal Parkı'na
ve eski bir ormana ev sahipliği yapıyor.
137
00:17:30,160 --> 00:17:32,240
Yosunlar zemini halı gibi kaplamış.
138
00:17:34,560 --> 00:17:36,000
İncir ve banyan ağaçları
139
00:17:36,840 --> 00:17:39,160
tüm tabiata kök salıyor.
140
00:17:42,400 --> 00:17:44,200
Bazıları bin yıldan eski olan
141
00:17:44,920 --> 00:17:47,120
dev Japon sedir ağaçları
142
00:17:47,840 --> 00:17:49,680
yukarıya doğru uzanıyor.
143
00:17:56,400 --> 00:17:59,200
Bu izolasyon
buradaki canlıları şekillendirmiş.
144
00:18:00,400 --> 00:18:04,480
Adalarda yaşayanların çoğu
ana karadaki kuzenlerinden daha küçük.
145
00:18:08,200 --> 00:18:11,600
Bu sika geyiği sadece 91 cm boyunda.
146
00:18:20,480 --> 00:18:23,160
Çürümüş yapraklar karnını doyursa da
147
00:18:23,840 --> 00:18:25,680
çok leziz oldukları söylenemez.
148
00:18:29,880 --> 00:18:32,960
Tatlı düşkünlüğüne çare olmuyor.
149
00:18:37,960 --> 00:18:41,720
Yukarıdaki meyve ve tanelere
ulaşabilseydi keşke.
150
00:18:50,280 --> 00:18:52,840
Ama Yakuşima
rüzgârla düşen meyvelerle dolu.
151
00:18:53,520 --> 00:18:55,440
Sadece yerlerini bilmeniz gerek.
152
00:19:01,000 --> 00:19:02,600
Japon şebekleri.
153
00:19:17,080 --> 00:19:19,240
İşte bulmayı umut ettiği tayfa.
154
00:19:29,800 --> 00:19:32,920
Şimdi sadece sabırlı olmalı.
155
00:19:43,360 --> 00:19:45,760
Ormanın en tatlı yemeklerine
ulaşmanın yolu
156
00:19:45,840 --> 00:19:47,880
şebeklerden geçer.
157
00:20:09,720 --> 00:20:12,640
Derler ya, iyi şeyler bekleyeni bulur.
158
00:20:22,160 --> 00:20:24,800
Bu maymunların ne pasaklı beslendiklerini
159
00:20:25,480 --> 00:20:26,800
tüm geyikler biliyor.
160
00:20:39,920 --> 00:20:42,880
Düşürdükleri yiyecekler şeker dolu.
161
00:21:03,160 --> 00:21:04,880
Ama miktar sınırlı.
162
00:21:21,240 --> 00:21:24,440
Geyikler hâlâ fırsat varken
ziyafetin tadını çıkarıyor.
163
00:21:36,280 --> 00:21:40,680
Şaşkın bir erkek geyik
mükemmel bir eğlence hâline geliyor.
164
00:21:49,280 --> 00:21:52,800
Meğer bedava yemek diye bir şey yokmuş.
165
00:21:58,080 --> 00:22:00,240
Karınlarını doyurmanın karşılığında
166
00:22:00,320 --> 00:22:03,760
geyikle keyif gezisine çıkıyorlar.
167
00:22:12,760 --> 00:22:15,200
Dostları yanında tutmak iyidir.
168
00:22:19,160 --> 00:22:21,800
Ama burası kesinlikle son durak.
169
00:22:31,040 --> 00:22:34,440
Ulusal parklarımız vahşi yaşama
yemek ve sığınak sunmaktan
170
00:22:34,520 --> 00:22:36,120
çok daha fazlasını yapıyor.
171
00:22:40,240 --> 00:22:44,200
Bakir doğayı korumanın faydalarını
hâlâ keşfetmeye devam ediyoruz.
172
00:22:49,200 --> 00:22:50,720
1872'de
173
00:22:51,320 --> 00:22:54,320
ABD'nin batısındaki Yellowstone
174
00:22:55,280 --> 00:22:58,320
dünyanın ilk ulusal parkı ilan edildi.
175
00:23:00,560 --> 00:23:04,080
Rocky Dağları'nda
8987 hektarlık vahşi yaşam alanı.
176
00:23:19,080 --> 00:23:20,600
Jeolojik açıdan aktif
177
00:23:22,080 --> 00:23:23,520
ve göz alıcı.
178
00:23:32,520 --> 00:23:35,560
48 eyaletteki
en büyük vahşi yaşam konsantrasyonu
179
00:23:36,160 --> 00:23:38,360
burada yer alıyor.
180
00:23:50,880 --> 00:23:53,440
Amerika'nın en harika fikirlerinden biri.
181
00:23:55,080 --> 00:23:59,400
İnsanların faydası ve zevki için
tesis edildi.
182
00:24:02,280 --> 00:24:06,280
Öyle çok tutuldu ki
küresel bir hareketin fitilini ateşledi.
183
00:24:10,400 --> 00:24:12,760
Günümüzde toprakların %15'i
184
00:24:12,840 --> 00:24:16,760
ve okyanuslarımızın neredeyse %8'i
koruma altında.
185
00:24:17,560 --> 00:24:19,720
Çoğu benim ömrüm içinde gerçekleşti.
186
00:24:25,440 --> 00:24:30,000
Bizler artık son kalan
bu vahşi yaşam alanlarının gerçek değerini
187
00:24:30,840 --> 00:24:35,280
ve bu parklarımızda yaşananların
hepimizi birden etkilediğini anlıyoruz.
188
00:24:45,320 --> 00:24:46,800
Örneğin yağmur ormanları.
189
00:24:49,240 --> 00:24:53,320
Karadaki yaşamın yarıdan fazlasına
ev sahipliği yapıyorlar.
190
00:24:58,880 --> 00:25:03,040
Bu biyoçeşitliliği korumanın
neden önemli olduğundan emin değilseniz
191
00:25:03,120 --> 00:25:07,160
şunu düşünün:
Tüm ilaçlarımızın dörtte biri
192
00:25:07,840 --> 00:25:10,200
yağmur ormanlarından elde ediliyor.
193
00:25:14,920 --> 00:25:17,760
Hâlâ gözümüzün önünde saklanan
yeni tıbbi gelişmeleri
194
00:25:18,240 --> 00:25:20,240
keşfetmeye devam ediyoruz.
195
00:25:24,040 --> 00:25:27,040
Kosta Rika'da
Manuel Antonio Ulusal Parkı'nda
196
00:25:27,680 --> 00:25:30,680
tanıdık yüzler bile bizi şaşırtabiliyor.
197
00:25:32,600 --> 00:25:35,800
Üç parmaklı bir tembel hayvan
güneşin tadını çıkarıyor.
198
00:25:41,400 --> 00:25:46,200
En yavaş metabolizmaya sahip memeli
bu yüzden enerjisini boşa harcayamaz.
199
00:25:48,480 --> 00:25:49,440
Ama çok aç.
200
00:25:53,800 --> 00:25:56,440
Neyse ki fazla uzaklaşması gerekmiyor.
201
00:26:06,200 --> 00:26:09,320
Tek bir yaprağı sindirmek
madem bir ay sürebiliyor,
202
00:26:09,960 --> 00:26:12,920
doğru olanı aramak yerinde olabilir.
203
00:26:19,760 --> 00:26:22,560
Tüm tembel hayvanlar gibi
görmekte zorlandığından
204
00:26:23,400 --> 00:26:25,360
en iyi yaprakları koklayarak buluyor.
205
00:26:33,320 --> 00:26:35,040
Eski olanları pas geçiyor.
206
00:26:46,000 --> 00:26:49,640
Mükemmel olanı bulana dek.
207
00:27:02,240 --> 00:27:04,720
Ama akşam yemeğinin beklemesi gerekecek.
208
00:27:14,120 --> 00:27:15,320
Yağmurla üşüyor.
209
00:27:54,080 --> 00:27:55,560
Maymunların aksine
210
00:27:55,640 --> 00:27:58,080
hızlı hareket ederek ısınamıyor.
211
00:28:02,800 --> 00:28:06,360
Ama yağmur ormanı
muhteşem numarasını yapmak üzere
212
00:28:06,440 --> 00:28:09,840
en ideal şezlongu sunuyor.
213
00:28:11,160 --> 00:28:14,640
Renk değiştirerek
canlı bir yeşile dönüyor.
214
00:28:22,680 --> 00:28:26,000
Şu ana kadar
sadece tembel hayvanlarda görülen yosunlar
215
00:28:26,480 --> 00:28:28,640
ona eşsiz bir renk kazandırıyor.
216
00:28:32,360 --> 00:28:33,840
Hepsi bu kadar da değil.
217
00:28:35,360 --> 00:28:40,040
Kürkünde yaşayan
koca bir mikro krallık var.
218
00:28:40,600 --> 00:28:43,880
En az 80 tür burayı evi benimsemiş.
219
00:28:48,680 --> 00:28:52,640
Erişkinliklerini
yumuşak konaklarında geçiren
220
00:28:52,720 --> 00:28:54,440
tembel hayvan güveleri dâhil.
221
00:28:58,360 --> 00:29:03,360
Güneş ışığıyla ısınmış,
kalın, nemli mükemmel kürk karışımı
222
00:29:03,440 --> 00:29:07,080
içindeki küçük dünya için çok uygun.
223
00:29:09,800 --> 00:29:12,520
Bu nedenle bilim insanları
bu tembel hayvanın
224
00:29:12,600 --> 00:29:15,120
hepimize fayda sağlayabileceğine inanıyor.
225
00:29:17,800 --> 00:29:20,160
Minik bir ilaç fabrikası gibi.
226
00:29:20,880 --> 00:29:23,480
Kürkündeki mantar, kanser, sıtma,
227
00:29:23,560 --> 00:29:28,000
ve antibiyotiğe dirençli bakterilerle
savaşma potansiyeline sahip
228
00:29:28,080 --> 00:29:29,680
bazı kimyasallar üretiyor.
229
00:29:37,160 --> 00:29:40,080
Onu
ve yaşadığı yağmur ormanını koruyabilirsek
230
00:29:41,760 --> 00:29:45,160
bu uykucu tembel hayvan
hepimizi birden kurtarabilir.
231
00:29:55,680 --> 00:29:58,960
Parklarımızı
ve tüm sakinlerini korumak için
232
00:29:59,640 --> 00:30:04,400
sınırları ötesindeki toprakların
ve suyun sağlığını da korumalıyız.
233
00:30:09,080 --> 00:30:13,000
Çünkü korunan her bakir alan,
ne kadar uzak olursa olsun,
234
00:30:13,080 --> 00:30:15,160
dış dünyayla şu yollarla bağlantılıdır:
235
00:30:17,240 --> 00:30:18,800
Rüzgâr,
236
00:30:20,440 --> 00:30:21,320
su
237
00:30:22,360 --> 00:30:23,840
ve yaban hayattaki hareketler.
238
00:30:31,320 --> 00:30:33,560
Avustralya'nın kuzey kıyısı üzerinde
239
00:30:33,640 --> 00:30:37,960
sürüler hâlinde
çeyrek milyon saksağan kazı…
240
00:30:40,000 --> 00:30:42,840
…Kakadu Ulusal Parkı'na doğru
yola koyulmuş.
241
00:30:51,080 --> 00:30:55,640
Her şeyin kaderinin
suyun hareketine göre şekillendiği
242
00:30:57,040 --> 00:31:00,360
sulak alanlar, nehirler,
akmaz göllerle dolu bir manzara.
243
00:31:05,360 --> 00:31:06,680
Kurak mevsimde kazlar
244
00:31:06,760 --> 00:31:11,480
çamurlu sığlık alanlarda açığa çıkan
su kestaneleri ile midelerini doldurur.
245
00:31:15,120 --> 00:31:19,320
Ama birinin yüzüne gülen şans,
diğeri için tehlike demek olabilir.
246
00:31:23,720 --> 00:31:25,440
Tuzlu su timsahları,
247
00:31:26,000 --> 00:31:28,600
dünyanın en büyük sürüngenleridir.
248
00:31:33,200 --> 00:31:36,680
Kurak mevsim bu yırtıcılar için
çok tehlikeli bir zamandır.
249
00:31:40,880 --> 00:31:44,800
Derin sulara ulaşmaya çalışan
dört buçuk metrelik bir erkek,
250
00:31:44,880 --> 00:31:47,000
rakibinin alanından geçmek zorunda.
251
00:31:54,160 --> 00:31:56,120
Ama kumar oynamaya değer.
252
00:32:03,160 --> 00:32:08,080
Zamanında hareket etmeyen timsahların
kuruyan çamura saplanma riski var.
253
00:32:12,480 --> 00:32:16,920
Ancak Kakadu'yu denize bağlayan
nehir sistemine ulaşmayı başarıyor.
254
00:32:20,360 --> 00:32:22,800
Artık hedefine hızla yaklaşmaya başladı.
255
00:32:50,680 --> 00:32:52,760
Her zamanki avını pas geçiyor.
256
00:32:58,880 --> 00:33:01,120
Gittiği yerde daha iyi seçenekler var.
257
00:33:20,680 --> 00:33:21,720
Cahill's Geçidi,
258
00:33:22,800 --> 00:33:25,600
sadece yılın en yüksek gelgitiyle
259
00:33:25,680 --> 00:33:27,280
su altında kalan bir yol.
260
00:33:29,360 --> 00:33:31,360
Mükemmel bir zamanlama yaptı.
261
00:33:41,880 --> 00:33:45,920
Nehir yükselirken
denizden gelen tekir balıkları
262
00:33:46,640 --> 00:33:49,120
geçidi aşmak için
tek şanslarını kullanarak
263
00:33:49,640 --> 00:33:53,560
nehrin yukarısına,
yumurtlama alanlarına doğru ilerliyorlar.
264
00:33:54,800 --> 00:33:56,680
Timsahlar bunun farkında ki…
265
00:33:59,040 --> 00:34:01,320
…dünyadaki tuzlu su timsahlarının
266
00:34:01,400 --> 00:34:03,920
en kalabalık toplaşması yaşanıyor.
267
00:34:07,480 --> 00:34:11,200
Ama su öyle çalkantılı ki
balıkları göremiyor.
268
00:34:11,920 --> 00:34:14,480
Bu yüzden bacaklarını açıyor
269
00:34:14,560 --> 00:34:16,240
ve parmaklarını doğrultuyor.
270
00:34:19,240 --> 00:34:22,320
Pulları basınç sensörleriyle kaplı.
271
00:34:25,600 --> 00:34:26,600
Vücudunu açarak
272
00:34:27,120 --> 00:34:30,760
avının hareketini
daha doğru tespit edebiliyor.
273
00:34:48,320 --> 00:34:51,280
İçgüdülerini dinleyen tekir balığı
geri gelmeyecek.
274
00:35:20,000 --> 00:35:21,840
Bu eski yırtıcılar,
275
00:35:21,920 --> 00:35:24,840
hayvan krallığı içinde
ısırığı en güçlü olanlar.
276
00:35:48,360 --> 00:35:51,280
Gelgitten sadece bir saat sonra…
277
00:35:53,840 --> 00:35:54,960
…her şey bitiyor.
278
00:35:59,560 --> 00:36:01,680
Yalnız yaşamına,
279
00:36:03,360 --> 00:36:06,000
korunaklı parkın avantajlarına
280
00:36:07,480 --> 00:36:11,800
ve Kakadu'nun ötesindeki denizlerden gelen
zengin mahsullere geri dönüyor.
281
00:36:16,720 --> 00:36:19,240
Avustralya'nın Büyük Set Resifi.
282
00:36:20,640 --> 00:36:25,560
İki bin kilometreyi aşan
resifler, atoller ve adalar.
283
00:36:28,000 --> 00:36:30,480
Dünyanın en büyük mercan kayalığı sistemi.
284
00:36:31,000 --> 00:36:33,520
Çoğu deniz parkı olarak koruma altında.
285
00:36:37,800 --> 00:36:39,320
Yüzeyden aşağıda
286
00:36:39,400 --> 00:36:42,800
tam bir yaşam ve çeşit bolluğu var.
287
00:36:50,440 --> 00:36:53,240
Çok yoğun bir su altı metropolü.
288
00:36:58,000 --> 00:37:01,200
Mercanlar okyanusun
sadece yüzde birini oluştursalar da
289
00:37:01,280 --> 00:37:05,040
tüm deniz yaşamının
neredeyse dörtte birini desteklerler.
290
00:37:24,800 --> 00:37:27,360
Büyük Set Resifi öyle olağanüstüdür ki
291
00:37:29,280 --> 00:37:33,680
burada en ufak yerler bile
büyük birer rol üstlenir.
292
00:37:38,080 --> 00:37:40,960
Raine Adası
sadece 804 bin metre uzunluğundadır.
293
00:37:41,560 --> 00:37:44,600
Engin bir okyanusta minik bir kum şeridi.
294
00:37:49,320 --> 00:37:53,000
Bölgedeki nesli tükenmekte olan
yeşil deniz kaplumbağalarının
295
00:37:53,080 --> 00:37:55,360
%90'nının hayatı bu parka bağlı.
296
00:37:58,600 --> 00:38:03,320
Her yaz binlercesi
bu minik adaya ulaşmak için
297
00:38:03,920 --> 00:38:06,240
Pasifik boyunca büyük mesafeler katediyor.
298
00:38:09,280 --> 00:38:12,680
Burası dünyanın en büyük
kaplumbağa yumurtlama alanı.
299
00:38:18,680 --> 00:38:23,000
Her sezon bu kumlara
bir milyon kadar yumurta bırakıyorlar.
300
00:38:26,080 --> 00:38:28,760
Bin yıldır yaptıkları gibi.
301
00:38:35,480 --> 00:38:37,720
Ama dünyamız hızla değişiyor.
302
00:38:37,800 --> 00:38:40,600
Günümüzde
hızı gittikçe artan iklim değişikliği
303
00:38:40,680 --> 00:38:42,800
çok yıkıcı bir etki bırakmakta.
304
00:38:46,320 --> 00:38:50,600
Yumurtadan çıkan yavrunun cinsiyeti
yuvanın ısısına göre belirleniyor.
305
00:38:53,160 --> 00:38:57,520
Daha sıcak olan bu kumlar,
yumurtadan çıkan yavruların %99'unun
306
00:38:57,600 --> 00:38:59,320
dişi olacağına işaret ediyor.
307
00:39:08,320 --> 00:39:09,360
Dahası var.
308
00:39:11,520 --> 00:39:13,840
Gezegen ısındıkça ve sular yükseldikçe
309
00:39:15,200 --> 00:39:18,480
yumurtlama alanları su altında kalabiliyor
ve yumurtalar boğuluyor.
310
00:39:23,960 --> 00:39:27,120
Plajlarının çoğu denizden
sadece santimetrelerce yüksekte olduğundan
311
00:39:27,800 --> 00:39:30,720
Raine Adası
ciddi bir riskle karşı karşıya.
312
00:39:39,360 --> 00:39:42,360
Söylendiğine göre
global ısınmanın etkisini hisseden
313
00:39:42,440 --> 00:39:44,320
ilk nesil bizleriz.
314
00:39:45,920 --> 00:39:48,640
Bir şeyler yapabilecek olan
son nesil de biziz.
315
00:39:50,920 --> 00:39:53,840
Gezegenin geri kalanı gibi parklarımız da
316
00:39:53,920 --> 00:39:56,280
şu an şiddetli hava şartları,
317
00:39:57,240 --> 00:39:59,040
artan kirlilik,
318
00:40:00,040 --> 00:40:02,840
biyoçeşitlilik
ve habitat kaybı yüzünden tehdit altında.
319
00:40:07,400 --> 00:40:12,160
Bunun bir kısmı, günlük hayatta
her birimizin yaptığı seçimlerin sonucu.
320
00:40:15,320 --> 00:40:17,000
Kendi varlığımızı…
321
00:40:20,080 --> 00:40:22,680
…ve de gelecek nesillerinkini
riske atıyoruz.
322
00:40:24,280 --> 00:40:25,680
Ama güçsüz değiliz.
323
00:40:27,560 --> 00:40:29,400
Her şeyi tersine çevirebiliriz.
324
00:40:30,240 --> 00:40:32,280
Hemen harekete geçersek.
325
00:40:36,200 --> 00:40:39,440
Bazı koruma alanlarında
bunu zaten başardık.
326
00:40:43,640 --> 00:40:47,760
Afrika'nın kalbinde
Ruanda'daki Volkanlar Ulusal Parkı.
327
00:40:50,760 --> 00:40:53,640
Ülkenin soykırımla yıkılmasının ardından
328
00:40:53,720 --> 00:40:56,000
bu ufak ulus tekrar yapılandı.
329
00:40:59,200 --> 00:41:00,760
Ruanda iyileşirken
330
00:41:01,800 --> 00:41:03,640
tabiatı korumaya öncelik verdi.
331
00:41:07,480 --> 00:41:12,000
Zar zor görünen taş duvara kadar uzanan
zengin volkanik topraklar ekiliyor.
332
00:41:17,080 --> 00:41:18,120
Sınırın ötesinde
333
00:41:18,640 --> 00:41:23,720
tehlike altındaki dağ gorillerinin
son iki popülasyonu yaşıyor.
334
00:41:34,640 --> 00:41:37,200
Aile bambuların tadını çıkarıyor.
335
00:41:46,760 --> 00:41:48,720
Sürüde dokuz dişi var,
336
00:41:49,440 --> 00:41:52,000
yeni bebeği olmuş bu anne de dâhil.
337
00:41:52,640 --> 00:41:55,320
O tüm parkın en geç üyesi.
338
00:42:00,040 --> 00:42:04,480
Sadece üç haftalık,
kafasını bile zor kaldırıyor.
339
00:42:11,040 --> 00:42:13,760
Birkaç ay içinde tören eşliğinde,
340
00:42:13,840 --> 00:42:17,760
doğan her yeni gorili kutlayan
Ruanda hükûmeti tarafından
341
00:42:17,840 --> 00:42:19,560
kendisine bir isim verilecek.
342
00:42:25,360 --> 00:42:28,720
O ve yedi kardeşi,
dağ gorillerini ikiye katlayan
343
00:42:29,560 --> 00:42:32,560
doğum patlamasının birer parçası.
344
00:42:37,680 --> 00:42:39,960
Babaları Mirambo
345
00:42:40,520 --> 00:42:41,960
biraz kestirirken
346
00:42:42,920 --> 00:42:45,680
üç yaşındaki oğlu Paradiso
347
00:42:45,760 --> 00:42:48,080
aileye göz kulak oluyor.
348
00:42:59,440 --> 00:43:01,480
Babasını etkilemeye kararlı gibi.
349
00:43:12,080 --> 00:43:14,760
Geleceğin lideri olmak için
her şeye sahip.
350
00:43:20,360 --> 00:43:22,400
Ama biraz şekillenmesi gerekecek.
351
00:43:26,000 --> 00:43:29,440
Volkanlar Ulusal Parkı
tam bir goril cenneti
352
00:43:30,040 --> 00:43:31,600
ama hep böyle değildi.
353
00:43:33,960 --> 00:43:38,560
Sadece 40 yıl önce izinsiz avlanma
ve habitat tahribatı had safhadaydı.
354
00:43:45,200 --> 00:43:48,920
Ama gorilleri koruma çabaları sonucu
355
00:43:49,000 --> 00:43:51,680
Mirambo ve ailesi bugün güvendeler.
356
00:43:53,280 --> 00:43:56,240
Hatta kendi alanlarından da ayrılıyorlar.
357
00:44:01,880 --> 00:44:04,240
Park duvarından dikkatlice geçiyorlar.
358
00:44:43,000 --> 00:44:46,880
Diğerleri de aynı şekilde
güzel lezzetler için parktan ayrılıyor.
359
00:44:48,400 --> 00:44:51,720
Sadece bu dağlarda yaşayan,
nadir görülen altın maymunlar
360
00:44:51,800 --> 00:44:53,480
cep patateslerinin peşinde.
361
00:44:54,640 --> 00:44:56,480
Ama vahşi yaşam zarar görmüyor.
362
00:44:57,240 --> 00:44:59,320
Çiftçiler de kayıp yaşamıyor.
363
00:45:02,240 --> 00:45:03,880
Zarar karşılanıyor,
364
00:45:03,960 --> 00:45:08,880
vahşi yaşam turizminden elde edilen gelir
tekrar yerel topluluklara yatırılıyor.
365
00:45:14,080 --> 00:45:17,880
Yani insanlar tabiat ile
sürdürülebilir bir hayat yaşıyor.
366
00:45:34,360 --> 00:45:37,200
Park alanını büyütme yönünde
bazı planlar var.
367
00:45:41,520 --> 00:45:44,960
Paradiso tacı giydiğinde
368
00:45:45,600 --> 00:45:49,920
onun ve diğer türlerin geleceği
güven altına alınmış olsun diye.
369
00:45:56,040 --> 00:45:57,360
Aktif koruma,
370
00:45:57,440 --> 00:46:02,600
dünyadaki birçok ulusal park
ve habitatın korunmasından sorumludur.
371
00:46:06,280 --> 00:46:07,720
Yellowstone'da,
372
00:46:07,800 --> 00:46:11,920
bir ulusun kimliğinin
temel parçası olan türler de bu kapsamda.
373
00:46:27,600 --> 00:46:30,080
Yüz yılı aşan bir zaman önce
374
00:46:30,160 --> 00:46:33,640
Amerikan bizonlarının soyu
tükenmek üzereydi.
375
00:46:39,920 --> 00:46:42,960
Bugün ise ağaçların güvenliği altında
376
00:46:43,040 --> 00:46:46,200
dakikalar önce bir bizon yavrusu doğdu.
377
00:46:57,080 --> 00:47:00,600
Yakında yeterince güçlenecek
ve dünyayı keşfedip
378
00:47:01,360 --> 00:47:03,080
arkadaşlarıyla buluşabilecek.
379
00:47:14,080 --> 00:47:17,720
Her yıl parka gelen
milyonlarca ziyaretçinin
380
00:47:18,240 --> 00:47:21,080
uğrak yerlerinden olan Yellowstone'da
381
00:47:21,160 --> 00:47:23,120
şu an tam 5.000 bizon geziniyor.
382
00:47:30,800 --> 00:47:33,880
İlk kez bir bizon görmenin verdiği hissi
383
00:47:34,560 --> 00:47:36,320
asla unutmayacağım.
384
00:47:40,600 --> 00:47:42,280
Bir çocukken doğadaki yerimi
385
00:47:42,800 --> 00:47:48,560
tam olarak
ilk kez burada kavramaya başladım.
386
00:47:49,760 --> 00:47:53,480
Kendimden çok daha büyük bir şeyin
parçasıydım.
387
00:47:57,040 --> 00:48:00,360
Dilerim herkesin
bir ulusal parkı ziyaret etme şansı olur.
388
00:48:01,080 --> 00:48:04,360
Bu saf keyfi,
doğanın harikalarını deneyimlemek için.
389
00:48:05,360 --> 00:48:09,520
Bu kıymetli doğal hayatın
bir parçası olduğumuzu anlamak için.
390
00:48:11,800 --> 00:48:13,120
Aldığımız her nefes.
391
00:48:15,120 --> 00:48:16,840
İçtiğimiz her su.
392
00:48:18,400 --> 00:48:21,920
Yaptığımız bir dolu tıbbi
ve bilimsel keşif.
393
00:48:23,000 --> 00:48:27,480
Vahşi yaşamın dokusu birçok şekilde
hayatlarımızla bağlantılıdır.
394
00:48:29,080 --> 00:48:31,160
Onu korumak,
395
00:48:31,840 --> 00:48:32,920
ona özen göstermek
396
00:48:33,680 --> 00:48:37,960
ve bu vahşi alanları
bir sonraki nesle aktarmak bizim elimizde.
397
00:48:39,360 --> 00:48:43,240
Gezegenin
harikulade ulusal parklarından bazılarının
398
00:48:43,320 --> 00:48:46,800
mucizelerini ve sırlarını keşfederken
siz de bana katılın.
399
00:50:12,000 --> 00:50:17,000
Alt yazı çevirmeni: Aslı Uygun Cheesmar