SERIAL NETFLIX
Według prastarej wiary
ptaki wiodą nasze dusze, wierzenia i nadzieje ku bogom.
Ci posępni posłańcy przemierzają niebo o zmierzchu,
tworząc nieustannie zmieniające się wzory zwane szmerami.
Szmery.
To słowo sugeruje też głos,
szept,
modlitwę odmawianą pośród mroków, gdy tracimy wszelką nadzieję.
Nasza dzisiejsza opowieść
to „Szmery”
w reżyserii
Jennifer Kent.
SZMERY
Niezaznajomionym z biegusem zmiennym
ptak ten może wydawać się niepozorny.
Jeśli widzieli państwo ich zjawiskowe szyki
znane jako szmery,
biegus zmienny objawi się jako cud natury
i nieskończone źródło tajemnic.
Widzimy tu sokoła wędrownego, który liczy na posiłek.
Widać go na skraju kadru.
W ułamku sekundy
biegusy wykonują idealnie skoordynowany zwrot,
tworząc wpierw kształt klepsydry.
Potem kulę.
Coś na kształt chmury.
W końcu kształt najbardziej zjawiskowy.
Ptaka w locie.
Sokół nie złapał ani jednego biegusa.
Biedaczek wróci do domu głodny.
NA PODSTAWIE OPOWIADANIA GUILLERMA DEL TORO
Biegusy wcale nie potrzebują presji drapieżnika.
Robią to bez czyhającego na nie sokoła.
Jak i dlaczego tych parę gatunków urządza te wyjątkowe pokazy,
tworząc idealne ruchome wzory złożone z setek,
tysięcy,
a czasem z milionów ptaków, idealnie zsynchronizowanych?
Naukowcy i ornitolodzy od lat próbują się tego dowiedzieć.
Ostatnio omawia się nawet koncepcje tak zagadkowe jak telepatia naturalna.
Nie jesteśmy w pełni przekonani,
że mamy do czynienia z mistycznym zjawiskiem ptasiej telepatii.
Mimo to jesteśmy oddani poszukiwaniu odpowiedzi.
Chcielibyśmy podziękować państwu Montague,
naszym darczyńcom, którzy są dziś z nami.
Dziękujemy za państwa hojność.
Zwłaszcza za naszą nową kamerę.
Nie mogliśmy sobie pozwolić na ten luksus,
a zmieni on oblicze naszych badań.
W ramach podziękowania
mamy fragment filmu ze szpakami nakręconego przez Edgara.
To nagranie próbne.
Proszę gratulować Nancy, to ona jest mózgiem operacji.
- Gdzie to pan nagrał? - Północ stanu Nowy Jork.
- Używał pan kiedyś kamery? - Nie takiej.
To jedni z nielicznych ocalałych z czasów prehistorycznych.
Nieco drobniejsi,
choć w dużej mierze niezmienieni, co mnie fascynuje.
Do tego uwielbiam badania.
To sama radość utknąć w pokoju pełnym książek.
A pani Bradley?
Co pani uwielbia w ptakach?
Ich wolność.
Któż nie chciałby czasem odlecieć tak daleko od świata?
Ucieszyła mnie wieść o waszej wyprawie.
Nareszcie. Planujemy ją od miesięcy.
Bardzo dobrze wam zrobi.
Tyle przeszliście.
Ogromnie mi przykro.
Chciałem zadzwonić…
Jeśli jakiś bóg istnieje, to nie ma serca.
Chłodno i wietrznie o tej porze roku.
- Idealna pora na biegusy. - Są teraz na całej wyspie.
Biegusów pod dostatkiem.
Dom jest tuż nad zatoką, są wszędzie wokół.
Jest tam dom?
Małżonka przygotowała parę pokoi.
Od dłuższego czasu nikt tam nie mieszkał.
To nie Ritz, ale będzie znośnie.
Nie trzeba było.
Spanie w namiocie w taką pogodę? Na litość boską, wykluczone.
- Przywykliśmy. - Generator już na chodzie.
Mają państwo prąd, bieżącą wodę i dach nad głową.
Bardzo miło z pana strony.
Mam pytanie.
Czasem zbijają się w takie stada.
Po jakie licho to robią?
Spodziewałem się chatki, a to ogromny dom.
Kogo napadło, żeby budować tu tak wielki dom?
Nic tu nie ma.
Poprzedni właściciele oddali dom władzom. Więcej kasy niż rozumu.
Ktoś mieszkał tu na stałe?
Podobno właściciel zbudował go dla córki. Oprowadzić?
Proszę wybaczyć, to ogromny dom.
Całego nie wysprzątaliśmy.
To dla nas istny luksus.
Świeże drewno do kominka jest tutaj.
W sypialni na piętrze też.
Piec kuchenny jest na drewno. Na zewnątrz jest go sporo. Zaraz pokażę.
Gdy będziemy wychodzić, pokażę agregat.
DLA MOJEJ UKOCHANEJ
Wrócę w następną niedzielę z zapasami.
Dziękujemy.
Udanej obserwacji.
Próba mikrofonu.
Piąty października 1951 roku, pierwszy dzień na wyspie Big Harbour.
Na mieliźnie zbiera się wielkie stado
i zauważyłam sokoła wędrownego.
Już idę.
Nadlatują.
Moje pięknotki.
Tak miło z ich strony.
Świeże ręczniki i pościel.
Nie musieli tego robić.
Uczelnia nie wyłożyłaby ani centa.
Dobrzy z nich ludzie.
Cieszę się, że tu jesteśmy.
Jestem wykończona.
Jutro pierwszy dzień pracy.
Oczywiście.
Po prostu nie spałam.
W porządku.
Piąty października 1951 roku, godzina 18.00, wyspa Big Harbour.
W zatoce zbiera się znaczna liczba biegusów.
Około 30 tysięcy…
- Co się stało? - Nie mam pojęcia.
Sprawdzę, ty wracaj do łóżka.
Idź.
Zrobiłem ci kanapki.
Dziękuję.
- Zjedz. - Jasne.
Zjadłaś kanapkę?
Tak, była przepyszna.
Do zobaczenia.
Mogę odpuścić ten wieczór?
Muszę przygotować system katalogowania.
Możesz ustawić tamten mikrofon.
Ustawiłam szeroki zasięg.
Nie ma problemu.
Przygotuję kolację.
Halo?
Halo.
Tutaj.
Co tak siedzisz po ciemku?
Oczy sobie popsujesz.
I tak są popsute.
Przegapiłaś fantastyczny szmer, najpiękniejszy z dotychczasowych.
Zawsze tak mówisz, gdy mnie nie ma.
Wcale nie.
Naprawdę?
- Chyba mam dobre nagrania. - Dziękuję.
- Bardzo hałasowały. - Cudownie.
Zrobiłam zapiekankę.
Mój skarb.
Rozpalę ogień.
Siostry Brontë, Pani Bovary.
Zbrodnia i kara.
- Tessa d’Urberville. - Cóż za pogodne lektury.
Co czytasz?
Nawyki godowe biegusów w wilgotnej tundrze kanadyjskiej.
Brzmi wyzywająco.
Owszem.
Przecież to nie okres godowy, skarbie.
Każdy aspekt ich zachowań może coś znaczyć.
To, jak się parzą, gnieżdżą i żerują.
Dlaczego nie tworzą szmerów w okresie godowym?
Są zbyt zajęte kochaniem się.
Tańcz jak biegus
No dalej.
- Nie, chcę poczytać. - Proszę cię.
Chodź.
Proszę.
Przestań.
Nie mam ochoty.
Jak zawsze.
Edgar?
- Edgar! - Co?
Na Boga, co one tu robią?
- Są chore? Chronią się przed chłodem? - Są przystosowane do zimna.
Nie słyszałem o biegusie z gniazdem nad warstwą krzewów.
Na pewno nie na poddaszu.
Moje kochane bieguski,
co wy wyrabiacie?
Nagrywam.
Edgar?
Strasznie mi zimno.
No?
Brzmią inaczej, bardziej melancholijnie.
Nie słyszałeś?
Czego?
Daj.
Co słyszałaś?
W ogóle nie spałaś, jesteś wykończona.
Słuchałam jej kilka razy.
- Nie rozumiem, co się stało. - Może użyłaś starej taśmy?
Od kiedy niby używam starych taśm? Nie jestem idiotką.
Przestań się wściekać.
Może byś tak powiedziała, co mam usłyszeć?
No cóż.
Miło było, ale się skończyło.
„Zataczają w przestworzach kręgi niby w pijackim szale”.
Richard Wilbur.
Pisze o szmerach.
Piękny wiersz.
No?
„Zataczają w przestworzach kręgi niby w pijackim szale”.
Co?
Szmery.
Dobre.
Nie mogę znaleźć ani jednego przykładu biegusa gnieżdżącego się w budynku.
Nie sądzisz, że to dziwne?
Badanie tego będzie zapewne wieloletnią drogą przez mękę.
Tak jakby przyciągał je ten dom.
Przyciągał? Ten dom?
Przesadzasz.
Więc dlaczego tylko w tym miejscu i w żadnym innym?
O ile nam wiadomo.
Ten dom mnie przeraża.
Takie już są stare domy.
Przerażające.
Mogę ci jeszcze poczytać?
Co ta rodzina tu robiła?
- Ta ze zdjęć. - Nie wiem, kochanie.
Dlaczego zostawili meble i cały dobytek?
Tylko zbierają kurz.
Od dziesiątek lat.
Ta zmarszczka wychodzi, gdy próbujesz rozwikłać zagadkę.
- Przestanę marszczyć brwi. - Lubię ją, jest seksowna.
Ty jesteś seksowna.
Nie bądź głupi.
Kocham cię, ty szalona ptasiaro.
Kochasz mnie?
Głowa mnie boli.
Edgar.
Nie dotykaj mnie.
- Czemu? - Dlaczego to robisz?
Bo cię kocham.
Przepraszam.
- Potrzebuję… - Więcej czasu.
Wiem.
Nie chciałem cię zdenerwować.
Dam ci spokój.
Edgar.
Strasznie mi zimno.
- Kto tam? - Co się stało?
Miałam zły sen.
Wybacz.
Duszno tu od tego ognia.
Mogę otworzyć? Tylko uchylę.
Tak.
Mogę spać przy oknie?
W porządku.
WOLNOŚĆ
Piękne.
Nie sądzisz, że to dziwne?
To znaczy?
Co powtarzam za każdym razem,
gdy ktoś pyta, czemu lubię ptaki?
Ciebie to śmieszy.
- Zawsze rozprawiasz o ich wolności. - Właśnie.
Wolność.
Widok szmerów wzbudza takie odczucia u wielu ludzi.
Współczuję jej.
Co masz na myśli?
Nie wiem, po prostu.
Mieszkała sama w tym wielkim domu.
Wygląda na to, że miała tu męża i syna, nie była sama.
Precyzyjny haft. Była baczną obserwatorką ptaków.
Co teraz zrobiłem?
- Nie rozumiem, czego ode mnie chcesz. - Niczego.
Nie wiem.
Nieważne.
- Dużo dziś zrobiłaś? - Życie to nie tylko praca.
Tak, ale mamy tu pracować.
- Chciałeś, żebym sobie odpoczęła. - Bo chcę.
Piękne.
Ale gdy na nią patrzę,
czuję tylko smutek.
Tak usilnie wyciąga rękę.
Musiała czuć się tu taka spętana.
Znam to uczucie.
Ava.
DO MOJEJ UKOCHANEJ
Niedługo znów będziemy razem. Żoną się nie martw.
Chyba wie. Będzie lepiej, jak jej powiem.
Napisał, że zostawi żonę po powrocie z wojny,
a gdy wojna się skończyła, w podskokach wrócił do żony z tą gadką.
„Ojej, skarbie mój, żyć bez ciebie nie potrafię”.
„Małżeństwo rzecz święta”.
Chyba powiedziała mu o ciąży. Wspomina o dziecku i o płaceniu.
Już po pierwszym liście wiedziałam, że to szuja.
Pewnie nic nie wiedziała. Była zakochana po uszy.
Za głośno jesteś.
Nigdy tu nie mieszkał i nie był częścią rodziny.
Co najwyżej na zdjęciach.
Czemu tak cię interesuje ich historia?
Czemu?
Chcę wiedzieć, czemu znaleźli się tu sami.
To smutne.
Mieszkamy w ich domu.
To daje ci prawo czytać ich prywatne listy?
Czy to tak źle czytać listy zmarłych?
Tak.
Skąd wiesz, że nie żyją?
Mam przeczucie.
Myślisz jak naukowiec.
Od kiedy niby polegasz na przeczuciach zamiast faktów?
Oczywiście. Jeszcze coś poczuję, broń Boże.
Niektórym wystarczy wejść do zrujnowanego domu
i już widzą duchy.
Niektórym?
Nie jestem jakaś tam niektóra.
Nie wierzę w duchy.
Obcy ludzie interesują cię bardziej niż twoja praca.
- Poświęciłam tej pracy całe życie. - Wiem.
Pracowałam ciężej niż ta cała zgraja
zadufanych w sobie typów z Cornella.
Wiem, przepraszam.
Wybacz, że na pięć minut zaciekawiło mnie coś innego niż ptaki.
Edgar.
Tak.
Biegusy wróciły.
Zaraz przyjdę.
Zrobiło się ciekawie.
Przyjdę, jak tylko będę mógł.
Mama się na mnie gniewa.
Coś ty narobił?
- Gdzie byłeś? - Pracowałem.
- Miałeś przyjść jak najszybciej. - Wykonywałem swoją pracę.
Otwórz drzwi.
Poluzuj chwyt. Jest oszołomiony, zabijesz go.
- Nancy… - Połóż go, proszę.
Kochanie, ma złamany kark.
Biedactwo.
Nie wszystko stracone. Muzeum zawsze potrzebuje eksponatów.
W porządku?
Tak.
Oczywiście.
Strasznie mi zimno.
Coś ty narobił?
Nancy?
Nance!
Już dobrze.
Już dobrze, kochanie.
Drzwi same się otworzyły.
Potem coś…
Coś…
To stary dom, tu wszystko się rusza i trzeszczy.
Wyrzuć to z siebie.
Nie płakałaś ani razu, od kiedy…
Od kiedy to się stało.
To pomoże, wyrzuć to z siebie.
Jeszcze wczoraj nie chciałeś, żebym cokolwiek czuła.
- Wcale nie. - Mówiłeś, że nie myślę naukowo.
- Bo bazuję na uczuciach. - Nie.
Zaskoczyło mnie, że bazujesz na uczuciach.
Bo to byłoby takie straszne, co?
Nie. Sam nie wiem…
Więc jaką żoną mam być?
Wyzutą z uczuć czy wrażliwą?
Przepraszam, że nie jestem idealny.
Staram się.
Starasz się.
Odechciało mi się gadać.
Chcę iść spać.
Dzień dobry.
Witamy.
- Mam wszystko z listy. - Cudownie.
Panie Grieves?
Powie pan, kto mieszkał w tym domu?
Od wielu lat nikt tu nie mieszkał.
Wiem, ale kim są ci ludzie z portretów?
Może to zabrzmi dziwnie, ale widziałam coś…
tutaj.
To wszystko.
Coś bardzo dziwnego.
To znaczy?
Czemu mieszkała na odludziu?
Sama z synem.
Rodzina ją tu wysłała.
Zbyt odosobnione miejsce.
Nie wyszło.
Co to znaczy, że nie wyszło?
Chłopiec zmarł.
Jak?
Proszę mi powiedzieć, jak zmarł.
Utonął.
Utopiła go, prawda?
Gdzie jest teraz matka?
Proszę powiedzieć.
Skończyła ze sobą.
To było 30 lat temu, pani Bradley.
Co tu gadać?
Trzeba było powiedzieć.
Tyle się narobiliśmy z żoną,
byście mieli dach nad głową na tym mrozie.
Naprawdę się postaraliśmy.
Oczywiście, jesteśmy ogromnie wdzięczni.
Każdy ma tu jakieś zwidy, ale to tylko chorobliwa fascynacja
cudzym nieszczęściem.
- Ludzie widzą to, co chcą. - Oczywiście.
To stek bzdur.
Nie wierzę w duchy.
- O co chodziło? - Co masz na myśli?
Ostrą wymianę zdań z dozorcą.
O nic.
Nie chodziło o nic.
Jak mam ci pomóc, skoro nic mi nie mówisz?
Bo nie mówię ci tego, co chcesz usłyszeć.
Chcę wiedzieć.
Naprawdę.
Pytałam o ludzi, którzy tu mieszkali.
O matkę z dzieckiem.
Dobrze.
Bo widzę i słyszę ich, odkąd przyjechaliśmy.
Co masz na myśli?
Widziałam ich i słyszałam.
W tym domu.
Ich głosy
i ich wcielenia.
Z całego serca chciałabym,
żebym mogła ci to powiedzieć, a ty byś uwierzył.
Wiem, że od roku słabo sypiasz.
Bez snu nawet zdrowi i racjonalni ludzie jak ty zaczną mieć omamy.
- Przestań, nawet nie… - Nic nie widziałem.
Żadnych duchów czy goblinów, tylko stary dom.
Wybacz, próbuję zrozumieć.
Nie mów, że próbujesz zrozumieć, jakbym była jakąś wariatką.
Nie powiedziałem, że jesteś wariatką!
Wiem tylko, że spotkała cię najgorsza rzecz,
jaką może przeżyć matka i martwię się o ciebie.
Czemu zawsze rozmawiamy o mnie?
Też przez to przeszedłeś.
Może sam powiesz, jak się czujesz?
Czuję się zagubiony!
Czuję gniew.
Czuję bezdenną rozpacz.
Nie rozumiem cię.
Nasza kochana Ava umarła,
a ty przez cały rok nie uroniłaś choćby łzy.
Chcesz, żebym płakała?
- To by pomogło? - Oczywiście, że nie.
Myślałem tylko, że matka płacze za dzieckiem.
Wyjazd miał nam dobrze zrobić, jesteśmy tutaj, a ty…
wydajesz się troszczyć bardziej
o tych nieżyjących ludzi niż o własną córkę.
Zapytałaś, co czuję.
Oto odpowiedź.
Nie dopuszczasz mnie do siebie przez ten cały koszmarny rok.
Próbuję.
Ciągle próbuję i czuję, jak się oddalasz.
Najbardziej na świecie pragnę, żebyśmy zostali razem, ale nie…
Dziś będę spał na dole.
Rano pójdę na stację, przed wschodem słońca.
Chyba że chcesz, bym został.
Po prostu…
powiedz.
I zostanę.
Wezmę radio.
Edgar.
Zaśnij już
Zaśnij już, skarbulku mamy
Zaśnij już
Mama się na mnie gniewa.
Coś ty narobił?
Przestań!
Zostaw go!
Mama się na mnie gniewa.
Nie wiem dlaczego.
Słonko.
Mama zrobiła ci coś złego.
Skrzywdziła cię.
Już nie żyjesz.
Nie zrobiłeś nic złego.
Byłeś idealnym dzieckiem.
Strasznie mi zimno.
Strasznie tu ciemno.
Chodź do światła, słonko.
W świetle będzie cieplej.
Weź moją dłoń.
Ogrzejesz się, nie będziesz już sam.
Biegnij do światła, kochany.
Jesteś bezpieczny.
Biegnij do światła.
Biegnij do światła!
Coś ty narobiła?
Nie!
Nancy?
Nance?
Edgar?
Tak?
W porządku?
Przepraszam.
Tak bardzo przepraszam.
Byłam taka zagubiona.
Oczywiście, kochanie, rozumiem.
Kocham cię.
Ja ciebie też, kochanie.
Całym sercem.
Chcę porozmawiać o Avie.
Napisy: Mikołaj Kopczak