Önceki bölümde 29 dakika boyunca
eğitici olsa da kolay anlaşılabilir bir dizi icadın
insanların modern dünya kurmasını sağladığını gördük.
Bir de her şeyi bir anda kora çevirebilecek kadar
güçlü bir silah yaratmasını sağladığını da.
Bu, hikâyenin sadece bir parçasıydı. Bundan sonraki kısım şimdi başlıyor.
Yıl 1945.
Atom bombası patladı. Dünya harabeye döndü.
Hitler'in klonlanması çoktan başladı.
Gelecek belirsiz görünüyordu
ve her zaman olduğu gibi her dakika daha da yaklaşıyordu.
Bu benzeri olmayan bir gelecek olacaktı.
Ay insanlarının, rock yıldızlarının, büyük iş dünyasının, özgür aşkın,
bilgisayarın ve internetin geleceği.
Bir de Sarah Connor'ı öldürmek için gelecekten yollanan katil robotun.
Gerçi o kısım sadece bir filmdeydi.
Modern uygarlık gelmişti ancak dünya görüşlerinin çatışması
topyekûn çatışma tehdidinin uzak olmadığı anlamına geliyordu.
Yeni kitle iletişim biçimleri iyi geçinmemizi sağlayabilecek miydi?
Ya da buna engel mi olacaktı?
İki sosyal medya olsa daha iyi değil mi?
Biri doğru insanlar için, diğeri yanlış insanlar için.
Yanlış sosyal medyaya koyacağım çok insan var. Otuzbirciler.
İnsan varoluşunun son bölümünde bana katılın.
Bu bölümde olduğum yere nasıl geldiğimizi
ve yarın nerede olacağımızı göreceğiz ki bu çekimler Çarşamba günü yapıldı.
Gelecek ne zaman gelecekse bu, burada,
Dünya olarak tanıdığım bu narin topumsu şey üzerinde yaşanacak.
Saçım bok gibi görünüyor.
BEŞİNCİ BÖLÜM DÜNYALARIN SAVAŞI MI?
Rusya. Doğuda geniş bir arazi.
Bu dizide bundan ilk kez bahsediyoruz
ama başından beri oradaydı.
20. yüzyılın başında Rusya bugün Marvel Sinematik Evreni nasılsa
onun gibi geniş bir imparatorluktu.
Ortalama Ruslar "küflüydü" ama insan olmayı hayal ediyorlardı.
Tercihen varlıklı bir insan.
Çünkü Rus "küflüleri" yoksulluk içinde yaşarken
zenginler St. Petersburg'da yaşıyordu.
En tepedeki Rus, Çar Nicholay'dı. Rusçada Çar, kral anlamına geliyor.
Ülkeyi bir diktatör gibi yönetmesine izin verildi.
Bana Rusya'nın böyle yönetilmediğini söylemem tavsiye edildi.
Halkın bir kuruş için didinip küçücük bir elit grubunun zenginleştiği
böyle bir dünya bugün bize o kadar bariz bir şekilde adaletsiz
ve imkânsız geliyor ki nasıl bir yer olduğunu hayal edemiyoruz.
Bunun "bok-anzi" bir durum olduğunu düşünen biri de
Alman düşünür Karl Marx'tı.
Pek anlaşılmıyor ama bu fotoğrafa yakından bakarsanız
sakalı olduğunu fark edebilirsiniz.
Marx'ın vizyonu vardı
ve bu vizyonu "Kominiz Mani Pesto" adlı kitabında kaleme aldı.
Günümüzde bu kitap aydınların hakkında konuştuğu
ama kimsenin okumadığı kitaplardan biri. Tüm kitaplar gibi.
Ama o zamanlar çok meşhurdu.
Özellikle 18-35 arası anti-kapitalist, devrimci nüfus arasında popülerdi.
Kitabı okuyan Ruslardan biri de şu anda bu fotoğrafta rol alan adam,
Vladimir Ilyich John Lennon'dı.
Lenin, mülksüz bir dünya hayal etti.
Acaba mümkün mü? Öldürecek ya da uğruna ölecek bir şey yok.
Bir insan kardeşliği.
Bunu şiddetli bir ayaklanmayla gerçekleştirmeyi seçti.
1917'de bir fırsat yakaladı.
Kıtlık sayesinde
insanlar ekmek için ördekler gibi birbirini ezmeye başlamıştı.
Lenin ve takipçileri Kışlık Saray'ı hack'ledi
ve komünist bir hükümet yüklediler.
Rusya, adını SSCB veya bazen de CCCP olarak değiştirdi.
"Sovyet Bitkisi" neydi?
Bence bir yanlış anlama söz konusu,
Sovyetler Birliği'ni kastediyor olmalısınız.
Hayır, bitki. Az önce bir kağıt üzerinde gördüm.
Yanlış yazılmış olmalı ya da düzgün okuyamamışsınızdır.
Ama sanırım Sovyetler Birliği'ni
veya Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'ni kastediyorsunuz.
Kabalık etmek istemem ama bence erbilmişlik taslıyorsunuz.
"Sovyet Bitkisi" konusuna devam edebilir miyiz?
-Tamam. -Tam olarak neydi bu?
Bilmiyorsanız sorun değil. Ayıplamam.
Bir nevi Rus, Sovyet bitkisi hakkında konuşmak isterseniz o da olur.
Sonuçta Rusya bir tarım ülkesiydi.
Bu yüzden bir sürü bitki, soğan, patates ve bir sürü başka şey vardı.
-Şalgam da var mıydı? -Olabilir.
Ucuz, yetiştirmesi kolay, dayanıklı, güvece de çok yakışır.
Bitkiler hakkında bu kadar çok şeyi nasıl biliyorsunuz?
Ufak bir tarlanız mı var?
1924'te Lenin inanmadığı bir öbür dünyada
var olmaya odaklanmak için gruptan ayrıldı.
Lenin'in yerini milyonlarca insanı öldüren, aç bırakan
ve sürgüne gönderen acımasız ve baskıcı başkan Joseph Stalin aldı.
Ama iyi tarafından bakarsak çok dost canlısı bir bıyığı vardı.
Komünizm ve kapitalizm doğal düşmanlardır.
Erkekler ve kadınlar, kediler ve köpekler gibi.
Ama Rusya ve Amerika
İkinci Dünya Savaşı'nı kazanmadaki çıkarları sayesinde
anlaşmazlıklarını bir kenara bırakmıştı.
Savaşın bitmesi yıllarca süren çatışmaları ve sefaleti de sonlandırdığı için
siyah beyaz bir sürü kutlamaya yol açtı.
Ancak bu modası geçmiş görünen kutlamaların arkasında bir sorun vardı.
Artık havaya uçuracak veya ateş edecek kötüler kalmamıştı.
Doğu ve Batı birbirinden şüphelenmeye başladı.
Bu yepyeni bir çatışmanın başlangıcıydı.
Soğuk Dünya Savaşı.
Soğuk Savaş oldukça karmaşık, değil mi?
Bundan kesinlikle bahsetmeli miyiz
yoksa atlasak da olur mu?
20. yüzyılın ikinci yarısının çoğunu şekillendirdiği için
-muhtemelen dâhil etmek iyi olabilir. -Doğru. Tamam.
Sovyetler Birliği genişledikçe
Doğu ve Batı arasındaki husumet derinleşti.
Bu bölünme boşanmanın tuğlalı hâli diyebileceğimiz
Berlin Duvarı'nın inşasıyla sembolize edildi.
Korkunç bir güvensizlik atmosferi vardı.
Tıpkı eski sevgilimin telefonunda "Memeli Claudia" olarak kayıtlı birinden
28 cevapsız arama gördüğümde yaşadığım his gibi.
Fitness First'ün müşteri temsilcisi olduğunu
ve bunun da gerçek adı olduğunu iddia etmişti.
Üzgünüm Sean, o zaman da yutmamıştım, şimdi de yutmuyorum.
Umarım annen iyidir.
Doğu ve Batı arasında o kadar çok paranoya oluştu ki
birbirlerini gözetlemeye, nükleer silah stoklamaya
ve bir dizi temsili savaş yapmaya başladılar.
Rusya ve Amerika
savaşmak için diğer ülkeleri kullandıkları temsili savaşlar yaptılar.
Bu, Street Fighter II'de dövüşmek için bir karakter seçmek gibi bir şey mi?
İnsanlık tarihi boyunca savaşa yardım etmek için
başka topraklardan gelen savaşçıları, diğer güçleri kullanma eğilimi olmuştur.
Doğru. Tam olarak Street Fighter gibi.
Bu, Street Fighter II olsaydı ve Amerikalılar Ken karakterini seçseydi
Ruslar, Sovyetlerden olduğu için Zangief'i mi seçerdi?
Yoksa Dhalsim gibi birini mi seçerlerdi?
Dhalsim kesin daha iyi bir seçim olurdu
çünkü Ken'in ateş toplarının üzerinden tekme atabilir.
Bilmiyorum. Bence bunun cevabını Başkan Putin'e sormalısınız.
Sanırım Ken'i yenme şansı en yüksek olanı tercih ederdi.
Bu arada Doğu ve Batı, yıldızları ilk keşfedenler olmak için yarışıyorlardı.
Bu rekabet, tınısı hoş olduğu için Uzay Yarışı diye anılmaya başlandı.
Rusçada tınısı hoş değildir belki. Ne isim verdiklerini de bilmiyoruz.
Bu kısmı kaydetmeden önce ne olduğunu öğrensek iyi olurdu.
İlk roket fırlatmaları o zamanlar felaket olarak görülüyordu.
Ama hafif cazla birleştiğinde
rahatlatıcı bir görüntü oluşturduğunu artık biliyoruz.
KIZILLAR UYDU FIRLATTI
Bugün gökyüzünde yeni bir ay var.
Bu, Rus roketi tarafından yörüngeye yerleştirilmiş 23 inçlik metal bir küre.
Nihayet 1957'de başarılı bir fırlatma gerçekleştiren ilk millet Ruslar oldu.
Ruslar neden "Sıçmık"ı yörüngeye fırlattı?
Öncelikle Rusça kelimelere bakıldığında dünyanın ilk uydusunun adı Sputnik 1'di.
-Ruslar… -Bu, Rusça sıçmık mı demek?
Hayır, bu Rusçada gezgin anlamına geliyor.
Sanırım yörüngedeki sıçmık baloncuklar içinde yüzerdi.
Küvetteki gibi yani.
Özür dilerim, konuyu değiştireyim mi?
Sputnik'ten hemen sonra Kasım 1957'de uzaya fırlayan,
Laika olarak bilinen bu Sovyet uzay köpeği gündeme geldi.
Laika'ya ne oldu?
Sanırım geri döndüğünde ona bir kemik verip karnını okşamışlardır.
Laika maalesef Dünya'ya geri dönemedi.
Çünkü fırlatıldıktan kısa bir süre sonra aşırı ısındı ve trajik bir şekilde öldü.
Şaka yapıyorsunuz, değil mi?
Keşke öyle olsa. Hayır, Laika…
Tek yönlü bir uçuşa gönderilmişti diyebiliriz.
Uzayda ölü bir köpek var!
Yani Yıldız Savaşları gibi uzayda çekilen her filmin bir karesinin arka planında
ölü bir köpek mi var?
-Öyle denemez… -Yıldız Savaşları'nda ölü köpekler var!
Bu, kabul edilemez.
Laika'nın uydusu sonunda Dünya atmosferinde yandı
ama bu, Laika öldükten çok sonraydı.
Dediğim gibi, fırlatıldıktan sadece birkaç saat sonra öldü.
Özür dilerim, Laika için bir dakikalık saygı duruşunda bulunabilir miyiz?
Tamam.
Uzayda ölü bir köpek var.
Uzay yarışından uzakta sıradan Ruslar zor hayatlar yaşarken
Amerikalılar tam tersine kaygısız, lüks,
şapkalarla dolu bir hayatın tadını çıkarıyor gibi görünüyordu.
1950'ler gerçek miydi?
Evet, kesinlikle gerçekti.
Emin miyiz? Çünkü baktığınızda uydurulmuş gibi duruyor.
Bu dönem şapkalı erkekler
ve mutfaklarda gülümseyen ev kadınlarıyla dolu.
O insanlar gerçek miydi ve tüm bunlar gerçekten oluyor muydu?
Bunların çoğu reklamlarda gördüğümüz şeyler.
'55 Chevrolet daha alçak, daha geniş ve daha uzun görünüyor.
1950'lerde televizyondaki en popüler dizi Reklamlar adlı bir diziydi.
Reklamlar bir şeyi isteyen, sonra onu satın alan ve mutlu olan bir erkek
ya da kadının hikâyesini anlatıyordu.
Üç perdelik anlatı yapısının ilk örneği.
-Bu harika bir şey! -Doğru!
Reklamlar o kadar etkiliydi ki evdeki izleyiciler de
bir şeyler satın alan insanlardan olmak istedi.
Araba almak amacıyla para bulmak için çok çalışırlardı
çünkü dükkânlara gidip yeni şeyler satın alabilirlerdi.
Aldıklarını da kendilerini mutsuz eden işlerine dönerek
ödemek zorunda kalacaklardı.
Bu yüzden yeni şeyler alarak neşelenmek istiyorlardı,
bunlar için de çalışacaklardı.
-Bu harika bir şey! -Doğru!
Çalışmadıkları
ya da satın almadıkları tek an TV izledikleri zamandı.
İşte bu hava dalgaları aracılığıyla yeni bir kültür doğdu.
Tablo ve Beethoven gibi normal kültürden farklı olan popüler kültür.
Bunlar insanların gerçekten zevk aldığı şeylerdi.
Onlarca yıl boyunca öncü siyahi sanatçılar
beyazların kendilerininmiş gibi göstereceği
yeni bir müzik formu geliştirmek için
birbirlerinin çalışmalarının üzerine koyarak ilerleme kaydettiler.
İnsanlar neden Elvis Presley'nin
beyazların müziğini kendine mal ettiğini söylüyor?
Böyle söylemiyorlar. Söyledikleri şey siyahi müziği kendine mal ettiği.
Siyahilerin müziğini kullanan beyaz bir adamdı.
Sosyal medyadan özür dilemek zorunda kaldı mı?
Hayır çünkü o zamanlar sosyal medya yoktu.
-Elvis neden şimdi özür dilemiyor? -Çünkü Elvis öldü.
Yani şimdi de ölülerin yaşam tarzını mı kendine mal ediyor? Adam tam bir hırsız!
Yoksul çocukluk ve kalça sakatlığının üstesinden gelen Elvis
kendisini makul hâle getirip
milyonlarca izleyiciye yayımlayan kitle iletişim araçlarından yararlandı.
Elvis'i belden aşağısını göstermek neden bu kadar tehlikeliydi?
Zoom toplantılarındaki sapıklar gibi belden aşağısı çıplak mıydı?
Çıplak değildi.
Kalçalarını çok cinsel bir şekilde hareket ettirirdi.
Elvis'in genç kadınları
biraz fazla tahrik edeceğine dair büyük bir endişe vardı.
O zamanlar insanlar iffetliydi, değil mi?
Penisini görselerdi felç geçirirlerdi, değil mi?
Muhtemelen. Bunun medyada yer alabileceğini sanmıyorum…
İnanmıyorum!
Şaka yapmadım ki! Bunun nesi komik?
Penisini görselerdi, felç geçirirlerdi.
Bu gülünecek bir şey değil. İnsanların hayatlarından bahsediyoruz.
Elvis o kadar tehlikeli büyümüştü ki
askeri kullanım için ABD Ordusu tarafından kendisine el konuldu.
Neler olup bittiğini düşünürsek buna şaşmamak gerek.
Hem Rusya hem de Amerika ilk seferinde ıskalamaları durumunda
tüm gezegeni birkaç kez yok etmeye yetecek kadar
nükleer silah stokluyordu.
Görünüşe göre Üçüncü Dünya Savaşı'na doğru gidiliyordu.
Dünya 60'ların başında uçurumun kenarından aşağı sallandı
ve dönüşü olmayan bir uçurumun dibine bakakaldı.
Kriz!
Bu kelime Amerika'daki gazetelerde
birdenbire uğursuz bir şekilde vücut buldu.
Küp ve Füze Krizinde hangisi daha tehlikeliydi?
Küp mü yoksa füzeler mi?
Sanırım Küba Füze Krizi'nden söz ediyorsunuz.
Küba, ABD açıklarında, Florida yakınlarında bir ülke.
Küp şeklinde füze saçma değil mi? Daha ziyade tuğla gibi görünür.
1959'da Küba'da bir komünist devrim oldu.
Fidel Castro adında bir adam iktidara geldi
ve hemen Rusya'yla dostluk kurdu.
Sonra 1962'de Amerika Sovyetlerin Küba'yı
nükleer füze üssü olarak kullanacağını öğrendi.
Bu füzeler Florida'ya sadece 20 dakikada varabilirdi.
Tabii rüzgâr uygunsa ve park yeri bulabilirlerse.
Amerikan başkanı ve pin-up modeli John "Fallik" Kennedy
Ruslardan füzeleri geri çekmesini istedi, aksi halde savaş kaçınılmazdı.
Ya da daha da kötüsü mümkündü.
Altı gün boyunca dünya nefesini tuttu.
Yani daha bombalar patlamadan herkes nefessiz kalıp ölebilirdi.
Sonunda Sovyet İmparatoru Nikita Kruşçev
rezil bir tavuk gibi geri çekildi
ve füzeleri de kuyruklarını bacaklarının arasına alıp eve döndü.
Kennedy galip gelmişti.
John F. Kennedy Küba Füze Krizini kazandı.
Daha sonra neden kendini vurdu?
Öyle bir şey olmadı. Küba Füze Krizi'nde anlaşmaya varmak için
Sovyet lider Nikita Kruşçev'le görüşmeye gitmişti.
Ondan sonra maalesef 1963'te Dallas, Teksas'ta suikasta kurban gitti.
Ama silahı o ateşlemedi.
Peki. Teksas'ta endişelenmesi gereken bir silah varken
Küba füzelerine bu kadar takılması çok ironik.
Kesin vurulduktan sonra dizlerini dövmüştür.
Kıyametin eşiğinden dönen dünya değişime açtı
ve barışa bir şans vermek isteyen genç bir nesil ayaklandı.
Kahramanları politikacılar değil,
eserleri çağı tanımlayan karşıt kültür müzisyenleriydi.
Rolling Stones 1960'larda çok meşhurdu.
Kendi dönemlerinin Beatles'ı olduklarını söylemek doğru olur mu?
Ben çağdaş olduklarını sanıyordum.
Yani Stones ve Beatles arasında her zaman bir çekişme olmuştur.
Doğru ama Beatles zaten döneminin Elvis'iydi.
Yani yedek bir Beatles var. Aynı dönemde olmalarına rağmen
"yedek" sıfatını Rolling Stones için kullanabilir miyiz?
Bence insanlar Beatles tarzı ve Stones tarzı arasında
tercihini yapıyordu.
Tamam da "kendi döneminin Beatles'ı"ndan hangisi en iyisiydi?
Beatles 1 mi, Beatles 2 mi?
Bence tercih edilen Beatles 1… Veya Birinci Beatles.
Sonraki soru,
1960'ların gruplarından hangisi The Kinks'ti?
Bu sırada uzay yarışı hâlâ devam ediyordu.
NASA aya ulaşacak kadar güçlü ancak oraya vardığında
havaya uçmayacak kadar güçlü olmayan bir roket geliştirmek için
milyarlarca dolar harcamıştı.
Mekikte Neil Armstrong, Alan Alda
ve isminin gizli kalmasını isteyen başka bir adam vardı.
20 Temmuz 1969'da tüm dünya
televizyonda ayın patlayıp patlamayacağını izliyordu.
Zaten televizyonda başka bir şey yoktu.
AY'DAN İLK FOTOĞRAFLAR
Dünya çapındaki izleyiciler o zaman için bile korkunç olan
o rezil görüntü kalitesi karşısında gerçekten hayrete düşmüş olmalı.
Şuna bir baksanıza!
Sanki bir karaltıyla kesişmek için blör boyutuna girmişler gibi görünüyor.
Bir insan için küçük…
…insanlık için büyük bir adım.
Ses kalitesi de korkunçtu. Ama şöyle demişti:
"Bu, bir erkek için küçük, erkeklik için biyonik bir adım. "
Yani Ay'ı erkeklerin ele geçirdiğini ilan etmişti.
Bu nedenle kadınların aya girişi yasak.
Ay'a ayak basılmasıyla insan dünyevi sınırları aşan
ve gökleri bizzat keşfeden bir büyüklüğe ulaşmıştı.
Tabii bunların gerçekten olduğunu varsayarsak.
İnternetteki birçok insan
Ay'a ayak basılmasının sahte olduğunu söylüyor.
Ne kadar haklılar?
Tamamen yanılıyorlar.
Hiçbir tarihçi
Apollo Projesi'nin gerçekliğini sorgulamadı.
Çünkü komplo teorisyenlerinin öne sürdüğü sözde kanıtların
tek bir tanesi bile emsal tarama incelemesinden geçer not almadı.
Ama belli ki sahte çünkü Ay gerçek değilse Ay'a nasıl inmiş olabilirler?
Ayın gerçek olmadığını size düşündüren nedir?
Değil. Kendi araştırmanızı yaptınız mı bilmiyorum
ama arkadaşım Paul
bana her şeyi ortaya çıkaran bir video gönderdi.
Ay'ın varlığını kanıtlayabilir misiniz? Kanıtlayamazsınız, değil mi?
Gökyüzünde görüyoruz. Ay'a uzay aracı gönderdik.
Örnekleri Dünya'ya geri getirdik.
Hayır. Videoyu izleyin. Aydınlanırsınız.
Muhtemelen geceye de inanıyorsunuzdur, değil mi?
Dünyadaki milyarlarca insan gibi ben de bunu deneyimliyorum.
Yani evet, geceye inanıyorum. Dünya döndüğünde
gece dediğimiz karanlık bir dönem yaşadığımıza inanıyorum.
Uyan! Hepsi videoda var.
Ayın gerçek olduğunu, gecenin gerçek olduğunu düşünmemizi sağlıyorlar.
İtaat etmeye devam etmemiz için.
Bir düşünsenize. Bebeklerin henüz beyinleri yıkanmamış.
Gece diye bir şey olmadığını biliyorlar. Bu yüzden çığlık atarak uyanırlar.
Devam edelim.
Uzay yarışı bitmişti. Amerika kazanmıştı.
TripAdvisor olmadığından insanları uyaramadıkları için
ödül tarihteki en kötü tatil yeri olmuştu.
Ama bir teselli ödülü vardı.
Apollo 8'le çekilen ve Dünya'nın doğuşu olarak bilinen
tarihteki en iyi tatil fotoğrafı.
Günümüzde coğrafi konulu belgeseller sıkıcı olduğundan
sekiz saniyeden fazla odaklanamıyoruz.
Ama o zamanlar bu fotoğraf insanları düşündürdü.
"Çok hoş görünüyor" gibi sıradan bir düşünce değildi,
büyük bir düşünceydi.
Gezegenimizin kırılgan olduğunu fark etmemizi sağladı.
Ekolojik hareket hippiler arasında her zaman popüler olmuştur.
Ama insanlar onları giyim tarzları nedeniyle ve kafaları
tutarlı olamayacak kadar güzel olduğu için
görmezden geldiler.
Ama şimdi de bilim insanları
gezegen hakkında endişelenmeye başlamıştı.
Kimse onları hippi sanmasın diye
uyarılarını iletmek için beyaz önlükler ve gözlükler taktılar.
Ama inek gibi göründükleri için onları da görmezden geldik.
Sorun ilerlemeydi.
Bağımlı olduğumuz tüm modern aletler fosil yakıtları yakan,
bacalardan fırlayan ve gökyüzünün düzgün çalışmasını engelleyen
CO2 adlı bir gaz oluşturan ve elektrik santrallerinden gelen
elektrikle çalışıyordu.
Tüm bu çevresel zarara bir çözüm önerisi de
neredeyse hiçbir yerde zararlı madde yaymayan
nükleer enerji santralleri inşa etmekti.
Elbette atlamadıkça ki bu da asla olmaz.
1986'da Çernobil felaketine kadar yani.
Çernobil'den yayılan radyasyon
devasa bir alanı ölümcül bir yasak bölgeye dönüştürdü.
Reigate'den bile daha kötü bir şehir merkezi.
Serpinti binlerce kilometre boyunca yayıldı
ve öngörülemeyen bir yan etkisi oldu.
Berlin Duvarı'nı aşırı derecede kırılganlaştırdı.
O kadar kırılgandı ki duvar çökmeye başladı.
Umutsuz yerel halk duvarın yardımına koştu,
çekiç ve yumrukla durumu düzeltmeye çalıştı.
Ama faydası olmadı.
Duvar ölürken komünizm de öldü. Kapitalizm kazanmıştı.
Hem de küreselleşmeyi kabullenen mali piyasalardan
insanı dans ettiren Belçika tekno marşı "Pump Up the Jam"e kadar.
"PUMP UP THE JAM"IN ANAGRAMI YELLENMEYI ENGELLE ANLAMINA GELIR.
BU ŞARKI YÖNETMEN STANLEY KUBRICK'IN CENAZESINDE
ARKA ARKAYA BEŞ KEZ ÇALINMIŞTIR.
TECHNOTRONIC'IN ANA GEZEGENI DÜNYA YÜZDE 70 SUDAN OLUŞMAKTADIR.
DAVULLARI ŞARKIDAN ÇIKARTIR
VE BIR DAIRE ŞEKLINDE DÜZENLERSENIZ
ISTEDIĞINIZ ZAMAN KATI YÜZEYLERDEN GEÇMENIZI SAĞLAYAN
BIR HILE MODUNUN KILIDINI AÇARSINIZ.
Bir anda yoksullar hariç herkes çok para kazanmaya başladı.
Öyle ki hepsini madeni para olarak saklayacak oda yoktu.
Bunun yerine paraların onu içeride tutmak için
bağıran adamlarla çevrili bir ekranda rakamlarla saklanması gerekiyordu.
Tüm bu parayı takip etmek için dünyanın özel mega bir abaküse ihtiyacı oldu.
Neyse ki böyle bir şey vardı: Bilgisayar.
Bugün bilgisayarlar her yerde.
Ama eskiden hantal ve ender bulunan bir şeydi.
50 ve 60'lı yıllarda bir bilgisayar bütün bir odayı kaplıyordu.
Ancak 1970'lerde mühendisler şaşırtıcı bir keşifte bulundular.
Bu anlamsız, yanıp sönen ışıklardan
ve dönen bant makaralarından kurtulurlarsa
bilgisayarları küçük hâle getirebilirlerdi.
Parmağınızın ucuna sığacak kadar küçük.
Bu bir mikroçipti ve muazzam bir şeydi.
Teşekkürler. Ufaklığı size geri vereyim.
Mikroçip, siz onu büyük bir makineye sokuşturana kadar
aslında hiçbir işe yaramıyordu.
Ama alan genişliği açısından yine de büyük bir gelişmeydi.
Artık bilgisayarlar bir eve sığabildiği için
çok daha fazla insan bilgisayar istiyordu.
Silikon Vadisi doğdu.
İki adam arasındaki rekabetle tanımlanacak bir bilgisayar merkezi.
Bu adamlar Bill Gates ve Steve Jobs'tı.
İsimleri sıkıcı olabilirdi ama söyledikleri şeyler daha sıkıcıydı.
Gates, Microsoft'u kurdu
ve MS DOS adlı Bayan Pac-Man'in şaşırtıcı, resmi olmayan devamıyla
büyük başarı elde etti.
Bu arada Jobs dünyanın doğası gereği
ilk kendini beğenmiş bilgisayarı olan Apple Macintosh'u yarattı.
Rakip sistemler, bilgisayar kullanıcılarını birbirinden ayırırken
onları bir araya getirmeye çalışan başka bir şey vardı.
WWW, yani dünya çapında ağ.
İnternet o kadar modern ve ilginçti ki
insanoğlu bir daha masasından kalkamayacak gibi görünüyordu.
Ardından dramatik ve önemli bir konuşma yapan Steve Jobs
interneti taşınabilir bir dikdörtgenin içine
nasıl yerleştireceğini keşfettiğini açıkladı
ve tarihi ebediyen değiştirdi.
Biz ona iPhone diyoruz.
Başarısı tonlarca taklitçiye ilham verdi. Tıpkı annenin kullandığı gibi.
Akıllı telefonlar o kadar yaygınlaştı ki ben bunu söylerken
muhtemelen bir akıllı telefona bakıyorsundur.
Akıllı telefonlar çevremizdeki herkesi görmezden gelmenin
sosyal olarak kabul edilebilir bir yolunu sağlayarak
etkileşim kurma biçiminde devrim yarattı.
Ama yalnız değiliz. Sosyal medya sayesinde bir kedi fotoğrafı
ya da bir yabancının utandırılması gibi basit bir şey için
milyonlarca kişiyle bağ kurmak her zamankinden daha hızlı ve kolay.
Akıllı telefonun niye bu yüzyılın
en popüler icadı hâline geldiğini anlamak kolay.
İnanılmaz derecede gelişmiş.
Aynı zamanda o kadar basit ki bir çocuk bile aynısından yapabilir.
Aslında sadece bir tane de değil. Saatte bunlardan yaklaşık 50 tane.
Tabii ceza hücresinde bir gece daha geçirmek istemiyorsa.
Ne yazık ki Steve Jobs birkaç 100 milyar dolarlık kâr dışında
Apple'ın başarısına tanık olamadan öldü.
Ölüm döşeğindeyken Apple mühendislerine
iPhone'un kulaklık girişini üç yılda bir değiştirme sözü verdirdi.
Ardından kendisini buluta yükledi.
Bu arada Gates Üçüncü Dünya'da
sıtmayı ortadan kaldırmak için servetini boşa harcadı.
Ancak Apple ve Microsoft'un başarısızlığına rağmen
bilgisayarlar güçlenmeye devam ediyor.
Bazıları yapay zekanın iyiliğimiz için fazla zekileştiğine
ve tekillik olarak bilinen bir olaya doğru gittiğimize inanıyor.
Diğerleri bunun zaten olduğuna ve tüm insan uygarlığının
yalnızca bir bilgisayar simülasyonunun içinde var olduğuna inanıyor.
Bir simülasyonda olmadığımızdan nasıl emin olabilir?
Emin olamayız. Bir simülasyonda yaşamamızın
mümkün olduğunu düşünen pek çok zeki insan var.
Bu bir simülasyonsa bilgisayar neden size bunu sormamı istiyor?
Benim açıma göre sen bir soru soruyorsun.
Bu yüzden bir bilgisayar tarafından kontrol edildiğini düşünebilirim.
Ama özgür iraden olduğunu ve bu soruları
kendi başına sorduğunu pekâlâ hissedebilirsin.
Neden gerçekten gelip bunu çekmem gerekiyor?
Simülasyonda bir bilgisayar bunu televizyonda gösteremez mi?
Yoksa ben mi oradayım?
Ben hiç var mıyım? Bu neden oluyor?
Neden sadece tekrar tekrar çikolatalı ekler yemiyorum?
Bir GIF gibi. Bunu isterdim.
Döngü halindeki GIF'lerdeki insanlar bir simülasyonda mı oluyor?
Onlara olan bu mu? Yaban arıları simülasyonun neresinde?
-Bunun ne ilgisi olduğundan emin… -Çözülecek çok şey var, değil mi?
Bu dizide sizleri ilkel başlangıçlarımızdan
ruhsal uyanışlara, kültürel patlamalara ve büyük bilimsel atılımlara kadar
bir yolculuğa çıkarttık.
Şimdi, şu anda insanlık bir dört yol ağzında duruyor
ve belirsiz bir gelecekle karşı karşıya.
İklim değişikliğinin restini görecek miyiz?
Yoksa bunun tam tersi mi?
Bilgisayarlar bizi silmeyi öğrenecek mi?
Eğer öğrenirlerse kendimizi geri dönüşüm kutusundan nasıl çıkaracağız?
İnsanoğlu kendisiyle barışık yaşamayı öğrenebilir mi?
Yoksa hepimiz şu anda uygarlığın son saatlerini,
dakikalarını ve saniyelerini mi yaşıyoruz?
Ya da yaşamıyoruz. Bilemiyorum. Siz de bilmiyorsunuz.
Ama ne olursa olsun olacak olan burada, Dünya'da olacak.
Tamam, harikaydı. Çektik.
-Oldu mu? -Evet. Teşekkürler.
-Bitti mi? -Evet. Ağzına sağlık.
-Bitti mi yani? -Evet, harikaydı.
Harika. Oralara gitmişim gibi gösterebileceğinden emin misin?
-Tabii. Bunun için endişelenme. -Cidden mi?
Bilgisayarlarda yapıyoruz. Bu günlerde işler kolay.
Harika, o zaman görüşürüz. Hoşça kal!
Kestik, çocuklar. Teşekkürler, güle güle!
Oldukça iyiydi bence.
Harika. Teşekkürler.
Alt yazı çevirmeni: Fatma Şebnem Özgür