‎Lần trước, ta đã thấy cách ‎thời kỳ Phục Hưng biến đổi Châu Âu
‎từ đống bùn và củ cải thành ‎khu nghỉ dưỡng sang trọng đầy tranh vẽ,
‎và việc giác ngộ này dẫn tới ‎chuỗi các cuộc nổi dậy con người-quyền lực
‎lật đổ những kẻ thống trị.
‎Nhưng các cuộc cách mạng mới chỉ bắt đầu.
‎Loài người lại chuẩn bị nhảy vọt lần nữa
‎bằng cách sử dụng kim loại và điện.
‎Tiến bộ này mở ra một kỷ nguyên mới ‎của tiện nghi và giải trí,
‎nhưng đồng thời đe dọa sự tồn tại ‎của toàn bộ sự sống trên Trái Đất.
‎Cho nên là lợi bất cập hại.
‎Tuần này là về sự trỗi dậy ‎của các cỗ máy trên Trái Đất…
‎DẪN CHƯƠNG TRÌNH PHIM TÀI LIỆU LANDMARK
‎và trên chương trình ‎Cunk nói về Trái Đất.
‎CUNK NÓI VỀ TRÁI ĐẤT
‎TẬP BỐN: KỶ NGUYÊN MÁY MÓC
‎Trong nhiều thế kỷ, mọi thứ trong tự nhiên ‎từ con người tới con bò,
‎chạy qua lại trong đây,
‎không khí trong lành.
‎Nếu bạn chưa biết về không khí,
‎thì nó là một hỗn hợp khí vô hình ‎gây nghiện tới mức,
‎chúng ta sẽ có các triệu chứng ‎tử vong do cắt cơn
‎trong vòng vài phút ‎khi nguồn cung ứng bị cắt bỏ.
‎Sự phụ thuộc này khiến cho ‎đối thủ của không khí, nước, ganh tị.
‎Nước cần thay đổi cuộc chơi.
‎Nó cần trở nên thiết yếu ‎đối với chúng ta hơn,
‎những chủ nhân tự nhiên của nó.
‎Đó là sức nóng,
‎sức nóng biến nó thành một thứ hữu dụng.
‎Hơi nước.
‎Hơi nước được khai thác ‎để vận hành toàn bộ các loại máy móc.
‎Và không ở đâu cuồng hơi nước ‎như nước Mỹ,
‎nơi nó sẽ thay đổi bộ mặt ‎của quốc gia này mãi mãi.
‎Để hiểu vì sao, ‎tôi e là chúng ta phải xem bản đồ.
‎Ban đầu, những kẻ nhập cư bị kẹt ‎ở các vùng biên của nước Mỹ,
‎chưa thể chạm tới vùng trung tâm, ‎như cái bánh đông lạnh trong lò vi sóng.
‎Nhưng người Mỹ hồi đó ‎không phải những kẻ khiêm tốn
‎mà bây giờ họ vẫn vậy.
‎Họ tin vào một thứ gọi là ‎Vận Mệnh Hiển Nhiên,
‎một đức tin rằng toàn bộ vùng đất ‎đều thuộc về họ
‎và Chúa muốn họ đi về phía tây
‎và giành lại khỏi thổ dân Châu Mỹ
‎vì ngài đã sơ ý đặt họ ở đó trước.
‎Vận Mệnh Hiển Nhiên là gì?
‎Vận Mệnh Hiển Nhiên là một hệ tư tưởng, ‎mà vào năm 1840 và thập niên 50…
‎PHÓ GIÁO SƯ CHÍNH TRỊ THẾ GIỚI
‎…diễn ra ở Liên Bang Mỹ,
‎rằng nước Mỹ có quyền do Chúa ban ‎để chiếm lĩnh toàn bộ lục địa
‎và truyền bá những giá trị và phẩm hạnh ‎từ bờ biển này qua bờ biển khác.
‎Vâng. Vậy ra đó là kế hoạch của Chúa?
‎Vâng, ý tưởng là như vậy.
‎Việc đó không phải biến anh ‎thành nô lệ của Chúa sao?
‎Tôi nghĩ con người ở thời đó sẽ nói
‎rằng họ là những nhà truyền giáo của Chúa ‎trên Trái Đất,
‎nên họ cảm thấy tự nguyện thực thi ‎các kế hoạch của ngài
‎thay vì cho rằng bị ép buộc phải làm.
‎Nhưng chí ít thì, ‎anh là con hầu của Chúa.
‎Nhưng biểu hiện vận mệnh của mình ‎là một điều nguy hiểm.
‎Bạn phải lóc cóc trong chiếc xe thồ bé tẹo ‎vượt qua những vùng đất gian nan
‎luôn cận kề đói khát
‎hoặc bị tiêu chảy đến chết ‎vì bệnh kiết lỵ,
‎bị rắn cắn, ‎hoặc dân Da Đỏ chặt đầu.
‎Cứ như thể sau cùng thì ‎Chúa không hề muốn họ làm việc này.
‎Nhưng phát minh ra tàu hỏa hơi nước ‎đã thay đổi toàn bộ chuyện đó.
‎Tàu hỏa hơi nước ‎cười vào mặt xe thồ.
‎Không phải theo nghĩa đen. ‎Đây không phải sách trẻ em.
‎Người Mỹ thả cỗ máy hơi nước ‎vào thiên nhiên hoang dã,
‎lắp các tuyến đường trên khắp vùng đất ‎và thay đổi cán cân sức mạnh.
‎Giờ đây, đánh nhau với thổ dân Châu Mỹ ‎có thể tiến hành ở tốc độ cao
‎với sự đồng hành của dịch vụ xe tự chọn.
‎Nhờ có đường sắt, ‎các thị trấn nhỏ mọc khắp miền Tây.
‎Đó là những nơi khắc nghiệt, vô pháp…
‎nơi mà công lý được gói gọn ‎trong họng của khẩu súng
‎vì cao bồi làm tất cả ‎để bảo vệ đàn bò và con cái họ.
‎Anh có thể giới thiệu cho chúng tôi ‎cái này là gì không?
‎Đây là súng lục Colt Single Action ‎Army, khẩu Colt cỡ .45.
‎Cô nạp đạn qua chỗ này.
‎QUẢN LÝ SÚNG VÀ PHÁO
‎Và cô phải kéo búa lại ‎sau mỗi phát bắn.
‎Nó chỉ giết người trong thời kỳ trước,
‎hay có thể giết luôn cả người hiện đại?
‎Tôi e là nó chắc chắn ‎có thể giết cả người hiện đại.
‎Nó cổ quá. ‎Trông như máy đồng hồ, phải không?
‎- Đúng vậy. ‎- Đạn có bay chậm không?
‎Liệu anh có thể chạy khỏi viên đạn?
‎Chắc chắn là cô không thể ‎chạy khỏi viên đạn.
‎Cô nói đúng trông giống máy đồng hồ.
‎Nó rất giống đồng hồ cơ, ‎với bánh cóc ở bên trong.
‎- Cứt chuột á? ‎- Bánh cóc.
‎Đạn chui ra từ đâu? ‎Có phải qua cái ống đó?
‎Đúng vậy. Đó là nòng súng.
‎Tôi có thể cầm nó lên ‎và nhìn vào bên trong nòng súng?
‎Hay nó sẽ bắn vào mắt tôi?
‎Nhìn chung không nên làm thế.
‎Bị bắn vào mắt chắc đau lắm à?
‎Vì nó giống như một cái túi nước, ‎đúng không, con mắt ấy?
‎Tôi đoán nó nổ và hơi nhói một tí,
‎và cơ bản ‎thì anh vẫn có thể làm việc được.
‎Tôi không biết. ‎Tôi nghĩ chỗ nào bị bắn cũng tệ cả.
‎Sao loài người lại thấy cần ‎phát minh ra cỗ máy giết người như vậy?
‎Anh có thể trả lời ‎chỉ bằng một câu ngắn gọn không?
‎Vì chúng ta là người, tôi cho là vậy.
‎Có vẻ ta đã được lập trình ‎để chiến đấu giành tài nguyên…
‎- Phải rồi. ‎- với người khác.
‎Chắc không thể tránh được đâu.
‎Tôi biết. Tôi nghĩ chúng ta bị điên.
‎Súng đóng vai trò lớn định hình nước Mỹ ‎và giết người.
‎Kể cả bây giờ, sử dụng súng là một phần ‎không thể thiếu trong bản sắc dân tộc họ.
‎Làm sao người Mỹ có quyền giết ‎bất cứ ai mà họ muốn bằng súng?
‎Họ không có quyền đó.
‎Giết người là phạm pháp ở Mỹ, ‎nhưng họ có quyền sở hữu vũ khí.
‎- Họ có quyền "gấu" súng à. ‎- Chính xác.
‎- Nhưng gấu đâu có tay. ‎- Thực ra là có.
‎- Ô vậy à? Tôi nghĩ đó là chân. ‎- Vâng.
‎Tôi không phải nhà sinh vật học, ‎nhưng tôi cho là khi chúng đứng,
‎thì chắc đó là tay.
‎Với cao bồi, súng và tàu lửa hơi nước,
‎Nước Mỹ được biết đến ‎là vùng đất tự do,
‎mà chắc hẳn là sự ngạc nhiên lớn ‎đối với toàn thể nô lệ.
‎Chế độ nô lệ man rợ ‎vẫn còn phổ biến ở Mỹ,
‎đặc biệt tại các bang phía Nam.
‎Nhưng với suy nghĩ sâu sắc ‎về chủ đề này,
‎người dân ở các bang phía Bắc ‎phát hiện ra sự thật khủng khiếp,
‎rằng bên trong mỗi nô lệ ‎thực chất là một con người.
‎Dân Bắc hỏi dân Nam ‎muốn sống trong nước Mỹ kiểu gì,
‎kiểu mà người da trắng ‎bóc lột các chủng tộc khác
‎khi coi họ là kẻ hạ đẳng,
‎hoặc kiểu mà họ vờ như không phải thế.
‎Tranh luận leo thang thành cuộc nội chiến,
‎giai đoạn mà nước Mỹ ‎bị phân cực giống như ngày nay.
‎Nội Chiến đã chia rẽ nước Mỹ, đúng không?
‎Anh em chống lại anh em.
‎Có ai bị mâu thuẫn đến nỗi, ‎họ chống lại chính mình không?
‎Tôi không nghĩ vậy.
‎Có thể có nhiều cuộc tranh luận mạnh mẽ ‎giữa các cá nhân
‎đi theo phe nào,
‎và tôi nghĩ đó có thể là cái ‎mà cô đang đề cập đến.
‎Sao người ta lại nói ‎đó là cuộc chiến tranh hiện đại đầu tiên
‎khi mà nhìn vào ảnh ‎thì nó xảy ra nhiều năm rồi?
‎Thật thú vị khi cô nhắc tới ảnh
‎vì đó là cuộc chiến đầu tiên ‎mà nhiếp ảnh thực sự góp phần.
‎Nó là chuyện mà nhiếp ảnh ‎là một phần của mâu thuẫn
‎và ghi lại sự bạo lực.
‎Thật thú vị khi sau này tới Snappy Snaps
‎để xem ai là kẻ phản bội và ai không.
‎Sau bốn năm dài ‎chìm trong bạo lực chiến tranh,
‎phe Bắc chiếm lấy phía trên, ‎cũng là phương Bắc.
‎Đó là một chiến thắng tuyệt đối ‎cho vị vua phương Bắc, Abraham Lincoln.
‎Abraham Lincoln là ai?
‎Vì sao ông ấy có mấy hình xăm ‎kỳ cục trên bụng thế?
‎Tôi không hiểu cô nói về hình xăm nào,
‎nhưng ông ấy là tổng thống Mỹ và được ‎coi là tổng thống vĩ đại nhất nước Mỹ.
‎Có vẻ ông ấy có một hình xăm người tuyết ‎và chim cổ đỏ trên bụng,
‎và chim cổ đỏ có râu.
‎Tôi hoàn toàn không hiểu cô nói gì.
‎Khi Lincoln làm tổng thống, ‎chế độ nô lệ cuối cùng bị xóa bỏ
‎và thay thế bằng ‎một định kiến chủng tộc giản đơn.
‎Nhưng chuyện về Abraham Lincoln ‎kết thúc không có hậu.
‎Năm ngày sau khi phe Bắc chiến thắng, ‎định mệnh khủng khiếp sập xuống đầu ông.
‎Ông bị ép tới rạp hát ‎để xem một vở kịch.
‎Ông ấy đã chấm dứt đau khổ ‎bởi một tay súng hào hiệp,
‎nhưng tàn bạo khi mà ‎hồi kịch thứ ba còn chưa tới.
‎Abraham Lincoln bị bắn ‎trong rạp hát, phải không?
‎Nó ở vị trí nào thế?
‎Chắc cô đang muốn nói tới vị trí
‎ông đang ngồi khi bị bắn,
‎đó là khu vực tổng thống ‎ở Nhà hát Ford tại thủ đô Washington.
‎Vì sao ông ấy bị bắn?
‎Có phải tại ông không chịu bỏ mũ ra không?
‎Vì sẽ khá khó chịu khi ở trong rạp hát,
‎mà ai đó ngồi trước mặt lại đội mũ?
‎Ông ấy ngồi ở khu vực tổng thống,
‎nên theo tôi biết thì ‎không ai ngồi phía sau ông ấy cả.
‎Nhưng ông bị bắn ‎bởi một người tên là John Wilkes Booth,
‎người theo phe Liên Minh miền Nam.
‎Bị bắn vào đầu ảnh hưởng thế nào ‎tới khả năng lãnh đạo của Lincoln?
‎Chấm dứt luôn, vì ông ấy chết ‎khoảng 12 tiếng sau khi bị bắn.
‎Vậy là ông ấy không qua khỏi à?
‎Không thể. Thật không may.
‎Ánh sáng của Lincoln có thể bị dập tắt,
‎nhưng nước Mỹ lại đang bừng sáng lên.
‎Người Mỹ đã chơi đùa với điện
‎kể từ khi Benjamin Franklin ‎đặc chiếc chìa khóa lên dây diều
‎để mở khóa tia sét từ bầu trời.
‎Sau đó năm 1878, Thomas Edison ‎tìm ra cách sử dụng năng lượng đó
‎để tạo ra một thứ đặc biệt.
‎Khó mà hình dung một thế giới ‎khi Edison không phát minh ra bóng đèn,
‎mà kể cả bạn có hình dung được,
‎thì nó cũng quá tối ‎để thấy được có gì trong đó.
‎Làm sao con người nhìn được vào ban ngày ‎trước khi Edison phát minh ra đèn?
‎Ánh sáng tới từ mặt trời,
‎nên con người có thể nhìn vào ban ngày ‎nhờ có mặt trời.
‎LỊCH SỬ GIA VỀ KHOA HỌC
‎Họ cần bóng đèn vào ban đêm,
‎khi không có mặt trời ‎và không thể nhìn thấy gì.
‎Vậy trước khi có bóng đèn ‎con người dùng cái gì?
‎Họ sử dụng nến hoặc dầu.
‎Vậy là ban ngày chúng ta có ánh sáng ‎và ban đêm có nến.
‎- Đúng. ‎- Vậy đâu cần bóng đèn nữa.
‎Công trình để đời của ông ta ‎thật vô nghĩa.
‎Một phát minh đỉnh cao khác của Edison ‎là máy hát đĩa.
‎CHUYÊN VIÊN NGHIÊN CỨU BẢO TÀNG KHOA ‎HỌC, LONDON
‎Ông tắt đi được không?
‎Vâng, tất nhiên là được.
‎Thật tuyệt diệu, phải không, ‎chúng ta đang ở đây,
‎nhưng giọng hát tới ‎từ nhiều năm trước?
‎Nếu tôi nói vào cái loa kèn này,
‎tôi có thể hỏi người bên kia ‎về nơi họ đang ở như thế nào không?
‎Không được đâu, vì bản thu âm ‎được ghi hơn 100 năm trước.
‎Nhưng nó là máy hát đĩa. ‎Nó không giống điện thoại à?
‎Máy hát đĩa theo tiếng Hy Lạp ‎nghĩa là "ghi chép âm thanh",
‎nên nó không giống điện thoại.
‎Vậy là họ có thể nghe thấy ‎nhưng không trả lời được.
‎Không… Tôi không nói họ…
‎Họ không nghe được. Chúng ta nghe họ. ‎Chúng ta nghe bản ghi âm của họ.
‎Họ không nghe được ‎cũng không trả lời được.
‎Vâng, họ không thể.
‎Thế nó sinh ra làm gì?
‎Để chúng ta có thể nghe nhạc, ‎giọng nói và âm thanh.
‎Thế nó có ghi được những âm thanh ‎chưa từng xảy ra không?
‎Không.
‎Thế còn những âm thanh đã xảy ra trước đó?
‎Âm thanh được ghi lại vào lúc đó.
‎Nó không thể thu được ‎những gì xảy ra trong quá khứ.
‎Thật lòng mà nói nó khá là hạn chế.
‎Nhờ có máy hát đĩa của Edison,
‎nhạc cổ điển giờ đây có thể ‎làm hàng triệu thính giả phát chán.
‎Bà phải chơi nhạc cổ điển ‎trong một dàn nhạc giao hưởng.
‎Bà chơi dàn nhạc giao hưởng như thế nào?
‎Bà thổi nó,
‎hay là giống mấy cái ‎mà bà kéo một cái que trên dây đàn?
‎Dàn nhạc giao hưởng ‎không phải một nhạc cụ riêng biệt.
‎Vâng.
‎Dàn nhạc giao hưởng là sự giao hòa ‎của rất nhiều loại nhạc cụ khác nhau.
‎- Vâng. Nhiều hơn một nhạc cụ. ‎- Nhiều hơn một nhạc cụ.
‎Vậy bà cần cả hai tay và miệng ‎để chơi một dàn nhạc giao hưởng?
‎Nhạc trưởng mới cần toàn bộ điều đó.
‎Nhưng dàn nhạc giao hưởng
‎là một thực thể tạo nên ‎từ rất nhiều nhạc cụ khác nhau.
‎Vậy là bà không thể thổi ‎cả một dàn nhạc giao hưởng?
‎Nhờ có Edison, ‎thế giới của âm thanh và ánh sáng
‎đã bị chinh phục,
‎nhưng còn một biên giới khác ‎vẫn ngoan cố không chịu khuất phục,
‎thế giới bầu trời.
‎Con người cố gắng nhiều năm ‎để chế tạo các cỗ máy bay,
‎nhưng hầu hết các nhà tiên phong ‎khó đạt được tiến bộ
‎sau bước thử nghiệm đầu tiên ‎lao vào chỗ chết của họ.
‎Nhưng mọi thứ đã thay đổi khi ‎anh em Orville và Wilbur Wright
‎lần đầu tiên thành công trước thử thách ‎pháp lý chống lại định luật hấp dẫn.
‎Chuyến bay đầu tiên đi được bao xa?
‎Vào ngày đó, khi anh em Wright ‎thực hiện một số chuyến bay,
‎họ thông thường chỉ đi được vài chục mét.
‎GIÁO SƯ CỘNG ĐỒNG KHOA HỌC
‎Họ có thể đi bộ mà.
‎Họ có thể, nhưng đó không phải mục đích.
‎Chuyến bay đầu tiên đủ dài ‎để cần phải đi vệ sinh là khi nào?
‎Khi các chuyến bay thương mại phát triển, ‎bay ở khoảng cách dài hơn
‎và hành khách cần một số tiện nghi,
‎như nhà vệ sinh trên máy bay.
‎Đó hẳn là một khoảnh khắc chân thực,
‎lần đầu tiên ai đó nhận ra ‎máy bay cần nhà vệ sinh.
‎Điều đó còn ấn tượng hơn ‎anh em nhà Wright.
‎Tôi chưa từng nghĩ điều đó ‎là đặc biệt kịch tính
‎hay một phát triển thú vị.
‎Sao xe đạp lại không có chỗ vệ sinh?
‎Nó sẽ giúp ông khỏi phải xuống xe.
‎Có lẽ tôi sẽ viết nó ra và giữ bản quyền.
‎Dù không có nhà vệ sinh, ‎chuyến bay lịch sử của anh em nhà Wright
‎đã thay đổi phương tiện này mãi mãi,
‎theo cách mà giờ ‎vẫn chưa hoàn toàn hiểu được.
‎Anh em Wright thực hiện chuyến bay ‎đầu tiên từ hơn 100 năm trước.
‎Tại sao chúng ta vẫn chưa hiểu được ‎máy bay vận hành như thế nào?
‎Nhưng ta đã biết. Ngày nay, ‎chúng ta đã hiểu cách chúng hoạt động.
‎Nhưng thực tế thì chúng hoạt động thế nào?
‎Nó… Chúng ta có các ‎phương trình toán học
‎mô tả đường đi của luồng khí ‎qua cánh của máy bay.
‎Ông có thể giải thích cách chúng hoạt động ‎mà không dùng đến khoa học?
‎Khó mà giải thích khi không dùng khoa học,
‎nhưng bởi vì hình dạng cánh máy bay,
‎lực đẩy lên lớn hơn lực kéo xuống
‎nên nó đẩy máy bay lên trời.
‎Đó là giả thiết của ông. ‎Ông muốn nghe giả thiết của tôi không?
‎- Được. ‎- Tôi nghĩ chúng chạy bằng niềm tin.
‎Vì chúng ta tin máy bay có thể bay ‎nên chúng bay được.
‎Nên truyền thông phải tiếp tục giả bộ
‎không thì chúng sẽ rụng khỏi bầu trời.
‎Wi-Fi cũng vậy. ‎Làm quái gì có thật.
‎Chúng ta phải diễn cùng vở kịch câm này
‎nếu không mọi thứ sẽ dừng lại.
‎Bầu trời đã bị chinh phục.
‎Tiếp theo đến lượt con đường.
‎Khó mà nói ai là người đầu tiên ‎phát minh ra ô tô.
‎Vì có quá nhiều người đã làm,
‎trang Wikipedia thì quá dài để mà đọc.
‎Nhưng may là, nó không quan trọng, ‎vì đến cuối cùng,
‎chỉ có một người đồng hóa với xe hơi,
‎người đã chế tạo ra ‎chiếc ô tô đỉnh cao đầu tiên.
‎Tên ông ấy là Henry Model T Ford,
‎và một trùng hợp đáng kinh ngạc, ‎xe của ông cũng tên như vậy.
‎Với động cơ bốn xi lanh, 2,9 lít
‎cho ra 20 mã lực và tốc độ tối đa ‎45 dặm một giờ,
‎Model T Ford thực sự ‎là một chiếc ô tô tệ hại,
‎tệ hơn bất cứ chiếc xe nào ‎mà mẹ bạn lái.
‎Không có chỗ để cắm điện thoại,
‎không định vị vệ tinh ‎hay hệ thống âm nhạc.
‎Nó còn chả có nơi để cốc.
‎Dù sao, nó cũng tốt hơn một con ngựa,
‎vì nó không sút vào mặt bạn ‎nếu bạn đứng sau mông nó.
‎Và không giống ở trên tàu hỏa, ‎bạn sẽ không thấy mình
‎ngồi cạnh một gã thần kinh.
‎Trừ khi bạn dừng lại cho một kẻ đi nhờ ‎với cái tô vít trong túi hắn.
‎Nhưng thành công lớn nhất của ‎Henry Model T Ford không phải chiếc xe
‎mà là cách nó được tạo ra.
‎Thay vì thuê một người ‎từ từ lắp ráp toàn bộ chiếc xe,
‎Ford thuê rất nhiều người
‎mỗi người chỉ làm một phần nhỏ ‎của chiếc xe, lặp đi lặp lại.
‎Đó là một cuộc cách mạng tại nơi làm việc ‎nhàm chán và vô vị của con người.
‎Sản xuất hàng loạt đòi hỏi ‎nguồn nhân lực lớn.
‎Hàng triệu người đổ xô tới Mỹ ‎để tìm kiếm giấc mơ Mỹ.
‎Nhu cầu có tàu chuyên chở lớn hơn ‎dẫn tới phát minh ra chiếc Titan 1C,
‎tàu ngầm sử dụng một lần ‎đầu tiên trên thế giới.
‎Trong nhiều năm, ‎con người nhìn ra đại dương,
‎mong muốn được chìm như một hòn đá,
‎và chiếc Titan 1C ‎sẽ biến giấc mơ đó thành hiện thực.
‎Đó là một thành công lớn.
‎Trong chuyến hạ thủy đầu tiên, Titan 1C ‎đã bơi thẳng từ Southampton
‎xuống đáy biển,
‎nơi các nhà thám hiểm dũng cảm ‎có thể sống trong giàu sang
‎trong một vài khoảnh khắc ‎nó khiến họ nhận ra
‎không khí ở dưới đáy đại dương ‎không thể thở được.
‎Chinh phục ánh sáng, ‎âm thanh, bầu trời, con đường,
‎và đáy đại dương,
‎loài người sắp khám phá ra một thứ ‎chưa từng nghe tới trước đây,
‎nhờ có một nữ khoa học gia, ‎một phụ nữ, Marie Curie,
‎người phụ nữ-cha đẻ của phóng xạ.
‎Làm thế nào mà Marie Curie ‎nhận ra bà đã khám phá ra
‎phóng xạ, nếu nó vô hình?
‎Marie Curie phát minh ra từ phóng xạ.
‎Và phóng xạ là khi các hợp chất ‎như radium, polonium, plutonium
‎phát ra rất nhiều năng lượng ‎và tan rã tự nhiên.
‎Vậy nó là có thật, mặc dù nó vô hình.
‎Vâng, rất nhiều thứ có thật mà vô hình.
‎Vậy nó giống như luân xa ‎và trường năng lượng.
‎Giống như thứ bà có ‎ở phía bên trong khuôn mặt bà
‎liên kết tới cung hoàng đạo của bà ‎và ảnh hưởng tới việc tiêu thụ gluten.
‎- Chúng là thật, phải không? ‎- Tôi không nghĩ chúng là thật.
‎Tôi nghĩ chúng là thật.
‎- Rất nhiều… ‎- Dì Carol xếp lại luân xa của mọi người.
‎Dì thu 80 bảng một giờ.
‎Tôi nghĩ nếu dì ấy kiếm được số tiền đó,
‎nó không phải vô nghĩa, đúng không?
‎Bi kịch thay, sự tò mò của Curie ‎dẫn đến cái chết.
‎Phơi nhiễm phóng xạ thời gian dài được cho ‎là nguyên nhân cái chết của bà.
‎Thật không công bằng, phải không?
‎Khi nhà khoa học nam, như Bruce Banner, ‎phơi nhiễm phóng xạ gamma,
‎anh ta lại trở thành siêu anh hùng, ‎đúng không?
‎Anh ta có truyện tranh riêng ‎và cả một loạt phim điện ảnh.
‎Marie Curie thì bị chết.
‎Anh ta trở thành Hulk.
‎Không công bằng, phải không?
‎Đây có phải là lỗi của chế độ gia trưởng?
‎Hơn nữa, gia trưởng là gì?
‎Trong khi đó, các nhà khoa học ‎ít nữ tính hơn
‎đang tạo nên học thuyết của riêng mình.
‎Nhà vật lý học và giáo sư lè lưỡi, ‎Albert Einstein,
‎cho ra đời học thuyết tương đối, ‎E bằng MC bình phương,
‎mà tới ngày nay, chả ai hiểu gì.
‎Tôi chỉ nhắc tới nó vì ‎hóa ra sau này nó lại quan trọng.
‎Einstein tin rằng không có gì ‎nhanh hơn tốc độ ánh sáng.
‎Nhưng cái bóng nhanh hơn ánh sáng.
‎Như nếu tôi chiếu ánh sáng ‎từ ngọn đuốc lên bức tường,
‎- nhưng tôi giữ ngọn đuốc phía sau đầu, ‎- Vâng.
‎bóng của tôi đến trước ánh sáng.
‎Einstein giải thích việc đó như thế nào?
‎Tôi nghĩ ông ấy sẽ nói ‎chuyện đó xảy ra quá nhanh
‎nên cô không thể nhìn chính xác.
‎Ông ấy lúc nào cũng có câu trả lời à?
‎Thế kỷ 20 đã khởi đầu nhanh chóng,
‎giới khoa học đùn ra hết phát minh này ‎đến phát minh khác quá nhanh,
‎đến nỗi chúng tôi không thể ‎cùng lúc biên tập được.
‎Nhưng một vài phát minh mới có mặt tối.
‎Chúng có thể dùng để giết người,
‎và không phải theo cách tốt.
‎Chiến tranh Thế giới thứ Nhất được coi ‎là cuộc chiến để chấm dứt các cuộc chiến,
‎dù ngày nay một số nhà sử học ‎vẫn cãi là không phải.
‎Nhưng nó là cuộc chiến ‎công nghệ cao đầu tiên,
‎với máy bay, súng máy, và xe tăng
‎tất cả đều tham chiến ‎với loài người đã tạo ra chúng.
‎Dù không có đức tin, hay hệ tư tưởng, ‎trái tim, hay linh hồn,
‎các cỗ máy giết chóc đã chiến thắng.
‎Tỉ số chung cuộc là ‎Vũ khí 20 triệu, Loài người 0.
‎Khi con người chinh chiến, ‎lúc nào cũng rất hỗn loạn.
‎Có phải có nhiều tiếng la hét không?
‎Xu hướng có rất nhiều tiếng la hét. ‎Nó có thể là tiếng thét chỉ huy,
‎nó cũng có thể là ‎tiếng kêu la của người chết.
‎Vậy là có nguy cơ bị ù tai ‎cho bất cứ ai đứng gần đó.
‎Thật buồn là chúng ta ‎vẫn tiếp tục làm như vậy.
‎Tôi không định tranh luận,
‎nhưng nói chung thì ‎chiến tranh thật đáng hổ thẹn.
‎Nó có vẻ là một hoạt động đặc thù ‎phổ biến của loài người.
‎Có lẽ nó là bản chất của chúng ta.
‎Điều gì biến chúng ta thành những sinh vật ‎chống lại lẫn nhau như thế?
‎Anh có thể trả lời ‎bằng một câu ngắn gọn không?
‎Vì nếu không thì ‎họ sẽ rất bực khi biên tập.
‎Sợ hãi, danh dự và lợi ích.
‎Vậy sao? Đó là ba…
‎Nói một cách ngắn gọn.
‎Vâng.
‎Tôi không biết ai biên tập nó, ‎nhưng sẽ phải làm việc đấy.
‎Sự dã man của Chiến Tranh Thế Giới I ‎truyền cảm hứng rộng rãi
‎cho các bài thơ chiến tranh bi thương ‎và văn học hòa bình,
‎xuất bản hàng thập kỷ trước khi ra đời ‎bài quốc ca techno của Bỉ chả liên quan,
‎"Quẩy Lên Nào."
‎CÁC BAN NHẠC KHÁC ‎CÓ TÊN BẮT ĐẦU BẰNG CHỮ "T"
‎BAO GỒM THE CURE, THE ISLEY BROTHERS, ‎VÀ THE VELVET UNDERGROUND
‎KHI VIDEO NÀY PHÁT SÓNG LẦN ĐẦU, ‎KHÁN GIẢ SỢ NÓ LÀ THẬT
‎VÀ MỨT SẼ BẮN VÀO NHÀ CỦA HỌ QUA MÀN HÌNH
‎NẾU RA NGOÀI BẠN CÓ THỂ MUA CHO TÔI ‎MỘT LON COCA ZERO VÀ KẸO TWIX KHÔNG?
‎XIN LỖI - ĐỊNH NHẮN TIN CHO NGƯỜI CHẠY BỘ
‎Hàng triệu người trẻ ‎chết trong chiến tranh,
‎nhưng may thay, loài người đã phát hiện ra ‎một dạng mới của đàn ông,
‎đàn bà.
‎Phụ nữ luôn tồn tại ‎trong phần nền của lịch sử,
‎phần lớn được sử dụng ‎như thú cưng cho đàn ông,
‎chấp nhận khả năng ma thuật ‎là nặn ra người mới
‎từ cái lỗ phía trước của họ.
‎Nhưng vào đầu thế kỷ 20,
‎các nhà khoa học xã hội ‎đã khám phá một thứ phi thường,
‎rằng đàn bà có thể làm ‎mọi việc như đàn ông
‎mà không cần phải nói ra.
‎Họ cũng có quyền bỏ phiếu.
‎Cuối cùng thì phụ nữ có thể chọn ‎người đàn ông sẽ bảo họ phải làm gì.
‎BỎ PHIẾU CHO PHỤ NỮ
‎Phụ nữ bắt đầu rũ bỏ ‎trang phục truyền thống,
‎ăn mặc bớt giống đồ nội thất ma ám ‎mà giống bọn nhóc cắm trại hơn.
‎Họ uống rượu, hút thuốc ‎và nhảy múa tốc độ cao,
‎với tốc độ khung hình khủng khiếp.
‎Trong khi đó, tại Hollywood,
‎một hình thức giải trí mới được phát minh,
‎điện ảnh.
‎Không giống như sách, ‎bạn không cần phải tập trung
‎hay sử dụng trí tưởng tượng ‎để thưởng thức một bộ phim.
‎Bất kỳ ai, kể cả người rất lười hoặc ngu, ‎cũng có thể thưởng thức
‎chỉ đơn giản ngồi xuống ‎và nhìn vào màn hình,
‎như bạn lúc này.
‎Tuy vậy, điện ảnh ban đầu ‎hoàn toàn ngớ ngẩn, như bạn thấy.
‎Nhưng nhờ có những phim như thế
‎mà chúng ta có thể thấy ‎cuộc sống ngày xưa như thế nào.
‎Mọi người di chuyển rất nhanh ‎và ngã rất nhiều.
‎Sao mọi người trong phim cổ ‎di chuyển nhanh vậy?
‎Có phải vì lần đầu họ quay phim ‎nên thấy lo lắng,
‎hay vì nó là phim câm ‎nên họ không nghe thấy đạo diễn
‎hét lên bảo họ chậm thôi?
‎Nó liên quan đến khung hình của máy quay
‎hồi xưa khác với bây giờ.
‎Vậy đó là lỗi của chúng ta.
‎Chúng ta xem quá nhanh
‎nên diễn viên phải tăng tốc để đảm bảo
‎họ hoàn thành toàn bộ câu chuyện ‎trước khi đến danh đề.
‎Hẳn là họ vội lắm. ‎Điều gì xảy ra nếu họ không theo kịp?
‎Liệu bộ phim có tới căn phòng ‎mà diễn viên chưa ở đó?
‎Chỉ là một đoạn phim về căn phòng trống.
‎Diễn viên đang ở tốc độ bình thường. ‎Chỉ là…
‎Đó là tốc độ của việc phát lại
‎khiến họ trông như ‎đang di chuyển rất nhanh.
‎Ta có thể giao tiếp ‎với diễn viên trong phim
‎bảo họ là không sao đâu, ‎họ có thể bình tĩnh lại không?
‎Không, chắc giờ họ chết cả rồi.
‎Phim ban đầu có phụ đề
‎để mọi người có thể xem ‎trên điện thoại tắt tiếng,
‎Nhưng chẳng bao lâu, ‎họ đã tìm ra cách làm âm thanh.
‎Điều gì làm cô hài lòng hơn?
‎Cuối cùng thì đọc đã trở nên thừa thãi.
‎Kỷ nguyên dài hàng thế kỷ bạo ngược ‎của chữ viết đã chấm dứt.
‎Nhưng bất kể loài người đang ấp ủ ‎một kỷ nguyên mới đầy hy vọng,
‎nó sắp bị nhét vào túi đựng rác.
‎Mây đen đang kéo đến khắp Châu Âu,
‎với loạt phim Chiến Tranh Thế Giới ‎bản làm lại chuẩn bị ra mắt.
‎Thế giới nhanh chóng ‎chìm vào một cuộc chiến toàn cầu khác.
‎Và vì cuộc chiến này còn sử dụng ‎nhiều cỗ máy kinh khủng hơn cuộc trước,
‎có vẻ không có hồi kết cho sự chém giết.
‎Rồi người Mỹ có một ý tưởng.
‎Thay vì thả hàng ngàn quả bom nhỏ ‎xuống Nhật như họ đã làm với Đức,
‎sẽ thế nào khi họ thả một quả to bự?
‎Sử dụng học thuyết của Einstein, ‎mà tôi đã khéo léo đề cập lúc trước,
‎họ bắt đầu dự án Manhattan, ‎do những người đội mũ điều hành,
‎họ nghĩ ra một thứ đáng sợ,
‎một quả bom nguyên tử gọi là Cậu Bé,
‎vũ khí mạnh mẽ nhất với cái tên ‎không chính xác nhất từng sử dụng.
‎Cậu Bé mạnh đến thế nào?
‎Hãy nghĩ theo cách này.
‎Nếu quả bom được thả xuống nhà bạn trai cũ ‎Sean của tôi ở Westhoughton,
‎mọi thứ từ vòng xuyến Chequerbent ‎trên đường A58
‎tới cửa hàng hoa bên cạnh ‎Câu lạc bộ Golf Hart Common
‎sẽ hoàn toàn bị hủy diệt.
‎Vụ nổ ban đầu sẽ làm Sean bốc hơi,
‎và máy điện tử thùng Pac-Man cổ điển
‎mà anh ta dành toàn bộ tuần lễ ‎sinh nhật của tôi để phục chế
‎gần như chắc chắn không thể chơi được
‎vì cơn bão lửa điên cuồng theo sau đó.
‎Mọi thứ từ Wigan tới Bolton ‎sẽ bị cháy thành than.
‎Tôi đang nói về Middlebrook, bay màu.
‎Bickershaw, bay màu.
‎Hindley Green? Quên nó đi.
‎CHIẾN THẮNG! ‎NHẬT BẢN ĐẦU HÀNG
‎Nỗi kinh hoàng không nói nên lời ‎của bom nguyên tử đã chấm dứt CTTG II.
‎Mọi người đã quá sức chịu đựng,
‎và thế giới nhất trí ‎lần thứ hai trong tập phim này
‎không bao giờ có chiến tranh nữa.
‎Một lời hứa không bị phá vỡ
‎trong suốt 52 giây ở tập năm.
‎Thật nhẹ lòng, khi nhận ra
‎chúng ta không còn ‎vũ khí nguyên tử ngày nay, phải không?
‎Còn tùy xem cô đang nói ‎"chúng ta" là những ai.
‎Người Anh có vũ khí nguyên tử
‎và gần đây đã quyết định tăng thêm…
‎số lượng đầu đạn mà họ sở hữu.
‎Vâng, nhưng chúng rỗng, đúng không? ‎Toàn bộ chúng là rỗng.
‎Không, không hề.
‎Đó là hệ thống tên lửa hoàn chỉnh ‎với đầu đạn hạt nhân.
‎Rất nhiều bang khác có chúng.
‎Tôi e là chiến tranh hạt nhân ‎và nỗi đe dọa hủy diệt hạt nhân
‎vẫn còn quá lớn với chúng ta.
‎Được rồi. Chúng ta có thể nói ‎chuyện gì vui vẻ hơn không?
‎Bất cứ chuyện gì cô muốn.
‎Anh thích Abba không?
‎- Tôi thích Abba. ‎- Vâng.
‎- Vậy à? ‎- Phải.
‎Anh thích bài nào nhất của Abba?
‎- "Dancing Queen". ‎- "Dancing Queen", phải.
‎Vâng, nó thật tuyệt, phải không?
‎Lần tới, chúng ta sẽ xem cách ‎Chiến Tranh Lạnh giữa phương Đông và Tây
‎đã lát nền cho nhạc rock and roll,
‎rồi nó lát nền cho hippies phản văn hóa,
‎để nó lát nền cho Steve Jobs lát nền ‎cho máy tính và điện thoại thông minh,
‎và lát nền cho mạng xã hội,
‎rồi lát nền để ‎hoàn tác tất cả các tiến bộ
‎mà loài người đã tạo ra cho tới giờ.
‎Mạng xã hội đã phân hóa con người, ‎phải không?
‎Như điều đã xảy ra đối với loài gấu.
‎Gấu nào?
‎Gấu bắc cực.
‎Biên dịch: Long Mai