1
00:00:07,120 --> 00:00:10,160
Ostatnio widzieliśmy,
jak renesans zmienił Europę
2
00:00:10,240 --> 00:00:15,040
z kupy błota
w elegancki kurort pełen obrazów
3
00:00:15,120 --> 00:00:19,480
i jak to przebudzenie doprowadziło
do szeregu powstań,
4
00:00:19,560 --> 00:00:22,040
które skopały tyłek establishmentowi.
5
00:00:22,760 --> 00:00:24,840
To był dopiero początek rewolucji.
6
00:00:24,920 --> 00:00:30,320
Ludzkość miała znów skoczyć do przodu
przez okiełzanie metalu i elektryczności.
7
00:00:30,400 --> 00:00:34,400
Postęp zapoczątkował nową erę
wygody i rozrywki,
8
00:00:34,480 --> 00:00:37,560
ale też zagroził istnieniu
wszelkiego życia na ziemi.
9
00:00:37,640 --> 00:00:39,360
To była istna huśtawka.
10
00:00:39,440 --> 00:00:43,800
W tym tygodniu nastąpi
powstanie maszyn tu, na ziemi,
11
00:00:43,880 --> 00:00:46,680
ale też w programie Świat oczami Cunk.
12
00:00:54,080 --> 00:00:57,840
ŚWIAT OCZAMI CUNK
13
00:00:59,400 --> 00:01:01,840
ODCINEK 4:
ROZWÓJ MASZYN
14
00:01:01,920 --> 00:01:06,240
Od wieków wszystko w naturze,
od ludzi po krowy,
15
00:01:06,320 --> 00:01:07,640
żyło dzięki temu…
16
00:01:08,640 --> 00:01:10,239
świeżemu powietrzu.
17
00:01:10,319 --> 00:01:14,520
Powietrze to niewidzialna mieszanka gazów
tak uzależniająca,
18
00:01:14,600 --> 00:01:20,040
że w ciągu kilku minut od odcięcia dostaw
cierpimy na śmiertelne objawy odstawienia.
19
00:01:21,560 --> 00:01:25,600
Przez tę zależność rywal powietrza,
woda, stała się zazdrosna.
20
00:01:26,160 --> 00:01:27,920
Woda musiała wejść do gry;
21
00:01:28,000 --> 00:01:32,400
stać się bardziej niezastąpiona dla nas,
jej naturalnych panów.
22
00:01:32,480 --> 00:01:36,840
Z tego myślenia zagotowała się
i zamieniła w coś użytecznego:
23
00:01:36,920 --> 00:01:37,880
parę.
24
00:01:38,720 --> 00:01:42,240
Parę wykorzystuje się do zasilania
wszelkiego rodzaju maszyn.
25
00:01:42,320 --> 00:01:45,840
Nigdzie nie przedostała się tak szaleńczo,
jak do Ameryki,
26
00:01:45,920 --> 00:01:49,440
gdzie na zawsze zmieniła oblicze kraju.
27
00:01:49,520 --> 00:01:52,520
Chyba musimy spojrzeć na mapę,
by zrozumieć czemu.
28
00:01:52,600 --> 00:01:55,560
Początkowo osadnicy trzymali się
obrzeży Ameryki,
29
00:01:55,640 --> 00:01:59,360
a środek był nietknięty,
jak mrożonka w kuchence mikrofalowej.
30
00:01:59,440 --> 00:02:04,000
Ale wtedy Amerykanie nie byli skromnymi,
banalnymi ludźmi i nadal nie są.
31
00:02:04,080 --> 00:02:07,160
Wierzyli w coś o nazwie
Objawione Przeznaczenie,
32
00:02:07,240 --> 00:02:10,000
czyli pogląd,
że cała ziemia należy do nich
33
00:02:10,080 --> 00:02:11,880
i Bóg chce, by szli na Zachód
34
00:02:11,960 --> 00:02:16,320
i przejęli ją od rdzennych Amerykanów,
którzy znaleźli się tam przypadkowo.
35
00:02:16,920 --> 00:02:19,680
Czym jest Objawione Przeznaczenie?
36
00:02:19,760 --> 00:02:23,120
Objawione Przeznaczenie
to ideologia panująca
37
00:02:23,200 --> 00:02:26,280
latach 40. i 50. XIX wieku
w Stanach Zjednoczonych,
38
00:02:26,360 --> 00:02:29,720
że Bóg dał prawo Ameryce
przejąć resztę kontynentu
39
00:02:29,800 --> 00:02:33,680
i szerzyć swoje wartości i cnoty
od oceanu do oceanu.
40
00:02:33,760 --> 00:02:36,320
- Więc to był Boży plan?
- Tak uważano.
41
00:02:36,400 --> 00:02:39,120
Czy to nie czyni z was niewolników Boga?
42
00:02:39,200 --> 00:02:41,880
Ludzie tamtych czasów powiedzieliby,
43
00:02:41,960 --> 00:02:44,320
że są Bożymi misjonarzami na ziemi.
44
00:02:44,400 --> 00:02:48,160
Czuli, że dobrowolnie wprowadzają
w życie jego zasady,
45
00:02:48,240 --> 00:02:50,040
nikt ich do tego nie zmusza.
46
00:02:50,120 --> 00:02:53,000
Ale jesteście przynajmniej dziwkami Boga.
47
00:02:53,080 --> 00:02:56,000
Jednak objawianie swego przeznaczenia
było groźne.
48
00:02:56,080 --> 00:02:59,800
Przedzieranie się przez nieznany teren
w rozklekotanym wozie
49
00:02:59,880 --> 00:03:02,880
na skraju śmierci z powodu głodu,
dyzenterii,
50
00:03:02,960 --> 00:03:05,560
ukąszenia przez węża
lub rzezi przez Apaczy.
51
00:03:05,640 --> 00:03:08,520
Tak jakby Bóg wcale nie chciał,
by to robili.
52
00:03:09,200 --> 00:03:12,400
Ale wynalazek pociągu parowego
wszystko zmienił.
53
00:03:12,480 --> 00:03:14,840
Pociąg parowy śmiał się wozowi w twarz.
54
00:03:14,920 --> 00:03:17,400
Nie dosłownie. To nie książka dla dzieci.
55
00:03:18,080 --> 00:03:20,960
Amerykanie wypuścili na wolność
silniki parowe,
56
00:03:21,760 --> 00:03:25,520
wytyczając trasy w całym kraju
i zmieniając równowagę sił.
57
00:03:26,360 --> 00:03:30,640
Teraz można było walczyć
z rdzennymi Amerykanami z dużą prędkością
58
00:03:30,720 --> 00:03:33,160
w towarzystwie wagonów restauracyjnych.
59
00:03:33,680 --> 00:03:37,720
Dzięki kolei na całym Zachodzie
powstały małe miasteczka.
60
00:03:38,360 --> 00:03:40,520
Były to twarde, bezprawne miejsca,
61
00:03:40,600 --> 00:03:43,920
gdzie doraźną sprawiedliwość
wymierzano lufą pistoletu,
62
00:03:44,000 --> 00:03:48,440
bo kowboje robili wszystko,
by chronić swoje krowy i pomocników.
63
00:03:48,520 --> 00:03:51,160
Może nam pan powiedzieć, co to jest?
64
00:03:51,240 --> 00:03:55,960
To wojskowy rewolwer jednotaktowy,
Colt 45.
65
00:03:56,040 --> 00:03:58,640
Ładujemy go tu,
66
00:03:58,720 --> 00:04:01,560
a po każdym strzale
trzeba naciągnąć kurek.
67
00:04:02,320 --> 00:04:05,160
Zabijał ludzi tylko w tamtych czasach?
68
00:04:05,240 --> 00:04:07,680
Czy może też zabijać współcześnie?
69
00:04:07,760 --> 00:04:10,320
Obawiam się, że może zabijać obecnie.
70
00:04:10,400 --> 00:04:13,400
Jest taki stary, jak stary zegar.
71
00:04:13,480 --> 00:04:17,560
Czy kule wychodzą powoli?
Czy można jakoś uciec przed kulą?
72
00:04:17,640 --> 00:04:21,600
Zdecydowanie nie.
Ale wygląda jak mechanizm zegarowy.
73
00:04:21,680 --> 00:04:25,120
Bardzo przypomina mechanizm zegara,
posiada zapadkę.
74
00:04:25,200 --> 00:04:27,120
- Zakładkę?
- Zapadkę.
75
00:04:27,200 --> 00:04:30,400
Skąd wylatują pociski?
Czy z tego kawałka rury?
76
00:04:30,480 --> 00:04:32,360
Dokładnie. Nazywamy to lufą.
77
00:04:32,440 --> 00:04:36,920
Mogę to podnieść i popatrzyć przez lufę?
78
00:04:37,000 --> 00:04:38,960
Czy też strzeli mi w oko?
79
00:04:39,040 --> 00:04:40,520
Raczej się tak nie robi.
80
00:04:40,600 --> 00:04:43,840
Czy postrzelenie w oko bolałoby?
81
00:04:43,920 --> 00:04:47,200
Bo oko to przecież taki worek na wodę.
82
00:04:47,280 --> 00:04:49,280
Założę się, że pęknie i zapiecze,
83
00:04:49,360 --> 00:04:51,760
ale w sumie można nadal funkcjonować.
84
00:04:51,840 --> 00:04:54,360
Nie ma żadnego dobrego miejsca
na postrzał.
85
00:04:54,440 --> 00:04:59,200
Czemu ludzkość odczuwa potrzebę
wynalezienia maszyn do zabijania?
86
00:04:59,720 --> 00:05:03,480
Spróbowałby pan odpowiedzieć
w miarę krótko?
87
00:05:04,400 --> 00:05:07,080
Chyba dlatego, że jesteśmy ludźmi.
88
00:05:07,160 --> 00:05:11,240
W naszą naturę jest wbudowana
walka o zasoby,
89
00:05:12,400 --> 00:05:14,280
walka z innymi ludźmi.
90
00:05:14,360 --> 00:05:15,880
Nie uciekniemy przed tym.
91
00:05:15,960 --> 00:05:18,200
Wiem. Myślę, że jesteśmy psychiczni.
92
00:05:18,800 --> 00:05:23,160
Broń odegrała ogromną rolę
w kształtowaniu Ameryki i zabijaniu ludzi.
93
00:05:23,800 --> 00:05:27,960
Nawet teraz to integralna część
ich tożsamości narodowej.
94
00:05:28,680 --> 00:05:31,960
Jak to możliwe,
że Amerykanie mają prawo zabić każdego?
95
00:05:32,640 --> 00:05:36,160
Nie mają.
Morderstwa są w Stanach nielegalne.
96
00:05:36,240 --> 00:05:38,120
Ale mają prawo posiadać broń.
97
00:05:38,200 --> 00:05:40,640
- Mogą mieć broń?
- Dokładnie.
98
00:05:40,720 --> 00:05:43,120
- Ale nie granaty.
- Granaty też mogą.
99
00:05:43,200 --> 00:05:45,280
Jak to? Myślałam, że są zabronione.
100
00:05:45,360 --> 00:05:46,880
Są nawet smaczne,
101
00:05:46,960 --> 00:05:50,480
jeśli chce ci się wydłubywać te pestki.
102
00:05:52,400 --> 00:05:55,200
Z kowbojami, bronią i pociągami parowymi,
103
00:05:55,280 --> 00:05:57,920
Ameryka stała się znana
jako kraj wolności,
104
00:05:58,000 --> 00:06:00,680
co musiało zaskoczyć
wszystkich niewolników.
105
00:06:00,760 --> 00:06:04,720
Barbarzyńska praktyka niewolnictwa
była nadal powszechna w Ameryce,
106
00:06:04,800 --> 00:06:07,320
szczególnie w stanach południowych.
107
00:06:07,400 --> 00:06:10,160
Intensywnie zastanawiając się
nad tym tematem,
108
00:06:10,240 --> 00:06:14,040
mieszkańcy północnych stanów
odkryli coś przerażającego:
109
00:06:14,120 --> 00:06:17,360
w każdym niewolniku
jest prawdziwy człowiek.
110
00:06:18,080 --> 00:06:21,600
Północ zapytała Południe,
w jakiej Ameryce chce żyć.
111
00:06:21,680 --> 00:06:26,200
Takiej, w której biali wysysają inne rasy,
traktując je jako gorsze,
112
00:06:26,280 --> 00:06:28,640
ale udają, że tak nie jest?
113
00:06:29,160 --> 00:06:32,200
Spór przerodził się w wojnę domową,
114
00:06:32,280 --> 00:06:35,440
gdy Ameryka była prawie
tak spolaryzowana jak dziś.
115
00:06:36,160 --> 00:06:40,200
Wojna secesyjna rozdarła Amerykę,
brat zwrócił się przeciw bratu.
116
00:06:40,280 --> 00:06:44,120
Czy ktoś inny był równie mocno
skonfliktowany?
117
00:06:44,200 --> 00:06:46,120
Nie sądzę.
118
00:06:46,200 --> 00:06:51,560
Możliwe, że ludzie toczyli ostre debaty,
po której stronie stanąć
119
00:06:51,640 --> 00:06:54,280
może pani odnosi się właśnie do tego.
120
00:06:54,360 --> 00:06:57,680
Czemu ludzie mówią,
że była to pierwsza nowoczesna wojna,
121
00:06:57,760 --> 00:07:01,000
skoro na zdjęciach widać,
że było to wieki temu?
122
00:07:01,080 --> 00:07:03,280
To ciekawe, że wspomina pani zdjęcia,
123
00:07:03,360 --> 00:07:07,160
bo to pierwsza wojna, w której fotografia
naprawdę odegrała rolę.
124
00:07:07,240 --> 00:07:11,520
Fotografie były częścią konfliktu,
dokumentowały przemoc.
125
00:07:11,600 --> 00:07:15,520
To musiało być ekscytujące
wywołać zdjęcia u fotografa
126
00:07:15,600 --> 00:07:17,840
i zobaczyć, które wyszły, a które nie.
127
00:07:19,040 --> 00:07:21,760
Po czterech długich latach
przemocy wojennej
128
00:07:21,840 --> 00:07:25,480
Północ stała się górą, którą zawsze była.
129
00:07:25,560 --> 00:07:30,800
Było to zwycięstwo oczywistego
króla Północy, Abrahama Lincolna.
130
00:07:31,520 --> 00:07:33,240
Kim był Abraham Lincoln?
131
00:07:33,320 --> 00:07:37,200
I dlaczego miał te wszystkie
dziwne tatuaże na brzuchu?
132
00:07:37,280 --> 00:07:39,960
Nie mam pojęcia,
o jakich tatuażach pani mówi,
133
00:07:40,040 --> 00:07:45,120
ale uważa się go za najlepszego
prezydenta USA.
134
00:07:45,200 --> 00:07:49,680
Podobno miał wytatuowanego na brzuchu
bałwana i rudzika,
135
00:07:50,360 --> 00:07:52,680
który miał wąsy.
136
00:07:53,960 --> 00:07:56,680
Naprawdę nie mam pojęcia,
o czym pani mówi.
137
00:07:57,560 --> 00:08:01,320
Skoro Lincoln był prezydentem,
w końcu zniesiono niewolnictwo
138
00:08:01,400 --> 00:08:04,200
i zastąpiono je zwykłymi
uprzedzeniami rasowymi.
139
00:08:04,760 --> 00:08:08,360
Ale historia Abrahama Lincolna
nie skończyła się szczęśliwie.
140
00:08:08,440 --> 00:08:12,080
Pięć dni po zwycięstwie Północy
spotkał go straszny los.
141
00:08:12,160 --> 00:08:15,160
Zmuszono go,
by poszedł do teatru na sztukę.
142
00:08:15,840 --> 00:08:18,800
Z nieszczęścia wybawił go
życzliwy rewolwerowiec.
143
00:08:18,880 --> 00:08:21,600
Ale niestety dopiero po trzecim akcie.
144
00:08:21,680 --> 00:08:24,360
Abrahama Lincolna postrzelono
w lożę teatralną.
145
00:08:24,440 --> 00:08:26,800
Jaka to część ciała?
146
00:08:26,880 --> 00:08:30,360
Mówi pani o fizycznej lokalizacji,
gdy go postrzelono,
147
00:08:30,440 --> 00:08:34,160
a była to loża prezydencka
w teatrze Ford w Waszyngtonie.
148
00:08:34,240 --> 00:08:37,720
Czemu go postrzelono?
Bo nie chciał zdjąć kapelusza?
149
00:08:37,799 --> 00:08:41,559
To irytujące w teatrze,
gdy ktoś przed tobą ma kapelusz.
150
00:08:41,640 --> 00:08:45,480
Był w loży prezydenckiej,
więc nikt za nim nie siedział.
151
00:08:45,559 --> 00:08:50,520
Zastrzelił go John Wilkes Booth,
który wierzył w Konfederację.
152
00:08:50,600 --> 00:08:55,080
Jak strzał w głowę wpłynął
na zdolność Lincolna do przywództwa?
153
00:08:56,000 --> 00:08:59,640
Zakończył je, bo Lincoln zmarł
jakieś 12 godzin po postrzale.
154
00:08:59,720 --> 00:09:03,360
- Więc nie mógł kontynuować?
- Nie, niestety nie jako trup.
155
00:09:04,080 --> 00:09:09,120
Światło Lincolna może i zgasło,
ale światło Ameryki wręcz przeciwnie.
156
00:09:09,200 --> 00:09:11,440
Amerykanie bawili się elektrycznością,
157
00:09:11,520 --> 00:09:14,880
odkąd Benjamin Franklin
umieścił klucz na sznurku latawca,
158
00:09:14,960 --> 00:09:16,920
by otworzyć błyskawice z nieba.
159
00:09:17,000 --> 00:09:22,360
Potem, w roku 1878, Thomas Edison odkrył,
jak wykorzystać tę energię,
160
00:09:22,440 --> 00:09:24,480
by stworzyć coś niezwykłego.
161
00:09:25,280 --> 00:09:28,680
Trudno sobie wyobrazić świat
bez żarówki Edisona.
162
00:09:28,760 --> 00:09:32,360
A nawet gdyby, byłoby zbyt ciemno,
by zobaczyć, co w nim jest.
163
00:09:32,440 --> 00:09:37,360
Jak ludzie widzieli w ciągu dnia,
nim Edison wynalazł światło?
164
00:09:37,440 --> 00:09:42,680
Światło pochodzi ze słońca,
więc za dnia ludzie wszystko widzieli.
165
00:09:42,760 --> 00:09:47,000
Żarówka była im potrzebna w nocy,
kiedy słońce nie świeci
166
00:09:47,080 --> 00:09:48,960
i nic nie widać.
167
00:09:49,040 --> 00:09:52,400
Czego ludzie używali przed żarówką?
168
00:09:52,480 --> 00:09:55,200
Świec lub lamp naftowych.
169
00:09:55,280 --> 00:09:59,680
Zatem w dzień było światło słońca,
a w nocy światło świec?
170
00:09:59,760 --> 00:10:01,200
Tak.
171
00:10:01,280 --> 00:10:04,920
Więc żarówki były zbędne.
Dzieło jego życia jest bez znaczenia.
172
00:10:05,920 --> 00:10:09,680
Kolejnym niesamowitym
wynalazkiem Edisona był fonograf.
173
00:10:22,600 --> 00:10:26,800
PRACOWNIK NAUKOWY
MUZEUM NAUKI W LONDYNIE
174
00:10:29,360 --> 00:10:32,080
- Może pan to zatrzymać?
- Oczywiście.
175
00:10:33,840 --> 00:10:36,920
To niewiarygodne, że jesteśmy tu teraz,
176
00:10:37,000 --> 00:10:40,120
ale ten głos pochodzi sprzed lat.
177
00:10:40,200 --> 00:10:43,200
Czy mogę przez tę tubę
178
00:10:43,280 --> 00:10:48,080
zapytać tę osobę, jak jest tam,
gdzie ona się znajduje?
179
00:10:48,160 --> 00:10:52,280
Nie może pani, bo to nagranie wykonano
ponad sto lat temu.
180
00:10:52,360 --> 00:10:55,280
Ale to fonograf. Nie działa jak telefon?
181
00:10:55,360 --> 00:11:02,200
Fonograf oznacza po grecku
„zapisywanie dźwięku”.
182
00:11:02,280 --> 00:11:04,520
Nie oznacza telefonu.
183
00:11:04,600 --> 00:11:07,080
Więc nas słyszą,
ale nie mogą odpowiedzieć?
184
00:11:08,240 --> 00:11:12,560
Nie powiedziałbym, że nas słyszą.
My słyszymy ich, a raczej ich nagranie.
185
00:11:12,640 --> 00:11:15,280
Nie słyszą nas i nie mogą odpowiedzieć.
186
00:11:15,360 --> 00:11:18,640
- Dokładnie tak.
- Więc jaki jest tego sens?
187
00:11:18,720 --> 00:11:23,160
Słuchanie muzyki, głosu, dźwięków.
188
00:11:23,240 --> 00:11:26,960
Czy to może nagrywać dźwięki,
których jeszcze nie było?
189
00:11:29,360 --> 00:11:30,760
Nie.
190
00:11:30,840 --> 00:11:33,160
A dźwięki, które były wcześniej?
191
00:11:34,000 --> 00:11:37,840
Jeśli nagrano je w tamtym czasie.
192
00:11:37,920 --> 00:11:40,640
To nie uchwyci czegoś,
co było w przeszłości.
193
00:11:40,720 --> 00:11:43,520
Szczerze mówiąc,
to wydaje się ograniczone.
194
00:11:43,600 --> 00:11:46,280
Dzięki pornografowi Edisona
195
00:11:46,360 --> 00:11:50,360
muzyka klasyczna mogła
zanudzać wielomilionową publiczność.
196
00:11:51,080 --> 00:11:54,000
Muzykę klasyczną trzeba grać
na orkiestrze.
197
00:11:54,080 --> 00:11:55,920
Jak się gra na orkiestrze?
198
00:11:56,000 --> 00:11:57,240
Czy dmucha się w nią
199
00:11:57,320 --> 00:12:01,040
czy też pociera struny patykiem?
200
00:12:01,120 --> 00:12:04,560
Orkiestra to nie jest żaden
konkretny instrument.
201
00:12:05,080 --> 00:12:05,920
Jasne.
202
00:12:06,000 --> 00:12:10,200
Orkiestra to połączenie
wielu różnych rodzajów instrumentów.
203
00:12:10,280 --> 00:12:12,960
Tak. Więcej niż jeden instrument.
204
00:12:13,040 --> 00:12:17,360
Więc potrzeba obu rąk i ust,
żeby grać na orkiestrze?
205
00:12:18,440 --> 00:12:22,920
Tego potrzebuje dyrygent,
206
00:12:23,000 --> 00:12:26,080
ale sama orkiestra jest bytem,
207
00:12:26,160 --> 00:12:29,000
na który składa się
wiele różnych instrumentów.
208
00:12:29,080 --> 00:12:31,640
Więc nie można dmuchać w całą orkiestrę?
209
00:12:34,000 --> 00:12:38,880
Dzięki Edisonowi
światło i dźwięk skapitulowały,
210
00:12:38,960 --> 00:12:41,840
ale pozostała inna strefa
uparcie niezdobyta:
211
00:12:41,920 --> 00:12:43,960
niebo.
212
00:12:44,040 --> 00:12:47,440
Ludzie przez lata próbowali
zbudować maszynę latającą,
213
00:12:47,520 --> 00:12:50,000
ale większość pionierów miała trudności,
214
00:12:50,080 --> 00:12:53,240
by wyjść poza pierwszy
eksperymentalny śmiertelny skok.
215
00:12:53,880 --> 00:12:57,120
Ale to się zmieniło,
gdy bracia Orville i Wilbur Wright
216
00:12:57,200 --> 00:13:01,840
podjęli pierwsze udane
legalne wyzwanie przeciw prawu grawitacji.
217
00:13:01,920 --> 00:13:04,600
Jak długi był pierwszy lot?
218
00:13:04,680 --> 00:13:09,240
W dniu, w którym bracia Wright
wykonali kilka lotów,
219
00:13:09,320 --> 00:13:12,680
każdy miał zaledwie kilkadziesiąt metrów.
220
00:13:12,760 --> 00:13:15,000
Mogli to przejść na pieszo.
221
00:13:15,800 --> 00:13:18,720
Mogli, ale nie o to chodziło.
222
00:13:18,800 --> 00:13:22,320
Kiedy odbył się pierwszy lot,
gdy potrzebna była toaleta?
223
00:13:22,400 --> 00:13:27,360
Loty komercyjne były na tyle długie,
224
00:13:27,440 --> 00:13:30,960
że pasażerowie potrzebowali
pewnych udogodnień,
225
00:13:31,040 --> 00:13:32,720
jak toaleta na pokładzie.
226
00:13:32,800 --> 00:13:37,720
Pewnie wtedy pierwszy raz ktoś zauważył,
że samolot potrzebuje toalety.
227
00:13:38,360 --> 00:13:40,800
To bardziej imponujące niż bracia Wright.
228
00:13:42,400 --> 00:13:44,280
Nigdy nie uważałem tego
229
00:13:44,360 --> 00:13:49,320
za szczególnie dramatyczny
lub ekscytujący rozwój wydarzeń.
230
00:13:49,400 --> 00:13:51,720
Czemu rower nie ma toalety?
231
00:13:53,160 --> 00:13:55,440
Oszczędziłoby to czas na zsiadanie.
232
00:13:56,280 --> 00:13:58,440
Chyba obejmę to prawem autorskim.
233
00:13:58,520 --> 00:14:02,040
Nawet bez toalety
historyczny lot braci Wright
234
00:14:02,120 --> 00:14:06,760
zmienił transport na zawsze w sposób
wciąż nie w pełni zrozumiały.
235
00:14:06,840 --> 00:14:11,080
Bracia Wright wykonali pierwszy lot
ponad sto lat temu.
236
00:14:11,160 --> 00:14:15,800
Jak to możliwe, że wciąż nie wiemy,
jak faktycznie działają samoloty?
237
00:14:16,680 --> 00:14:19,520
Ale my to wiemy.
Wiemy, jak działają samoloty.
238
00:14:19,600 --> 00:14:21,960
Zatem jak one działają?
239
00:14:22,040 --> 00:14:25,920
Konkretne równania matematyczne
opisują sposób,
240
00:14:26,000 --> 00:14:29,880
w jaki powietrze przesuwa się
względem skrzydeł samolotu.
241
00:14:29,960 --> 00:14:33,960
A może pan to wyjaśnić,
nie odwołując się do nauki?
242
00:14:36,560 --> 00:14:39,600
Ciężko jest pominąć w tym naukę.
243
00:14:40,240 --> 00:14:43,280
Z powodu kształtu skrzydeł
244
00:14:43,360 --> 00:14:46,480
siła działająca w górę
jest silniejsza od tej w dół.
245
00:14:46,560 --> 00:14:49,000
To wypycha samolot w powietrze.
246
00:14:49,080 --> 00:14:52,200
To pańska teoria. Chce pan usłyszeć moją?
247
00:14:52,880 --> 00:14:54,960
- Tak.
- One działają dzięki wierze.
248
00:14:55,720 --> 00:14:58,760
Wierzymy, że samoloty mogą latać
i dlatego to robią.
249
00:14:58,840 --> 00:15:01,360
Media muszą dalej udawać,
250
00:15:01,440 --> 00:15:04,160
bo inaczej samoloty spadną na ziemię.
251
00:15:04,240 --> 00:15:07,080
To samo jest z wi-fi.
Na pewno nie jest realne.
252
00:15:07,160 --> 00:15:11,160
Musimy dalej odstawiać tę szopkę
albo wszystko się zatrzyma.
253
00:15:11,960 --> 00:15:16,280
Niebo zostało ujarzmione.
Nadszedł czas na drogi.
254
00:15:17,560 --> 00:15:20,520
Trudno powiedzieć,
kto wynalazł pierwsze auto.
255
00:15:20,600 --> 00:15:22,200
Tak wielu ludzi próbowało,
256
00:15:22,280 --> 00:15:25,320
że strona Wikipedii jest zbyt długa,
by ją czytać.
257
00:15:25,400 --> 00:15:27,120
Ale to nie ma znaczenia,
258
00:15:27,200 --> 00:15:30,840
bo tylko jeden człowiek
stał się synonimem samochodów.
259
00:15:31,640 --> 00:15:34,800
Człowiek, który zbudował
pierwszy hitowy samochód,
260
00:15:34,880 --> 00:15:37,120
nazywał się Henry Model-T Ford.
261
00:15:37,200 --> 00:15:40,600
Niezwykłym zbiegiem okoliczności tak samo,
jak jego auto.
262
00:15:41,840 --> 00:15:44,600
Z czterema cylindrami, silnikiem 2,9,
263
00:15:44,680 --> 00:15:49,280
mocą 20 koni mechanicznych
i maksymalną prędkością 70 km na godzinę,
264
00:15:49,360 --> 00:15:52,440
Model-T Ford był naprawdę
okropnym samochodem.
265
00:15:52,520 --> 00:15:55,440
Gorszym od tego, którym jeździ twoja mama.
266
00:15:56,960 --> 00:16:01,160
Nie ma gdzie podłączyć telefonu,
brak GPS i odtwarzacza muzyki.
267
00:16:01,840 --> 00:16:04,120
Nie ma nawet uchwytu na kubek.
268
00:16:05,480 --> 00:16:08,120
Mimo to był nieznacznie lepszy od konia,
269
00:16:08,200 --> 00:16:11,280
bo nie kopnął cię w głowę,
jeśli szedłeś za nim.
270
00:16:11,360 --> 00:16:13,800
I nie siedziałeś koło psychopaty,
271
00:16:13,880 --> 00:16:16,520
jak to mogło być w pociągu.
272
00:16:16,600 --> 00:16:21,120
Chyba że zabrałeś autostopowicza
ze śrubokrętem w kieszeni.
273
00:16:23,800 --> 00:16:27,960
Największym osiągnięciem
Henry'ego Forda nie było jego auto,
274
00:16:28,040 --> 00:16:29,720
ale sposób jego wykonania.
275
00:16:30,640 --> 00:16:34,840
Zamiast zatrudnić jedną osobę
do powolnego tworzenia całego auta,
276
00:16:34,920 --> 00:16:39,200
Ford zatrudnił wielu ludzi,
którzy wykonywali jedną część,
277
00:16:39,280 --> 00:16:40,640
w kółko tę samą.
278
00:16:40,720 --> 00:16:45,000
To była rewolucja w nudnym miejscu pracy
i ludzkiej bezsensowności.
279
00:16:45,080 --> 00:16:48,520
Produkcja masowa wymagała
masowej siły roboczej.
280
00:16:48,600 --> 00:16:52,280
Miliony przybyły do USA,
by spróbować amerykańskiego snu.
281
00:16:52,360 --> 00:16:56,480
Potrzeba większych statków
doprowadziła do wynalazku Titanica,
282
00:16:56,560 --> 00:16:58,920
pierwszej jednorazowej łodzi podwodnej.
283
00:17:00,200 --> 00:17:04,640
Przez lata człowiek wpatrywał się w ocean,
chciał zniknąć w nim jak kamień,
284
00:17:04,720 --> 00:17:07,600
a Titanic spełnił to marzenie.
285
00:17:08,880 --> 00:17:11,000
Był to ogromny sukces.
286
00:17:11,079 --> 00:17:13,800
W swoim dziewiczym rejsie Titanic
287
00:17:13,880 --> 00:17:17,040
popłynął z Southampton
prosto na dno morza,
288
00:17:17,119 --> 00:17:20,960
gdzie odważni odkrywcy
mogli żyć w luksusie przez kilka chwil,
289
00:17:21,040 --> 00:17:26,200
bo tyle zajęło im odkrycie,
że na dnie oceanu nie da się oddychać.
290
00:17:27,160 --> 00:17:31,800
Pokonawszy światło, dźwięk,
niebo, drogi i dno oceanu,
291
00:17:31,880 --> 00:17:36,120
ludzkość miała wkrótce odkryć coś,
o czym nawet wcześniej nie słyszała,
292
00:17:36,200 --> 00:17:39,840
dzięki uprzejmości kobiety naukowca
„Mary Curry”,
293
00:17:39,920 --> 00:17:42,080
kobiety-ojca promieniowania.
294
00:17:42,680 --> 00:17:45,440
Jak Maria Curie zdała sobie sprawę,
295
00:17:45,520 --> 00:17:50,160
że odkryła radioaktywność,
skoro jest niewidoczna?
296
00:17:50,240 --> 00:17:53,920
Maria Curie wymyśliła słowo
„radioaktywność”.
297
00:17:54,000 --> 00:17:59,200
Radioaktywność jest wtedy, gdy substancje,
takie jak rad, polon, pluton
298
00:17:59,280 --> 00:18:02,680
wydzielają dużo energii
i naturalnie się rozpadają.
299
00:18:02,760 --> 00:18:05,600
Więc to coś realnego, choć niewidocznego.
300
00:18:06,200 --> 00:18:09,360
Wiele realnych rzeczy jest niewidocznych.
301
00:18:09,440 --> 00:18:13,680
Więc to jest jak czakry i pola energii,
302
00:18:13,760 --> 00:18:18,200
które znajdują się wewnątrz jamy ustnej,
łączą się ze znakami zodiaku
303
00:18:18,280 --> 00:18:22,000
i wpływają na sposób trawienia glutenu.
One są realne, prawda?
304
00:18:22,080 --> 00:18:25,760
- Nie sądzę, że są realne.
- Ja uważam, że są.
305
00:18:25,840 --> 00:18:31,040
Moja ciotka wyrównuje ludzkie czakry.
Bierze 80 funtów za godzinę.
306
00:18:31,120 --> 00:18:33,760
Jeśli zarabia takie pieniądze,
307
00:18:34,440 --> 00:18:36,320
to chyba nie jest bzdurą?
308
00:18:36,400 --> 00:18:39,960
Niestety, ciekawość Curie była śmiertelna.
309
00:18:40,040 --> 00:18:44,960
Długotrwałe wystawienie na promieniowanie
przyczyniło się do jej śmierci.
310
00:18:45,560 --> 00:18:49,440
To niesprawiedliwe, że gdy naukowiec,
taki jak Bruce Banner,
311
00:18:49,520 --> 00:18:52,080
zostaje wystawiony
na promieniowanie gamma,
312
00:18:52,160 --> 00:18:55,200
staje się superbohaterem, prawda?
313
00:18:55,280 --> 00:18:59,120
Dostaje własną serię komiksów i filmów.
314
00:18:59,200 --> 00:19:01,120
Marie Curie po prostu umiera.
315
00:19:01,200 --> 00:19:03,160
On stał się Hulkiem.
316
00:19:03,800 --> 00:19:07,560
To niesprawiedliwe.
Czy to wina patriarchatu?
317
00:19:07,640 --> 00:19:11,200
Czym tak naprawdę jest patriarchat?
318
00:19:11,280 --> 00:19:16,920
W międzyczasie mniej kobiecy naukowcy
pracowali nad własnymi teoriami.
319
00:19:17,000 --> 00:19:20,200
Fizyk i model pokazujący język,
Albert Einstein,
320
00:19:20,280 --> 00:19:23,280
wymyślił swoją teorię względności, E=mc2,
321
00:19:23,360 --> 00:19:25,680
której po dziś dzień nikt nie rozumie.
322
00:19:25,760 --> 00:19:29,560
Wspominam o niej tylko dlatego,
że później okazuje się ważna.
323
00:19:29,640 --> 00:19:33,480
Einstein uważał, że nic nie jest szybsze
niż prędkość światła,
324
00:19:33,560 --> 00:19:35,520
ale cień porusza się szybciej.
325
00:19:35,600 --> 00:19:39,120
Jeśli poświecę światłem latarki
na tę ścianę,
326
00:19:39,200 --> 00:19:41,600
ale będę trzymać latarką za głową,
327
00:19:41,680 --> 00:19:44,320
mój cień dotrze tam przed światłem.
328
00:19:44,400 --> 00:19:46,640
Jak Einstein by to wyjaśnił?
329
00:19:46,720 --> 00:19:52,320
Powiedziałby, że wszystko dzieje się
tak szybko, że nie można tego zobaczyć.
330
00:19:52,400 --> 00:19:54,480
Na wszystko miał odpowiedź, prawda?
331
00:19:55,120 --> 00:19:57,880
XX wiek zaczął się niesamowicie,
332
00:19:57,960 --> 00:20:01,080
gdy nauka rzucała innowacjami tak szybko,
333
00:20:01,160 --> 00:20:03,720
że nie sposób tego ogarnąć.
334
00:20:03,800 --> 00:20:06,560
Niektóre z tych wynalazków
miały ciemną stronę,
335
00:20:06,640 --> 00:20:10,400
którą można było wykorzystać
do zabijania ludzi.
336
00:20:10,480 --> 00:20:13,800
Pierwsza wojna światowa
miała zakończyć wszystkie wojny,
337
00:20:13,880 --> 00:20:16,840
ale niektórzy historycy twierdzą,
że tak nie było.
338
00:20:17,840 --> 00:20:19,920
Była to pierwsza wojna high-tech,
339
00:20:20,000 --> 00:20:23,640
z samolotami, czołgami
i karabinami maszynowymi.
340
00:20:23,720 --> 00:20:27,040
Walczyły one z istotami ludzkimi,
które je stworzyły.
341
00:20:27,120 --> 00:20:30,840
Pomimo braku przekonań,
ideologii, serc i duszy,
342
00:20:30,920 --> 00:20:33,160
maszyny do zabijania zwyciężyły.
343
00:20:33,240 --> 00:20:37,920
Końcowy wynik to 20 milionów dla maszyn,
zero dla ludzkości.
344
00:20:38,000 --> 00:20:41,840
Gdy ludzie idą na wojnę,
zawsze wygląda to dość chaotycznie.
345
00:20:41,920 --> 00:20:44,080
Czy jest przy tym dużo krzyku?
346
00:20:44,720 --> 00:20:46,560
Zazwyczaj bardzo dużo.
347
00:20:46,640 --> 00:20:49,000
Mogą to być wykrzykiwane komendy
348
00:20:49,080 --> 00:20:52,080
albo krzyki umierających ludzi.
349
00:20:52,160 --> 00:20:55,880
Więc pewnie ryzyko szumu w uszach
u każdego, kto stoi blisko.
350
00:20:55,960 --> 00:20:58,720
Szkoda, że dalej to robimy.
351
00:20:58,800 --> 00:21:01,720
Nie chcę być kontrowersyjna,
352
00:21:01,800 --> 00:21:06,240
ale ogólnie mówiąc,
wojna to po prostu wstyd.
353
00:21:07,040 --> 00:21:11,160
Wydaje się, że to dość popularne
zajęcie człowieka.
354
00:21:11,240 --> 00:21:13,040
Może jest w naszej naturze.
355
00:21:13,120 --> 00:21:16,560
Czemu zwracamy się przeciw sobie
w taki sposób?
356
00:21:16,640 --> 00:21:19,800
Mógłby odpowiedzieć pan jednym zdaniem?
357
00:21:19,880 --> 00:21:23,160
Bo inaczej redakcja się wkurzy.
358
00:21:23,240 --> 00:21:25,800
Strach, honor i interesy.
359
00:21:25,880 --> 00:21:27,960
Tak? To tylko trzy słowa.
360
00:21:28,040 --> 00:21:29,840
Podane w pigułce.
361
00:21:33,640 --> 00:21:37,120
Nie wiem, kto to redaguje,
ale to musi wystarczyć.
362
00:21:38,000 --> 00:21:40,480
Barbarzyństwo pierwszej wojny światowej
363
00:21:40,560 --> 00:21:44,960
zapoczątkowało falę wstrząsających
wierszy wojennych i pacyfistycznych,
364
00:21:45,040 --> 00:21:49,160
opublikowanych wiele lat przed wydaniem
niepowiązanego hymnu techno,
365
00:21:49,240 --> 00:21:50,320
"Pump Up the Jam".
366
00:21:57,720 --> 00:22:01,280
Inne zespoły muzyczne,
których nazwy zaczynają się od „T”:
367
00:22:01,360 --> 00:22:04,680
The Cure, The Isley Brothers,
i The Velvet Underground.
368
00:22:07,400 --> 00:22:11,280
Gdy ukazał się ten teledysk,
widzowie obawiali się, że to prawda,
369
00:22:11,360 --> 00:22:15,080
a dżem zostanie wpompowany
do ich domów przez ekran.
370
00:22:24,400 --> 00:22:28,960
Jeśli wychodzisz,
kupisz mi Colę Zero i Twixa?
371
00:22:30,200 --> 00:22:32,840
Sorry - to miał być sms do scenarzysty.
372
00:22:36,760 --> 00:22:39,040
Miliony ludzi zginęły podczas wojny,
373
00:22:39,120 --> 00:22:43,720
ale na szczęście ludzkość odkryła
nowy rodzaj człowieka: kobietę.
374
00:22:43,800 --> 00:22:46,120
Kobiety zawsze istniały w tle wydarzeń,
375
00:22:46,200 --> 00:22:49,840
przeważnie wykorzystywane
jako zwierzęta domowe dla mężczyzn,
376
00:22:49,920 --> 00:22:53,400
tolerowane przez magiczną zdolność
do wydalania nowych ludzi
377
00:22:53,480 --> 00:22:55,440
przez swój przedni otwór.
378
00:22:55,520 --> 00:22:57,480
Ale na początku XX wieku
379
00:22:57,560 --> 00:23:00,440
naukowcy społeczni
odkryli coś niesamowitego:
380
00:23:00,520 --> 00:23:05,240
że kobieta może zrobić to samo,
co mężczyzna i nie musi o tym gadać.
381
00:23:06,080 --> 00:23:07,720
Dostały też prawo głosu.
382
00:23:07,800 --> 00:23:11,760
Kobiety mogły wreszcie wybrać,
kto będzie im mówił, co mają robić.
383
00:23:11,840 --> 00:23:14,920
Kobiety rzuciły swe tradycyjne stroje,
384
00:23:15,000 --> 00:23:19,240
nie ubierały się już jak przedmiot,
ale bardziej jak chłopcy.
385
00:23:19,880 --> 00:23:24,400
Piły, paliły, tańczyły jak szalone,
przy ogromnej liczbie klatek na sekundę.
386
00:23:25,160 --> 00:23:26,560
Tymczasem w Hollywood
387
00:23:26,640 --> 00:23:30,880
rodził się zupełnie nowy rodzaj rozrywki:
kino.
388
00:23:31,520 --> 00:23:33,480
W przeciwieństwie do książki,
389
00:23:33,560 --> 00:23:37,120
przy filmie nie potrzebna była
koncentracja ani wyobraźnia.
390
00:23:37,200 --> 00:23:41,360
Każdy człowiek,
nawet bardzo leniwy lub głupi,
391
00:23:41,440 --> 00:23:46,080
mógł dobrze się bawić,
wpatrując się w ekran, tak jak wy teraz.
392
00:23:46,160 --> 00:23:49,800
Niemniej wczesne filmy
były kompletnie do dupy, jak widać.
393
00:23:50,320 --> 00:23:52,880
Ale dzięki takim filmom możemy zobaczyć,
394
00:23:52,960 --> 00:23:55,320
jak wyglądało życie w dawnych czasach.
395
00:23:55,400 --> 00:23:58,240
Wszyscy poruszali się szybko
i przewracali się.
396
00:23:58,960 --> 00:24:02,120
Czemu ludzie w tych filmach
poruszają się tak szybko?
397
00:24:02,200 --> 00:24:05,880
Byli zdenerwowani,
bo był to ich pierwszy raz przed kamerą
398
00:24:05,960 --> 00:24:08,920
i nie słyszeli, jak reżyser krzyczy,
by zwolnili,
399
00:24:09,000 --> 00:24:10,520
bo był to niemy film?
400
00:24:10,600 --> 00:24:15,200
Liczba klatek na sekundę w kamerach
była wtedy inna.
401
00:24:15,280 --> 00:24:16,560
Więc to nasza wina.
402
00:24:16,640 --> 00:24:20,000
Odtwarzamy to zbyt szybko
i aktorzy muszą przyspieszać,
403
00:24:20,080 --> 00:24:23,080
by pokazać całą historię
przed napisami końcowymi.
404
00:24:23,160 --> 00:24:26,480
Pewnie panikują.
Co się stanie, jeśli nie nadążą?
405
00:24:26,560 --> 00:24:29,760
Czy akcja przeniesie się tam,
gdzie jeszcze ich nie ma?
406
00:24:29,840 --> 00:24:31,640
Nagranie z pustego pokoju.
407
00:24:31,720 --> 00:24:34,440
Aktorzy poruszają się
z normalną prędkością.
408
00:24:34,520 --> 00:24:37,200
To prędkość odtwarzania sprawia,
409
00:24:37,280 --> 00:24:39,720
że wydają się poruszać bardzo szybko.
410
00:24:39,800 --> 00:24:42,200
Czy moglibyśmy powiedzieć aktorom,
411
00:24:42,280 --> 00:24:45,480
że wszystko jest w porządku
i mogą się uspokoić?
412
00:24:45,560 --> 00:24:47,920
Nie, bo oni już nie żyją.
413
00:24:49,280 --> 00:24:50,920
Wczesne filmy miały napisy,
414
00:24:51,000 --> 00:24:54,440
więc ludzie mogli je oglądać
bez dźwięku na telefonie.
415
00:24:54,520 --> 00:24:57,840
Ale wkrótce odkryli też, jak robić dźwięk.
416
00:24:58,480 --> 00:25:01,520
Co bardziej was zadowalało?
417
00:25:02,320 --> 00:25:04,240
Czytanie stało się zbędne.
418
00:25:04,320 --> 00:25:08,440
Wielowiekowa era tyranii
słowa pisanego wreszcie dobiegła końca.
419
00:25:09,560 --> 00:25:13,400
Ale jakiekolwiek poczucie,
że ludzkość wkracza w nową erę,
420
00:25:13,480 --> 00:25:15,800
miało zostać wyrzucone na śmieci.
421
00:25:15,880 --> 00:25:18,440
Nad Europą zbierały się ciemne chmury
422
00:25:18,520 --> 00:25:22,440
wraz z ponownym uruchomieniem
franczyzy wojny światowej.
423
00:25:23,640 --> 00:25:27,480
Wkrótce świat pogrążył się
w kolejnej globalnej wojnie,
424
00:25:27,560 --> 00:25:31,720
w której użyto jeszcze gorszej maszynerii
niż w poprzedniej,
425
00:25:31,800 --> 00:25:34,840
dlatego wydawało się,
że rzezi nie będzie końca.
426
00:25:34,920 --> 00:25:37,560
Wtedy Amerykanie wpadli na pomysł.
427
00:25:37,640 --> 00:25:42,280
Zamiast zrzucać tysiące małych bomb
na Japonię tak jak na Niemcy,
428
00:25:42,360 --> 00:25:44,800
może lepiej zrzucić jedną dużą?
429
00:25:44,880 --> 00:25:48,520
Korzystając z teorii Einsteina,
o której już mówiłam,
430
00:25:48,600 --> 00:25:51,960
mężczyźni w kapeluszach
rozpoczęli Projekt Manhattan
431
00:25:52,040 --> 00:25:54,160
i wymyślili coś przerażającego:
432
00:25:54,240 --> 00:25:56,280
bombę atomową o nazwie Little Boy,
433
00:25:56,360 --> 00:26:00,960
najbardziej potężną i niewłaściwie
nazwaną broń, jakiej kiedykolwiek użyto.
434
00:26:01,040 --> 00:26:03,160
Jak mocna była bomba Little Boy?
435
00:26:03,240 --> 00:26:04,640
Może powiem to tak:
436
00:26:04,720 --> 00:26:09,080
gdyby zrzucono ją na dom Seana,
mojego byłego chłopaka, w Westhoughton,
437
00:26:09,160 --> 00:26:12,200
wszystko od ronda Chequerbent
na drodze A58
438
00:26:12,280 --> 00:26:15,120
po kwiaciarnię obok klubu golfowego
Hart Common
439
00:26:15,200 --> 00:26:17,200
byłoby całkowicie zniszczone.
440
00:26:17,280 --> 00:26:19,800
Początkowy wybuch zmiótłby Seana,
441
00:26:19,880 --> 00:26:24,720
a z powodu burzy ognia
nie dałoby się grać w Pac-Mana
442
00:26:24,800 --> 00:26:27,520
na automacie do gry,
443
00:26:27,600 --> 00:26:30,200
który Sean odnawiał w moje urodziny.
444
00:26:30,280 --> 00:26:33,800
Wszystko od Wigan po Bolton
byłoby doszczętnie spalone.
445
00:26:33,880 --> 00:26:36,880
Middlebrook - spalony.
Bickershaw - spalony.
446
00:26:36,960 --> 00:26:39,440
O Hindley Green można zapomnieć.
447
00:26:39,520 --> 00:26:43,640
Niewypowiedziany horror bomby atomowej
zakończył drugą wojnę światową.
448
00:26:43,720 --> 00:26:47,040
Wszyscy mieli dość,
a świat po raz drugi w tym odcinku
449
00:26:47,120 --> 00:26:50,040
zgodził się,
by nigdy więcej nie było wojny.
450
00:26:50,120 --> 00:26:55,120
Obietnica, której nie złamie
przez pełne 52 sekundy w piątym odcinku.
451
00:26:55,200 --> 00:27:00,400
To pocieszające, że w obecnych czasach
nie mamy broni nuklearnej.
452
00:27:00,480 --> 00:27:03,200
To zależy, o kim pani mówi.
453
00:27:03,280 --> 00:27:05,400
Brytyjczycy mają broń nuklearną,
454
00:27:05,480 --> 00:27:08,760
a całkiem niedawno postanowili zwiększyć
455
00:27:08,840 --> 00:27:11,480
liczbę posiadanych głowic.
456
00:27:11,560 --> 00:27:15,080
Tak, ale one są puste, prawda?
W środku nic nie ma.
457
00:27:15,160 --> 00:27:20,640
Wcale nie. To w pełni sprawne
systemy rakietowe z głowicami nuklearnymi.
458
00:27:20,720 --> 00:27:22,520
Wiele innych państw też je ma.
459
00:27:23,280 --> 00:27:28,040
Obawiam się, że zagrożenie nuklearnego
zniszczenia mocno nam towarzyszy.
460
00:27:37,480 --> 00:27:40,720
Możemy porozmawiać o czymś
bardziej radosnym?
461
00:27:40,800 --> 00:27:42,360
Cokolwiek pani sobie życzy.
462
00:27:45,440 --> 00:27:47,920
- Lubi pan ABBĘ?
- Kocham ABBĘ.
463
00:27:48,000 --> 00:27:49,720
- Naprawdę?
- Tak.
464
00:27:49,800 --> 00:27:52,760
- Pana ulubiona piosenka?
- "Dancing Queen".
465
00:27:52,840 --> 00:27:53,840
"Dancing Queen".
466
00:27:55,200 --> 00:27:56,960
Jest świetna, naprawdę.
467
00:27:58,000 --> 00:28:01,680
Następnym razem zobaczymy, jak zimna wojna
468
00:28:01,760 --> 00:28:03,880
utorowała drogę dla rock and rolla,
469
00:28:03,960 --> 00:28:05,800
który utorował drogę hipisom,
470
00:28:05,880 --> 00:28:09,760
którzy utorowali drogę Steve'owi Jobsowi,
komputerom i smartfonom,
471
00:28:09,840 --> 00:28:12,000
a one mediom społecznościowym,
472
00:28:12,080 --> 00:28:14,920
które utorowały drogę
do cofnięcia wszystkiego,
473
00:28:15,000 --> 00:28:17,080
co ludzkość jak dotąd osiągnęła.
474
00:28:18,000 --> 00:28:20,960
Media społecznościowe polaryzują ludzi,
prawda?
475
00:28:21,040 --> 00:28:23,480
Tak jak stało się to z niedźwiedziami.
476
00:28:23,560 --> 00:28:25,800
- Jakimi niedźwiedziami?
- Polarnymi.
477
00:28:45,840 --> 00:28:50,840
Napisy: Sylwia Sadowska