Ostatnio widzieliśmy, jak renesans zmienił Europę
z kupy błota w elegancki kurort pełen obrazów
i jak to przebudzenie doprowadziło do szeregu powstań,
które skopały tyłek establishmentowi.
To był dopiero początek rewolucji.
Ludzkość miała znów skoczyć do przodu przez okiełzanie metalu i elektryczności.
Postęp zapoczątkował nową erę wygody i rozrywki,
ale też zagroził istnieniu wszelkiego życia na ziemi.
To była istna huśtawka.
W tym tygodniu nastąpi powstanie maszyn tu, na ziemi,
ale też w programie Świat oczami Cunk.
ŚWIAT OCZAMI CUNK
ODCINEK 4: ROZWÓJ MASZYN
Od wieków wszystko w naturze, od ludzi po krowy,
żyło dzięki temu…
świeżemu powietrzu.
Powietrze to niewidzialna mieszanka gazów tak uzależniająca,
że w ciągu kilku minut od odcięcia dostaw cierpimy na śmiertelne objawy odstawienia.
Przez tę zależność rywal powietrza, woda, stała się zazdrosna.
Woda musiała wejść do gry;
stać się bardziej niezastąpiona dla nas, jej naturalnych panów.
Z tego myślenia zagotowała się i zamieniła w coś użytecznego:
parę.
Parę wykorzystuje się do zasilania wszelkiego rodzaju maszyn.
Nigdzie nie przedostała się tak szaleńczo, jak do Ameryki,
gdzie na zawsze zmieniła oblicze kraju.
Chyba musimy spojrzeć na mapę, by zrozumieć czemu.
Początkowo osadnicy trzymali się obrzeży Ameryki,
a środek był nietknięty, jak mrożonka w kuchence mikrofalowej.
Ale wtedy Amerykanie nie byli skromnymi, banalnymi ludźmi i nadal nie są.
Wierzyli w coś o nazwie Objawione Przeznaczenie,
czyli pogląd, że cała ziemia należy do nich
i Bóg chce, by szli na Zachód
i przejęli ją od rdzennych Amerykanów, którzy znaleźli się tam przypadkowo.
Czym jest Objawione Przeznaczenie?
Objawione Przeznaczenie to ideologia panująca
latach 40. i 50. XIX wieku w Stanach Zjednoczonych,
że Bóg dał prawo Ameryce przejąć resztę kontynentu
i szerzyć swoje wartości i cnoty od oceanu do oceanu.
- Więc to był Boży plan? - Tak uważano.
Czy to nie czyni z was niewolników Boga?
Ludzie tamtych czasów powiedzieliby,
że są Bożymi misjonarzami na ziemi.
Czuli, że dobrowolnie wprowadzają w życie jego zasady,
nikt ich do tego nie zmusza.
Ale jesteście przynajmniej dziwkami Boga.
Jednak objawianie swego przeznaczenia było groźne.
Przedzieranie się przez nieznany teren w rozklekotanym wozie
na skraju śmierci z powodu głodu, dyzenterii,
ukąszenia przez węża lub rzezi przez Apaczy.
Tak jakby Bóg wcale nie chciał, by to robili.
Ale wynalazek pociągu parowego wszystko zmienił.
Pociąg parowy śmiał się wozowi w twarz.
Nie dosłownie. To nie książka dla dzieci.
Amerykanie wypuścili na wolność silniki parowe,
wytyczając trasy w całym kraju i zmieniając równowagę sił.
Teraz można było walczyć z rdzennymi Amerykanami z dużą prędkością
w towarzystwie wagonów restauracyjnych.
Dzięki kolei na całym Zachodzie powstały małe miasteczka.
Były to twarde, bezprawne miejsca,
gdzie doraźną sprawiedliwość wymierzano lufą pistoletu,
bo kowboje robili wszystko, by chronić swoje krowy i pomocników.
Może nam pan powiedzieć, co to jest?
To wojskowy rewolwer jednotaktowy, Colt 45.
Ładujemy go tu,
a po każdym strzale trzeba naciągnąć kurek.
Zabijał ludzi tylko w tamtych czasach?
Czy może też zabijać współcześnie?
Obawiam się, że może zabijać obecnie.
Jest taki stary, jak stary zegar.
Czy kule wychodzą powoli? Czy można jakoś uciec przed kulą?
Zdecydowanie nie. Ale wygląda jak mechanizm zegarowy.
Bardzo przypomina mechanizm zegara, posiada zapadkę.
- Zakładkę? - Zapadkę.
Skąd wylatują pociski? Czy z tego kawałka rury?
Dokładnie. Nazywamy to lufą.
Mogę to podnieść i popatrzyć przez lufę?
Czy też strzeli mi w oko?
Raczej się tak nie robi.
Czy postrzelenie w oko bolałoby?
Bo oko to przecież taki worek na wodę.
Założę się, że pęknie i zapiecze,
ale w sumie można nadal funkcjonować.
Nie ma żadnego dobrego miejsca na postrzał.
Czemu ludzkość odczuwa potrzebę wynalezienia maszyn do zabijania?
Spróbowałby pan odpowiedzieć w miarę krótko?
Chyba dlatego, że jesteśmy ludźmi.
W naszą naturę jest wbudowana walka o zasoby,
walka z innymi ludźmi.
Nie uciekniemy przed tym.
Wiem. Myślę, że jesteśmy psychiczni.
Broń odegrała ogromną rolę w kształtowaniu Ameryki i zabijaniu ludzi.
Nawet teraz to integralna część ich tożsamości narodowej.
Jak to możliwe, że Amerykanie mają prawo zabić każdego?
Nie mają. Morderstwa są w Stanach nielegalne.
Ale mają prawo posiadać broń.
- Mogą mieć broń? - Dokładnie.
- Ale nie granaty. - Granaty też mogą.
Jak to? Myślałam, że są zabronione.
Są nawet smaczne,
jeśli chce ci się wydłubywać te pestki.
Z kowbojami, bronią i pociągami parowymi,
Ameryka stała się znana jako kraj wolności,
co musiało zaskoczyć wszystkich niewolników.
Barbarzyńska praktyka niewolnictwa była nadal powszechna w Ameryce,
szczególnie w stanach południowych.
Intensywnie zastanawiając się nad tym tematem,
mieszkańcy północnych stanów odkryli coś przerażającego:
w każdym niewolniku jest prawdziwy człowiek.
Północ zapytała Południe, w jakiej Ameryce chce żyć.
Takiej, w której biali wysysają inne rasy, traktując je jako gorsze,
ale udają, że tak nie jest?
Spór przerodził się w wojnę domową,
gdy Ameryka była prawie tak spolaryzowana jak dziś.
Wojna secesyjna rozdarła Amerykę, brat zwrócił się przeciw bratu.
Czy ktoś inny był równie mocno skonfliktowany?
Nie sądzę.
Możliwe, że ludzie toczyli ostre debaty, po której stronie stanąć
może pani odnosi się właśnie do tego.
Czemu ludzie mówią, że była to pierwsza nowoczesna wojna,
skoro na zdjęciach widać, że było to wieki temu?
To ciekawe, że wspomina pani zdjęcia,
bo to pierwsza wojna, w której fotografia naprawdę odegrała rolę.
Fotografie były częścią konfliktu, dokumentowały przemoc.
To musiało być ekscytujące wywołać zdjęcia u fotografa
i zobaczyć, które wyszły, a które nie.
Po czterech długich latach przemocy wojennej
Północ stała się górą, którą zawsze była.
Było to zwycięstwo oczywistego króla Północy, Abrahama Lincolna.
Kim był Abraham Lincoln?
I dlaczego miał te wszystkie dziwne tatuaże na brzuchu?
Nie mam pojęcia, o jakich tatuażach pani mówi,
ale uważa się go za najlepszego prezydenta USA.
Podobno miał wytatuowanego na brzuchu bałwana i rudzika,
który miał wąsy.
Naprawdę nie mam pojęcia, o czym pani mówi.
Skoro Lincoln był prezydentem, w końcu zniesiono niewolnictwo
i zastąpiono je zwykłymi uprzedzeniami rasowymi.
Ale historia Abrahama Lincolna nie skończyła się szczęśliwie.
Pięć dni po zwycięstwie Północy spotkał go straszny los.
Zmuszono go, by poszedł do teatru na sztukę.
Z nieszczęścia wybawił go życzliwy rewolwerowiec.
Ale niestety dopiero po trzecim akcie.
Abrahama Lincolna postrzelono w lożę teatralną.
Jaka to część ciała?
Mówi pani o fizycznej lokalizacji, gdy go postrzelono,
a była to loża prezydencka w teatrze Ford w Waszyngtonie.
Czemu go postrzelono? Bo nie chciał zdjąć kapelusza?
To irytujące w teatrze, gdy ktoś przed tobą ma kapelusz.
Był w loży prezydenckiej, więc nikt za nim nie siedział.
Zastrzelił go John Wilkes Booth, który wierzył w Konfederację.
Jak strzał w głowę wpłynął na zdolność Lincolna do przywództwa?
Zakończył je, bo Lincoln zmarł jakieś 12 godzin po postrzale.
- Więc nie mógł kontynuować? - Nie, niestety nie jako trup.
Światło Lincolna może i zgasło, ale światło Ameryki wręcz przeciwnie.
Amerykanie bawili się elektrycznością,
odkąd Benjamin Franklin umieścił klucz na sznurku latawca,
by otworzyć błyskawice z nieba.
Potem, w roku 1878, Thomas Edison odkrył, jak wykorzystać tę energię,
by stworzyć coś niezwykłego.
Trudno sobie wyobrazić świat bez żarówki Edisona.
A nawet gdyby, byłoby zbyt ciemno, by zobaczyć, co w nim jest.
Jak ludzie widzieli w ciągu dnia, nim Edison wynalazł światło?
Światło pochodzi ze słońca, więc za dnia ludzie wszystko widzieli.
Żarówka była im potrzebna w nocy, kiedy słońce nie świeci
i nic nie widać.
Czego ludzie używali przed żarówką?
Świec lub lamp naftowych.
Zatem w dzień było światło słońca, a w nocy światło świec?
Tak.
Więc żarówki były zbędne. Dzieło jego życia jest bez znaczenia.
Kolejnym niesamowitym wynalazkiem Edisona był fonograf.
PRACOWNIK NAUKOWY MUZEUM NAUKI W LONDYNIE
- Może pan to zatrzymać? - Oczywiście.
To niewiarygodne, że jesteśmy tu teraz,
ale ten głos pochodzi sprzed lat.
Czy mogę przez tę tubę
zapytać tę osobę, jak jest tam, gdzie ona się znajduje?
Nie może pani, bo to nagranie wykonano ponad sto lat temu.
Ale to fonograf. Nie działa jak telefon?
Fonograf oznacza po grecku „zapisywanie dźwięku”.
Nie oznacza telefonu.
Więc nas słyszą, ale nie mogą odpowiedzieć?
Nie powiedziałbym, że nas słyszą. My słyszymy ich, a raczej ich nagranie.
Nie słyszą nas i nie mogą odpowiedzieć.
- Dokładnie tak. - Więc jaki jest tego sens?
Słuchanie muzyki, głosu, dźwięków.
Czy to może nagrywać dźwięki, których jeszcze nie było?
Nie.
A dźwięki, które były wcześniej?
Jeśli nagrano je w tamtym czasie.
To nie uchwyci czegoś, co było w przeszłości.
Szczerze mówiąc, to wydaje się ograniczone.
Dzięki pornografowi Edisona
muzyka klasyczna mogła zanudzać wielomilionową publiczność.
Muzykę klasyczną trzeba grać na orkiestrze.
Jak się gra na orkiestrze?
Czy dmucha się w nią
czy też pociera struny patykiem?
Orkiestra to nie jest żaden konkretny instrument.
Jasne.
Orkiestra to połączenie wielu różnych rodzajów instrumentów.
Tak. Więcej niż jeden instrument.
Więc potrzeba obu rąk i ust, żeby grać na orkiestrze?
Tego potrzebuje dyrygent,
ale sama orkiestra jest bytem,
na który składa się wiele różnych instrumentów.
Więc nie można dmuchać w całą orkiestrę?
Dzięki Edisonowi światło i dźwięk skapitulowały,
ale pozostała inna strefa uparcie niezdobyta:
niebo.
Ludzie przez lata próbowali zbudować maszynę latającą,
ale większość pionierów miała trudności,
by wyjść poza pierwszy eksperymentalny śmiertelny skok.
Ale to się zmieniło, gdy bracia Orville i Wilbur Wright
podjęli pierwsze udane legalne wyzwanie przeciw prawu grawitacji.
Jak długi był pierwszy lot?
W dniu, w którym bracia Wright wykonali kilka lotów,
każdy miał zaledwie kilkadziesiąt metrów.
Mogli to przejść na pieszo.
Mogli, ale nie o to chodziło.
Kiedy odbył się pierwszy lot, gdy potrzebna była toaleta?
Loty komercyjne były na tyle długie,
że pasażerowie potrzebowali pewnych udogodnień,
jak toaleta na pokładzie.
Pewnie wtedy pierwszy raz ktoś zauważył, że samolot potrzebuje toalety.
To bardziej imponujące niż bracia Wright.
Nigdy nie uważałem tego
za szczególnie dramatyczny lub ekscytujący rozwój wydarzeń.
Czemu rower nie ma toalety?
Oszczędziłoby to czas na zsiadanie.
Chyba obejmę to prawem autorskim.
Nawet bez toalety historyczny lot braci Wright
zmienił transport na zawsze w sposób wciąż nie w pełni zrozumiały.
Bracia Wright wykonali pierwszy lot ponad sto lat temu.
Jak to możliwe, że wciąż nie wiemy, jak faktycznie działają samoloty?
Ale my to wiemy. Wiemy, jak działają samoloty.
Zatem jak one działają?
Konkretne równania matematyczne opisują sposób,
w jaki powietrze przesuwa się względem skrzydeł samolotu.
A może pan to wyjaśnić, nie odwołując się do nauki?
Ciężko jest pominąć w tym naukę.
Z powodu kształtu skrzydeł
siła działająca w górę jest silniejsza od tej w dół.
To wypycha samolot w powietrze.
To pańska teoria. Chce pan usłyszeć moją?
- Tak. - One działają dzięki wierze.
Wierzymy, że samoloty mogą latać i dlatego to robią.
Media muszą dalej udawać,
bo inaczej samoloty spadną na ziemię.
To samo jest z wi-fi. Na pewno nie jest realne.
Musimy dalej odstawiać tę szopkę albo wszystko się zatrzyma.
Niebo zostało ujarzmione. Nadszedł czas na drogi.
Trudno powiedzieć, kto wynalazł pierwsze auto.
Tak wielu ludzi próbowało,
że strona Wikipedii jest zbyt długa, by ją czytać.
Ale to nie ma znaczenia,
bo tylko jeden człowiek stał się synonimem samochodów.
Człowiek, który zbudował pierwszy hitowy samochód,
nazywał się Henry Model-T Ford.
Niezwykłym zbiegiem okoliczności tak samo, jak jego auto.
Z czterema cylindrami, silnikiem 2,9,
mocą 20 koni mechanicznych i maksymalną prędkością 70 km na godzinę,
Model-T Ford był naprawdę okropnym samochodem.
Gorszym od tego, którym jeździ twoja mama.
Nie ma gdzie podłączyć telefonu, brak GPS i odtwarzacza muzyki.
Nie ma nawet uchwytu na kubek.
Mimo to był nieznacznie lepszy od konia,
bo nie kopnął cię w głowę, jeśli szedłeś za nim.
I nie siedziałeś koło psychopaty,
jak to mogło być w pociągu.
Chyba że zabrałeś autostopowicza ze śrubokrętem w kieszeni.
Największym osiągnięciem Henry'ego Forda nie było jego auto,
ale sposób jego wykonania.
Zamiast zatrudnić jedną osobę do powolnego tworzenia całego auta,
Ford zatrudnił wielu ludzi, którzy wykonywali jedną część,
w kółko tę samą.
To była rewolucja w nudnym miejscu pracy i ludzkiej bezsensowności.
Produkcja masowa wymagała masowej siły roboczej.
Miliony przybyły do USA, by spróbować amerykańskiego snu.
Potrzeba większych statków doprowadziła do wynalazku Titanica,
pierwszej jednorazowej łodzi podwodnej.
Przez lata człowiek wpatrywał się w ocean, chciał zniknąć w nim jak kamień,
a Titanic spełnił to marzenie.
Był to ogromny sukces.
W swoim dziewiczym rejsie Titanic
popłynął z Southampton prosto na dno morza,
gdzie odważni odkrywcy mogli żyć w luksusie przez kilka chwil,
bo tyle zajęło im odkrycie, że na dnie oceanu nie da się oddychać.
Pokonawszy światło, dźwięk, niebo, drogi i dno oceanu,
ludzkość miała wkrótce odkryć coś, o czym nawet wcześniej nie słyszała,
dzięki uprzejmości kobiety naukowca „Mary Curry”,
kobiety-ojca promieniowania.
Jak Maria Curie zdała sobie sprawę,
że odkryła radioaktywność, skoro jest niewidoczna?
Maria Curie wymyśliła słowo „radioaktywność”.
Radioaktywność jest wtedy, gdy substancje, takie jak rad, polon, pluton
wydzielają dużo energii i naturalnie się rozpadają.
Więc to coś realnego, choć niewidocznego.
Wiele realnych rzeczy jest niewidocznych.
Więc to jest jak czakry i pola energii,
które znajdują się wewnątrz jamy ustnej, łączą się ze znakami zodiaku
i wpływają na sposób trawienia glutenu. One są realne, prawda?
- Nie sądzę, że są realne. - Ja uważam, że są.
Moja ciotka wyrównuje ludzkie czakry. Bierze 80 funtów za godzinę.
Jeśli zarabia takie pieniądze,
to chyba nie jest bzdurą?
Niestety, ciekawość Curie była śmiertelna.
Długotrwałe wystawienie na promieniowanie przyczyniło się do jej śmierci.
To niesprawiedliwe, że gdy naukowiec, taki jak Bruce Banner,
zostaje wystawiony na promieniowanie gamma,
staje się superbohaterem, prawda?
Dostaje własną serię komiksów i filmów.
Marie Curie po prostu umiera.
On stał się Hulkiem.
To niesprawiedliwe. Czy to wina patriarchatu?
Czym tak naprawdę jest patriarchat?
W międzyczasie mniej kobiecy naukowcy pracowali nad własnymi teoriami.
Fizyk i model pokazujący język, Albert Einstein,
wymyślił swoją teorię względności, E=mc2,
której po dziś dzień nikt nie rozumie.
Wspominam o niej tylko dlatego, że później okazuje się ważna.
Einstein uważał, że nic nie jest szybsze niż prędkość światła,
ale cień porusza się szybciej.
Jeśli poświecę światłem latarki na tę ścianę,
ale będę trzymać latarką za głową,
mój cień dotrze tam przed światłem.
Jak Einstein by to wyjaśnił?
Powiedziałby, że wszystko dzieje się tak szybko, że nie można tego zobaczyć.
Na wszystko miał odpowiedź, prawda?
XX wiek zaczął się niesamowicie,
gdy nauka rzucała innowacjami tak szybko,
że nie sposób tego ogarnąć.
Niektóre z tych wynalazków miały ciemną stronę,
którą można było wykorzystać do zabijania ludzi.
Pierwsza wojna światowa miała zakończyć wszystkie wojny,
ale niektórzy historycy twierdzą, że tak nie było.
Była to pierwsza wojna high-tech,
z samolotami, czołgami i karabinami maszynowymi.
Walczyły one z istotami ludzkimi, które je stworzyły.
Pomimo braku przekonań, ideologii, serc i duszy,
maszyny do zabijania zwyciężyły.
Końcowy wynik to 20 milionów dla maszyn, zero dla ludzkości.
Gdy ludzie idą na wojnę, zawsze wygląda to dość chaotycznie.
Czy jest przy tym dużo krzyku?
Zazwyczaj bardzo dużo.
Mogą to być wykrzykiwane komendy
albo krzyki umierających ludzi.
Więc pewnie ryzyko szumu w uszach u każdego, kto stoi blisko.
Szkoda, że dalej to robimy.
Nie chcę być kontrowersyjna,
ale ogólnie mówiąc, wojna to po prostu wstyd.
Wydaje się, że to dość popularne zajęcie człowieka.
Może jest w naszej naturze.
Czemu zwracamy się przeciw sobie w taki sposób?
Mógłby odpowiedzieć pan jednym zdaniem?
Bo inaczej redakcja się wkurzy.
Strach, honor i interesy.
Tak? To tylko trzy słowa.
Podane w pigułce.
Nie wiem, kto to redaguje, ale to musi wystarczyć.
Barbarzyństwo pierwszej wojny światowej
zapoczątkowało falę wstrząsających wierszy wojennych i pacyfistycznych,
opublikowanych wiele lat przed wydaniem niepowiązanego hymnu techno,
"Pump Up the Jam".
Inne zespoły muzyczne, których nazwy zaczynają się od „T”:
The Cure, The Isley Brothers, i The Velvet Underground.
Gdy ukazał się ten teledysk, widzowie obawiali się, że to prawda,
a dżem zostanie wpompowany do ich domów przez ekran.
Jeśli wychodzisz, kupisz mi Colę Zero i Twixa?
Sorry - to miał być sms do scenarzysty.
Miliony ludzi zginęły podczas wojny,
ale na szczęście ludzkość odkryła nowy rodzaj człowieka: kobietę.
Kobiety zawsze istniały w tle wydarzeń,
przeważnie wykorzystywane jako zwierzęta domowe dla mężczyzn,
tolerowane przez magiczną zdolność do wydalania nowych ludzi
przez swój przedni otwór.
Ale na początku XX wieku
naukowcy społeczni odkryli coś niesamowitego:
że kobieta może zrobić to samo, co mężczyzna i nie musi o tym gadać.
Dostały też prawo głosu.
Kobiety mogły wreszcie wybrać, kto będzie im mówił, co mają robić.
Kobiety rzuciły swe tradycyjne stroje,
nie ubierały się już jak przedmiot, ale bardziej jak chłopcy.
Piły, paliły, tańczyły jak szalone, przy ogromnej liczbie klatek na sekundę.
Tymczasem w Hollywood
rodził się zupełnie nowy rodzaj rozrywki: kino.
W przeciwieństwie do książki,
przy filmie nie potrzebna była koncentracja ani wyobraźnia.
Każdy człowiek, nawet bardzo leniwy lub głupi,
mógł dobrze się bawić, wpatrując się w ekran, tak jak wy teraz.
Niemniej wczesne filmy były kompletnie do dupy, jak widać.
Ale dzięki takim filmom możemy zobaczyć,
jak wyglądało życie w dawnych czasach.
Wszyscy poruszali się szybko i przewracali się.
Czemu ludzie w tych filmach poruszają się tak szybko?
Byli zdenerwowani, bo był to ich pierwszy raz przed kamerą
i nie słyszeli, jak reżyser krzyczy, by zwolnili,
bo był to niemy film?
Liczba klatek na sekundę w kamerach była wtedy inna.
Więc to nasza wina.
Odtwarzamy to zbyt szybko i aktorzy muszą przyspieszać,
by pokazać całą historię przed napisami końcowymi.
Pewnie panikują. Co się stanie, jeśli nie nadążą?
Czy akcja przeniesie się tam, gdzie jeszcze ich nie ma?
Nagranie z pustego pokoju.
Aktorzy poruszają się z normalną prędkością.
To prędkość odtwarzania sprawia,
że wydają się poruszać bardzo szybko.
Czy moglibyśmy powiedzieć aktorom,
że wszystko jest w porządku i mogą się uspokoić?
Nie, bo oni już nie żyją.
Wczesne filmy miały napisy,
więc ludzie mogli je oglądać bez dźwięku na telefonie.
Ale wkrótce odkryli też, jak robić dźwięk.
Co bardziej was zadowalało?
Czytanie stało się zbędne.
Wielowiekowa era tyranii słowa pisanego wreszcie dobiegła końca.
Ale jakiekolwiek poczucie, że ludzkość wkracza w nową erę,
miało zostać wyrzucone na śmieci.
Nad Europą zbierały się ciemne chmury
wraz z ponownym uruchomieniem franczyzy wojny światowej.
Wkrótce świat pogrążył się w kolejnej globalnej wojnie,
w której użyto jeszcze gorszej maszynerii niż w poprzedniej,
dlatego wydawało się, że rzezi nie będzie końca.
Wtedy Amerykanie wpadli na pomysł.
Zamiast zrzucać tysiące małych bomb na Japonię tak jak na Niemcy,
może lepiej zrzucić jedną dużą?
Korzystając z teorii Einsteina, o której już mówiłam,
mężczyźni w kapeluszach rozpoczęli Projekt Manhattan
i wymyślili coś przerażającego:
bombę atomową o nazwie Little Boy,
najbardziej potężną i niewłaściwie nazwaną broń, jakiej kiedykolwiek użyto.
Jak mocna była bomba Little Boy?
Może powiem to tak:
gdyby zrzucono ją na dom Seana, mojego byłego chłopaka, w Westhoughton,
wszystko od ronda Chequerbent na drodze A58
po kwiaciarnię obok klubu golfowego Hart Common
byłoby całkowicie zniszczone.
Początkowy wybuch zmiótłby Seana,
a z powodu burzy ognia nie dałoby się grać w Pac-Mana
na automacie do gry,
który Sean odnawiał w moje urodziny.
Wszystko od Wigan po Bolton byłoby doszczętnie spalone.
Middlebrook - spalony. Bickershaw - spalony.
O Hindley Green można zapomnieć.
Niewypowiedziany horror bomby atomowej zakończył drugą wojnę światową.
Wszyscy mieli dość, a świat po raz drugi w tym odcinku
zgodził się, by nigdy więcej nie było wojny.
Obietnica, której nie złamie przez pełne 52 sekundy w piątym odcinku.
To pocieszające, że w obecnych czasach nie mamy broni nuklearnej.
To zależy, o kim pani mówi.
Brytyjczycy mają broń nuklearną,
a całkiem niedawno postanowili zwiększyć
liczbę posiadanych głowic.
Tak, ale one są puste, prawda? W środku nic nie ma.
Wcale nie. To w pełni sprawne systemy rakietowe z głowicami nuklearnymi.
Wiele innych państw też je ma.
Obawiam się, że zagrożenie nuklearnego zniszczenia mocno nam towarzyszy.
Możemy porozmawiać o czymś bardziej radosnym?
Cokolwiek pani sobie życzy.
- Lubi pan ABBĘ? - Kocham ABBĘ.
- Naprawdę? - Tak.
- Pana ulubiona piosenka? - "Dancing Queen".
"Dancing Queen".
Jest świetna, naprawdę.
Następnym razem zobaczymy, jak zimna wojna
utorowała drogę dla rock and rolla,
który utorował drogę hipisom,
którzy utorowali drogę Steve'owi Jobsowi, komputerom i smartfonom,
a one mediom społecznościowym,
które utorowały drogę do cofnięcia wszystkiego,
co ludzkość jak dotąd osiągnęła.
Media społecznościowe polaryzują ludzi, prawda?
Tak jak stało się to z niedźwiedziami.
- Jakimi niedźwiedziami? - Polarnymi.
Napisy: Sylwia Sadowska