Την προηγούμενη φορά, σε αυτήν τη σειρά ιστορίας του ανθρώπινου πολιτισμού,
σας έδειξα πώς οι πρόγονοί μας ξαφνικά αφυπνίστηκαν πνευματικά,
όπως η θεία μου η Κάρολ.
Όπως η Κάρολ, ακολούθησαν συναρπαστικούς γκουρού.
Αλλά δεν άφησαν τους άντρες τους, σαν τη θεία μου,
για να ζήσουν σε φάρμα στην Ουαλία μαζί με άλλες οκτώ γυναίκες
σε μια κατάσταση που δεν θα αναλύσω,
γιατί ερευνάται από την Αστυνομία Βόρειας Ουαλίας.
Ο κόσμος μας άλλαξε για πάντα,
καθώς τα θρησκευτικά μηνύματα ανοχής και συγχώρεσης
ενέπνευσαν τους ανθρώπους να μάχονται λυσσαλέα για αιώνες.
Αλλά το μυαλό του κόσμου θα διευρυνόταν
και μετά θα έσκαγε σαν καρπούζι από μια διαφορετική ανώτερη κλήση.
Το ανθρώπινο γένος θα δοκίμαζε μια αναγέννηση
έχοντας την Αναγέννηση,
εδώ στον ίδιο πλανήτη που χρησιμοποιούμε σήμερα.
Ένας γυαλιστερός διαστημικός βράχος, γνωστός ως Γη.
Η ΓΗ ΜΕ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΗΣ ΚΑΝΚ
ΤΡΙΤΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ: Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΔΕΝ ΘΑ ΜΕΤΑΔΟΘΕΙ
Είναι το έτος 1440. Όχι τώρα, τότε, το 1440.
Μια νέα εφεύρεση θα ανάψει φωτιές κάτω από τους θάμνους των πιθανοτήτων.
Πριν από αιώνες, οι Κινέζοι είχαν εφεύρει την τυπογραφία,
αλλά κανείς Ευρωπαίος δεν έδωσε σημασία μέχρι που εφευρέθηκε πάλι
από έναν Γερμανό που τον έλεγαν Γιόχαν "Στιβ" Γκούτενμπεργκ.
Η πρέσα του Γκούτενμπεργκ ήταν η πρώτη στην ιστορία, με εξαίρεση την κινέζικη.
Άλλαξε κάτι σημαντικό η τυπογραφική πρέσα;
Αν δεν είχε εφεύρει την τυπογραφία ο Γκούτενμπεργκ,
άρα μπορούσαν πλέον οι ιδέες να διαδοθούν σε όλο τον κόσμο,
δεν θα είχε αναπτυχθεί η κουλτούρα μας με τον ίδιο τρόπο.
Επομένως, αυτός έφτιαξε τον σύγχρονο κόσμο.
Πώς αντιλαμβάνεσαι το σημαντικό;
Το πρώτο βιβλίο που τυπώθηκε από τον Γκούτενμπεργκ ήταν η Βίβλος.
Εκτός από τη διάδοση του λόγου του Θεού,
διέδωσε τον λόγο των επιστημόνων, των φιλοσόφων και του Νταν Μπράουν.
Ο ΚΩΔΙΚΑΣ ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ
Η συγγραφή βιβλίων παίρνει χρόνο και για να δουλεύουν τα τυπογραφεία,
οι άνθρωποι έψαξαν στο παρελθόν παλιό υλικό για επανέκδοση.
Έτσι, η αρχαία ελληνική φιλοσοφία
έγινε ξαφνικά της μόδας και μας πήρε τα μυαλά.
Τότε, οι άνθρωποι ζούσαν στενάχωρη ζωή, όπως ο θείος μου ο Μάρτιν.
Τα μόνα τους χόμπι ήταν η σκληρή δουλειά, ο θάνατος από πανούκλα,
ή τα βασανιστήρια.
Μόνο αυτά είχαν στη ζωή.
Γι' αυτό δεν βαριόντουσαν να διαβάζουν αρχαία ελληνική φιλοσοφία όπως σήμερα,
αλλά τη θεωρούσαν εμπειρία που άλλαξε τον τρόπο που έβλεπαν τον εαυτό τους.
Όπως τότε που ο φίλος μου ο Πολ έφαγε πέντε μπράουνις με κεταμίνη
και νόμιζε ότι μπορούσε να επικοινωνήσει τηλεπαθητικά με τα ζώα στην τηλεόραση.
Ενώ ο Πολ κλείστηκε στο ψυχιατρείο για τη δική του ασφάλεια,
οι πρόγονοί μας αποφάσισαν να αλλάξουν τον κόσμο.
Αυτή είναι η Φλωρεντία.
Οι Ιταλοί τη λένε Φιρέντσε για να μην τη βρίσκουν οι τουρίστες.
Σίγουρα είναι η Φλωρεντία, γιατί το τσεκάραμε σε αγγλικό χάρτη.
Η Φλωρεντία θα έμοιαζε με ασήμαντη σαβούρα σήμερα,
αλλά τον 15ο αιώνα ήταν το επίκεντρο
ενός πρωτοφανούς καλλιτεχνικού και πολιτισμικού φαινομένου.
Τι ήταν η "Αναγέννη-σος";
Η κέτσαπ του 16ου αιώνα;
Η λέξη προέρχεται από τη "γέννηση".
Άρα, θεωρήθηκε ότι ξαναγεννηθήκαμε.
Δηλαδή δεν είναι καρύκευμα.
Απ' όσο ξέρω, όχι.
Τι σάλτσες χρησιμοποιούσαν τότε;
Αυτό είναι ο τομέας της μαγειρικής ιστορίας.
Δεν γνωρίζω την ιστορία της σάλτσας.
Δεν σου αρέσει η σάλτσα;
Δεν μου αρέσει ιδιαίτερα.
Πρέπει να ξανασκεφτούμε τη συνέντευξη.
Στην Αναγέννηση,
η Φλωρεντία παρήγαγε καλλιτέχνες που, για πρώτη φορά στην ιστορία,
ήταν αρκετά ικανοί να φτιάξουν πίνακες που άξιζε να δεις.
Ένας από τους ικανότερους ζωγράφους ήταν ο Μποτιτσέλι.
Τι είναι αυτός ο πίνακας;
Είναι Η Γέννηση της Αφροδίτης του Αλεσάντρο Μποτιτσέλι.
Ένας από τους σπουδαιότερους πίνακες της Αναγέννησης.
Ξέρουμε αν έτσι ήταν η γέννηση της Αφροδίτης;
Αποτυπώνει μια μυθική μορφή, είναι μεταφορά.
Άρα δείχνει μια θεά
που εμφανίζεται παρά γεννιέται.
Έχει πολύ μακρύ λαιμό.
Μήπως ήταν μισή καμηλοπάρδαλη ή μήπως δεν ήξερε να φτιάχνει λαιμούς;
Ο λαιμός της…
Είναι στοιχείο ομορφιάς γι' αυτό θα επιμήκυνε τον λαιμό.
Εντόπισα ένα λάθος εδώ. Αυτός φυσάει, και τα μαλλιά της κυματίζουν.
Δες, όμως, τα δέντρα δεξιά. Δεν κινούνται. Δεν έχει αέρα.
Νομίζω ότι τους πρόσθεσαν με φότοσοπ. Όλα είναι ψεύτικα.
Άλλοι σημαντικοί καλλιτέχνες έφτιαξαν τρισδιάστατους πίνακες δηλαδή γλυπτά.
Το πιο διάσημο παράδειγμα είναι αυτός ο γυμνός άντρας,
γνωστός ως "Ο Δαβίδ του Μιχαήλ Αγγέλου".
Αν καταφέρετε να προσπεράσετε τα μαρμάρινα μπαλάκια του,
θα δείτε ότι υπάρχει απίστευτη λεπτομέρεια
σε όλο το υπόλοιπο σώμα του Μιχαήλ Αγγέλου.
Τα μάτια του έχουν κόρες, όπως του Furby.
Οι μύες του έχουν λεπτομέρεια. Δείτε κοιλιακούς.
Απόδειξη ότι τα γυμναστήρια είναι βλακείες
αφού τότε δεν είχαν, αλλά δείτε φυσική κατάσταση.
Μετά οι ρεαλιστικές φλέβες στη ράχη των χεριών,
που μεταφέρουν αγαλμάτινο αίμα στα δάχτυλα.
Παρά την προσοχή στη λεπτομέρεια όμως,
μια γρήγορη εξέταση από πίσω αποκαλύπτει ότι δεν έχει πρωκτό.
Περίεργη παράλειψη.
Ίσως ο γλύπτης ντρεπόταν
ή το μοντέλο σχόλασε νωρίς εκείνη τη μέρα ή δεν είχε πρωκτό.
Δεν ξέρουμε.
Η αδιαφιλονίκητη αυθεντία της Αναγέννησης
ήταν ένας άνθρωπος γνωστός ως Λεονάρντο ντα Βίντσι.
Αυτός είναι Ο Άνθρωπος του Βιτρούβιου.
Είναι ένα σχέδιο που έφτιαξε ο Λεονάρντο περίπου το 1490.
Ποιος ο σκοπός του;
Ποιος ο λόγος που το έφτιαξε;
Ο Λεονάρντο ήθελε να μάθει
πώς να ζωγραφίζει τις αναλογίες του ανθρώπινου σώματος.
Μισό λεπτό, τα βλέπεις κι εσύ αυτά; Δεν είναι φαντασία μου.
Υπάρχει εκδοχή με το εσώρουχο;
Όχι.
Το θεώρησε σωστό αυτό, έτσι; Αλλά είναι λίγο αγενές.
Όχι, δεν είναι.
Επειδή είναι η ομορφιά του ανθρώπινου σώματος, φυσικά.
Κοίτα το πουλί του. Δεν το λες και όμορφο.
Δες το.
Ακόμα ο Λεονάρντο γέμισε άπειρα σημειωματάρια με σκίτσα εφευρέσεων
που προηγούνταν της εποχής τους.
Τι είναι αυτό;
Μια ιπτάμενη μηχανή. Είναι σαν ελικόπτερο.
Δεν μοιάζει πολύ πειστικό.
Ο φίλος μου ο Πολ εφηύρε έναν διάδρομο για να τρέχει το φίδι της κοπέλας του.
Τα σκίτσα του ήταν πιο πειστικά από αυτό.
Και είχε πάρει μανιτάρια.
Ξέρεις το πρωτότυπο αποκεφάλισε το φίδι.
Ναι…
Το χειρότερο κλείσιμο πάρτι γενεθλίων που έχω πάει.
Οι εφευρέσεις του ήταν ένα πράγμα.
Αλλά σήμερα ξέρουμε τον Ντα Βίντσι κυρίως για τους πίνακές του.
Αυτή είναι η Μόνα Λίζα, που υπάρχει στον κόσμο και σε αυτόν τον τοίχο.
Ο αινιγματικός χαρακτήρας της Μόνα Λίζα ελκύει τον κόσμο.
Όπως όλες οι γυναίκες, δεν μπορείς να καταλάβεις τι σκέφτεται.
Όταν την κοιτάζεις, σου έρχονται τόσες ερωτήσεις.
Ποια είναι; Γιατί χαμογελάει;
Κρατάει ένα μπαλόνι ανάμεσα στα γόνατά της; Αν ναι, τι χρώμα έχει;
Έχει αγόρι; Πώς τον λένε;
Τι έχει ανάμεσα στα γόνατά του; Πώς θα μάθουμε;
Η απάντηση είναι ότι δεν μπορούμε.
Γι' αυτό έρχεται ο κόσμος κάθε χρόνο
να τη χαζέψει και να αναρωτηθεί,
να σταματήσει να αναρωτιέται και να πάει σπίτι.
Η δουλειά του δείχνει ωραία,
αλλά επιδεικνύει και γνώση
των πρωτοποριακών τεχνικών της εποχής του, λέει εδώ.
Πριν την Αναγέννηση,
οι πίνακες των άλλων ήταν της πλάκας, πολύ επίπεδοι.
Είναι επειδή οι καλλιτέχνες δεν γνώριζαν την προοπτική.
Σαν τον φίλο μου τον Πολ, που χτύπησε έναν σερβιτόρο
επειδή έριξε κάτω το γλυκό του.
Δείτε αυτόν τον πίνακα του 14ου αιώνα με τον Ιησού στη μοιραία γιορτή του.
Οι διαστάσεις είναι λάθος. Το δωμάτιο είναι συμπιεσμένο
και μοιάζει σαν να εκτυλίσσεται στο καπάκι ενός χαρτοκουτιού.
Ο Ιησούς είναι διπλάσιος από τους άλλους,
και μοιάζει σαν να δειπνεί με μαθητές σχολείου
Δεν το λες καλό.
Τι είναι αυτά; Μπολ ή κοχύλια;
Προχειροδουλειά. Ντροπή του.
Δεν έπρεπε να είναι σε μουσείο.
Αλλά το ριμέικ του ίδιου πίνακα είναι άλλο πράγμα.
Ήξερε πώς να βγάλει τη γαμημένη την προοπτική.
Δείτε τις γωνίες στους τοίχους στον Μυστικό Δείπνο και το τραπέζι.
Νιώθεις ότι μπορείς να μπεις μέσα και να προδώσεις εσύ τον Χριστό.
Η προοπτική ήταν μεγάλο άλμα για την ανθρώπινη τέχνη,
ισότιμη της κυκλοφορίας του Crash Bandicoot αιώνες αργότερα.
Αναμφισβήτητα η Αναγέννηση ήταν μεγάλο πράγμα για τον πολιτισμό.
Το πόσο σημαντική θα το αποφασίσουν οι ειδικοί.
Ποιο ήταν σημαντικότερο πολιτισμικά:
Η Αναγέννηση ή το "Single Ladies" της Μπιγιονσέ;
Κι οι δύο έχουν την περίοδό τους κι οι δύο έχουν την εποχή τους.
Μου αρέσει η Μπιγιονσέ,
αλλά η Αναγέννηση προσπάθησε να αναμορφώσει συνολικά την κουλτούρα.
Ό,τι κι αν κάνει η Μπιγιονσέ, φοβάμαι ότι δεν έχει τέτοια φιλοδοξία.
Δηλαδή η δουλειά μερικών στρέιτ λευκών αντρών πετάει έξω την Μπιγιονσέ;
Αυτό λες, μπροστά στην κάμερα;
Η Αναγέννηση μπορεί να άνοιγε τα μυαλά,
αλλά χωρίς τέτοια προγράμματα για να τους μορφώσει,
οι άνθρωποι εξακολουθούσαν να αγνοούν τον πλανήτη που ζούσαν.
Ρωτήστε έναν μεσαιωνικό χωρικό πού ήταν η Αμερική και θα πάρετε κενό βλέμμα.
Ή ακόμα χειρότερα, την πανούκλα.
Επειδή γι' αυτούς ο παγκόσμιος χάρτης ήταν έτσι.
Ένα τσούρμο μπερδεμένες χώρες που είχαν ανακαλύψει,
στριμωγμένες και πουθενά στον ορίζοντα η Αμερική.
Αλλά κάποιος το άλλαξε αυτό:
ο Ιταλός ναυτικός και ντετέκτιβ, Χριστόφορος Κολόμπο.
Ο Κολόμπο πίστευε ότι αν έπλεε από την άκρη του χάρτη,
θα επανεμφανιζόταν στην άλλη άκρη σαν το Pac-Man.
Θα έκοβε δρόμο για την Ινδία και θα έδιωχνε τα φαντάσματα.
Ήταν τεράστιο ρίσκο.
Αν είχε δίκιο ο Κολόμπο, θα έβγαζε εκατομμύρια.
Αν έκανε λάθος, θα γινόταν περίγελος. Αλλά νεκρός.
Θα το άντεχε αυτό κι έτσι άνοιξε πανιά.
Ο Κολόμπο δεν βρήκε την Ινδία,
αλλά το πλοίο του σκόνταψε σε έναν νέο κόσμο,
τον Πλανήτη Γη Μέρος δεύτερο, ή αλλιώς Αμερική.
Γρήγορα ήρθαν κι άλλοι ξοπίσω του.
Αυτό είναι το Πλίμουθ.
Το 1620 ήταν εδώ μια ομάδα ταξιδιωτών που ζητούσε μια καλύτερη ζωή.
Λογικό, αφού σας είπα, εδώ είναι το Πλίμουθ.
Οι ταξιδιώτες ανέβηκαν στο υδρόμομπιλ, ή πλοίο, το Αστρόπλοιο Μεϊφλάουερ,
και ξεκίνησαν θαρραλέα σε αυτήν τη ζωγραφιά του Ατλαντικού ωκεανού
για να φτάσουν στην άλλη μεριά, και πάλι στο Πλίμουθ.
Θα πρέπει να ήταν συντετριμμένοι.
Ευτυχώς, αποδείχτηκε ότι αυτό το Πλίμουθ δεν ήταν το ίδιο.
Στην αρχή, οι Ευρωπαίοι άποικοι δυσκολεύτηκαν στον νέο κόσμο.
Ευτυχώς, οι Αυτόχθονες τους έμαθαν να καλλιεργούν καλαμπόκι
και πού να ψαρεύουν.
Γι' αυτό, οι άποικοι σύστησαν στους Αυτόχθονες
την ευλογιά.
Οι άποικοι δεν ξέχασαν τι είχαν κάνει γι' αυτούς οι Αυτόχθονες,
αν και το αγνόησαν όταν τους έσφαξαν χρόνια αργότερα.
Ενώ ο Νέος Κόσμος άλλαζε σε τεράστιο βαθμό,
ένα αντιφατικό επίτευγμα ετοιμαζόταν στον παλιό.
Είναι αρχές του 1600, κι αυτός ο επιστήμονας με τα ηλίθια ρούχα
πρόκειται να αλλάξει τον τρόπο που ο άνθρωπος βλέπει τον εαυτό του.
Τον λένε Γαλιλαίο,
μια από τις ελάχιστες ιστορικές μορφές που έγινε τόσο διάσημος,
ώστε τον ξέρουμε με ένα όνομα.
Όπως ο Τσόρτσιλ, η Pepsi ή ο Γκάρφιλντ.
Το πλήρες όνομά του ήταν Γκαλιλέο Φίγκαρο Μανίφικο, σωστά;
Δεν είμαι σίγουρος. Δεν ξέρω.
Αυτό λέει στη "Δομινικανή Ραψωδία".
Μήπως "Bohemian Rhapsody";
-Και πώς τον έλεγαν; -Απ' όσο ξέρω,
τον έλεγαν Γκαλιλέο Γκαλιλέι.
-Γκαλιλέο Γκαλιλέι; -Ναι.
Σαν να με λένε εμένα Φιλομίνα Φιλομίνι.
Σαν να μ' αρέσει αυτό.
Ο Γαλιλαίος εφηύρε ένα τόσο ισχυρό τηλεσκόπιο
που έβλεπε ανθρώπους να αλλάζουν πάνω στον ήλιο.
Διάολε! Αυτό τα κάνει όλα τεράστια.
Το χρησιμοποιήσατε; Είναι φοβερό.
Πώς το έκανες αυτό; Είσαι ο αληθινός Γαλιλαίος ή ηθοποιός;
Ο αληθινός είχε δουλειά;
Η αστρονομική εξυπνάδα του Γαλιλαίου τον οδήγησε
σε μια ανακάλυψη τόσο τρομερή, που ο Πάπας τα έκανε πάνω του.
Η Παλαιά Διαθήκη λέει ότι ο Ήλιος γυρίζει γύρω από τη Γη
και όχι το ανάποδο.
Σύμφωνα με την Εκκλησία, ο Γαλιλαίος έβγαζε τη Βίβλο ψεύτρα.
Αντί να κάνουν υπερβολές,
έκαναν κάτι χριστιανικό. Τον κατηγόρησαν ως αιρετικό
και τον έκριναν ένοχο σε μια διεφθαρμένη δίκη.
Ο Γαλιλαίος καταδικάστηκε σε ισόβιο κατ' οίκον περιορισμό
σε έναν πλανήτη που ο ήλιος θα γυρίζει γύρω του.
Η Εκκλησία πίστευε ότι ο Ήλιος γύριζε γύρω από τη Γη,
αλλά ο Γαλιλαίος πίστευε το αντίστροφο.
Ποια πλευρά υποστηρίζουμε.
Σίγουρα του Γαλιλαίου,
όπως και η Εκκλησία σήμερα.
Μπορεί να είχαν κι οι δύο δίκιο;
Έτσι θα ήταν όλοι χαρούμενοι. Να συμφωνήσουμε σ' αυτό;
Μακάρι να είχε εφεύρει μια μηχανή αθανασίας
αντί για το άχρηστο τηλεσκόπιο,
θα είχε ζήσει για να δει να γίνονται αποδεκτές οι ιδέες του.
Αλλά δεν ήταν τόσο έξυπνος.
Όπως η επιστήμη, ο κόσμος της φιλοσοφίας αναπτυσσόταν,
χάρη σε μεγάλους διανοητές όπως αυτόν.
Ποιος ήταν ο Τζιμ Ντες Καρτ;
Δεν ξέρω ποιος μπορεί να ήταν ο Τζιμ Ντες Καρτ,
αλλά ξέρω ότι ο Ρενέ Ντεκάρτ συχνά θεωρείται
ο ιδρυτής της σύγχρονης φιλοσοφίας.
Τι εννοούσε με το "Σκέφτομαι άρα υπάρχω";
Εννοούσε ότι
η αυτογνωσία,
η αυτεπίγνωση,
είναι το καθοριστικό στοιχείο της ανθρώπινης ταυτότητας.
Για μισό, αν σκέφτομαι άρα υπάρχω, τι γίνεται με τους άλλους;
Σκέφτονται άρα υπάρχουν;
Πώς θα ξέρω αν σκέφτονται άρα υπάρχουν;
Ή μήπως σκέφτομαι ότι σκέφτονται άρα υπάρχουν,
αλλά δεν είναι αληθινοί κι εγώ απλώς σκέφτομαι ότι υπάρχουν.
Σκέφτεσαι άρα υπάρχεις τώρα;
Δεν θα ήθελα να πω ότι
η ύπαρξή μου εξαρτάται από τη σκέψη μου,
αλλά δεν θέλει να πει αυτό ο Ντεκάρτ.
Μπορεί να σκέφτεσαι ότι είσαι κάποιος άλλος;
Αν σκεφτόμουν έντονα ότι είμαι ο Έντι Μέρφι,
θα μπορούσα να γίνω αυτός;
Αν εγώ γινόμουν αυτός, αυτός θα γινόταν εγώ
ή θα εξαφανιζόταν;
Μίλησε ποτέ ο Ντες Καρτ γι' αυτά;
Όχι. Ο Ντεκάρτ δεν ασχολήθηκε με αυτό το θέμα, απ' όσο ξέρω.
Γιατί όχι;
Ο Ντεκάρτ ενέπνευσε ένα κίνημα διανόησης γνωστό ως Διαφωτισμός,
όπου μετροσέξουαλ ελιτίστες δημοσίευαν δοκίμια
που άνοιγαν τους ανθρώπινους ορίζοντες με άνευ προηγουμένου τρόπο
μέχρι το 1989 που κυκλοφόρησε ο ύμνος της τέκνο "Pump Up the Jam".
Το βίντεο βασίζεται σε επεξεργασία 72 σελίδων από τον Ουίλιαμ Γκόλντμαν,
τον βραβευμένο με Όσκαρ σεναριογράφο του Όλοι οι άνθρωποι του προέδρου.
Οι Technotronic πήραν το όνομά τους συνδυάζοντας τη λέξη "τέκνο",
που είναι είδος μουσικής, και "τρόνικ" που σημαίνει "τρόνικ".
Το αρχικό 12ιντσο "Pump Up the Jam" βγήκε με δωρεάν άλογο.
Στις 7:16 μ.μ. στις 28 Δεκεμβρίου 1879, κατέρρευσε η γέφυρα Τέι στο Νταντί
ενώ τη διέσχιζε τρένο. 60 επιβάτες σκοτώθηκαν.
Ο παγιδευμένος άνθρωπος σε αυτόν τον πίνακα
είναι ο Διαφωτιστής φιλόσοφος Ζαν Ζακ Ρουσό,
ένα όνομα τόσο γαλλικό, που θα μπορούσε να ήταν και Πιερ Μπαγκέτ,
αλλά δεν ήταν. Γι' αυτό δεν τον είπα έτσι.
Ο Ρουσό είπε "Ο άνθρωπος είναι ελεύθερος αλλά είναι παντού με αλυσίδες".
Ονειρεύτηκε μια νέα κοινωνία όπου οι άνθρωποι όριζαν τη μοίρα τους.
Το ίδιο όνειρο έβαζε σε πειρασμό τους αποίκους του νέου κόσμου σωρηδόν…
και με πλοία.
Αφού ήρθαν στην Αμερική για μια τίμια ζωή, σκληρή δουλειά και μόχθο,
πολλοί άποικοι ανακάλυψαν γρήγορα ότι η φάση γαμιόταν,
κι έκλεψαν ανθρώπους από την Αφρική για να τα κάνουν αυτοί.
Ίσως σκεφτείτε ότι αυτούς ακριβώς εννοούσε ο Ρουσό
λέγοντας ότι οι άνθρωποι έπρεπε να σπάσουν τις αλυσίδες.
Δεν ήταν όμως.
Όπως πολλοί ανθρωπιστές, είχε βρει παραθυράκι.
Αν οι σκλάβοι δεν θεωρούνταν άνθρωποι, μπορούσε να μη δίνει δεκάρα.
Για κακή του τύχη, αυτήν την περίοδο,
οι αποικίες έδειξαν ενδιαφέρον για την ελευθερία.
Αν και εντελώς τυχαία,
δεν τους ενδιέφερε η ελευθερία των σκλάβων, αλλά η δική τους.
Οι βρετανικές αποικίες διοικούνταν από τον βασιλιά Γεώργιο Γ'.
Αλλά η σχέση ανάμεσα στην παλιά Αγγλία και τον Νέο Κόσμο γινόταν παγερή.
Τι ξεκίνησε την ένταση ανάμεσα στους Βρετανούς και τους Αμερικανούς;
Επειδή εσείς λέτε "κούκι" κι εμείς "μπίσκιτ"
κι εσείς λέτε "σάιντγουοκ" κι εμείς "πέιβμεντ";
Σε μια σχέση τα μικροπράγματα δημιουργούν τριβές με τον καιρό.
Ήταν κάτι χειρότερο. Η Βρετανία αποφάσισε να φορολογήσει τις αποικίες
κι αυτό δεν είχε ξανασυμβεί.
Ήταν βασικά διαφωνία για τα χρήματα.
Όπως ανάμεσα σε εμένα και τον πρώην μου, τον Σον.
Όταν παίρναμε "τεϊκεγουέι" ή "τεϊκάουτ" που το λέτε εσείς.
Κάτι φορές επέμενε να μοιραστούμε τον λογαριασμό
αν και παράγγελνε πράγματα, όπως καυτερά κρεμμύδια, που ήξερε ότι δεν μ' αρέσουν.
Και βρόμαγε η ανάσα του κιόλας.
Αλλά έπρεπε να πληρώσω το μισό.
Δεν μου φαίνεται δίκαιο. Τι λες;
Αν το θέτεις έτσι, όχι.
Όχι. Και το λέει η καθηγήτρια, Σον.
Τελικά, το 1773 στη Βοστόνη,
μια ομάδα αποίκων αποφάσισε ότι δεν πάει άλλο.
Όταν οι Βοστονέζοι θύμωναν με τους Βρετανούς,
γιατί έκαναν καθωσπρέπει πάρτι με τσάι
αντί να κάνουν έναν σωστό καβγά όπως κάνουν οι Βρετανοί;
Γιατί οι Αμερικανοί έχουν πάντα αυτήν τη φλέβα δειλίας,
ακόμη και σήμερα;
Η μόνη φλέβα δειλίας σε αυτό, υποθέτω,
είναι ότι ντύθηκαν Ινδιάνοι
και δεν είπαν το όνομά τους.
Αλλά θα το έκανες
όταν θα ήξερες ότι θα πήγαινες φυλακή;
Εξαρτάται από τις εγκαταστάσεις που είχαν, νομίζω.
Η ασέβεια προς το τσάι μας ήταν ένα πράγμα,
αλλά θα ερχόταν ένα ακόμα χειρότερο χαστούκι.
Το 1776, οι ηγέτες των 13 αποικιών αποφάσισαν
ότι δεν ήθελαν να ονομάζονται Βρετανοί πλέον, αλλά Αμερικανοί.
Αυτή η στρέιτ, λευκή υπερομάδα, γνωστή ως οι Πατέρες του Έθνους,
συνέταξε το πιο διάσημο κείμενο χωρισμού στην ιστορία,
τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας.
Όλοι οι άντρες που βλέπετε εδώ έγιναν είδωλα, αν είστε Αμερικανοί.
Διαφορετικά δεν είναι κάτι ιδιαίτερο.
Οδήγησε σε ανοιχτό πόλεμο μεταξύ Αμερικής και Βρετανίας.
Επειδή δεν είχε εφευρεθεί το καμουφλάζ,
οι Βρετανοί στρατιώτες τότε φορούσαν έντονα κόκκινα σακάκια
και τους σκότωναν σωρηδόν, αν και έδειχναν πολύ ωραίοι.
Αυτός ο πίνακας δείχνει ένα από τα κεντρικά γεγονότα:
τον Τζορτζ Ουάσινγκτον να διασχίζει τον ποταμό Ντελαγουέαρ.
Όπως βλέπετε, έπρεπε να είναι όρθιος σε όλο το ταξίδι
γιατί δεν είχε κάνει κράτηση.
Δεν έπεσε μέσα, αλλά δεν βοήθησε και με το κουπί,
πράγμα πολύ ενοχλητικό.
Τελικά, κέρδισε ο Ουάσινγκτον κι έγινε ο πρώτος πρόεδρος της Αμερικής.
Ο πιο σεβαστός ρόλος στον κόσμο,
μέχρι το 2016.
Ο Ουάσινγκτον κι οι άλλοι ιδρυτές του έθνους έγραψαν το Σύνταγμα,
ένα εγχειρίδιο χρήσης για τη νέα χώρα τους,
που περιέχει κάποιες από τις πιο επιδραστικές πολιτικές έννοιες.
Διάβασα κάπου ότι η Αμερική δεν είναι απλώς μια χώρα, είναι μια ιδέα.
Αλλά απλώς μια χώρα δεν είναι;
Ιδρύθηκε σύμφωνα με μια ιδέα
και πάντα οργανώθηκε γύρω από την ιδέα αυτή,
ότι είναι μια χώρα ελευθερίας για όλους.
Ναι, αλλά το να φας ένα σάντουιτς είναι ιδέα.
Να βάψεις μπλε το ποδήλατό σου είναι ιδέα.
Να κάνεις… Αυτό είναι ιδέα.
Η Αμερική είναι μέρος.
Η Αμερικανική Επανάσταση προκάλεσε παγκόσμιο σεισμό,
να μην πω πλανητικό.
Χτύπησε ιδιαίτερα τη Γαλλία,
όπου ο απλός άνθρωπος, ο "ομ", έπρεπε να κυλιέται στη λάσπη
ενώ οι πλούσιοι είχαν την πολυτέλεια να φτιάχνουν φραμπαλάδες.
Γρήγορα, ο μέσος Ζακ είπε φτάνει με τον βασιλιά Λουδοβίκο ΙΣΤ',
και τις πανομοιότυπες συζύγους του, τη Μαρί και την Τουανέτ,
που έκαναν σπάταλη ζωή ενώ οι φτωχοί έπρεπε να ζήσουν με κέικ.
Τελικά, το 1789, εξερράγη η επανάσταση τόπλες.
Οι φτωχοί ανέτρεψαν τον βασιλιά
και εφηύραν μια μηχανή που θα γλίτωνε τον κόσμο από τους ευγενείς για πάντα.
Η γκιλοτίνα ήταν ειδικά σχεδιασμένη να είναι ο πιο ανθρώπινος τρόπος
για να αποκεφαλίζεται κάποιος μπροστά σε πλήθος που γιουχάρει.
Έβαζες έναν ευγενή, με το κεφάλι, μέσα από την τρύπα εδώ.
Έπειτα η σαν ξυράφι λεπίδα έπεφτε και έκοβε το κεφάλι
στέλνοντάς το μακριά από τον λαιμό και το σώμα.
Σε αυτό το σημείο, θα νόμιζαν ότι είχαν ξεφύγει.
Αλλά κάθε αίσθηση νίκης ήταν βραχύβια, επειδή λίγο αργότερα,
έπεφταν με τη μούρη μέσα σε αυτό το φρικτό ψάθινο καλάθι.
Κοιτάξτε, δεν έχει επένδυση,
άρα η πτώση θα προκαλούσε εκτεταμένους μώλωπες
ίσως και διάσειση.
Υπάρχουν και χειρότερα. Όπως να βγάλεις το κεφάλι από μια άμαξα
που περνάει κοντά από κτίριο.
Σίγουρα η γκιλοτίνα τους επηρέασε όλους έντονα.
Αλλά ειδικά τον βασιλιά Λουδοβίκο.
Χωρίς κεφάλι, δεν θα μπορούσε να φορέσει στέμμα ξανά
και σίγουρα δεν θα μπορούσε να βρει κάποια δουλειά.
Ίσως γι' αυτό διάλεξε να αποσυρθεί από τον δημόσιο βίο
λίγο μετά το συμβάν.
Η Γαλλική Επανάσταση δεν ήταν η πρώτη φορά
που οι μάζες εξεγέρθηκαν εναντίον της ελίτ, κι ίσως δεν είναι η τελευταία.
Σε πολλές επαναστάσεις οι φτωχοί ανατρέπουν τους πλούσιους.
Θεωρείτε ότι πλούσιοι σαν τον Έλον Μασκ
θα πρέπει να ανησυχούν;
Νομίζω ότι η Γαλλική Επανάσταση
σίγουρα έκανε πολλούς ισχυρούς ανθρώπους
να ανησυχούν για τη ζωή τους.
Ο Μασκ θα πρέπει να φτιάξει μια ηλεκτρονική μηχανή για να αποκεφαλιστεί
πριν φτάσει ο όχλος.
-Ξέρεις περισσότερα από μένα γι' αυτό. -Απλώς εικάζω.
Η Γαλλία μετά αποφάσισε ότι χρειαζόταν έναν ισχυρό άντρα
και τον βρήκαν στο πρόσωπο του αυτοκράτορα Ναπολέοντα.
Καμία σχέση με τον αυτοκράτορα Πιγκουίνο απ' όσο ξέρουμε.
Αυτός έκανε έναν σωρό πολέμους σε θάλασσα και ξηρά,
που είναι πανάκριβοι για αναπαράσταση
σε ιστορικά ντοκιμαντέρ μέχρι σήμερα.
Αν βάλουμε ηχητικά εφέ σε έναν πίνακα σαν κι αυτόν,
δίνει μια ιδέα πώς θα ήταν η μάχη,
αλλά λείπει ένα βασικό συστατικό.
Ένα σάουντρακ κλασικής μουσικής θα ήταν το μόνο
που θα ζωντάνευε τους Ναπολεόντειους πολέμους.
Βλέπετε; Πολύ καλύτερα.
Ευτυχώς, γιατί η κλασική μουσική τελειοποιείτο παντού στην Ευρώπη
από έναν συνθέτη, τον Μπετόβεν.
Είχε ο Μπετόβεν ένα κανονικό άλογο να ζει στο πρόσωπό του;
Συγγνώμη, δεν το είπα σωστά.
Εννοώ, ήταν καλός στη μουσική ο Μπετόβεν;
Ναι. Θεωρείται ο καλύτερος συνθέτης της Δυτικής κλασικής μουσικής.
Ο Μπετόβεν έγραψε αυτό το τραγούδι…
Τι σημαίνουν οι στίχοι;
Είναι ένα δυνατό ορχηστρικό μοτίβο.
Επαναλαμβάνεται το "νταμ".
Αστειεύεται με το κοινό του ή σημαίνει κάτι στα γερμανικά;
Στη συμφωνική μουσική του Μπετόβεν υπάρχουν μόνο όργανα.
Άρα δεν έχουν λόγια αυτά τα κομμάτια.
Και πώς θα ξέρουμε τι λέει αν δεν έχει στίχους;
Είναι ανούσιο κυριολεκτικά.
Παρά τη μεγάλη επιτυχία με τις ανούσιες μελωδίες του,
αντιμετώπισε προσωπικές προκλήσεις στην καριέρα του.
Είναι αλήθεια ότι στα τελευταία του χρόνια ο Μπετόβεν ήταν νεκρός;
Ήταν κουφός στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής του.
Όχι, νεκρός.
-Νεκρός; -Ναι.
Όχι.
Ο παραγωγός το έγραψε στις σημειώσεις.
Σίγουρα, εδώ είναι. Για να δω.
"Στα τέλη της ζωής του, ο Μπετόβεν ήταν σε μεγάλο βαθμό νεκρός".
Σε μεγάλο βαθμό κουφός.
Σίγουρα θα κουφάθηκε όταν πέθανε.
Ήταν κουφός όταν ζούσε;
Ναι, σε μεγάλο βαθμό.
Αλλά όχι νεκρός; Δεν ήταν νεκρός όταν ζούσε;
Όχι.
Πώς έγραφε μουσική όταν ήταν νεκρός;
Στις 26 Μαρτίου 1827,
ο Μπετόβεν τα τίναξε και η ευφυΐα του θεωρήθηκε ότι χάθηκε για πάντα.
Μέχρι τώρα.
Στο Σίλικον Βάλεϊ αναπαρήγαγαν το μυαλό του
και το εγκατέστησαν σε αυτό το έξυπνο ηχείο, το B8-Hoven Smart Home+.
Για να δούμε αν δουλεύει.
B8-Hoven, σύνθεσε μια νέα συμφωνία.
Βας βαρ ντας;
Σύνθεσε μια νέα συμφωνία.
Πού είμαι;
Τι; Θα συνθέσεις τώρα;
Μάιν Γκοτ, είναι σκοτεινά εδώ.
Γιατί μιλάω αγγλικά; Δεν βλέπω τα πόδια μου.
-Παίξε το πλέιλιστ μου της Παρασκευής. -Παίζω το πλέιλιστ της Παρασκευής.
Γιατί το κάνω αυτό;
Μάιν Γκοτ ιμ Χίμελ, σκοτώστε με.
Όπως είδαμε, σε μερικές εκατοντάδες χρόνια,
ο άνθρωπος πέρασε από μια σειρά
μεγάλων πολιτιστικών και πολιτικών επαναστάσεων.
Στο επόμενο, θα σας δείξω μια μεγαλύτερη επανάσταση:
Μια Βιομηχανική Επανάσταση φτιαγμένη με ατσάλι, ατμό κι ιδρώτα,
αεροπλάνα, τρένα, αυτοκίνητα και ξανά αεροπλάνα.
Ο άνθρωπος χρόνια προσπαθούσε να πετάξει.
Γιατί θέλαμε να κατακτήσουμε τον ουρανό;
Δεν έχει τίποτα εκεί. Ούτε να κάτσεις δεν έχει.