1
00:00:06,000 --> 00:00:11,160
W poprzednim odcinku tej już wkrótce
nagrodzonej historii ludzkiej cywilizacji
2
00:00:11,240 --> 00:00:15,440
pokazałam wam, jak nasi przodkowie
przeszli nagłe duchowe przebudzenie,
3
00:00:15,520 --> 00:00:16,920
jak moja ciocia Carol.
4
00:00:17,000 --> 00:00:20,680
Podobnie jak ona,
znaleźli ciekawych guru do naśladowania.
5
00:00:20,760 --> 00:00:23,360
Ale w odróżnieniu od niej
nie zostawili męża,
6
00:00:23,440 --> 00:00:26,800
by zamieszkać na farmie w Walii
wraz z ośmioma kobietami.
7
00:00:26,880 --> 00:00:28,640
Nie mogę więcej o tym mówić,
8
00:00:28,720 --> 00:00:33,040
bo obecnie policja północnej Walii
bada tę sprawę.
9
00:00:33,120 --> 00:00:34,800
Świat zmienił się na zawsze,
10
00:00:34,880 --> 00:00:37,960
bo religijne przesłania o tolerancji
i przebaczeniu
11
00:00:38,040 --> 00:00:42,200
zainspirowały ludzkość
do zagorzałej walki przez setki lat.
12
00:00:42,280 --> 00:00:44,840
Ale umysł świata miał się poszerzyć,
13
00:00:44,920 --> 00:00:48,960
a następnie pęknąć w szwach
przez inny rodzaj wyższego powołania.
14
00:00:49,040 --> 00:00:52,320
Ludzkość miała właśnie przejść renesans,
15
00:00:52,400 --> 00:00:54,400
wprowadzając renesans tu,
16
00:00:54,480 --> 00:00:58,200
na tej samej planecie,
z której nadal korzystamy.
17
00:00:58,280 --> 00:01:01,120
Na lśniącej skale kosmicznej,
znanej jako Ziemia.
18
00:01:08,560 --> 00:01:12,240
ŚWIAT OCZAMI CUNK
19
00:01:14,600 --> 00:01:18,160
ODCINEK 3:
RENESANSOWE REWOLUCJE
20
00:01:19,640 --> 00:01:24,480
Mamy rok 1440.
Znaczy nie teraz, ale wtedy był rok 1440.
21
00:01:24,560 --> 00:01:29,600
Wkrótce nowy wynalazek
podpali las możliwości.
22
00:01:30,480 --> 00:01:33,240
Chińczycy wynaleźli druk wieki wcześniej,
23
00:01:33,320 --> 00:01:35,880
ale nikt w Europie nie zwracał
na to uwagi,
24
00:01:35,960 --> 00:01:40,320
aż Niemiec, Jan Gutenberg
wynalazł na nowo prasę drukarską.
25
00:01:40,400 --> 00:01:45,240
Prasa Gutenberga była pierwszą tego
rodzaju w historii, poza historią Chin.
26
00:01:45,320 --> 00:01:50,240
Czy prasa drukarska rzeczywiście
zapoczątkowała istotne zmiany?
27
00:01:50,320 --> 00:01:52,680
Gdyby Gutenberg nie wynalazł druku,
28
00:01:52,760 --> 00:01:56,480
który umożliwił przekazywanie pomysłów
na cały świat,
29
00:01:56,560 --> 00:02:00,720
rozwój naszej kultury
przebiegałby inaczej.
30
00:02:00,800 --> 00:02:04,640
Pod wieloma względami nadała światu
współczesny wygląd.
31
00:02:04,720 --> 00:02:07,560
To jest pana pojęcie istotnych zmian?
32
00:02:08,600 --> 00:02:12,480
Biblia była pierwszą książką
wydrukowaną na prasie Gutenberga.
33
00:02:12,560 --> 00:02:14,800
Ale oprócz szerzenia słowa Bożego,
34
00:02:14,880 --> 00:02:19,720
rozpowszechniła też słowo naukowców,
filozofów, a wreszcie Dana Browna.
35
00:02:19,800 --> 00:02:21,240
KOD DA VINCI
36
00:02:22,280 --> 00:02:26,280
Pisanie książki zajmuje dużo czasu.
Aby prasy nie stały bezczynnie,
37
00:02:26,360 --> 00:02:31,280
ludzie cofnęli się w czasie
w poszukiwaniu starego materiału.
38
00:02:32,040 --> 00:02:34,520
W ten sposób filozofia starożytnej Grecji
39
00:02:34,600 --> 00:02:37,680
nagle znów stała się modna
i szokowała umysły.
40
00:02:37,760 --> 00:02:42,480
Życie większości ludzi było wtedy
ponure i szare, jak mego wujka Martina.
41
00:02:42,560 --> 00:02:47,240
Ich jedynym hobby była katorżnicza praca,
umieranie na dżumę lub tortury.
42
00:02:47,320 --> 00:02:50,440
Tylko to liczyło się dla nich w życiu.
43
00:02:51,480 --> 00:02:56,680
Zatem obcowanie ze starożytną
grecką filozofią nie było nudne jak teraz,
44
00:02:56,760 --> 00:03:01,400
ale poszerzało umysł
i zmieniło sposób postrzegania siebie.
45
00:03:01,480 --> 00:03:04,960
Podobnie miał mój kumpel Paul,
gdy zjadł ciastka z ketaminą
46
00:03:05,040 --> 00:03:09,120
i chciał porozumiewać się telepatycznie
ze zwierzętami w telewizji.
47
00:03:09,200 --> 00:03:12,920
Ale Paul dla własnego bezpieczeństwa
trafił do psychiatryka,
48
00:03:13,000 --> 00:03:16,680
a nasi przodkowie zdecydowali się
zmienić świat.
49
00:03:21,600 --> 00:03:22,960
To jest Florencja.
50
00:03:23,040 --> 00:03:26,760
Włosi nazywają ją Firenze,
by turyści jej nie znaleźli.
51
00:03:26,840 --> 00:03:30,520
Ale to zdecydowanie Florencja,
sprawdziłam dwa razy na mapie.
52
00:03:31,760 --> 00:03:35,040
Florencja może dziś wyglądać
jak bezsensowny bałagan,
53
00:03:35,120 --> 00:03:39,000
ale w XV wieku była epicentrum
bezprecedensowego zjawiska
54
00:03:39,080 --> 00:03:41,880
artystycznego i kulturowego.
55
00:03:41,960 --> 00:03:44,480
Czym był rene-sos?
56
00:03:44,560 --> 00:03:47,200
Czy to był jakiś XVI-wieczny ketchup?
57
00:03:47,280 --> 00:03:51,080
Renesans pochodzi
od francuskiego słowa renaissance.
58
00:03:51,160 --> 00:03:55,440
Naissance oznacza narodziny.
Był postrzegany jako ponowne narodziny.
59
00:03:55,520 --> 00:03:57,280
Więc to nie jest przyprawa.
60
00:03:57,840 --> 00:03:59,600
O ile wiem, to nie.
61
00:03:59,680 --> 00:04:02,320
Jakich używano wtedy sosów?
62
00:04:02,400 --> 00:04:04,640
Wchodzimy w historię gotowania.
63
00:04:04,720 --> 00:04:08,160
Nie za bardzo mam pojęcie
o historii sosów.
64
00:04:08,240 --> 00:04:10,080
Nie zajmuje się pan sosami?
65
00:04:10,160 --> 00:04:12,480
Nie jest to moje główne zajęcie.
66
00:04:14,480 --> 00:04:17,000
W takim razie musimy przemyśleć
ten wywiad.
67
00:04:18,120 --> 00:04:20,880
W epoce renesansu
Florencja wydała artystów,
68
00:04:20,960 --> 00:04:24,640
którzy po raz pierwszy w historii
byli na tyle kompetentni,
69
00:04:24,720 --> 00:04:26,880
by tworzyć obrazy warte obejrzenia.
70
00:04:26,959 --> 00:04:31,560
Jednym z bardziej kompetentnych malarzy
był Botticelli.
71
00:04:31,640 --> 00:04:33,360
Co to za obraz?
72
00:04:33,440 --> 00:04:36,960
To Narodziny Wenus Sandro Botticellego.
73
00:04:37,040 --> 00:04:40,320
To jeden z wielkich obrazów renesansu.
74
00:04:40,400 --> 00:04:44,160
Wiemy, czy narodziny Wenus
faktycznie tak wyglądały?
75
00:04:44,240 --> 00:04:49,280
Obraz przedstawia postać mityczną,
więc jest to swego rodzaju metafora.
76
00:04:49,360 --> 00:04:51,840
Jest to ideał bogini,
77
00:04:51,920 --> 00:04:55,480
która raczej zaczyna istnieć,
niż się rodzi.
78
00:04:55,560 --> 00:04:57,240
Jej szyja jest bardzo długa.
79
00:04:57,320 --> 00:05:01,080
Była po części żyrafą,
czy on nie umiał malować szyi?
80
00:05:04,400 --> 00:05:05,920
Wydłużenie szyi…
81
00:05:06,000 --> 00:05:10,160
miało podkreślać jej piękno.
82
00:05:10,240 --> 00:05:14,080
Zauważyłam tu błąd.
On dmucha, a jej włosy spadają na skórę.
83
00:05:14,160 --> 00:05:18,080
Drzewa po prawej w ogóle się nie ruszają.
Jakby nie było wiatru.
84
00:05:18,160 --> 00:05:22,880
Myślę, że tych ludzi przerobiono
w photoshopie. Nie są prawdziwi.
85
00:05:23,480 --> 00:05:27,920
Inni znani artyści tworzyli obrazy 3D,
czyli rzeźby.
86
00:05:28,000 --> 00:05:31,560
Najbardziej znanym przykładem
jest ten nagi mężczyzna,
87
00:05:31,640 --> 00:05:34,280
znany jako Rzeźba Dawida Michała Anioła.
88
00:05:34,920 --> 00:05:37,840
Jeśli uda wam się przeoczyć
jego marmurowe jaja,
89
00:05:37,920 --> 00:05:40,560
dostrzeżecie niesamowitą ilość szczegółów
90
00:05:40,640 --> 00:05:43,480
na całej reszcie rzeźby Michała Anioła.
91
00:05:43,560 --> 00:05:46,520
Oczy mają źrenice takie jak Furby.
92
00:05:46,600 --> 00:05:50,040
Mięśnie przedstawiono szczegółowo.
Spójrzcie na brzuch.
93
00:05:50,120 --> 00:05:52,280
Udowadnia, że siłownie to bzdura,
94
00:05:52,360 --> 00:05:55,200
bo wtedy ich nie było,
a on jest tak umięśniony.
95
00:05:55,280 --> 00:05:58,440
Na rękach widać naczynia krwionośne,
96
00:05:58,520 --> 00:06:01,080
które transportują krew rzeźby do palców.
97
00:06:01,160 --> 00:06:04,000
Mimo całej tej dbałości o szczegóły,
98
00:06:04,080 --> 00:06:07,680
szybkie spojrzenie na tylną część ujawnia,
że nie ma odbytu.
99
00:06:07,760 --> 00:06:09,880
To zaskakujące pominięcie.
100
00:06:09,960 --> 00:06:12,080
Może rzeźbiarz się zawstydził
101
00:06:12,160 --> 00:06:15,600
albo model musiał wyjść wcześniej,
albo nie miał odbytu.
102
00:06:15,680 --> 00:06:17,360
Nie wiemy tego.
103
00:06:19,120 --> 00:06:22,160
Niekwestionowanym mistrzem renesansu
104
00:06:22,240 --> 00:06:25,640
był człowiek znany jako Leonardo da Vinci.
105
00:06:27,560 --> 00:06:29,640
To jest Człowiek witruwiański.
106
00:06:29,720 --> 00:06:34,600
To rysunek wykonany przez Leonarda
około roku 1490.
107
00:06:34,680 --> 00:06:36,480
Czemu go narysował?
108
00:06:38,280 --> 00:06:39,680
Jaki jest jego sens?
109
00:06:39,760 --> 00:06:44,520
Leonardo chciał się dowiedzieć,
110
00:06:44,600 --> 00:06:49,920
jak naszkicować proporcje ludzkiego ciała.
111
00:06:50,000 --> 00:06:53,760
Pani też widzi jego przyrodzenie?
To nie jest mój wymysł?
112
00:06:54,800 --> 00:06:57,240
Czy ten rysunek ma wersję z majtkami?
113
00:06:57,320 --> 00:06:59,720
Nie, nie ma.
114
00:06:59,800 --> 00:07:03,280
Myślał, że to w porządku.
Ale to trochę wulgarne.
115
00:07:03,360 --> 00:07:05,040
Nieprawda.
116
00:07:05,120 --> 00:07:11,200
Tu jest pokazane piękno ludzkiego ciała.
117
00:07:11,280 --> 00:07:14,280
Proszę spojrzeć na penisa.
Raczej nie jest piękny.
118
00:07:16,880 --> 00:07:18,360
Proszę spojrzeć.
119
00:07:18,440 --> 00:07:22,200
Leonardo zapełniał zeszyt po zeszycie
rysunkami wynalazków
120
00:07:22,280 --> 00:07:24,680
wyprzedzających jego czasy o wiele lat.
121
00:07:24,760 --> 00:07:26,160
Co to jest?
122
00:07:26,720 --> 00:07:31,040
To maszyna latająca, coś jak helikopter.
123
00:07:31,120 --> 00:07:33,160
Nie wygląda przekonująco.
124
00:07:33,240 --> 00:07:38,240
Mój kumpel, Paul wymyślił bieżnię
dla węża swojej narzeczonej.
125
00:07:38,320 --> 00:07:41,680
Jego szkice były
dużo bardziej przekonujące.
126
00:07:41,760 --> 00:07:43,360
Był po grzybkach.
127
00:07:43,440 --> 00:07:46,600
Ale prototyp odciął głowę węża.
128
00:07:47,360 --> 00:07:48,640
Cóż…
129
00:07:48,720 --> 00:07:51,520
Najgorsze zakończenie imprezy urodzinowej.
130
00:07:52,920 --> 00:07:54,880
Jego wynalazki to jedno.
131
00:07:54,960 --> 00:07:58,360
Dziś Da Vinci jest najbardziej znany
ze swych obrazów.
132
00:07:58,440 --> 00:08:04,000
To Mona Lisa, prawdziwy obraz
w naszym świecie na tej ścianie.
133
00:08:04,080 --> 00:08:07,560
Enigmatyczny charakter
Mony Lisy przyciąga ludzi.
134
00:08:07,640 --> 00:08:11,680
To kobieta, więc ciężko powiedzieć,
co dzieje się w jej głowie.
135
00:08:11,760 --> 00:08:14,880
Samo spojrzenie na nią rodzi wiele pytań.
136
00:08:14,960 --> 00:08:17,680
Kim ona jest? Dlaczego się uśmiecha?
137
00:08:17,760 --> 00:08:22,440
Czy trzyma balon między kolanami?
Jeśli tak, jaki ma kolor?
138
00:08:22,520 --> 00:08:25,040
Czy ma chłopaka? Jak on ma na imię?
139
00:08:25,120 --> 00:08:28,320
Co on ma między kolanami
i jak możemy to sprawdzić?
140
00:08:28,400 --> 00:08:30,240
Po prostu nie możemy.
141
00:08:30,320 --> 00:08:33,600
Dlatego ludzie wracają co roku,
142
00:08:33,680 --> 00:08:35,880
by na nią popatrzeć i zastanowić się.
143
00:08:35,960 --> 00:08:37,640
Potem wracają do domu.
144
00:08:38,799 --> 00:08:41,720
Czytamy tu,
że prace Da Vinci dobrze wyglądają,
145
00:08:41,799 --> 00:08:45,679
ale też pokazują mistrzostwo
i są pionierskie.
146
00:08:45,760 --> 00:08:47,360
Przed renesansem
147
00:08:47,440 --> 00:08:51,520
obrazy innych ludzi były kopniętym 2D.
148
00:08:51,600 --> 00:08:54,440
Artyści nie umieli zachować dystansu.
149
00:08:54,520 --> 00:08:56,280
Trochę jak mój kumpel Paul,
150
00:08:56,360 --> 00:08:59,760
który zdzielił kelnera,
bo ten upuścił kawałek ciasta.
151
00:08:59,840 --> 00:09:05,080
Spójrzcie na ten XIV-wieczny obraz Jezusa
podczas jego proroczej herbatki.
152
00:09:05,160 --> 00:09:07,080
Wszystkie wymiary są błędne.
153
00:09:07,160 --> 00:09:12,400
Pokój jest ściśnięty,
jakby działo się to w kartonowym pudełku.
154
00:09:12,480 --> 00:09:14,720
Jezus jest dwa razy większy od innych.
155
00:09:14,800 --> 00:09:17,600
Wygląda to jak intymna kolacja
z uczniakami.
156
00:09:17,680 --> 00:09:19,200
Nie wygląda to dobrze.
157
00:09:19,280 --> 00:09:21,600
A to są miski czy muszle morskie?
158
00:09:21,680 --> 00:09:25,440
To po prostu tandetne rzemiosło.
Absolutnie haniebne.
159
00:09:25,520 --> 00:09:27,280
Nie powinno być w muzeum.
160
00:09:27,360 --> 00:09:31,080
Ale ten sam obrazu autorstwa Da Vinci
to inna historia.
161
00:09:31,160 --> 00:09:34,080
Naprawdę umiał malować
przedmioty w perspektywie.
162
00:09:34,160 --> 00:09:37,760
Spójrzcie na kąty ścian
w Ostatniej wieczerzy i na stół.
163
00:09:37,840 --> 00:09:42,240
Niemal czujesz, jakbyś mógł wślizgnąć się
do środka i sam zdradzić Jezusa.
164
00:09:42,320 --> 00:09:46,400
Perspektywa była ogromnym
krokiem naprzód dla ludzkiej sztuki,
165
00:09:46,480 --> 00:09:50,120
na równi z wydaniem gry
Crash Bandicoot wieki później.
166
00:09:50,200 --> 00:09:54,480
Renesans był niezaprzeczalnie
bardzo ważny dla cywilizacji.
167
00:09:54,560 --> 00:09:58,680
Jego znaczenie muszą ocenić eksperci.
168
00:09:58,760 --> 00:10:01,600
Co było bardziej znaczące kulturowo:
169
00:10:01,680 --> 00:10:06,080
renesans czy „Single Ladies” Beyoncé?
170
00:10:07,320 --> 00:10:11,200
I jedno, i drugie ma swój okres,
ma swój czas.
171
00:10:12,640 --> 00:10:14,440
Bardzo lubię Beyoncé,
172
00:10:14,520 --> 00:10:18,480
ale renesans próbował zreformować kulturę
jako całość.
173
00:10:18,560 --> 00:10:21,800
Cokolwiek robi Beyoncé,
raczej nie ma takich ambicji.
174
00:10:21,880 --> 00:10:26,880
Więc dorobek kilku białych mężczyzn hetero
dyskredytuje Beyoncé?
175
00:10:26,960 --> 00:10:29,080
To właśnie powiedział pan do kamery?
176
00:10:31,680 --> 00:10:34,920
Może i renesans poszerzał umysły,
177
00:10:35,000 --> 00:10:38,520
ale bez programów edukacyjnych
takich jak ten,
178
00:10:38,600 --> 00:10:42,920
ludzie nadal byli w dużej mierze
nieświadomi planety, na której żyli.
179
00:10:43,000 --> 00:10:46,680
Średniowieczny wieśniak nie miał pojęcia
o istnieniu Ameryki.
180
00:10:46,760 --> 00:10:48,400
Nic nie wiedział o plagach.
181
00:10:49,720 --> 00:10:52,840
To dlatego,
że dla niego mapa świata wyglądała tak.
182
00:10:52,920 --> 00:10:56,360
Zniekształcona masa krajów,
które do tej pory odkryto,
183
00:10:56,440 --> 00:10:59,720
wszystkie zgniecione razem, bez Ameryki.
184
00:11:01,080 --> 00:11:03,400
Jeden człowiek zmienił to wszystko:
185
00:11:03,480 --> 00:11:06,240
włoski żeglarz i detektyw,
Krzysztof Colombo.
186
00:11:06,320 --> 00:11:09,160
Kolumb myślał,
że jeśli wypłynie poza mapę,
187
00:11:09,240 --> 00:11:11,760
pojawi się po drugiej stronie jak Pac-Man.
188
00:11:11,840 --> 00:11:15,760
Byłby to skrót do Indii,
a on pozbyłby się koszmarów.
189
00:11:15,840 --> 00:11:17,520
To było ogromne ryzyko.
190
00:11:17,600 --> 00:11:20,360
Jeśli Kolumb miałby rację,
zostałby milionerem.
191
00:11:20,440 --> 00:11:24,600
Gdyby się mylił, stałby się pośmiewiskiem.
Martwym.
192
00:11:24,680 --> 00:11:27,800
Nie przejmował się tym, dlatego wypłynął.
193
00:11:27,880 --> 00:11:30,000
Kolumb nie znalazł Indii,
194
00:11:30,080 --> 00:11:32,960
ale jego statek natknął się na Nowy Świat:
195
00:11:33,040 --> 00:11:36,120
planeta Ziemia,
część druga znana jako Ameryka.
196
00:11:36,200 --> 00:11:39,560
Wkrótce inni podążyli w jego ślady.
197
00:11:41,360 --> 00:11:42,760
To widok na Plymouth.
198
00:11:42,840 --> 00:11:47,240
W 1620 r. zgromadziła się tu grupa
pielgrzymów pragnących lepszego życia.
199
00:11:47,320 --> 00:11:50,920
Nie ma w tym nic dziwnego, bo to Plymouth.
200
00:11:51,000 --> 00:11:55,840
Pielgrzymi wskoczyli do swego skutera,
statku kosmicznego Mayflower,
201
00:11:56,560 --> 00:12:00,440
i dzielnie przepłynęli
ten rysunek Oceanu Atlantyckiego,
202
00:12:00,520 --> 00:12:03,720
aby dotrzeć na drugą stronę,
też do Plymouth.
203
00:12:03,800 --> 00:12:06,120
Na pewno byli zdruzgotani.
204
00:12:06,200 --> 00:12:10,200
Na szczęście to Plymouth okazało się inne
od tego, które opuścili.
205
00:12:10,280 --> 00:12:14,240
Początkowo życie w Nowym Świecie
było trudne dla kolonistów.
206
00:12:14,320 --> 00:12:18,560
Ale rdzenni Amerykanie nauczyli ich
uprawiać kukurydzę i łowić ryby.
207
00:12:18,640 --> 00:12:22,000
W zamian za to
koloniści zapoznali rdzennych Amerykanów
208
00:12:22,080 --> 00:12:23,560
z ospą.
209
00:12:23,640 --> 00:12:27,520
Osadnicy nie zapomnieli,
co zrobili dla nich rdzenni Amerykanie,
210
00:12:27,600 --> 00:12:31,160
ale zignorowali to,
gdy po latach dokonali masakry.
211
00:12:31,240 --> 00:12:34,320
Podczas gdy Nowy Świat
przechodził ogromne zmiany,
212
00:12:34,400 --> 00:12:38,760
w Starym Świecie szykował się
kontrowersyjny przełom.
213
00:12:38,840 --> 00:12:42,280
Jest początek XVII wieku
i ten głupio ubrany naukowiec
214
00:12:42,360 --> 00:12:45,840
na zawsze zmieni sposób,
w jaki ludzkość postrzega siebie.
215
00:12:45,920 --> 00:12:47,240
Nazywa się Galileusz;
216
00:12:47,320 --> 00:12:50,640
jedna z nielicznych,
sławnych postaci w historii,
217
00:12:50,720 --> 00:12:52,560
znanych pod jednym imieniem.
218
00:12:52,640 --> 00:12:55,920
Podobnie jak Churchill,
Pepsi czy Garfield.
219
00:12:56,000 --> 00:13:00,560
Imię i nazwisko Galileusza to
Galileo Figaro Magnifico, prawda?
220
00:13:00,640 --> 00:13:04,000
Nie jestem pewien, nie wiem.
221
00:13:04,080 --> 00:13:06,720
Tak przynajmniej mówi
„Dominican Rhapsody”.
222
00:13:06,800 --> 00:13:08,480
Może „Bohemian Rhapsody”?
223
00:13:08,560 --> 00:13:10,360
Więc jak miał na imię?
224
00:13:10,440 --> 00:13:13,840
Z tego, co wiem, to Galileo Galilei.
225
00:13:13,920 --> 00:13:16,320
- Galileo Galilei?
- Tak.
226
00:13:16,400 --> 00:13:19,800
To tak, jakbym ja się nazywała
Philomena Philomenie.
227
00:13:20,880 --> 00:13:22,520
W sumie podoba mi się to.
228
00:13:22,600 --> 00:13:25,080
Galileusz wynalazł tak potężny teleskop,
229
00:13:25,160 --> 00:13:28,440
że mógł obserwować ludzi
przebierających się na Słońcu.
230
00:13:28,520 --> 00:13:31,600
Cholera jasna.
Wszystko wydaje się olbrzymie.
231
00:13:31,680 --> 00:13:33,760
Patrzeliście już? To niesamowite!
232
00:13:35,120 --> 00:13:36,320
Jak pan to zrobił?
233
00:13:36,400 --> 00:13:39,000
Jest pan Galileuszem czy aktorem?
234
00:13:40,800 --> 00:13:42,160
Czy on miał dużo pracy?
235
00:13:42,920 --> 00:13:46,080
Astronomiczna inteligencja Galileusza
doprowadziła go
236
00:13:46,160 --> 00:13:49,360
do tak szokującego odkrycia,
że papież chylił czoła.
237
00:13:50,200 --> 00:13:53,280
Według Starego Testamentu
Słońce krąży wokół Ziemi,
238
00:13:53,360 --> 00:13:54,960
a nie odwrotnie.
239
00:13:55,040 --> 00:13:59,960
Jeśli chodzi o Kościół,
Galileusz nazywał Biblię kłamstwem.
240
00:14:00,040 --> 00:14:01,800
Nie zareagowali przesadnie,
241
00:14:01,880 --> 00:14:04,720
ale po chrześcijańsku
oskarżyli go o herezję
242
00:14:04,800 --> 00:14:08,160
i uznali go winnym
w skorumpowanym pokazowym procesie.
243
00:14:08,240 --> 00:14:12,320
Galileusza skazano na dożywotni
areszt domowy na planecie,
244
00:14:12,400 --> 00:14:14,520
wokół której wiruje Słońce.
245
00:14:14,600 --> 00:14:17,800
Kościół uważał,
że Słońce krąży wokół Ziemi,
246
00:14:17,880 --> 00:14:20,040
ale Galileusz uważał odwrotnie.
247
00:14:20,120 --> 00:14:22,240
Po czyjej stronie jesteśmy?
248
00:14:22,320 --> 00:14:24,400
Zdecydowanie po stronie Galileusza,
249
00:14:25,400 --> 00:14:27,400
podobnie jak dzisiejszy Kościół.
250
00:14:27,480 --> 00:14:31,240
Może oboje mieli rację,
i Słońce, i Ziemia krążą wokół siebie?
251
00:14:31,320 --> 00:14:34,800
Każdy byłby szczęśliwy.
Możemy się z tym zgodzić?
252
00:14:34,880 --> 00:14:38,280
Gdyby tylko wynalazł
jakiś silnik nieśmiertelności
253
00:14:38,360 --> 00:14:40,440
zamiast bezsensownego teleskopu,
254
00:14:40,520 --> 00:14:43,800
żyłby dalej i widziałby,
jak przyjęto jego pomysły.
255
00:14:43,880 --> 00:14:46,640
Niestety nie był taki sprytny.
256
00:14:47,760 --> 00:14:51,000
Podobnie jak nauka,
rozwijał się też świat filozofii,
257
00:14:51,080 --> 00:14:54,440
dzięki wielkim myślicielom,
takim jak ten człowiek.
258
00:14:54,520 --> 00:14:57,240
Kim był Jim Kartezjusz?
259
00:14:57,880 --> 00:15:02,800
Nie wiem, kim był Jim Kartezjusz,
260
00:15:02,880 --> 00:15:06,680
ale wiem, że René Kartezjusz jest uważany
261
00:15:06,760 --> 00:15:08,880
za ojca filozofii nowożytnej.
262
00:15:08,960 --> 00:15:12,760
Co miał na myśli, mówiąc:
„Myślę, więc jestem”?
263
00:15:14,000 --> 00:15:16,360
Kartezjusz miał na myśli,
264
00:15:17,320 --> 00:15:19,800
że samoświadomość,
265
00:15:19,880 --> 00:15:22,280
samowiedza
266
00:15:22,360 --> 00:15:26,720
to cechy definiujące tożsamość człowieka.
267
00:15:26,800 --> 00:15:31,560
Chwila, jeśli myślę, więc jestem,
to co z innymi ludźmi?
268
00:15:31,640 --> 00:15:34,000
W jaki sposób oni myślą, więc jestem?
269
00:15:34,080 --> 00:15:37,160
Jak mogę powiedzieć,
czy oni myślą, więc jestem?
270
00:15:37,240 --> 00:15:41,160
Czy po prostu myślę,
że oni myślą, więc jestem,
271
00:15:41,240 --> 00:15:44,720
ale oni nie są realni,
i ja tylko myślę, że oni jestem.
272
00:15:44,800 --> 00:15:48,240
Czy uważa pan,
że jeśli pan myśli, to jest?
273
00:15:48,320 --> 00:15:50,280
Nie chciałbym powiedzieć,
274
00:15:50,360 --> 00:15:55,200
że moje istnienie zależy od mego myślenia.
275
00:15:55,280 --> 00:15:59,320
Nie tak twierdził Kartezjusz.
276
00:15:59,400 --> 00:16:02,120
Możliwe jest myśleć,
że jest się kimś innym?
277
00:16:02,200 --> 00:16:07,400
Na przykład gdy będę intensywnie myśleć,
że jestem Eddym Murphym,
278
00:16:08,120 --> 00:16:10,560
czy ostatecznie stanę się nim?
279
00:16:10,640 --> 00:16:14,320
Gdybym stała się nim, on stałby się mną
280
00:16:14,400 --> 00:16:16,560
czy po prostu by zniknął?
281
00:16:17,120 --> 00:16:19,560
Czy Kartezjusz poruszał takie kwestie?
282
00:16:20,880 --> 00:16:26,240
Nie. O ile mi wiadomo,
Kartezjusz nie poruszał tego tematu.
283
00:16:26,320 --> 00:16:28,280
Dlaczego nie?
284
00:16:28,360 --> 00:16:32,600
Kartezjusz zainspirował
ruch intelektualny znany jako oświecenie,
285
00:16:32,680 --> 00:16:35,800
kiedy to metroseksualni elitaryści
publikowali eseje
286
00:16:35,880 --> 00:16:40,240
poszerzające horyzonty ludzkości
w sposób niezrównany aż do roku 1989,
287
00:16:40,320 --> 00:16:44,360
gdy ukazał się belgijski hymn techno
"Pump Up the Jam".
288
00:17:00,960 --> 00:17:04,000
Teledysk opiera się
na tekście Williama Goldmana,
289
00:17:04,080 --> 00:17:07,800
który otrzymał Oscara za scenariusz
Wszyscy ludzie prezydenta.
290
00:17:07,880 --> 00:17:11,079
Technotronic to połączenie
wyrazu "techno",
291
00:17:11,160 --> 00:17:14,960
oznaczającego rodzaj muzyki,
i "tronic" oznaczającego "tronic".
292
00:17:15,040 --> 00:17:21,160
Utwór wydany po raz pierwszy
na 30-cm płycie winylowej z koniem.
293
00:17:22,520 --> 00:17:26,440
Dnia 28 grudnia 1879 r. o godz. 19.16
runął most kolejowy nad Tay
294
00:17:26,520 --> 00:17:29,960
wraz z pociągiem.
Straciło wtedy życie 60 pasażerów.
295
00:17:30,040 --> 00:17:32,200
Człowiek uwięziony w tym obrazie
296
00:17:32,280 --> 00:17:35,560
to filozof oświecenia,
Jean-Jacques Rousseau.
297
00:17:35,640 --> 00:17:39,600
Ma tak francuskie imię,
że mógłby nazywać się Pierre Bagietka,
298
00:17:39,680 --> 00:17:41,840
ale nie mogę tak na niego mówić.
299
00:17:43,120 --> 00:17:48,080
Rousseau napisał:
„Człowiek jest wolny, ale w kajdanach".
300
00:17:48,160 --> 00:17:52,680
Marzył o nowym społeczeństwie,
w którym ludzie będą panami własnego losu.
301
00:17:52,760 --> 00:17:56,800
To samo marzenie ciągnęło kolonistów
do Nowego Świata…
302
00:17:56,880 --> 00:17:58,320
tłumnie i w łodziach.
303
00:17:59,320 --> 00:18:03,360
W Ameryce chcieli prowadzić życie pełne
uczciwej i ciężkiej pracy.
304
00:18:03,440 --> 00:18:06,960
Wielu kolonistów szybko odkryło,
że nie dadzą rady,
305
00:18:07,040 --> 00:18:10,640
dlatego kradli ludzi z Afryki,
by robili to za nich.
306
00:18:10,720 --> 00:18:14,520
Można pomyśleć, że dokładnie
o takich ludziach mówił Rousseau,
307
00:18:14,600 --> 00:18:17,600
gdy napisał,
że ludzkość musi zrzucić kajdany.
308
00:18:17,680 --> 00:18:18,880
Ale tak nie było.
309
00:18:18,960 --> 00:18:21,840
Jak wielu humanistów,
znalazł sprytną lukę.
310
00:18:21,920 --> 00:18:25,880
Nie traktował niewolników jak ludzi,
dlatego nie obchodziło go to.
311
00:18:25,960 --> 00:18:28,320
Na szczęście mniej więcej w tym czasie
312
00:18:28,400 --> 00:18:31,320
kolonie zaczęły interesować się wolnością.
313
00:18:32,360 --> 00:18:36,480
Na nieszczęście nie interesowała ich
wolność niewolników,
314
00:18:36,560 --> 00:18:37,960
ale ich własna.
315
00:18:38,040 --> 00:18:42,680
Brytyjskimi koloniami rządził
król i rysownik, Jerzy III.
316
00:18:43,200 --> 00:18:48,400
Ale stosunki między Starą Anglią
a Nowym Światem stawały się oziębłe.
317
00:18:48,480 --> 00:18:53,600
Co zapoczątkowało napięcie
między Brytyjczykami i Amerykanami?
318
00:18:53,680 --> 00:18:56,880
Może to, że wy mówicie „ciasteczka”,
a my „herbatniki”,
319
00:18:56,960 --> 00:18:59,400
chodnik też nazywacie inaczej?
320
00:18:59,480 --> 00:19:03,680
Bo w związku takie małe rzeczy
zaczynają drażnić po pewnym czasie.
321
00:19:03,760 --> 00:19:05,760
Sytuacja była o wiele gorsza.
322
00:19:05,840 --> 00:19:10,160
Wielka Brytania opodatkowała kolonie,
a to się wcześniej nie zdarzyło.
323
00:19:10,240 --> 00:19:12,960
Ogólnie mówiąc, poszło o pieniądze.
324
00:19:13,040 --> 00:19:16,880
To tak jak między mną,
a moim byłym, Seanem.
325
00:19:17,560 --> 00:19:21,120
Gdy zamawialiśmy jedzenie na wynos,
326
00:19:22,000 --> 00:19:26,160
zawsze nalegał, byśmy płacili po połowie,
327
00:19:26,240 --> 00:19:31,200
a mimo to zamawiał potrawy,
których nienawidzę, jak onion bhaji.
328
00:19:31,280 --> 00:19:33,160
Śmierdziało mu od tego z gęby.
329
00:19:34,400 --> 00:19:36,680
Ale musiałam zapłacić połowę.
330
00:19:36,760 --> 00:19:40,200
Dla mnie to nie fair. A dla pani?
331
00:19:41,120 --> 00:19:42,360
Absolutnie nie.
332
00:19:42,440 --> 00:19:45,240
I robił to profesor, Sean.
333
00:19:47,000 --> 00:19:49,320
Wreszcie w Bostonie w roku 1773
334
00:19:49,400 --> 00:19:52,680
grupa kolonistów stwierdziła,
że miarka się przebrała.
335
00:19:52,760 --> 00:19:56,880
Gdy bostończycy
zdenerwowali się na Brytyjczyków,
336
00:19:56,960 --> 00:20:00,600
czemu zorganizowali prymitywną herbatkę,
337
00:20:00,680 --> 00:20:04,600
zamiast należycie walczyć,
jak przystało na Brytyjczyków?
338
00:20:04,680 --> 00:20:09,040
Czemu Amerykanie zawsze przejawiali
tchórzliwe skłonności,
339
00:20:09,120 --> 00:20:10,320
nawet obecnie?
340
00:20:11,000 --> 00:20:14,000
Myślę, że jedyne tchórzostwo
przejawiło się w tym,
341
00:20:14,080 --> 00:20:17,400
że przebrali się za Indian
342
00:20:17,480 --> 00:20:19,680
i nikt nie wiedział, kim są.
343
00:20:19,760 --> 00:20:22,840
Poszłaby pani na ochotnika do więzienia,
344
00:20:22,920 --> 00:20:25,040
gdy nie było takiej potrzeby?
345
00:20:26,480 --> 00:20:29,200
Myślę, że to zależałoby od udogodnień.
346
00:20:29,880 --> 00:20:32,800
Brak szacunku dla naszej herbaty to jedno,
347
00:20:32,880 --> 00:20:36,360
ale nadchodziło jeszcze gorsze uderzenie
w splot słoneczny.
348
00:20:36,440 --> 00:20:40,400
W 1776 roku przywódcy 13 kolonii
zdecydowali,
349
00:20:40,480 --> 00:20:44,640
że nie chcą już nazywać się Brytyjczykami,
ale Amerykanami.
350
00:20:44,720 --> 00:20:48,680
Ci heteroseksualni biali mężczyźni,
znani jako Ojcowie Założyciele,
351
00:20:48,760 --> 00:20:52,160
napisali najsłynniejszy tekst w historii
o rozstaniu,
352
00:20:52,240 --> 00:20:54,280
Deklarację Niepodległości.
353
00:20:54,360 --> 00:20:57,800
Wszyscy ci mężczyźni stali się
idolami Amerykanów.
354
00:20:57,880 --> 00:21:00,200
Dla pozostałych nimi nie byli.
355
00:21:00,280 --> 00:21:04,200
Doprowadziło to do wojny
między Amerykanami i Brytyjczykami.
356
00:21:04,280 --> 00:21:06,280
Nie znano wtedy kamuflażu,
357
00:21:06,360 --> 00:21:10,000
dlatego brytyjscy żołnierze
nosili jasnoczerwone płaszcze.
358
00:21:10,080 --> 00:21:14,080
W konsekwencji ginęli tysiącami,
ale wyglądali niesamowicie.
359
00:21:14,800 --> 00:21:18,560
Ten obraz przedstawia
jedno z najważniejszych wydarzeń wojny:
360
00:21:18,640 --> 00:21:21,560
Waszyngton przeprawia się
przez rzekę Delaware.
361
00:21:21,640 --> 00:21:24,920
Tak jak widać, Waszyngton całą drogę stał,
362
00:21:25,000 --> 00:21:26,760
bo nie zarezerwował miejsca.
363
00:21:26,840 --> 00:21:29,880
Nie wpadł do wody,
ale nie pomagał też wiosłować,
364
00:21:29,960 --> 00:21:31,960
co musiało być denerwujące.
365
00:21:32,040 --> 00:21:36,440
Ostatecznie Waszyngton wygrał
i został pierwszym prezydentem Ameryki.
366
00:21:36,520 --> 00:21:39,120
Najbardziej szanowane stanowisko
na świecie
367
00:21:39,200 --> 00:21:41,040
do 2016 roku.
368
00:21:41,680 --> 00:21:45,240
Waszyngton i tatusiowie założyciele
napisali konstytucję;
369
00:21:45,320 --> 00:21:47,720
instrukcję obsługi swojego nowego kraju,
370
00:21:47,800 --> 00:21:51,560
zawierającą najbardziej wpływowe
koncepcje polityczne w historii.
371
00:21:51,640 --> 00:21:55,880
Czytałam gdzieś,
że Ameryka to nie tylko kraj, ale idea.
372
00:21:56,520 --> 00:21:59,160
Ale to jest tylko kraj, prawda?
373
00:21:59,240 --> 00:22:01,600
Powstał pod wpływem idei,
374
00:22:01,680 --> 00:22:05,480
więc zawsze był organizowany wokół idei,
375
00:22:05,560 --> 00:22:08,000
że jest to kraj wolności dla wszystkich.
376
00:22:08,080 --> 00:22:10,440
Ale ideą jest zjedzenie kanapki.
377
00:22:10,520 --> 00:22:13,040
Albo pomalowanie roweru na niebiesko.
378
00:22:13,120 --> 00:22:15,920
Zrobić tak… To jest idea.
379
00:22:16,000 --> 00:22:18,440
Ameryka to po prostu miejsce.
380
00:22:18,960 --> 00:22:22,240
Rewolucja amerykańska
wstrząsnęła całym światem,
381
00:22:22,320 --> 00:22:24,000
chyba nawet planetą.
382
00:22:24,080 --> 00:22:26,360
Szczególnie mocno uderzyła we Francję,
383
00:22:26,440 --> 00:22:30,560
gdzie zwykły człowiek, czyli homme,
musiał grzebać w błocie,
384
00:22:30,640 --> 00:22:34,760
a bogaci stali się tak wytworni,
że nosili falbanki.
385
00:22:34,840 --> 00:22:38,680
Wkrótce przeciętny Janek miał dość władcy,
króla Ludwika XVI,
386
00:22:38,760 --> 00:22:43,440
i jego identycznych żon, Marii i Antoniny,
którzy cieszyli się wystawnym życiem,
387
00:22:43,520 --> 00:22:46,240
a biedni musieli przetrwać
o chlebie i wodzie.
388
00:22:47,160 --> 00:22:52,000
W końcu w 1789 roku
wybuchła rewolucja topless.
389
00:22:52,920 --> 00:22:55,440
Biedni obalili króla i wynaleźli maszynę,
390
00:22:55,520 --> 00:22:58,680
która na zawsze uwolniła świat
od rodziny królewskiej.
391
00:23:00,080 --> 00:23:04,400
Gilotyna miała być
najbardziej humanitarnym sposobem
392
00:23:04,480 --> 00:23:07,800
pozbawienia kogoś głowy
przed drwiącym tłumem.
393
00:23:07,880 --> 00:23:12,840
Po prostu wsadzałeś arystokratę
głową do przodu do tej dziury.
394
00:23:12,920 --> 00:23:16,800
Potem ostre jak brzytwa ostrze opadało
i odcinało głowę,
395
00:23:16,880 --> 00:23:19,920
oddzielając ją od karku i ciała.
396
00:23:20,000 --> 00:23:23,000
W tym momencie pewnie myślał, że uciekł.
397
00:23:23,080 --> 00:23:26,360
Ale jakiekolwiek poczucie zwycięstwa
było krótkotrwałe,
398
00:23:26,440 --> 00:23:31,160
bo chwilę później lądował twarzą
w tym okropnie szorstkim wiklinowym koszu.
399
00:23:32,840 --> 00:23:35,720
Widzimy, że nie ma tu żadnej wyściółki,
400
00:23:35,800 --> 00:23:38,360
więc upadek powodował rozległe siniaki,
401
00:23:38,440 --> 00:23:40,120
a może nawet wstrząs mózgu.
402
00:23:40,200 --> 00:23:41,520
Mogło być gorzej.
403
00:23:41,600 --> 00:23:46,160
Mógł wysunąć głowę z powozu
i przejechać bardzo blisko budynku.
404
00:23:46,240 --> 00:23:49,920
Mimo to widok gilotyny
miał ogromny wpływ na każdego.
405
00:23:50,000 --> 00:23:52,200
A szczególnie na króla Ludwika.
406
00:23:52,280 --> 00:23:56,000
Bez głowy już nigdy
nie mógłby się rozmnażać ani nosić korony,
407
00:23:56,080 --> 00:23:59,760
na pewno nie znalazłby zatrudnienia
w żadnym zawodzie.
408
00:23:59,840 --> 00:24:04,720
Może dlatego zdecydował się
całkowicie wycofać z życia publicznego.
409
00:24:04,800 --> 00:24:08,760
Rewolucja francuska nie była
pierwszym powstaniem mas
410
00:24:08,840 --> 00:24:11,240
przeciw elitom i pewnie nie ostatnim.
411
00:24:11,320 --> 00:24:15,240
Wiele rewolucji polega na tym,
że biedni ludzie obalają bogatych.
412
00:24:15,320 --> 00:24:18,400
Czy uważa pani,
że miliarderzy tacy jak Elon Musk
413
00:24:18,480 --> 00:24:20,280
powinni się bać gilotyny?
414
00:24:21,080 --> 00:24:23,800
Myślę, że przez rewolucję francuską
415
00:24:23,880 --> 00:24:26,560
z pewnością wielu potężnych ludzi
416
00:24:26,640 --> 00:24:29,320
bardzo martwiło się o swoje życie.
417
00:24:29,400 --> 00:24:31,840
Elon Musk pewnie mógłby wynaleźć maszynę,
418
00:24:31,920 --> 00:24:35,480
która elektronicznie odetnie mu głowę
przed przybyciem tłumu.
419
00:24:35,560 --> 00:24:39,200
- Wie pani dużo więcej niż ja.
- Tylko zgaduję.
420
00:24:40,160 --> 00:24:44,920
Wkrótce Francja zdecydowała, że potrzebuje
kogoś silnego, kto przejmie kontrolę.
421
00:24:45,000 --> 00:24:47,000
Dostali cesarza Napoleona.
422
00:24:47,080 --> 00:24:51,120
Brak pokrewieństwa z pingwinem cesarskim,
o ile można to ustalić.
423
00:24:51,200 --> 00:24:54,200
Napoleon stoczył mnóstwo wojen
na lądzie i morzu,
424
00:24:54,280 --> 00:24:56,520
które do dziś pozostają zbyt drogie,
425
00:24:56,600 --> 00:24:59,840
by właściwie je odtworzyć
w historycznych dokumentach.
426
00:25:01,960 --> 00:25:05,160
Nałożenie efektów dźwiękowych
na taki obraz bitwy
427
00:25:05,240 --> 00:25:08,240
daje pewne wyobrażenie o tym,
jak mogła wyglądać,
428
00:25:08,320 --> 00:25:10,840
ale nadal brakowało kluczowego składnika.
429
00:25:10,920 --> 00:25:14,080
Jedynie ścieżka dźwiękowa
z muzyką klasyczną
430
00:25:14,160 --> 00:25:16,680
może ożywić wojny napoleońskie.
431
00:25:23,800 --> 00:25:26,040
Widzicie? Dużo lepiej.
432
00:25:26,800 --> 00:25:30,960
Na szczęście muzykę klasyczną doskonalił
w innym miejscu w Europie
433
00:25:31,040 --> 00:25:33,320
kompozytor o nazwisku Beethoven.
434
00:25:34,880 --> 00:25:39,920
Czy Beethoven miał prawdziwego konia
ukrytego w twarzy?
435
00:25:40,560 --> 00:25:42,680
Przepraszam, źle to wyraziłam.
436
00:25:42,760 --> 00:25:45,720
Czy Beethoven znał się na muzyce?
437
00:25:47,120 --> 00:25:52,480
Jasne. Uważa się go za najlepszego
kompozytora zachodniej muzyki klasycznej.
438
00:25:52,560 --> 00:25:54,800
Beethoven napisał taką piosenkę…
439
00:25:59,120 --> 00:26:00,800
Co oznaczają jej słowa?
440
00:26:01,800 --> 00:26:04,800
To naprawdę silny motyw orkiestrowy.
441
00:26:04,880 --> 00:26:07,320
Tam w kółko powtarza się słowo "dumb".
442
00:26:07,400 --> 00:26:11,040
Czy to żart z publiczności,
czy może coś znaczy po niemiecku?
443
00:26:11,120 --> 00:26:16,320
W muzyce symfonicznej Beethovena
występują tylko instrumenty.
444
00:26:16,400 --> 00:26:21,120
Te utwory nie mają tekstu.
445
00:26:21,200 --> 00:26:25,120
Skąd mamy wiedzieć, o czym są,
skoro nie mają tekstu?
446
00:26:25,200 --> 00:26:26,560
To dosłownie bez sensu!
447
00:26:27,400 --> 00:26:30,440
Mimo wielkiego sukcesu
jego bezsensownych melodii,
448
00:26:30,520 --> 00:26:34,280
Beethoven w swojej karierze
napotkał ogromne osobiste wyzwania.
449
00:26:34,800 --> 00:26:39,160
Czy to prawda, że w ostatnich latach życia
Beethovena opuścił duch?
450
00:26:40,440 --> 00:26:43,160
Większość życia szwankował mu słuch.
451
00:26:43,240 --> 00:26:44,280
Nie, duch.
452
00:26:44,360 --> 00:26:45,880
- Duch?
- Tak.
453
00:26:47,040 --> 00:26:48,200
Nie.
454
00:26:48,280 --> 00:26:50,680
Producent napisał to w notatkach.
455
00:26:50,760 --> 00:26:54,240
Na pewno. Muszę to sprawdzić.
456
00:26:56,040 --> 00:27:00,280
„W ostatnich latach życia
Beethovena zupełnie opuścił duch”.
457
00:27:00,840 --> 00:27:04,160
Szwankował mu słuch. S-Ł-U-C-H.
458
00:27:04,240 --> 00:27:06,360
Na pewno szwankował mu po śmierci.
459
00:27:06,440 --> 00:27:11,000
Ale czy za życia też?
460
00:27:11,080 --> 00:27:13,920
Tak, całkowicie szwankował mu słuch.
461
00:27:14,000 --> 00:27:16,920
Ale nie duch?
Za życia nie opuścił go duch?
462
00:27:17,000 --> 00:27:18,720
Nie.
463
00:27:18,800 --> 00:27:21,800
Zatem jak pisał muzykę,
skoro opuścił go duch?
464
00:27:22,520 --> 00:27:25,680
Beethoven odszedł 26 marca 1827 roku.
465
00:27:25,760 --> 00:27:30,760
Uważano, że jego geniusz
został zapomniany.
466
00:27:30,840 --> 00:27:32,760
Aż do teraz.
467
00:27:32,840 --> 00:27:35,960
Specjaliści z Doliny Krzemowej
odtworzyli jego umysł
468
00:27:36,040 --> 00:27:40,160
i zainstalowali go w tym inteligentnym
głośniku Be-Toven Smart Home+.
469
00:27:40,240 --> 00:27:42,120
Zobaczmy, czy działa.
470
00:27:42,200 --> 00:27:44,840
Be-Toven, skomponuj nową symfonię!
471
00:27:45,400 --> 00:27:46,960
Was war das?
472
00:27:47,040 --> 00:27:49,120
Skomponuj nową symfonię!
473
00:27:49,200 --> 00:27:50,560
Gdzie jestem?
474
00:27:50,640 --> 00:27:52,920
Co? Po prostu skomponuj.
475
00:27:53,000 --> 00:27:54,760
Mein Gott, ale tu ciemno.
476
00:27:54,840 --> 00:27:57,600
Czemu mówię po angielsku?
Nie widzę swoich nóg.
477
00:27:57,680 --> 00:28:01,560
- Odtwórz moją playlistę z piątku.
- Odtwarzam playlistę z piątku.
478
00:28:03,160 --> 00:28:05,080
Czemu to robię?
479
00:28:05,160 --> 00:28:07,520
Mein Gott im Himmel, zabij mnie.
480
00:28:12,320 --> 00:28:15,800
Jak widzieliśmy,
w ciągu zaledwie kilkuset lat
481
00:28:15,880 --> 00:28:17,760
ludzkość przeszła serię
482
00:28:17,840 --> 00:28:20,800
potężnych kulturowych
i politycznych rewolucji.
483
00:28:20,880 --> 00:28:24,160
W kolejnym odcinku przedstawię
jeszcze większą rewolucję:
484
00:28:24,240 --> 00:28:28,680
rewolucję przemysłową,
wykutą w stali, parze, pocie,
485
00:28:28,760 --> 00:28:32,200
samolotach, pociągach,
samochodach i znów samolotach.
486
00:28:32,280 --> 00:28:34,920
Ludzie przez lata próbowali
zbudować samolot.
487
00:28:35,560 --> 00:28:38,320
Czemu tak bardzo chcieliśmy pokonać niebo?
488
00:28:38,400 --> 00:28:41,600
Tam w górze nic nie ma,
nie ma nawet na czym usiąść.
489
00:29:01,680 --> 00:29:06,680
Napisy: Sylwia Sadowska