‎Đây là hành tinh của chúng ta.
‎Trái Đất.
‎Là hành tinh mà hiện giờ tôi đang đứng.
‎Trừ khi bạn đang xem ‎trên một chuyến bay dài
‎hay đang rơi từ một tòa nhà,
‎nhiều khả năng bạn cũng trên mặt đất.
‎Đây là câu chuyện phi thường về cách ‎mà loài người biến đổi thế giới
‎từ tự nhiên vô vị bao la thế này,
‎đến vô vàn những thứ hiện đại,
‎và cách thực hiện không gì khác ‎ngoài đôi bàn tay
‎và trí tưởng tượng
‎cũng như các công cụ, điện ‎và internet.
‎Hành trình sẽ đưa tôi ‎tới mọi ngóc ngách trên thế giới.
‎Tiền bạc và việc hạn chế đi lại ‎do dịch bệnh sẽ tạo điều kiện
‎tiếp cận một số những thành tựu đỉnh cao ‎của giống loài chúng ta.
‎NHÀ HÁT LYCEUM
‎Và tôi sẽ đặt câu hỏi là…
‎Bạn là ai?
‎…để dẫn dắt các học giả, ‎nhà du hành vũ trụ và các chuyên gia
‎những người sẽ giúp tôi khai mở ‎bí ẩn của nền văn minh loài người.
‎Vì sao họ nói cách xây dựng ‎kim tự tháp là một bí ẩn
‎trong khi rõ ràng nó chỉ là ‎một khối tam giác bằng gạch khổng lồ?
‎Đây không chỉ là câu chuyện ‎về hành tinh mà chúng ta đang sống.
‎Đây là câu chuyện về cả thế giới ‎của chúng ta. Hoặc cả hai.
‎Hãy tham gia cùng tôi, Philomena Cunk,
‎để ngắm nhìn quang cảnh thế giới ‎mà chúng ta cùng nhau xây dựng.
‎Đây là ‎Cunk nói về Trái Đất!
‎CUNK NÓI VỀ TRÁI ĐẤT
‎TẬP MỘT: MẤY THUỞ BAN ĐẦU
‎Trong hàng tỉ năm, ‎không có nền văn minh nào trên Trái Đất.
‎Chỉ có động vật, cây cỏ và không khí ‎sinh sôi và hòa trộn với nhau.
‎Hẳn là rất đẹp, nhưng cũng thật buồn tẻ.
‎Cho tới khi một sinh vật xuất hiện ‎sẽ thay đổi toàn bộ điều đó.
‎Loài người.
‎Người Tiền sử có giống chúng ta không?
‎Họ có được tạo ra ‎từ cùng một kiểu thịt như chúng ta?
‎Như là…
‎Có đặt tên như kiểu ‎thịt bò hay thịt lợn không?
‎Có thể nói, họ được tạo ra ‎từ cùng một dạng như chúng ta.
‎TS. PAUL BAHN ‎NHÀ KHẢO CỔ HỌC
‎Chúng ta có xương, tất nhiên, ‎và họ cũng có cùng số xương như vậy.
‎Chúng ta chỉ có thể giả định ‎xương được bọc bởi da thịt,
‎kiểu như chúng ta, nhưng tôi không biết ‎về cái tên nào
‎có thể họ đã đặt.
‎Có thể chỉ gọi là da thịt thôi?
‎Chỉ là da thịt, tôi nghĩ vậy.
‎Thật khó mà nghĩ ra một cái tên
‎cho da thịt con người, đúng không?
‎"HuF"?
‎Ta thường cho rằng ‎người tiền sử không khôn
‎vì họ có lông mày to và nói "ư,"
‎nhưng thực tế, họ là ‎những nhà phát minh đầu tiên.
‎Họ là người đầu tiên sử dụng công cụ,
‎điều mà hầu hết con người ngày nay ‎đã quên cách sử dụng.
‎Đó là lý do họ phải thuê người khác, ‎một con người thực sự.
‎Người Tiền sử chế tạo công cụ thế nào ‎khi đi bằng tứ chi?
‎Chúng ta không nghĩ họ đã đi bằng tứ chi ‎trong một thời gian dài.
‎Chúng ta đinh ninh ‎họ đứng thẳng để đi lại
‎trong ít nhất hai triệu năm gần đây.
‎Vậy họ chế tạo công cụ ‎bằng chi trước
‎hay chi sau?
‎Tôi không nghĩ ‎loài người giỏi chế tạo
‎các thứ bằng chân,
‎nên chắc là họ đã sử dụng chi trước ‎để chế tạo công cụ.
‎Vâng. Trong khái niệm chi, ‎thì đó là chi trên của họ?
‎Phải. Tôi nghĩ họ chắc phải dùng ‎chi trên để chế tạo công cụ,
‎mà ngày nay ta gọi chúng là tay.
‎Một thứ họ đã tìm ra là lửa,
‎cho phép họ ‎nhìn vào ban đêm‎ ‎và giữ ấm,
‎vô tình kéo dài ‎cuộc sống vốn đã tẻ nhạt của họ.
‎Họ phải nghĩ ra thứ gì đó để làm ‎trong các đêm dài, buồn chán,
‎và thứ gì đó chính là hội họa.
‎Tôi đang vào một hang động, không tình cờ ‎cũng không phải vì tôi là sói,
‎mà vì tôi được nhà sản xuất ‎yêu cầu tới đây
‎để ngắm nhìn tranh trong hang.
‎Các hình vẽ trong hang như thế này
‎là những ví dụ đầu tiên ‎về nên văn minh trên Trái Đất.
‎Đừng lo, nó sẽ đẹp dần lên.
‎Các họa sĩ tiền sử bắt đầu vẽ ‎bất cứ thứ gì gần tay,
‎ví dụ như bàn tay của họ.
‎Sau đó họ phân thành các câu chuyện.
‎Đầu tiên chỉ là các chuyện tẻ nhạt ‎về con bò đang đứng yên.
‎Nhưng sau đó, họ tạo ra ‎cảnh chiến đấu tay trần như thế này.
‎Người đánh bò phiên bản 2D.
‎Với người nguyên thủy, ‎nó cũng hấp dẫn không kém gì
‎Fast and Furious Phần 7.
‎Đã có bức tranh hang động nào ‎được chuyển thể thành phim chưa?
‎Chắc là họ chưa ‎xin được bản quyền, phải không?
‎Phim ảnh, rõ ràng là ‎xuất hiện trễ hơn rất rất lâu
‎sau thời kỳ tranh hang động.
‎Vậy là không có ‎tranh hang động nào kiểu như,
‎"Trời đất ơi, ‎đó là một câu chuyện đỉnh cao.
‎Chúng ta cần ‎Steven Spielberg làm phim về nó."
‎Khó mà nghĩ ra một câu chuyện ‎dài khoảng một tiếng rưỡi
‎chỉ dựa trên một tấm hình trong hang.
‎Một số tin rằng những hình ảnh bạo lực ‎được vẽ như một hoạt động tín ngưỡng
‎nhằm mục đích mang lại may mắn ‎cho trận chiến tiếp theo.
‎Chúng ta không biết tại sao ‎loài người lại chiến đấu với bò,
‎và tiếc là, sẽ không bao giờ biết.
‎Thực tế, chúng ta không bao giờ biết ‎tên của họa sĩ hay những con bò
‎vì dù là ai vẽ hình này ‎thì cũng đã chết từ đời nào.
‎Đi săn thú mỗi ngày ‎không phải là điều dễ chịu gì
‎cho tới khi ai đó nảy ra ý tưởng ‎ăn thực vật,
‎thứ dễ kiếm hơn nhiều ‎vì chúng không biết chạy.
‎Hành vi lười biếng giản đơn này ‎dẫn tới việc phát minh ra trồng trọt,
‎một bước nhảy vọt lớn, ‎mà giờ đây trở nên nguy hiểm
‎khi bạn có thể giẫm vào ‎một số các nông cụ
‎đang nằm bày bừa xung quanh.
‎Những nông dân ban đầu trồng lúa mì ‎và học cách làm bánh mì.
‎Họ còn trồng ‎cả lúa mạch, đậu và đậu lăng,
‎để có thể làm ra ‎một chiếc bánh kẹp chay
‎để kẹp vào trong bánh mì,
‎nhưng may là họ không phải làm thế.
‎Vì họ còn phát minh ra thứ này, ‎hàng rào,
‎thiết bị công nghệ cao ‎bằng gỗ để nhốt vật nuôi.
‎Loài người nhanh chóng thuần dưỡng ‎cừu, gà, dê
‎và kẻ thù số một của họ, lũ bò.
‎Nông trại trở nên giống sở thú,
‎ngoại trừ việc ở sở thú bạn không thể ‎bắt một con vật mà bạn thích
‎để giết và ăn thịt nó.
‎Trừ khi chính sở thú ‎đang gặp vấn đề tài chính
‎và chủ sở hữu đã mất hết hi vọng.
‎Loài người biến các con vật ‎họ không ăn hay cưỡi thành thú cưng
‎nếu chúng xinh đẹp.
‎Người Tiền sử thuần hóa chó ‎làm bạn đồng hành
‎và mèo để làm mèo.
‎Đây là lần đầu tiên trong lịch sử ‎cuộc sống có thể mô tả là ấm áp.
‎Loài người sống trong nhà,
‎mà nhanh chóng trở thành các đô thị.
‎Thật khó tin tôi đang bước đi ‎qua các tàn tích
‎của một thành phố đầu tiên, ‎vì không phải vậy.
‎Nó nằm ở Iraq, cách đây rất xa ‎và vô cùng nguy hiểm.
‎Những thứ còn sót lại ‎hoàn toàn giống như thế này,
‎nên bạn không hề biết ‎tôi có ở đó hay không
‎nếu tôi không vô tình tiết lộ.
‎Ngày nay, nó chỉ là ‎một đống gạch và bụi,
‎nhưng nếu bạn sử dụng máy vi tính hiện đại ‎để mô phỏng hình dáng cũ của nó,
‎kết quả thật ngoạn mục.
‎Nền văn minh đã bắt đầu.
‎Ai phát minh ra nền văn minh?
‎Nền văn minh không phải là thứ…
‎GS. JIM AL-KHALILI CBE ‎CỘNG ĐỒNG KHOA HỌC
‎…được phát minh ra ‎hay đột nhiên bắt đầu.
‎Chúng ta nói về văn minh ‎khi con người bắt đầu làm nông nghiệp,
‎khi họ bắt đầu xây dựng thành phố
‎và tạo ra luật lệ.
‎Nó là thứ xảy ra dần dần
‎ở các nơi khác nhau trên thế giới ‎thay vì đột nhiên được nghĩ ra.
‎Vậy không phải do có ai đó ‎đang muốn ẩn danh thôi à?
‎Không.
‎Vì nếu là thật thì chúng ta ‎không nên tiếp tục.
‎Ý cô là chúng ta không nên tiếp tục…
‎Nếu đó là một người muốn ẩn danh,
‎có một chút quỷ quái trong đó, phải không?
‎Nền văn minh được tìm ra ‎ở Mesopotamia
‎bởi một người hoặc nhiều người ‎không xác định.
‎Nhưng dù họ là ai, ‎họ đã đi trước thời đại của mình.
‎Người Mesopotamia có những thứ ‎giống như chúng ta ngày nay không?
‎- Có. ‎- Ví dụ như?
‎Vũ khí, trang sức, đền đài, động vật.
‎À vâng. Ý tôi là như kiểu chân và lông mày ‎với mấy thứ kiểu như vậy.
‎- Có. ‎- Vậy à?
‎Họ có một hệ thống nội tạng, các lỗ,
‎các bộ phận cùng hoạt động,
‎các bộ phận bên ngoài, ‎các bộ phận bên trong.
‎Vậy là họ có cùng số lượng lỗ ‎và các thứ khác?
‎Với nền khoa học như ở hiện tại ‎thì có thể đảm bảo là như vậy.
‎Một trong những ứng dụng đáng kể nhất
‎mà đến ngày nay chúng ta vẫn sử dụng.
‎Hình tròn.
‎Bánh xe có thể trông phức tạp ‎với những người như bạn,
‎nhưng cách chúng hoạt động khá đơn giản.
‎Bộ phận hình tròn bao quanh ‎một cái như cây gậy ở giữa,
‎và rồi khi bánh xe đẩy đi trên mặt đất,
‎lực đẩy xoay toàn bộ hành tinh ‎về phía sau và cách xa khỏi bạn,
‎cho bạn cảm giác đang tiến về phía trước,
‎mà thực tế là đúng như vậy.
‎Bánh xe giúp con người ‎di chuyển để trao đổi hàng hóa,
‎nhưng trước hết, họ cần đếm xem ‎họ sở hữu bao nhiêu thứ,
‎và điều đó dẫn đến ‎việc phát minh ra toán học.
‎Hãy nói về toán học và các con số.
‎Các con số thời cổ đại ‎có giá trị thấp hơn
‎hay có cùng giá trị ‎mà giờ ngày càng to hơn không?
‎Con số thời cổ đại có cùng giá trị ‎với thời đại này.
‎Con người cần đếm các thứ.
‎Họ có số đếm giống như chúng ta không?
‎Kiểu như từ một tới 700,
‎với 700 là số lớn nhất?
‎700 chưa bao giờ là số lớn nhất.
‎Cô có thể đếm bao nhiêu tùy thích.
‎Không. Tôi xem trên Youtube,
‎sau 700, các con số lặp lại.
‎Họ chỉ đặt tên khác nhau ‎để ta nghĩ rằng chúng vẫn tăng lên.
‎Bà có muốn tôi gửi cho bà xem không?
‎Khi các con số ngày một lớn ‎nhưng không quá 700,
‎con người cần thứ gì đó ‎để giúp họ đếm.
‎Đó là lúc thứ này ra đời.
‎Nó được gọi là bàn tính.
‎Sử dụng bàn tính, tổ tiên của chúng ta ‎có thể đếm số lượng họ sở hữu.
‎Từ đó chỉ còn một bước ngắn ‎tiến tới phát minh ra tiền
‎dưới dạng tiền mặt.
‎Người cổ đại phát minh ra tiền ‎để cuộc sống trên Trái Đất dễ dàng hơn,
‎nhưng cùng lúc, họ vô tình ‎phát minh ra chủ nghĩa tư bản,
‎thứ sẽ giết chết tất cả mọi người.
‎Xin lỗi, đó không phải là một câu hỏi. ‎Tôi đọc nó trên Twitter.
‎Thống trị các con số,
‎loài người bước tới một thứ ‎thậm chí còn tẻ nhạt hơn
‎với việc phát minh ra chữ viết.
‎Có phải việc phát minh ra chữ viết ‎là một tiến bộ vượt bậc
‎hay chỉ là thứ nhất thời, ‎giống như nhạc rap metal?
‎Tôi cho là khi chữ viết được nghĩ ra,
‎việc nó xuất hiện trên thế giới ‎là không thể cản được.
‎Vậy là nó lớn hơn ‎rap metal rất, rất nhiều à?
‎- Phải, lớn hơn nhiều. ‎- Vâng.
‎Thế còn nhạc acid jazz?
‎Tôi vẫn đặt chữ viết lên trên nó.
‎Không, tôi chỉ muốn biết ‎suy nghĩ của ông về acid jazz.
‎Cái gì đây?
‎Nó chỉ là bản sao. Không phải đồ thật.
‎Nó tái hiện một bảng đất sét ‎của người Mesopotamia
‎viết dưới dạng chữ hình nêm.
‎Kiểu viết chữ đầu tiên xuất hiện ‎trên thế giới, viết trên bảng đất sét.
‎Với một cuốn sách, tôi phải nói là, ‎bìa trông hơi chán nhỉ?
‎Trông thậm chí còn chả mở được ra.
‎Cô thuộc nhóm người đánh giá ‎một cuốn sách qua bìa của nó à?
‎Phải, đúng là vậy.
‎Đó là một góc nhìn đáng buồn và sai lệch.
‎Nếu ai đó đọc to nó lên, ‎liệu nó có thành quyển sách nói đầu tiên?
‎Không.
‎Chữ viết đã thay đổi thế giới.
‎Đột nhiên, ý tưởng không còn biến mất
‎chỉ vì người giữ ý tưởng đó trong đầu ‎đã chết.
‎Thay vào đó, bạn có thể biến ‎ý tưởng của mình thành chữ viết,
‎và rồi ai đó tới
‎dung nạp các ý tưởng đó ‎vào bộ não của họ
‎bằng cách thu nhập chúng không dây ‎thông qua đôi mắt của họ.
‎Thật phi thường, dù được phát minh ‎từ hàng ngàn năm trước,
‎chữ viết vẫn tồn tại đến ngày nay,
‎bên dưới những đoạn phim ‎mà chúng ta xem trên mạng.
‎Và ở đó bạn sẽ tìm thấy ‎một dạng ngôn ngữ tự chế
‎vẫn còn rất phổ biến, emoji.
‎Hay như người Ai Cập cổ đại ‎đã phát minh ra chúng gọi là,
‎chữ tượng hình.
‎Chúng kể lại toàn bộ câu chuyện ‎dưới dạng mã tượng hình.
‎Giống một cuốn truyện tranh Marvel ‎mạch lạc hơn.
‎Thay vì bày ra trước công chúng ‎để người sống có thể thưởng thức,
‎truyện tranh Ai Cập ‎được vẽ trên tường các lăng mộ
‎để mua vui cho người chết,
‎và các lăng mộ nằm bên dưới ‎công trình dễ nhận biết nhất,
‎nhọn hoắt nhất trong lịch sử.
‎Tôi đang nói về kim tự tháp.
‎Nhìn vào kim tự tháp ngày nay, ‎không thể thoát khỏi suy nghĩ
‎chúng đơn giản là các tam giác lớn
‎với đít hình vuông.
‎Chắc là có từ để gọi hình dạng đó,
‎nhưng chả ai biết đó là từ gì.
‎Nó là một trong các bí ẩn ‎vượt thời gian của kim tự tháp.
‎Vì sao kim tự tháp có hình dạng đó?
‎Để ngăn người vô gia cư ngủ trên đó à?
‎Tôi không cho là có nhiều người ‎vô gia cư thời Ai Cập cổ đại.
‎GIÁO SƯ AI CẬP
‎- Ồ, không có à? ‎- Không.
‎Mọi người chăm sóc lẫn nhau, ‎giúp đỡ nhau.
‎Tôi nghĩ là nó tốt khi trời mưa, ‎vì nước trôi tuột xuống.
‎Người Ai Cập xây kim tự tháp như thế nào?
‎Họ bắt đầu từ đỉnh và xây dần xuống,
‎hay bắt đầu từ đáy xây lên?
‎Họ phải bắt đầu từ đáy xây lên
‎vì không thể nào ‎bắt đầu từ đỉnh xây xuống.
‎Người Ai Cập tin rằng ‎điều lớn lao nhất
‎trong cuộc đời là cái chết.
‎Nếu bạn càng quan trọng, ‎thì cái chết của bạn nên càng phức tạp.
‎Các vị vua Ai Cập được gọi là pharaoh,
‎và khi băng hà,
‎họ biến thành xác ướp ‎nổi tiếng trong Scooby-Doo.
‎Người Ai Cập cổ đại bị ám ảnh ‎với người chết, phải không?
‎Nhưng giờ họ cũng chết luôn rồi, ‎vậy bà có nghĩ họ vẫn bị ám ảnh?
‎Người Ai Cập cổ đại không bị ám ảnh ‎với người chết,
‎nhưng thực tế, họ bị ám ảnh với cuộc sống.
‎Họ muốn sống, ‎và họ muốn đảm bảo rằng
‎khi họ chết đi, ‎họ có thể sống lại lần nữa,
‎nên đó là lý do họ ướp xác.
‎Vậy họ đã ướp xác như thế nào?
‎Hãy kể cho tôi quá trình đó.
‎Cô lấy xác chết và đặt nó lên bàn,
‎rồi cô rửa nó, và bắt đầu ‎loại bỏ phần não.
‎Sau đó họ mổ banh phần giữa của cơ thể,
‎rồi lấy mọi thứ mà họ nghĩ ‎sẽ bị thối rữa ra,
‎sau đó họ rắc muối lên và để nó khô,
‎rồi họ quấn nó trong băng gạc, ‎và thế là thành xác ướp.
‎Giống như kiểu spa trị liệu
‎mà Gwyneth Paltrow làm mỗi tuần.
‎Xác ướp có bao giờ đạp xe không?
‎Theo tôi biết thì không.
‎Người Ai Cập cổ đại không có xe đạp.
‎- Phải. ‎- Họ còn chả có đường đi.
‎Vậy là họ không có xe đạp ‎vì họ không biết đi xe đạp.
‎Chả hiểu sao tôi lại hỏi câu đó nữa.
‎Tôi không nghĩ ra cái gì để nói cả.
‎Trong khi các pharaoh Ai Cập ‎để lại di sản các ngôi đền và lăng mộ,
‎băng qua đại dương, một đế chế ‎còn ấn tượng hơn xuất hiện.
‎Hy Lạp, một đất nước, không phải âm nhạc,
‎là nơi nền văn minh ra đời.
‎Người Hy Lạp cổ đại phát minh ra ‎rất nhiều thứ ta có ngày nay,
‎như thuốc và quả ô liu,
‎và rất nhiều thứ đã chết đi, ‎như nền dân chủ và cột đá.
‎Giống như các tàn tích kỳ vĩ này,
‎người Hy Lạp cổ đại phát triển nền văn hóa ‎dưới dạng sữa chua
‎và nhà hát với các hình dạng buồn tẻ.
‎Người Hy Lạp thích bi kịch.
‎Trong một bi kịch, ‎những chuyện buồn xảy ra,
‎như là có người chết hoặc tự sát,
‎nhưng các bi kịch của Hy Lạp cổ đại ‎đã xảy ra nhiều năm trước.
‎Chuyện xảy ra trong các bi kịch ‎bây giờ còn buồn không?
‎Chúng vẫn buồn,
‎bởi vì các bi kịch kể những câu chuyện ‎về con người…
‎TS. LYNDSAY COO GIẢNG VIÊN CAO CẤP ‎NGÔN NGỮ VÀ VĂN HỌC HY LẠP CỔ ĐẠI
‎…mà chúng ta có thể liên tưởng ‎trong một số trường hợp.
‎Nhưng nó đã quá xưa rồi.
‎Sao tôi phải quan tâm chứ?
‎Một lần nữa, bi kịch thường là về ‎các tình huống của con người.
‎Kể cả ngày nay, ‎nếu bạn tình cờ phát hiện ra,
‎bạn vừa giết cha đẻ của mình ‎và cưới mẹ mình,
‎bạn sẽ rất đau buồn, ‎giống như Oedipus vậy.
‎Có thể tôi lạnh lùng, nhưng tôi chả ‎quan tâm tới người thời Hy Lạp cổ đại.
‎Thật đáng tiếc.
‎- Cô có quan tâm không? ‎- Tôi quan tâm rất nhiều.
‎Vâng, đó là nghề của tôi mà.
‎Paul, bạn tôi viết một câu chuyện ‎về một người có củ khoai tây mới
‎bị mắc kẹt trong anh ta ‎khi làm theo một trò chơi tình dục vớ vẩn.
‎Và anh ấy viết nó ‎dưới dạng thơ hài.
‎Không ai chết cả, ‎nhưng nghe thật khủng khiếp.
‎Đó có phải là bi kịch không,
‎hay củ khoai tây phải cắm rễ ‎và giết chết anh ta thì mới đủ tiêu chuẩn?
‎Nghe giống như một tai nạn rất không may.
‎Tôi không chắc nó mang tính vượt thời gian
‎để tạo nên một bi kịch.
‎Paul nói là nó thực sự đã xảy ra.
‎Quả thực, anh ấy đã có ‎một thời gian như vậy gần đây.
‎Anh ấy thực sự cần một kỳ nghỉ.
‎Người Hy Lạp cũng tạo ra một kiểu nhà hát ‎dành cho lũ ngốc
‎được gọi là thể thao.
‎Họ bắt đầu thế vận hội Olympic ‎mà không mời các quốc gia khác
‎để đảm bảo Hy Lạp giành chiến thắng.
‎Các ứng viên ở kỳ Olympic sơ khai này ‎tham dự hoàn toàn khỏa thân,
‎một phần vì vóc dáng thể thao ‎được coi là một phẩm chất,
‎nhưng chủ yếu là do ‎vải Lycra chưa xuất hiện.
‎Tôi nghe nói ở Olympic thời sơ khai, ‎vận động viên phải hoàn toàn khỏa thân.
‎Đúng là họ thi đấu khỏa thân.
‎Có các bài viết về chuyện này, ‎vài trường hợp giống như cảnh nóng.
‎Trong môn vật, với các động tác uốn éo,
‎họ đã thấy cả hậu môn và các thứ.
‎Sao họ không che nó ‎giúp người xem trong khán đài,
‎bằng miếng dán hoặc thứ gì đó?
‎Hay yêu cầu mọi người nhắm mắt lại ‎mỗi khi ai đó cúi xuống?
‎Tôi nghĩ điều đó chắc không hiệu quả.
‎Nhưng cô sẽ thấy hậu môn của họ.
‎Một số trường hợp thì đúng là vậy.
‎Thần Zeus thực sự đã cho phép điều đó?
‎Nhưng có lẽ hình thái nổi tiếng nhất ‎về môn vật mà người Hy Lạp phát minh ra
‎là môn vật trí tuệ.
‎Triết học đơn giản là suy nghĩ ‎về ý nghĩ,
‎nghe có vẻ phí thời gian ‎vì nó đúng là như vậy.
‎Mặc dù một nhà triết học có thể tranh luận ‎rằng thời gian họ lãng phí
‎vốn không tồn tại ngay từ đầu,
‎cho đến lúc ‎bạn không muốn nói chuyện với họ
‎và mở túi bánh qui.
‎Đây là những nhà triết học Hy Lạp cổ đại, ‎không phải người thật.
‎Giờ chỉ còn là bụi và xương.
‎Có thể còn vài cái răng nếu bạn gặp may.
‎Đây chỉ là những mô hình tuyệt vời ‎làm bằng đá.
‎Triết học gia Hy Lạp mang tới giả thiết ‎mới, táo bạo về cuộc sống trên Trái Đất.
‎Đó là lý do đến nay ta vẫn nhớ tên họ
‎dù họ chẳng làm ra vật chất gì mới ‎trong bao nhiêu năm trời.
‎Socrates.
‎Pythagoras.
‎Người này.
‎Ông ta.
‎Còn đây là Plato.
‎Như bạn thấy đó, kể cả đến giờ, ‎hàng thế kỷ sau khi chết,
‎ông ấy vẫn chìm trong suy nghĩ,
‎nhào nặn các giả thiết thông thái ‎bên trong đầu ông ấy.
‎Giá mà ta có thể đưa một cái mic ‎vào bên cạnh não ông ấy
‎và nghe thấy chúng, ‎nhưng không thể.
‎Kể cả có làm được, ‎thì cũng là tiếng Hy Lạp,
‎mà không ai trong đội sản xuất ‎của chúng tôi biết.
‎Plato trao sự thông thái của mình ‎cho một học trò
‎người trở thành một trong những ‎tư tưởng có sức ảnh hưởng mọi thời đại,
‎Aristotle.
‎Aristotle đã nói rất nhiều điều trí tuệ, ‎phải không?
‎Câu tôi thích nhất là, "Bạn phải nhảy múa ‎như không ai đang nhìn mình."
‎Nó rất đúng, ‎và có thể áp dụng nó vào mọi thứ.
‎Bởi đôi khi lòng tự tin của tôi hơi dễ vỡ,
‎và tôi biết là mình xuất hiện khá tự tin,
‎nhưng đôi lúc, ‎khi nói chuyện với chuyên gia,
‎tôi lo lắng, ‎rằng mình có thể tỏ ra hơi ngốc.
‎Và khi tôi nghĩ đến, ‎"Nhảy múa như không ai đang nhìn",
‎điều đó thực sự giúp ích tôi.
‎Giống như một món quà.
‎Điều gì khiến Aristotle nghĩ tới nó?
‎Tôi không biết là Aristotle ‎có nói câu đó thật không
‎về việc nhảy múa mà không ai nhìn.
‎Tôi không nghĩ ông ấy nói vậy.
‎Có mà?
‎Nếu có thì, tôi không biết ‎và không hiểu tại sao,
‎nhưng tôi không nghĩ ông ấy nói.
‎Có câu nào tương tự ‎mà có thể ông ấy đã nói,
‎gì đó về sự tự tin của ai đó?
‎Tôi không nghĩ vậy.
‎Vâng.
‎Được rồi.
‎Chuyên gia có thể bất đồng ‎về những gì họ thực sự đã nói,
‎nhưng những người Hy Lạp‎ ‎tiên phong ‎đã thực sự thay đổi cách ta suy nghĩ.
‎Có nhà triết học nào nghĩ về ‎một ý tưởng quá lớn
‎đến nỗi nổ tung đầu họ không?
‎Theo tôi biết thì không.
‎Ông có biết não người toàn là ống?
‎- Triết học gia… ‎- Tôi không biết.
‎- Ông không biết chuyện đó? ‎- Không, tôi không biết.
‎Được rồi, não toàn là ống.
‎Ông có biết các nhà triết học ‎có những suy nghĩ
‎và họ cố gắng đẩy các suy nghĩ ‎thông qua các ống đó?
‎Khi ông có một ý tưởng lớn, ‎tốt nhất là bẻ vụn nó ra
‎thành nhiều suy nghĩ nhỏ, ‎cỡ bằng hạt đậu,
‎và ép nó liên tục thật nhanh,
‎hoặc cắn một viên đạn và ‎bắn nó qua ống trí não của mình
‎vào một đống lớn?
‎Giống như nghiến răng ‎và suy nghĩ về cuộc sống mến yêu.
‎Đó là một cách thú vị
‎để mô tả hai khuynh hướng lớn ‎trong triết học.
‎Một là phong cách giàu phân tích,
‎nghĩa là cắt nhỏ vấn đề thành những ‎phần có thể nhai được.
‎- Hạt đậu. ‎- Và cái kia, cách tiếp cận tổng quát hơn,
‎cần một góc nhìn rộng lớn hơn.
‎Thế nên, ngôn từ của cô thực tế
‎mô tả khá hấp dẫn
‎về hai nhánh chính ‎trong triết học đương đại.
‎Có tốt không?
‎- Tuyệt vời. ‎- Ồ, hay quá.
‎Trong khi đó, Hy Lạp cổ đại ‎đã lan truyền khắp thế giới
‎bởi người này, Alexander Đại Đế.
‎Alexander Đại Đế ‎trở thành vua năm 20 tuổi,
‎tiến hành công cuộc chinh phạt ‎trên khắp Trung Đông,
‎và có một đế chế trải dài ‎từ Hy Lạp tới Ấn Độ
‎vào năm ông ấy 30 tuổi.
‎Tóc của ông ấy trông như thế nào?
‎Tôi không biết.
‎Alexander không phải siêu sao duy nhất ‎với đế chế của ông ấy.
‎Các vùng đất rộng lớn của Trung Hoa ‎được Tần Thủy Hoàng thống nhất,
‎nhân vật hoạt hình đầu tiên ‎tạo ra đế chế của mình
‎và xây dựng Vạn Lý Trường Thành ‎của Trung Quốc.
‎Họ nói Vạn Lý Trường Thành của Trung Quốc ‎là công trình duy nhất
‎có thể nghe được từ trên không gian.
‎NHÀ SỬ HỌC
‎À, cô không… không thể nghe nó.
‎Họ nói là cô có thể ‎nhìn thấy nó từ không gian,
‎nhưng điều đó không đúng.
‎- Họ đã thử. Người Trung Quốc… ‎- Vậy là không nhìn được từ không gian?
‎Các phi hành gia Trung Quốc đã thử nhìn ‎Vạn Lý Trường Thành và họ không thể.
‎- Họ không thấy. Tức là nó tàng hình. ‎- Phải, họ không thể thấy.
‎Nó là bức tường tàng hình, ‎giống như trường lực.
‎Nó chỉ tàng hình từ không gian thôi.
‎Trên mặt đất, cô chắc chắn nhìn thấy nó.
‎Thật kỳ cục, phải không?
‎Đó có phải là một bí ẩn vĩ đại nhất?
‎Và liệu Trung Quốc có mái nhà không?
‎Có Vạn Lý Mái Nhà ở Trung Quốc không?
‎Không, không có vạn lý mái nhà.
‎Đế chế Trung Hoa ‎là cường quốc của sự sáng tạo mãnh liệt
‎và tư tưởng triết học,
‎ghi lại trong các tài liệu lịch sử ‎được viết hàng thế kỷ
‎trước sự ra đời của ‎quốc ca techno nước Bỉ chả liên quan gì,
‎"Quẩy Lên Nào."
‎Người Hy Lạp có đế chế ‎và người Trung Quốc có đế chế,
‎nhưng khi hầu hết chúng ta ‎nghĩ về cụm từ "đế chế",
‎chúng ta nghĩ về thứ lớn lao, ‎Star Wars.
‎Hoặc La Mã.
‎Và đây là chương trình lịch sử ‎nên tôi e nó là La Mã.
‎Đế chế đã vươn tới cực thịnh ‎dưới sự lãnh đạo của Julius Caesar,
‎người La Mã khét tiếng nhất ‎cho tới Polanski.
‎Một trong những lý do ngày nay ta vẫn biết ‎rất nhiều về La Mã
‎là Wikipedia.
‎Và lý do mà Wikipedia ‎biết nhiều về người La Mã
‎là vì chuyện đã xảy ra ở Pompeii.
‎Pompeii đã rất phát triển, ‎nó có một ngọn núi lửa,
‎là một từ Latin nghĩa là "Đồi Giận Dữ."
‎Nhiều năm liền, con người và núi lửa ‎sống trong hòa bình,
‎cho tới một ngày định mệnh, ‎núi lửa phun trào,
‎chôn vùi Pompeii dưới một lớp tro dày.
‎Cuộc sống hàng ngày bị đóng băng
‎cứ như ai đó dùng phép thuật ‎làm ngưng đọng thời gian
‎và rải bụi ra khắp nơi.
‎Đó là thời khắc chết chóc, ‎nhưng về mặt sáng sủa,
‎nó cho các nhà khảo cổ học ‎một kho tàng thông tin
‎về người La Mã đã sống như thế nào.
‎Nhờ có núi lửa, ‎ta biết người La Mã có da màu xám,
‎đầu hoàn toàn trọc, ‎và dành thời gian nằm xung quanh
‎bên trong ngôi nhà bụi phát gớm.
‎Nó cũng bảo tồn một nét thoảng ‎cuộc đời của người La Mã tinh hoa,
‎với những tiện nghi ‎như hố xí trong nhà và vét máng.
‎Đế chế La Mã ‎đã đi trước thời đại nhiều năm.
‎Mọi người nghĩ người La Mã ‎đã phát minh ra nhiều thứ,
‎nhưng thường là họ chỉ làm hoàn hảo ‎những thứ tạo ra bởi người khác.
‎Tôi sẽ nói vài thứ và anh cho biết ‎có phải người La Mã phát minh ra
‎hay chỉ làm hoàn hảo chúng.
‎Được chứ? Phát minh hay hoàn hảo.
‎Cứ thử xem.
‎- Sưởi ấm dưới sàn nhà. ‎- Phát minh.
‎Đúng!
‎- Công lịch. ‎- Hoàn hảo.
‎Anh phạm quy,
‎tức là anh không thể ‎trả lời câu hỏi tiếp theo.
‎Con đường.
‎Không, đường do người Ba Tư phát minh ra.
‎Và rất nhiều người biết về con đường.
‎Dù gì anh cũng phạm quy, ‎anh không thể trả lời câu đó.
‎- À phải. ‎- Bê tông.
‎- Phát minh. ‎- Đúng!
‎Bảng chữ cái.
‎Chắc chắn là không phát minh nó,
‎và cũng không thực sự làm hoàn hảo nó.
‎- Ý tôi là kiểu như… ‎- Chọn một đi.
‎- Phải vậy à? ‎- Phải.
‎- Tôi nghĩ hoàn hảo là sai… ‎- Đúng!
‎- Tẩy trắng hậu môn. ‎- Hả?
‎Tẩy trắng hậu môn.
‎Tẩy trắng hậu môn…
‎- Tôi không biết họ đã làm gì. ‎- Thôi nào, đoán xem.
‎- Tôi còn không biết nó là gì. ‎- Đó là khi họ tẩy hậu môn của anh.
‎- Thế à? ‎- Phải, làm trắng lên.
‎Ở chỗ tôi họ không làm thế.
‎Dù sao thì tôi cũng chả biết ‎họ đã làm cái gì. Bỏ qua.
‎Phát minh hay hoàn hảo. ‎Không được bỏ qua.
‎- Tẩy? ‎- Phải.
‎Tẩy trắng hậu môn.
‎Được rồi, ‎tôi sẽ nói là phát minh, nhưng…
‎Cách đây chỉ có 100.000 năm,
‎con người sống trong hang động ‎như thú vật.
‎Ngày nay, qua hàng loạt những đột phá ‎về công nghệ và văn hóa,
‎chúng ta sống trong thành phố ‎như con người.
‎Nhìn quanh La Mã cổ đại,
‎tổ tiên của chúng ta có thể tha thứ ‎vì cảm thấy tự phụ
‎như là James Corden.
‎Nhưng đế chế La Mã đâu biết rằng
‎nó sắp phải đối mặt thử thách lớn nhất, ‎con người của hòa bình.
‎Jesus Christ, Đấng Toàn Năng.
‎Tên đường phố, "Con trai của Chúa."
‎Lần tới, chúng ta sẽ tìm hiểu tôn giáo ‎và cách truyền bá,
‎giống như meme, nhưng với phong cách sống ‎và dòng trang phục đi kèm.
‎Và chúng ta sẽ xem hai trong số ‎những cuốn sách quan trọng nhất lịch sử,
‎Kinh Thánh và Kinh Koran,
‎và rút ra câu trả lời cho câu hỏi, ‎quyển nào hay hơn?
‎Biên dịch: Long Mai