ISANG SERIES MULA SA NETFLIX
Sa mga lugar sa mundo, nakita namin ang pinaniniwalaan kong
mga bakas ng daliri ng nawawalang sibilisasyon
na mula pa sa huling Ice Age.
Ang huling misteryo ay
anong nangyari sa maunlad na sibilisasyon?
May mga bakas sa pinagmulan ng mga alamat ng sinaunang kultura,
dahil karamihan ay nagsasabi ng parehong kuwento.
Ayos sa mga alamat na ito,
noong unang panahon,
ang sangkatauhan ay kabahagi ang Mundo sa mas maunlad na lipunan,
iyon man ay Atlantean, o mga higante, o mga diyos sa Mundo.
Nang nagkaroon ng nakakakilabot na pandaigdigang sakuna,
isang malaking pagbaha,
iilan lamang ang napiling naligtas upang mapunan muli ang Mundo.
Na kalaunan ay binisita ng iba pang mga nakaligtas,
mga misteryosong dakilang guro, na kadalasang dumarating sa dagat,
para tumulong sa pagsilang muli ng sangkatauhan
at sibilisasyon na alam natin ngayon.
Kinumpirma ng agham
na ang gano'ng serye ng mga kaganapang apocalyptic
ay nangyari sa katapusan ng Ice Age, mga 12,800 na taon ang nakalipas…
isang kapanahunan na kilala ng mga heologo bilang ang Younger Dryas.
Sa kasunod lamang nito,
nagsimula ang ating mga ninuno na magtanim at mag-alaga ng hayop,
gumawa ng mga lipunan
at magtayo ng malaking megalitikong istruktura
na nakahanay sa mga bituin.
Pero bakit?
Ito ay misteryo na ang mga kilalang arkeologo ay walang tunay na paliwanag,
maliban sa "iyon ang nangyari."
Pero ako'y may radikal na ibang mungkahi.
Tanungin ang sarili kung 'yon ang kasaysayan?
O matagal na bago iyon?
KALAMIDAD AT MULING PAGBANGON
Posible
na ang mga bakas ng nawawalang maunlad na sibilisasyong hinahanap ko
ay natangay ng mga sakuna ng Younger Dryas.
Pero ang ebidensyang heolohikal ng apocalyptic na sandaling iyon
ay mayroon pa rin.
At naniniwala ako.
Dito, sa hilagang-kanluran ng Amerika,
sa parte ng silangan ng Washington na kilala bilang Channeled Scablands.
Ito ay natatanging apocalyptic na tanawin,
isang kamangha-manghang lugar na sumasaklaw ng 2,000 milyang kuwadrado.
Ang mga tanawing ito ay ebidensiya ng isang malaking
halos hindi mailarawan na sakuna.
Lugar na matagal nang pinapamangha ang mga heologo,
na may malalaking galos sa bato,
malalaking lubak, at kahanga-hangang mga talon.
Lahat ng ito ay nagsama-sama para magmukhang hindi makamundo.
Hindi sa mundong ito.
Ang fossilized na talon na ito,
na pinangalanang Dry Falls,
ay mataas ang antas sa mga natural na kababalaghan ng Channeled Scablands,
at kahit sa mundo.
Ito ay napakalaki na halos imposibleng maunawaan ang sukat nito.
Ang Falls ay isang seksyon lang ng napakalawak na bangin
na lumabas sa lupa, daan-daang talampakan ang lalim,
50 milya ang haba, at halos tatlong milya ang lapad,
na Grand Coulee.
Naniniwala ang mga heologo na lahat itong mga pormasyon
ay ginawa ng pagbaha
na naganap no'ng panahon ng huling Ice Age.
Kung kailan at paano naganap ito, bagaman, ay nananatiling misteryo,
isang naging kontrobersiya sa mga heologo nang ilang dekada na.
Ano ba talaga ang nangyari rito?
At maaari kayang kaugnay ito sa nangyari ro'n sa nawalang maunlad na sibilisasyon
ng Ice Age?
Para maunawaan ko ang lahat ng ito,
ang heologo at manunulat na si Randall Carlson,
na sinisiyasat ang Scablands nang ilang dekada na,
ay sinamahan ako sa lugar ng Grand Coulee na kilala bilang Lenore Lake.
Anumang dahilan, walang tanong sa isip ng sinuman…
na ito ang resulta ng pagbaha
sa sukat na halos hindi makuwenta.
Una kong impresyon, tingin pa sa mapa,
ay ito ang lugar na nawasak, nasira at napinsala.
Anong kuwento nitong tanawin?
Ngayon, karamihan sa tipikal na modelo,
-ang pinagmulan ng tubig… -Oo.
…na gumawa sa Scablands, ay ang Lake Missoula.
Noong huling Ice Age,
natakpan ng mga yelo ang hilagang bahagi ng North America,
baybayin sa baybayin.
Ilang milyong milya kuwadrado ng yelo, may sapat na tubig para punan ang karagatan.
At sa timog na bahagi ng yelo,
nabuo ang tubig-tabang na lawa.
Isang glacial na lawa, ang Missoula,
ay mayroong tubig na kasingdami ng pinagsamang lawa ng Erie at Ontario,
nasasaklaw ang ngayon ay hilagang-kanlurang Montana.
Ang kasalukuyang teorya ay naharangan ang Lake Missoula
ng parang natural na dam ng yelo na nasira.
Tanggalin ang dam,
lahat ng tubig ay aagos dito sa kanluran tulad nito.
At para maestima ang mga pinsalang ito sa tanawin,
naisip ng mga heologo na ang dam ng yelo ay nabuo muli at nasira nang paulit-ulit,
na nagsanhi ng dose-dosenang pagbaha sa ilang libong taon,
unti-unting hinuhulma ang Scablands sa nakikita natin ngayon.
Kaya lumabas sa Lake Missoula,
at dahil di sapat ang pag-ubos ng Lake Missoula,
nangailangan ng 80 o 90 na pag-ubos.
Nakakatulong iyon.
Iyon ay mausisang gawa-gawa na paliwanag para sa magandang tanawin.
May malakas na tinatawag na "uniformitarian trend" sa heologo.
Ayaw ng mga modernong heologo ang mga kataklismo.
Mas gusto nila ang mahaba, mabagal, unti-unting paliwanag sa mga bagay,
at gusto ang pananaw na ang mga bagay ngayon
ay pareho sa nakaraan,
kahit na para sa akin iyon ay walang kabuluhan.
Naniniwala si Randall na ang katibayan dito
ay nagpakita hindi ng mga siglo ng unti-unting pagbaha,
pero ng isang malakihang malupit na delubyo na tumagal lang ng ilang linggo.
-Hindi lang ito tubig, ano? -Hindi.
-Oo. -Hanggang sa kayang makita,
magiging malupit, kumukulo, magulong senaryo.
Gumagalaw na tubig na barado ng libong yelo.
Lahat ng nasa pagitan nitong talampas ay naalis.
Oo.
Isang napakalaking di-maisip na malupit na pangyayari.
Para bigyan ka ng ideya,
kung kukunin ang bawat ilog sa Daigdig mula sa bawat kontinente,
pagsasamahin lahat,
mumultiplikahin pa sa di bababa sa sampu
para makuha ang dami ng tubig na umaagos dito.
Wow! Talagang nailalagay niyan sa perspektibo.
Talagang nakakasindak na tanawin,
na nagsasabi sa 'kin ng sinaunang sakuna.
Isang sakuna sa sukat na halos imposible nang maisip ngayon.
Noong Ice Age, ito ay isang lugar ng malambot na damuhan,
na puno ng mga naglilibot na mga antelop at mga mastodon,
hanggang sa dumating ang kalupitan.
Naglabas ng napakalaking talon ang tubig-baha
na puwedeng kasinglaki ng sampung Niagara Falls,
dalawa't kalahating beses na mataas, pitong beses na mas malawak,
at 3,000 beses na mas malakas.
Gaano kabilis iyon?
Tingin ko'y napakabilis nangyari.
-Baka nalikha ng ilang linggo? -Oo.
Ang pinakamalinaw na patunay ay narito, sa lugar na kung tawagin ay Wallula Gap,
kung saan ang tubig-baha ay nakaukit ng malaking canyon, 1,200 talampakang lalim,
iniwan itong mga napakalalaking mga bato…
kilala bilang Twin Sisters.
Pruweba ng bilis at bangis
ng pinakamalaking pagbaha sa kasaysayan ng tao.
Ang pananaliksik ay nagpakitang ang pagbuo
ay di lang milenyong gawa ng unti-unting pagguho, gaya ng sabi ng mga heologo.
At no'ng matapos itong malaking delubyo,
ang umuurong na tubig
ay di lang nag-iwan ng mga tore ng mas matigas na bato.
Sa malapit, sa lugar na kilala bilang Camas Prairie,
ay ang malalaking paalon-alon sa tanawin.
Sobrang ayos nila at perpektong nabuo,
sinumang pupunta sa baybayin at makakita ang along nawawala
ay makikita na ang umuurong na alon ay nag-iiwan ng paalon-alon sa buhangin,
at ang paalon-alon ay kalahating pulgada ang taas
at ilang talampakan ang haba.
Ang mayroon sa Camas Prairie ay paalun-alon na current
na nasa 30 hanggang 50 na talampakang taas at 300 na talampakang haba.
Parehong kaganapan sila na sanhi ng pag-urong ng tubig.
Pero ang paalon-alon sa tanawin ay malaking kaganapan,
napakaraming tubig na dumaan sa tanawin at pagkatapos ay umatras.
Tunay na sakuna.
Sakuna, oo.
Kung may nakaligtas dahil sa suwerte,
makakalabas sila sa resulta
na iniisip na ang buong mundo ay nasira na.
Ang Scablands ay nagpapakita ng lahat ng senyales ng malaking, nangwawasak na baha
na hindi nagtagal,
katulad ng inilarawan sa mga kuwento sa buong mundo.
At malabong lahat ng tubig ay mula sa Lake Missoula, gaya ng sabi ng mga heologo.
Alisin mo ang dam ng yelo,
aagos lahat ng tubig pakanluran gaya nito…
…pero mahahanap natin sa timog na pader,
may malaking deposito ng graba.
Aagos patimog itong tubig.
At diyan maghihiwalay mula sa daluyan.
Makikita mo ang pinagmulan ng baha sa yelo, di sa lawang ito.
Tama.
Inaamin na ngayon at kinikilala
na, baka may iba pang lawa dito sa taas.
At ang dapat talaga nating gawin ay tumingin sa hilaga.
-Para tingnan ang tuktok. -Oo.
Para balikan ang teorya ng daluyan,
inilagay ang mga baha sa tiyak na takdang panahon,
sa 18,000 hanggang 15,500-taong haba ng pagitan.
Oo. Tingin ko dapat nating suriing mabuti ang ilang mga petsa.
Dahil wala akong maisip sa panahong iyon
magbibigay ng matinding enerhiya
para ilabas ang ganitong tubig.
Ang dapat mangyari ngayon ay buuin ang mga piraso ng palaisipan…
-Oo. -…para makuha ang buo,
maliwanag na kabuuan.
Iyong mas malaking kabuuan na hinahanap ni Randall ay baka pausbong na.
Sa halip na patuloy na tukuyin ang Scablands
bilang nakakalitong panrehiyong pangyayari
na walang maliwanag na panlabas na sanhi,
nilalagay ng argumento ni Randall ang tanawing ito
sa konteksto ng mas malawak, talagang pandaigdigang pagkawasak
na naganap sa dulo ng huling Ice Age.
Hindi 18,000, o 15,500 taong nakalipas…
…pero nasa 12,800 taong nakalipas…
…sa simula ng Younger Dryas.
Maaari bang ang pagkawasak na makikita sa Scablands
ay naging bahagi no'ng mas malaking sinaunang sakuna
na suspetsa ko'y bumura ng isang buong maunlad na sibilisasyon?
Isa pang tanawin ng sinaunang Amerika
ang maaaring may huling bakas.
1,200 milya sa timog,
sa tuyong disyerto sa hangganan ng US-Mexico,
sa lugar na tinatawag na Murray Springs.
Si Allen West ay miyembro ng isang grupo ng mga mananaliksik
na pinahanga ang komunidad ng agham noong 2007,
sa paglalathala ng papel tungkol sa pambihirang natuklasan dito,
sa lugar na may nakalantad na lupa na may bagay na kilala bilang "black mat."
Itong black mat na makikita rito…
ALLEN WEST MANANALIKSIK, KASANGGUNI SA GEOSCIENCE
-Oo. -…kinakatawan ang pagkalipol.
Sa ilalim niyan, may mga buto ng mamot, may mga buto ng Amerikanong kabayo,
Amerikanong kamel, mga lobo, at pusang saber-toothed.
At sa ngayon, wala sa mga iyon ang nahanap sa itaas ng patong na iyan.
Karagdagan sa pagkalipol ng megafauna,
mayroon ding pagkalipol ng mga tao.
Iniisip namin na baka nasa 50 hanggang 60% ng mga tao
sa buong hilagang hating-globo ay namatay noon.
Tama. Napakadramatikong bilang niyan.
Alam naming may nangyari, di alam kung ano.
Naharap kayo sa misteryo…
-Oo. -…na ginusto n'yong magsiyasat.
Noong unang nadiskubre at sinuri ang black mat no'ng 1960s,
natukoy ng mga siyentipiko ang edad nitong nasa 12,800 taong nakalipas,
ang eksaktong sandali na simula ng Younger Dryas.
Kaya ako narito.
Baka makatulong ang black mat sa paglutas
di lang sa misteryong nagpasimula no'ng kataklismong panahon sa una pa lang,
pati na rin ang kung anuman ang puwedeng nagpakawala ng napakalaking baha…
na naglikha sa Scablands.
Bilang bahagi ng pananaliksik,
nagsagawa sila Allen ng mabusising kemikal na pagsusuri ng black mat.
Kaya pumunta kayo rito at sinimulang siyasatin ang mat.
Ang nahanap namin ay tinunaw na salaming bilog-bilog.
Ito ang unang tanda na may kaganapang naganap sa mataas ang temperatura.
Pero di namin alam kung ano.
Ang temperaturang sapat para tunawin ang lupa,
iyon ba?
Sapat para tumunaw ng kotse
na naging tunaw na metal sa paradahan.
Wow. Tama.
Ano pang nakita rito?
May mataas na bilang ng platinum at ng iridium.
Makakahanap ba ng platinum at iridium dito?
Hindi, di namin inaasahan.
Di madalas makita iyon sa planetang ito.
May isang bagay lang sa daigdig ang makakagawa no'n,
at iyon ay uri ng kosmikong pagtama.
Bagay na asteroid o piraso ng kometang
pumapasok sa atmospera at sumasabog sa ere
o tumatama sa lupa?
Tama iyan, oo.
Isang kometa, isang mamamatay-lahi.
Maipapaliwanag ba niyan ang sakunang kataklismo
na naganap sa dulo ng Younger Dryas?
Nangyari iyon noon sa mga dinosaur.
Walang kumontra na ito'y kosmikong tama, asteroid o kometa,
na nagsanhi sa pagkamatay ng mga dinosaur 66 milyong taon na.
Nag-iwan iyon ng ibang patong sa mundong
makikita pa rin sa ilang lugar ngayon,
at isang kaparehong patong ang nakita sa Murray Springs.
Nang ang grupo ni Allen
ay napagtanto ang mga implikasyon ng black mat sa Murray Springs,
naglunsad sila ng maingat, pangmatagalang imbestigasyon
para malaman kung nagpakita sa ibang lugar.
At nagpakita nga, sa buong mundo.
Ngayon, nahanap ang mga lugar ng black mat sa North America,
mula California hanggang Michigan hanggang New Jersey,
at mula Belgium sa hilagang Europa hanggang Syria sa Middle East.
Maraming potensiyal na lugar ng pinagtamaan iyon,
lahat ay nasa parehong panahon, nasa 12,800 taong nakalipas.
Napagtanto naming ito'y tila uri ng malaking kaganapan.
Naging malinaw sa amin ang kabuuang isang sakuna ang nangyari.
Pero kung may pagtama ng kometa, nasaan ang nabutas na tinamaan?
Palagay ko, nakita natin ang sagot
sa may Scablands.
Kung ang unang pagtama sa simula ng Younger Dryas
ay sa tuktok ng yelo,
pagkatunaw ng yelo, walang butas na makikita.
Masusuportahan nito ang teorya ni Randall
na ang biglaang sakuna ng pagbaha na responsable sa Scablands
ay di nagmula sa lawa pero mula mismo sa tuktok ng yelo.
Talagang hihilingin na muling isulat ang kasaysayan na alam natin.
Oo.
Pero, ang isang pagtama lang ay di makakagawa
ng lahat ng lugar ng black mat na naimapa ng grupo ni Allen.
Humantong ito sa ideyang nakakagulat.
Baka hindi isang kosmikong pagtama ang nag-iwan ng bakas sa buong mundo,
pero marami.
Maikling matinding bagyo ng kosmiko na nakatagpo ng Daigdig.
Tinawag nilang ang teorya ng pagtama ng Younger Dryas.
'Wag isiping ang Daigdig ay natamaan ng kometa,
sa halip ay natamaan ng libo-libong mga piraso.
Isipin na 12,800 taong nakalipas,
ang Daigdig ay dumaan sa debris trail ng isang higanteng kometa.
Iyon ay parang libo-libong bombang atomika na sumasabog.
Sa ilang oras lang, isang nakakagulantang na pangyayari,
naglalabas ng singaw ng tubig at ulap ng alikabok na tumakip sa langit,
na nagpababa ng temperatura.
Isiping naninirahan sa Miami at nagsasaya ka sa tabing-dagat,
at biglang naging Anchorage, Alaska ang klima.
-Nang magdamag lang, talaga. Oo. -Oo, sa loob ng ilang buwan.
ANG PAGDATING NG KOMETA AY NAGSANHI NG PAGKALIPOL
No'ng sina Allen
sa kilala ngayon na Comet Research Group,
ay nilathala ang natuklasan,
tulad ng inaasahan, sila ay kinutya at nilibak.
DEBATE NG MINI-ICE AGE GINULAT ANG MUNDO NG HEOLOHIYA
Ang mga siyentipiko'y tinuruan na mangutya ng mga bagay.
Mabuting mag-alinlangan, mangutya'y hindi.
Ang nakakabahala pa sa kanilang natuklasan
ay ang pinagmulan ng cometary debris na iyon.
Ang Taurid meteor stream,
parte sa langit na dinadaanan ng Daigdig dalawang beses kada taon
sa huling bahagi ng Hunyo at Oktubre.
Tinatayang maaaring mayroong 200 bagay
na isang kilometro ang diameter
na umiikot sa Taurid meteor stream.
Ang ebidensiya
ng mga siyentipiko ng Comet Research Group
ay di bababa sa malaking pandaigdigang kataklismo mga 12,800 taong nakalipas,
sakunang sapat ang laki para maalis ang lahat ng bakas
ng maunlad na sibilisasyon ng Ice Age,
at maipaliwanag agad
ang misteryong iniimbestigahan ko sa loob ng 30 taon.
Baka ito ang dahilan kaya ang sinaunang sibilisasyong lumitaw pagkatapos
ay sobrang siyentipikong nakatuon sa kalangitan.
Ito ay lugar na dapat pagtuunan ng pansin
dahil may bagay na mapanganib sa taas
at tumatapos ng sibilisasyon.
Sa Göbekli Tepe sa Turkey, nakita natin
kung paano inalala ng mga sinauna ang sakuna na ito sa bato.
Nagtala ng mga konstelasyon sa kalangitan noong panahong iyon sa Pillar 43.
Pero maaaring may isa pang mensahe ang mga haligi
na gustong ipakita ni Dr. Martin Sweatman,
isang bagay na pinaniniwalaan niyang isang tala
ng kung kailan at mula saan dumating ang ulan ng bulalakaw.
Ang mayroon dito, may mga ahas…
DR. MARTIN SWEATMAN UNIBERSIDAD NG EDINBURGH
…na nagmula sa katawan at mga binti ng soro.
At kung magpapatuloy sa kabila ng haligi,
at muli, mayroong mga ahas na nagmula sa mga ibong ito.
Ang sinaunang kultura ay nakita ang mga bulalakaw bilang ahas ng langit.
Walang seryosong pagtatalo tungkol diyan.
Maaaring masabi na mga bulalakaw na mula sa mga konstelasyon…
Oo.
…mataas na nakabaluktot na mga ibon ay Pisces.
Tama.
At dito mayroong konstelasyon na Aquarius,
iniisip naming 'yon ang sa soro.
Noong binuo ang Göbekli Tepe,
ito ang mga konstelasyon kung saan nagmula ang Taurid meteor stream.
Sinasabi nilang
ang Taurid meteor stream ay lumalabas mula sa Aquarius
at pagkatapos mula sa Pisces,
at nagaganap iyon sa loob ng ilang linggo.
Tala ng bagyo ng mga piraso ng kometa na nagtagal nang ilang linggo.
Iyon ang panahon na akma sa lahat ng katibayan sa kataklismo
na tumama sa Daigdig 12,800 taon ang nakalipas,
kasali ang matinding pagbaha na sumira sa Washington Scablands.
At baka mayroong higit pa sa tiyak na pagkakaayos
ng Araw at mga konstelasyong nakasaad sa Pillar 43.
Nagaganap iyon sa isang solstice,
dalawang beses lang sa isang ikot na mababa sa 26,000 na taon,
bawat balik ay tumatagal ng halos isang siglo.
Napansin kong kakaiba…
GÖBEKLI TEPE - MGA TEMPLONG NAGSASABI NG SINAUNANG KOSMIKONG HEOGRAPIYA
…sabi ni archaeoastronomer Paul Burley,
na ang eksakto na parehong pagkakaayos
na nakita sa solstice mga 12,800 taong nakalipas…
ang mga tagatayo ng Göbekli Tepe ay nagtayo ng templo
na tila ipinapakita ang panahon 11,600 taon sa hinaharap
nangyayari na ngayon!
…ay nagbalik na sa kalangitan ngayon, sa taglamig na solstice.
Maaari kayang ang paglalarawan ng Pillar 43 ay mensahe
na ginawa ng mga dalubhasang astronomo ng nawalang sibilisasyon?
Isang babala sa hinaharap, sa atin,
na may balik ang anumang aksiyon?
Na kapag nagawa muli ng Araw at mga bituin itong pagkakaayos sa solstice,
isang sakuna ng mga serpyente sa himpapawid ay mauulit?
Kaya bigyang-pansin.
Ang paniwala ay dapat magpahinto sa atin at mag-isip.
Ayoko maging propeta ng lagim at katapusan,
pero nanganganib na ba tayo sa Taurid meteor stream?
Panganib ito sa mga ninuno natin.
Nagsanhi ng kataklismo 12,800 taon ang nakalipas.
Mauulit ba iyon?
Talagang nanganganib tayo.
Sa katunayan, ang mga kalkulasyon ng mga astronomo
ay nasa panahon tayo ng panganib ngayon
kung saan ang makapal na bahagi ng Taurids ay maaaring tatama sa Daigdig.
Parami nang parami ang mga siyentipiko na naniniwala sa teoryang Younger Dryas…
at itong bumibilis na interes ay di na limitado sa mga siyentipiko.
Kung may tumama nga sa Daigdig mga 12,000 taong nakalipas,
at na-reset ang sibilisasyon, interesanteng teorya iyan.
Pero tingin ko'y magandang talakayin ang teorya,
pakiramdam ko lang ay maraming emosyon ang kaakibat ng mga teorya mo,
at maraming emosyon sa oposisyon.
Paano pinapawalang-saysay ng mainstream na arkeolohiya ito?
Ano ang mga karaniwang argumento?
Ang karaniwan ay, "Mga arkeologo kami at mas may alam."
Mula sa awtoridad iyon, "Tanggapin ang sistema namin."
"Kami ang gumawa ng lahat at ganito ito."
Kakaiba na ang tao ay tatanggapin lang at pag-uusapan ang tungkol sa isang naratibo.
Ang naratibong sinabi nila nang matagal na panahon na…
Oo.
…at ayaw nilang makontra.
Baka dahilan ay binabantaan nito ang paniwala
na tayo ang tuktok at tugatog ng buong kuwento ng tao.
Baka ang paniwala sa nawalang sibilisasyon sa nakaraan
ay may di kaaya-ayang tanong
na baka tayo ay mawalang sibilisasyon din.
Kung haharapin natin ang malawakang kataklismong pandaigdig
na kauri ng naganap,
na alam na nating naganap sa dulo ng huling Ice Age,
tingin ko ang sibilisasyon natin ay talagang hindi makakaligtas.
Kaya hindi mahirap isipin na ang mas naunang maunlad na sibilisasyon
ay maaaring nalipol,
nabura sa memorya
noong sinaunang sakuna 12,800 taon ang nakalipas.
Pagkatapos ng mga kosmikong pagtama sa mga tuktok ng yelo,
tumaas ang lebel ng dagat, nilamon lahat ng mga mababa na baybaying lupa
na maaaring tinirhan ng isang maunlad na kultura.
Mga lugar tulad ng Sundaland…
…ang peninsulang Maltese, o Grand Bahama Banks.
Baka sa Indonesia…
…umatras pa-bundok ang mga nakaligtas,
nag-iwan ng mga palatandaan ng kanilang sopistikadong arkitektura.
Ang ilang nakaligtas sa Turkey…
…ay nagpasyang sumilong sa ilalim ng lupa
sakaling may mga bulalakaw pa.
Sa Mediterranean, sa Malta…
…baka nagtayo sila ng mga templo
na nakahanay sa pinakamaningning na bituin sa gabi…
…natatakot na hudyatan nito ang sunod na kometa.
Naglayag sila…
…ipinapamana ang heograpikong kaalaman nila.
Naitala ang paglitaw nila sa mga sinaunang tradisyon,
naiukit pa sa bato.
Ginabayan nila ang di gaanong maunlad na kulturang gunitain ang nangyari
sa mga monumento
na nagtataglay ng tiyak, matutukoy na pagkakahanay,
at mga megalitikong bantayog na may petsa, nilibing bilang time capsule.
At ang mga sinaunang ito'y tinulungan ang sangkatauhang magsimulang muli.
Sa mga pakikipagsapalaran ko ilang dekada na,
natutunan kong galangin ang dunong at, oo, ang agham ng mga sinauna.
Naunawaan nila ang banta ng kalangitan,
at pinanatiling nakatuon ang atensiyon sa kosmos,
at sa ilang nakakamatay na interaksyon nito sa Daigdig.
Ang kuwento nila at monumentong istruktura,
na maingat na hinanay sa mga bituin at sa Araw,
ay naging saksi sa pagkahumaling
at gunitain ang mga teribleng kaganapan sa Ice Age
na binago ang istorya ng tao, at nagsilang ng modernong mundo.
Marahil ang ating maunlad na sibilisasyon ay dapat makinig sa mga babala nila,
sa takot na ang sarili nating istorya ay matapos sa parehong paraan.
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni Merry Kristine Ferrer