1
00:00:06,040 --> 00:00:08,920
BİR NETFLIX DİZİSİ

2
00:00:14,040 --> 00:00:17,760
Buzul Çağı'nda gelişmiş bir uygarlığın

3
00:00:17,840 --> 00:00:22,120
var olduğunu kabul etmemizi öneriyorum.

4
00:00:22,960 --> 00:00:25,640
"Onlar Ay'a uçtular" demiyorum.

5
00:00:29,840 --> 00:00:33,920
Sadece bilimsel bilgi birikimi bakımından
çok daha ileri olduklarını

6
00:00:34,000 --> 00:00:35,800
söylüyorum.

7
00:00:38,080 --> 00:00:40,920
Dünya'yı ve evreni, bize öğretilenden

8
00:00:41,000 --> 00:00:42,560
çok daha fazla biliyorlardı.

9
00:00:44,800 --> 00:00:48,040
Ayrıca harika mühendislik başarılarına
imza atabildiler,

10
00:00:49,320 --> 00:00:52,720
tıpkı şimdi gittiğim
Türkiye'deki Kapadokya bölgesi gibi.

11
00:00:54,400 --> 00:00:58,440
Yerin derinlerinde antik bir sığınak var.

12
00:01:02,040 --> 00:01:06,440
Yalnızca birkaç kişiye göre değil,
binlerce kişiye göre yapılmış.

13
00:01:08,200 --> 00:01:11,840
Ana akım tarihçiler uzun süredir
buranın amacını tartışıyorlar

14
00:01:11,920 --> 00:01:14,480
ama bence burası benim aramakta olduğum

15
00:01:14,560 --> 00:01:19,800
tarihten silinmiş ileri uygarlığın
nasıl kaybolduğunu açıklayabilir.

16
00:01:21,120 --> 00:01:24,160
İşte bu Derinkuyu'nun hikâyesi.

17
00:01:34,160 --> 00:01:39,360
ÖLÜMCÜL BİR KIŞ

18
00:01:42,680 --> 00:01:46,960
Türkiye'de Kapadokya adıyla bilinen
bölgeye geldim.

19
00:01:49,560 --> 00:01:55,880
Kasten gömülmüş
ve Buzul Çağı'nın bitimindeki…

20
00:01:55,960 --> 00:01:57,240
GÖBEKLİ TEPE
TÜRKİYE

21
00:01:57,320 --> 00:01:59,480
…büyük felaketleri hatırlatan

22
00:02:01,040 --> 00:02:05,720
Göbekli Tepe'deki gizemli oval yapıların
yaklaşık 386 km kuzeybatısında.

23
00:02:09,440 --> 00:02:13,600
Bu bölgenin peyzajı, milyonlarca yıl önce

24
00:02:13,680 --> 00:02:20,320
bir dizi volkanik patlamanın
ardında bıraktığı kül tabakalarının

25
00:02:20,400 --> 00:02:25,160
bin yıllık dönemde tüf denilen
yumuşak bir taşa dönüşmesiyle oluştu.

26
00:02:26,920 --> 00:02:29,720
Doğa olaylarıyla
kolayca şekillenen bu taş,

27
00:02:29,800 --> 00:02:32,760
yerlilerinin "peri bacası" dediği
yapıları oluşturdu.

28
00:02:33,880 --> 00:02:37,200
Ama bu yumuşak kayanın derinliklerinde

29
00:02:37,280 --> 00:02:41,040
insanlığın giriştiği en dikkate değer

30
00:02:41,120 --> 00:02:46,160
ve büyük ölçekli projelerden birinin
inşası yapılabildi.

31
00:02:47,240 --> 00:02:49,360
Buranın birkaç kilometre ilerisinde,

32
00:02:49,440 --> 00:02:54,440
binlerce yıl önce yaratılmış
bu gizemli ve saklı şehir ortaya çıktı.

33
00:02:54,520 --> 00:02:57,840
Burası henüz kimliği belirlenememiş
bir uygarlığın eseri

34
00:02:57,920 --> 00:03:00,520
ve korku içinde burayı yaptıkları ortada.

35
00:03:00,600 --> 00:03:03,760
O zaman şunu soralım, neden korkmuşlardı?

36
00:03:14,520 --> 00:03:18,160
En yakınındaki Derinkuyu ilçesi
gayet sıradan gözüküyor.

37
00:03:20,800 --> 00:03:26,320
Ama 1963'te bir evi restore eden mimarlar,
zemini delip geçtiklerinde

38
00:03:27,920 --> 00:03:33,880
unutulmuş bir dünyaya açılan
derin bir tünel keşfettiler.

39
00:03:35,360 --> 00:03:39,360
Bu küçük ilçenin
tozlu caddelerinde yürürken

40
00:03:39,840 --> 00:03:43,240
ayağımın altındaki ana kayaca oyulmuş
antik, muazzam

41
00:03:43,840 --> 00:03:47,600
ve gizemli bir yer altı yapısı
olduğuna inanmak çok zor.

42
00:03:50,840 --> 00:03:54,200
Klostrofobikseniz sizi uyarmış olayım.

43
00:03:56,960 --> 00:03:58,720
Şimdi yer altına gidiyoruz.

44
00:04:06,040 --> 00:04:09,080
Burası Derinkuyu'nun yer altı şehri.

45
00:04:09,160 --> 00:04:12,640
DERİNKUYU

46
00:04:12,720 --> 00:04:15,560
Yerin 85 metre derinine inen

47
00:04:15,640 --> 00:04:19,040
taştan bir dizi tünel ve oda var.

48
00:04:21,279 --> 00:04:24,040
Oda ve tünellerle dolu
18 katmanı oluşturuyor.

49
00:04:26,839 --> 00:04:31,320
Tüm bu yerleşim yeri,
el baltasıyla kayadan yontulmuş.

50
00:04:32,680 --> 00:04:34,840
Ara sıra büyük ve geniş alanlara açılan

51
00:04:34,920 --> 00:04:37,960
kafa karıştırıcı bir labirent.

52
00:04:39,080 --> 00:04:44,200
Bu yerin büyüklüğünü
içindeyken algılayabilmek imkânsız.

53
00:04:45,680 --> 00:04:48,440
Ama yer altı şehrinin
çoğu haritalandırıldı

54
00:04:50,000 --> 00:04:52,920
ve boşluklardaki kayaları kaldırınca

55
00:04:53,720 --> 00:04:55,840
şehrin bir kesitini görebiliyoruz.

56
00:04:57,200 --> 00:04:59,000
Gerçekten çok etkileyici.

57
00:05:02,600 --> 00:05:09,120
Yer altı mağaraları ve tünelleri olan,
dört kilometrekarelik bir alana yayılmış

58
00:05:09,200 --> 00:05:12,680
insan boyutunda inşa edilmiş
bir karınca çiftliği.

59
00:05:14,160 --> 00:05:20,000
İyi havalandırılabilmesi için
Derinkuyu'nun 15.000 hava kanalı var,

60
00:05:20,080 --> 00:05:22,360
bunlar üst katmanları yüzeye bağlıyor.

61
00:05:25,200 --> 00:05:27,760
Ayrıca 50'den fazla dikey şaft var.

62
00:05:27,840 --> 00:05:32,720
Bazıları yüzeyin 85 metre altındaki
su tablasına ulaşıyorlar.

63
00:05:36,280 --> 00:05:38,320
Bu yerin adı da buradan geliyor.

64
00:05:38,400 --> 00:05:41,120
Derinkuyu adını
derindeki bu kuyudan alıyor.

65
00:05:45,040 --> 00:05:48,480
Yaratıcılığı ve mimari inceliğiyle

66
00:05:48,560 --> 00:05:53,640
göz kamaştıran Derinkuyu'da
20.000 kişinin barınabileceği hesaplandı.

67
00:05:54,320 --> 00:05:55,560
Ama hâlâ sorularımız var.

68
00:05:56,240 --> 00:05:59,520
Bu insanlar kimlerdi?
Ne zaman ve niye burayı yaptılar?

69
00:06:02,600 --> 00:06:04,360
Tam olarak bilmek çok zor

70
00:06:05,080 --> 00:06:09,840
çünkü Derinkuyu nesiller boyunca
basıp geçilmiş bir suç mahalli gibi.

71
00:06:11,360 --> 00:06:13,200
TÜRKİYE
SURİYE

72
00:06:13,280 --> 00:06:15,640
Türkiye'nin bu kısmından çok kültür geçti.

73
00:06:15,720 --> 00:06:16,920
KAPADOKYA

74
00:06:17,000 --> 00:06:21,240
Yüzyıllar boyunca Kapadokya
stratejik bir öneme sahipti.

75
00:06:21,320 --> 00:06:22,320
NEVŞEHİR
DERİNKUYU

76
00:06:22,400 --> 00:06:26,920
Büyük İskender zamanlarında da
Asya'yı Avrupa'ya bağlayan

77
00:06:27,560 --> 00:06:29,880
efsanevi İpek Yolu'nun üzerindeydi.

78
00:06:29,960 --> 00:06:30,800
İPEK YOLU

79
00:06:32,280 --> 00:06:34,480
Türk akademisyen Sevim Tunçdemir,

80
00:06:34,560 --> 00:06:38,440
Derinkuyu tünelleri
ve çeşitli sakinleriyle ilgili bir uzman.

81
00:06:38,960 --> 00:06:39,880
SEVİM TUNÇDEMİR
MÜZE MÜDÜRÜ

82
00:07:01,360 --> 00:07:02,200
M.S. 1400

83
00:07:04,800 --> 00:07:06,760
Tüneller ilk keşfedildiğinde

84
00:07:06,840 --> 00:07:10,440
arkeologlar ilk Hristiyanlara ait
eserler bulmuş

85
00:07:12,000 --> 00:07:15,200
ve en derin katmanlarında da
kiliselere benzer

86
00:07:15,280 --> 00:07:18,200
tonozlu tavanları olan
gizli toplantı odaları varmış.

87
00:07:19,800 --> 00:07:21,360
Günümüzde

88
00:07:21,440 --> 00:07:24,080
pek çok tarihçinin savunduğu
ilk teoriye göre,

89
00:07:24,680 --> 00:07:26,680
Derinkuyu'nun altındaki tüneller

90
00:07:26,760 --> 00:07:30,200
M.S. yedinci yüzyılda
Arapların akıncılarından saklanan…

91
00:07:30,280 --> 00:07:32,120
M.S. 650

92
00:07:32,200 --> 00:07:34,920
…Hristiyanlar tarafından yapılmış.

93
00:07:36,440 --> 00:07:38,920
Bu hikâye
Batılı turistlerin hoşuna gidiyor.

94
00:07:39,880 --> 00:07:42,200
Ama tamamen yanlış.

95
00:07:45,160 --> 00:07:49,280
Sonradan yapılan kazılarda,
M.Ö. sekizinci yüzyılda

96
00:07:49,360 --> 00:07:52,000
bu yer altı şehrinin
kullanıldığı keşfedildi.

97
00:07:52,080 --> 00:07:52,920
M.Ö. 750

98
00:07:53,000 --> 00:07:55,720
Yani, Hristiyanlar gelmeden
yüzlerce yıl önce.

99
00:07:57,840 --> 00:08:01,760
Dünya'daki arkeolojik alanlarda
sürekli olarak buna rastlıyoruz.

100
00:08:01,840 --> 00:08:06,240
Arkeologların verdiği bilgilere
çok önem veriliyor

101
00:08:06,320 --> 00:08:09,000
ama bu güven hep boşa çıkıyor.

102
00:08:09,760 --> 00:08:11,040
Gerçeklerle uyuşmuyor.

103
00:08:11,120 --> 00:08:14,640
Yanlış olduğu kazılarla kanıtlanıyor
ama bir şey değişmiyor.

104
00:08:15,200 --> 00:08:18,600
Gözünüze sokulan bilgiye güvenmeyin.
Kendiniz araştırın.

105
00:08:18,680 --> 00:08:21,200
Sözde uzmanlara bel bağlamayın.

106
00:08:25,080 --> 00:08:28,400
Yüzyıllar içerisinde bu tünelleri
pek çok kültür kullandı

107
00:08:29,480 --> 00:08:33,280
ama ben bu etkileyici projeyi
kimin başlattığını bilmek istiyorum.

108
00:08:34,440 --> 00:08:36,360
Ne kadar süre önce başladı?

109
00:08:38,400 --> 00:08:43,679
Tarihçi Hüsam Süleymangil
bu alanı onlarca yıldır araştırıyor

110
00:08:43,760 --> 00:08:46,400
ve gizemli kökenini çözmeye çalışıyor.

111
00:08:47,720 --> 00:08:53,720
Derinkuyu ve incelikli mimarisi
beni hayrete düşürüyor.

112
00:08:53,800 --> 00:08:57,680
Sizce bu proje ne zaman başlamış?

113
00:08:57,760 --> 00:08:59,680
Bununla ilgili farklı teoriler var.

114
00:08:59,760 --> 00:09:00,600
HÜSAM SÜLEYMANGİL
TARİHÇİ

115
00:09:00,680 --> 00:09:02,760
Hiçbiri bilimsel açıdan kanıtlanmadı.

116
00:09:02,840 --> 00:09:03,680
Peki.

117
00:09:03,760 --> 00:09:05,800
Hiçbir yazılı bilgi bulamadılar.

118
00:09:05,880 --> 00:09:09,920
Karbon tarih için
organik materyal bulamadılar.

119
00:09:10,000 --> 00:09:11,480
Herhangi bir tarih var mı?

120
00:09:11,560 --> 00:09:13,760
Bildiğim kadarıyla
hiçbir karbon tarih yok.

121
00:09:13,840 --> 00:09:14,680
Çok sıra dışı.

122
00:09:14,760 --> 00:09:17,240
O yüzden tarih hâlâ gizemini koruyor.

123
00:09:21,400 --> 00:09:23,400
Benim kendi teorilerim var

124
00:09:23,480 --> 00:09:25,160
ama Hüsam, burayı kullanabilecek

125
00:09:25,240 --> 00:09:29,000
bilinen en eski kültüre göre
bir tarih öne sürüyor.

126
00:09:29,800 --> 00:09:32,040
Bence en mantıklı teori,

127
00:09:32,120 --> 00:09:35,360
M.Ö. sekizinci yüzyıl civarı.

128
00:09:37,200 --> 00:09:39,160
O sırada Dünya'nın bu kısmında

129
00:09:39,240 --> 00:09:42,280
Frigler denilen halk yaşıyordu.

130
00:09:43,400 --> 00:09:47,040
Frigler, Asurlular adlı imparatorluğun
tehdidi altındaydı.

131
00:09:49,000 --> 00:09:52,960
Güneydoğudan büyük bir Asurlu ordusunun
geldiğini biliyoruz.

132
00:09:55,240 --> 00:09:59,120
Frigler, işgalci orduya karşı
büyük bir korku duymuşlardır.

133
00:10:02,160 --> 00:10:05,240
Asurlular tutsaklarının derilerini yüzer,

134
00:10:05,800 --> 00:10:09,640
onları kazığa oturtur
ve çocukları diri diri yakarlardı.

135
00:10:12,800 --> 00:10:14,320
Bulunan belgelere göre,

136
00:10:14,400 --> 00:10:18,000
Asurlu istilacılar
vadiye çatışmak için geldiklerinde

137
00:10:18,640 --> 00:10:22,280
savunmacıların yenilikçi taktiklerinden
dolayı şaşırmışlar.

138
00:10:27,920 --> 00:10:31,240
Frigler, Asur ordusuna karşı

139
00:10:31,320 --> 00:10:32,840
gerilla savaşına girip

140
00:10:32,920 --> 00:10:35,440
en beklemedikleri yerlerden saldırdılar.

141
00:10:35,520 --> 00:10:37,000
Ordu onların peşine düşünce

142
00:10:37,080 --> 00:10:39,680
bu sığınakları kullandılar.

143
00:10:42,600 --> 00:10:45,400
Bu, gerilla savaşında
geleneksel bir stratejidir.

144
00:10:47,840 --> 00:10:51,320
Güney Vietnam'da da Viet Cong
buna benzer tüneller kazmıştı.

145
00:10:52,680 --> 00:10:54,880
Afgan isyancılar da

146
00:10:55,400 --> 00:10:59,200
Sovyet ve Amerikalı işgal kuvvetlerinden
saklanmak için bunu yaptı.

147
00:11:01,920 --> 00:11:03,480
Bu kompleksin

148
00:11:03,560 --> 00:11:07,400
en zekice niteliklerinden biri de
Friglerin bu tünelleri

149
00:11:08,080 --> 00:11:11,920
askerî üs amacıyla kazdığı
teorisini destekliyor.

150
00:11:14,080 --> 00:11:17,520
Yuvarlanarak geçitleri kapatabilen

151
00:11:17,600 --> 00:11:19,120
devasa taş diskler.

152
00:11:22,160 --> 00:11:25,960
Bu yuvarlanan kapıların çapı
1,5 metreye ve ağırlığı

153
00:11:26,640 --> 00:11:28,200
yarım tona çıkabiliyor.

154
00:11:32,480 --> 00:11:35,560
Diskin iç yüzeyinde bir delik var.

155
00:11:36,520 --> 00:11:41,400
Tutacak olarak daha küçük bir taş ile
kapı yuvarlanıp kapatılabiliyor,

156
00:11:42,360 --> 00:11:46,040
böylece diğer taraftakilere
düz ve sağlam bir bariyer çekiliyor.

157
00:11:54,560 --> 00:11:58,360
Ama bu incelikli kapıları
gerçekten Frigler mi yaptı

158
00:11:59,640 --> 00:12:01,560
yoksa onlar hazır hâlde mi buldu?

159
00:12:03,520 --> 00:12:05,880
Kapılar da peri bacalarını oluşturan

160
00:12:05,960 --> 00:12:07,640
sıkıştırılmış külden oyulmuş.

161
00:12:11,600 --> 00:12:16,720
İlk başta birinin tüm bunları kazmasına
imkân tanıyan aynı yumuşak kaya.

162
00:12:18,880 --> 00:12:22,720
Bunların katmanları ayıran
kapanabilir kapılar olduğu kesin.

163
00:12:22,800 --> 00:12:26,360
Yerlerine oturtabilmek için
sofistike bir mühendislik gerekir.

164
00:12:26,440 --> 00:12:28,080
Ama taş yumuşak,

165
00:12:28,160 --> 00:12:31,160
saldırganlar kafaya koysalar
balyoz ve keskilerle

166
00:12:31,240 --> 00:12:33,120
kolaylıkla geçebilirdi

167
00:12:33,200 --> 00:12:37,400
ve tüm bu megalitlerin yapımına
harcanan emek de boşa giderdi.

168
00:12:37,480 --> 00:12:41,480
İnsan saldırganlara karşı yapıldığından
şüphe duymaya başladım.

169
00:12:44,240 --> 00:12:48,080
Bence bunlar savunma amaçlı
sur duvarından ziyade

170
00:12:48,160 --> 00:12:51,600
bölümler arasında yangınların yayılmaması
veya gizlilik için

171
00:12:53,200 --> 00:12:55,200
başvurulan zekice bir yöntem gibi.

172
00:12:57,560 --> 00:13:02,080
Burası ilk başta
askerî bir üs olarak yapılmışsa bile

173
00:13:02,160 --> 00:13:04,000
niye buraya yapılsın?

174
00:13:06,000 --> 00:13:07,840
Burada savunacak bir şey yoktu.

175
00:13:21,520 --> 00:13:26,080
Bu yerlerin, insanların işgalci ordulardan
saklanmak için kullanıldığı fikri

176
00:13:26,160 --> 00:13:27,840
bana mantıklı gelmiyor.

177
00:13:27,920 --> 00:13:30,560
İşgalci bir ordu bölgenize gelirse

178
00:13:30,640 --> 00:13:33,400
o bölgeyi almak ve ele geçirmek ister.

179
00:13:33,480 --> 00:13:37,280
Girişleri kapatmaları ve açlıktan ölmenizi
beklemeleri yeterli olur.

180
00:13:38,160 --> 00:13:41,160
O yüzden bu fikir mantıklı gelmiyor.

181
00:13:42,280 --> 00:13:45,520
Bence akademisyenler
burada bulduğumuz en eski tarih

182
00:13:45,600 --> 00:13:47,560
M.Ö. sekizinci yüzyıl diye

183
00:13:47,640 --> 00:13:50,800
bunu kesin olarak kabul etmekte hatalılar.

184
00:13:50,880 --> 00:13:51,840
Evet.

185
00:13:51,920 --> 00:13:54,800
Bu yapı o tarihte mi yapıldı, bilmiyoruz.

186
00:13:54,880 --> 00:13:56,800
Belki de zaten yapılmıştı.

187
00:13:56,880 --> 00:13:58,680
Olabilir, hâlâ gizemini koruyor.

188
00:13:58,760 --> 00:14:00,760
-Sadece en mantıklı teori bu.
-Evet.

189
00:14:00,840 --> 00:14:02,680
En doğru teori değil.

190
00:14:07,600 --> 00:14:09,520
Bu yer altı şehrinin tarihi,

191
00:14:09,600 --> 00:14:13,480
arkeolojik tarih bakımından
oldukça güvensiz.

192
00:14:15,320 --> 00:14:19,480
Tüm tarihler, yapının farklı dönemlerde
yapılmış kısımlarından geliyor.

193
00:14:19,560 --> 00:14:21,720
Bir evde yaşıyor olmam, ben taşınmadan

194
00:14:21,800 --> 00:14:24,120
hemen önce inşa edildiği anlamına gelmez.

195
00:14:32,320 --> 00:14:36,520
O yüzden bu tünellerin
resmî tarihini sorgulamadan edemiyorum.

196
00:14:37,680 --> 00:14:39,120
Kabul edilen teorinin

197
00:14:39,920 --> 00:14:43,320
ileri sürdüğü tarihten
çok daha eski olabilir mi?

198
00:14:45,320 --> 00:14:50,400
Burayı yapmalarının amacı,
işgalci bir ordudan saklanmak değil de

199
00:14:51,920 --> 00:14:53,920
başka bir şeyden saklanmak olabilir mi?

200
00:14:56,280 --> 00:15:00,320
Yüzeye yakın en eski katmanlarda,
odalar savunmadan ziyade

201
00:15:00,400 --> 00:15:03,240
günlük yaşama göre tasarlanmış gibi

202
00:15:03,320 --> 00:15:04,600
gözüküyor.

203
00:15:30,640 --> 00:15:34,000
Yemek yapmak için
kullanılmış bölmeler var.

204
00:15:34,080 --> 00:15:36,720
Küçük bacalar yaptıklarını da biliyoruz.

205
00:15:37,760 --> 00:15:41,200
Giriş katlarında ahır olarak adlandırılmış
bazı odalar var.

206
00:15:41,840 --> 00:15:45,520
Hayvanlar bu insanların
en değerli varlıklarıymış.

207
00:15:48,600 --> 00:15:51,640
Bir alanın antik bir şaraphane
olduğu anlaşıldı.

208
00:15:52,320 --> 00:15:53,760
Burada üzüm ezmişler.

209
00:15:55,840 --> 00:15:58,680
Tüneller gerçekten
harika bir şarap mahzeni olur.

210
00:15:59,600 --> 00:16:01,480
Yüzey ister sıcak

211
00:16:01,560 --> 00:16:04,840
ister soğuk olsun,
burası hep kararında kalıyor.

212
00:16:06,160 --> 00:16:08,560
Yiyecekler burada
daha uzun süre taze kalır.

213
00:16:10,920 --> 00:16:16,680
Derinkuyu'nun büyük bir nüfus tarafından
kullanılmak üzere yapıldığı açık.

214
00:16:17,600 --> 00:16:18,800
Bir yer altı sığınağı.

215
00:16:21,600 --> 00:16:22,720
CHEYENNE DAĞI KOMPLEKSİ
ABD

216
00:16:22,800 --> 00:16:24,520
İnsanların yaptıkları

217
00:16:24,600 --> 00:16:28,440
büyük yer altı alanlarına dair
modern örnekleri düşünün.

218
00:16:29,240 --> 00:16:31,600
Colorado'daki Cheyenne Dağı Kompleksi.

219
00:16:33,120 --> 00:16:34,400
DIXIA CHENG
ÇİN

220
00:16:34,480 --> 00:16:38,240
Pekin'in altında kazılmış
Dixia Cheng tünel ağı.

221
00:16:38,800 --> 00:16:40,120
BAŞKANLIK ACİL DURUM OPERASYON MERKEZİ
ABD

222
00:16:40,200 --> 00:16:43,520
Beyaz Saray'ın altındaki
Başkanlık Acil Durum Operasyon Merkezi.

223
00:16:45,080 --> 00:16:48,600
Bunların hiçbiri
işgalci ordulara karşı yapılmadı.

224
00:16:49,920 --> 00:16:52,120
Yukarıdan bir tehdit olması hâlinde

225
00:16:52,200 --> 00:16:55,800
sığınma yeri olarak
kullanılmak üzere yapıldılar.

226
00:16:58,000 --> 00:17:00,800
Bence Derinkuyu'daki amacı da…

227
00:17:04,040 --> 00:17:05,280
…tam olarak bu.

228
00:17:07,760 --> 00:17:11,319
Aynı zamanda bu sığınağın
arkeologların düşündüğünden

229
00:17:11,400 --> 00:17:13,920
çok daha önce yapıldığına inanıyorum.

230
00:17:15,599 --> 00:17:17,400
Derinkuyu'nun

231
00:17:17,480 --> 00:17:20,760
son Buzul Çağı'na dayandığına dair
buluntular var.

232
00:17:25,319 --> 00:17:29,359
Derinkuyu'nun duvarlarına
el baltasıyla yapılmış

233
00:17:29,440 --> 00:17:31,040
işaretler.

234
00:17:32,760 --> 00:17:35,120
Derinkuyu'nun 1,6 km uzağında

235
00:17:35,200 --> 00:17:38,680
antik bir nehir yatağını araştıran
Türk arkeologlar,

236
00:17:38,760 --> 00:17:41,560
son Buzul Çağı'nın bitimindeki

237
00:17:42,160 --> 00:17:46,600
M.Ö. 9500'e dayanan el baltaları

238
00:17:47,800 --> 00:17:49,400
ve taş aletler buldular.

239
00:17:50,200 --> 00:17:51,520
Derinkuyu'nun

240
00:17:51,600 --> 00:17:55,560
yüzeye yakın en eski odalarını
şekillendiren aynı tip aletlerden.

241
00:17:58,080 --> 00:17:59,120
KARAHAN TEPE
TÜRKİYE

242
00:17:59,200 --> 00:18:02,920
Buranın 483 km uzağında bulunan
Karahan Tepe'deki

243
00:18:03,000 --> 00:18:05,320
yarısı yer altında olan odayı hatırlayın.

244
00:18:06,040 --> 00:18:08,080
Sütunları, Kapadokya'daki

245
00:18:08,160 --> 00:18:11,320
doğal peri bacası oluşumlarına
çok benziyor.

246
00:18:14,160 --> 00:18:15,440
Bu odanın

247
00:18:15,520 --> 00:18:18,800
son Buzul Çağı'nın bitiminde
oyulduğuna itiraz edilmiyorsa

248
00:18:20,760 --> 00:18:22,400
Derinkuyu'nun da aynı dönemde

249
00:18:22,480 --> 00:18:24,920
yapılmaması için hiçbir neden yok.

250
00:18:29,960 --> 00:18:33,080
Derinkuyu'daki derinlik
ve incelik açığa çıkarken,

251
00:18:33,160 --> 00:18:37,400
bu girişimin
ne kadar büyük ölçekli olduğunu

252
00:18:38,560 --> 00:18:43,040
ve ilk başta yaparken harcanan emeği
görmezden gelmek çok zor.

253
00:18:45,600 --> 00:18:48,800
Bu mühendislik başarısını
daha da harika kılan şey,

254
00:18:49,520 --> 00:18:53,080
bunun Kapadokya'daki
tek yer altı şehri olmaması.

255
00:18:58,200 --> 00:19:01,040
2013'te inşaat işçileri,

256
00:19:01,120 --> 00:19:03,400
27 km uzaklıktaki Nevşehir'de

257
00:19:05,360 --> 00:19:07,000
bir dizi tünel daha buldu.

258
00:19:08,040 --> 00:19:11,880
Buldukları yer altı şehri,
Derinkuyu'dakinden bile büyüktü.

259
00:19:14,800 --> 00:19:17,840
O zamandan beri
başka yer altı şehirleri de keşfedildi.

260
00:19:19,520 --> 00:19:20,960
TÜRKİYE
SURİYE

261
00:19:21,040 --> 00:19:23,720
Hatta çok şaşırtıcıdır ki Kapadokya'da…

262
00:19:23,800 --> 00:19:24,640
KAPADOKYA
DERİNKUYU

263
00:19:24,720 --> 00:19:28,880
…arkeologlar buna benzer
36 yer altı şehri buldu.

264
00:19:32,560 --> 00:19:35,080
Sadece iki katmanlıları da dâhil edersek

265
00:19:35,600 --> 00:19:37,760
bu sayı 200'e çıkıyor.

266
00:19:43,200 --> 00:19:47,160
Derinkuyu'nun sekiz kilometre uzağındaki
yer altı şehrinde

267
00:19:47,240 --> 00:19:49,400
inanılmaz bir sır saklı.

268
00:19:51,240 --> 00:19:54,000
Kaymaklı'daki tüneller, Derinkuyu'dan

269
00:19:54,080 --> 00:19:56,840
daha büyük bir alanda
sekiz kat derine iniyor.

270
00:19:58,920 --> 00:20:02,640
Duvarlara oyulan saklama odalarının
sayısına bakarsak

271
00:20:02,720 --> 00:20:08,200
arkeologlar bu sığınağın
3500 kişilik olabileceğini düşünüyor.

272
00:20:12,600 --> 00:20:18,320
Ama Kaymaklı'nın en şaşırtıcı özelliği
üçüncü katmanında bulunuyor.

273
00:20:22,920 --> 00:20:26,320
Çok uzaklara doğru giden
bir yer altı tüneli.

274
00:20:32,200 --> 00:20:33,840
Günümüzde geçilemiyor

275
00:20:33,920 --> 00:20:39,000
ama bu kapalı tünelin Kaymaklı'yı
Derinkuyu'ya bağladığı iddia ediliyor.

276
00:20:41,280 --> 00:20:43,840
Yaklaşık sekiz kilometrelik düz bir geçiş.

277
00:20:48,800 --> 00:20:51,280
Hatta arkeologlar, Kapadokya'daki

278
00:20:51,360 --> 00:20:55,400
altı yer altı kompleksinin daha

279
00:20:55,480 --> 00:20:59,040
benzer geçitlerle
birbirlerine bağlandıklarını doğruladılar.

280
00:21:00,760 --> 00:21:03,920
Bana kalırsa, bu her şeyi değiştiriyor.

281
00:21:05,200 --> 00:21:09,560
Yer altındaki bu labirentler
münferit, bireysel sığınaklar değil.

282
00:21:09,640 --> 00:21:12,720
Bu bölgeye dağılmış
onlarca benzer alanı içeren

283
00:21:12,800 --> 00:21:16,560
muazzam ve geniş çapta
bir projenin parçası.

284
00:21:16,640 --> 00:21:17,560
KAPADOKYA

285
00:21:17,640 --> 00:21:21,400
Bir kültür yalnızca
önemli bir gerekçesi varsa buna kalkışır.

286
00:21:23,760 --> 00:21:27,040
Ne tür bir tehdit, muhtemelen

287
00:21:27,120 --> 00:21:30,240
yüz binlerce kişiden oluşan bir halkı

288
00:21:30,320 --> 00:21:35,200
yer altında yeni bir yaşam
kurmaya zorlayacak kadar yıkıcı olabilir?

289
00:21:36,200 --> 00:21:39,240
Bu yerlerin neden yapıldığına dair,

290
00:21:39,320 --> 00:21:43,120
işgalci ordulardan saklanmaktan
daha mantıklı bir açıklama olmalı.

291
00:21:46,160 --> 00:21:50,160
Bunun cevabı bölgenin en eski
mitlerinden birinde saklı olabilir.

292
00:21:51,320 --> 00:21:55,640
Binlerce yıl öncesindeki
Zerdüştlere uzanan bir mitte.

293
00:21:59,000 --> 00:22:02,600
İşte Kapadokya'nın meşhur semazenleri.

294
00:22:07,280 --> 00:22:10,360
Sufizm denilen bir inanışın
sadık müritleri.

295
00:22:14,720 --> 00:22:18,320
Eski Zerdüştlük kültürünün
az sayıdaki temsilcilerinden biri.

296
00:22:20,800 --> 00:22:25,200
Eski Pers peygamberi Zerdüşt,

297
00:22:25,280 --> 00:22:28,600
ilk olduğu iddia edilen dini kurdu.

298
00:22:32,080 --> 00:22:37,000
Kutsal metinleri, tıpkı Derinkuyu gibi
bir yer altı şehrine atıfta bulunarak

299
00:22:37,080 --> 00:22:41,280
tam olarak neden ve kimler tarafından
yapıldığını bize anlatıyor.

300
00:22:41,800 --> 00:22:46,640
Zerdüşt, medeniyetin kurucusu
ve ilk kral olarak Yima adında

301
00:22:46,720 --> 00:22:48,080
bir adamdan bahseder.

302
00:22:54,000 --> 00:22:57,000
Bir gün Yima nehir kenarındayken,

303
00:22:57,080 --> 00:23:01,720
yüce tanrı Ahura Mazda
onu bir felaketle ilgili uyarmaya gelir.

304
00:23:02,800 --> 00:23:06,080
Tufan değil, ölümcül bir kış felaketi.

305
00:23:07,320 --> 00:23:12,160
Yima'ya vara adında büyük bir
yer altı sığınağı yapmasını söyler.

306
00:23:14,040 --> 00:23:17,920
Buraya erkekleri, kadınları
ve her türden iki hayvanı

307
00:23:18,000 --> 00:23:19,280
getirmesini söyler.

308
00:23:20,320 --> 00:23:23,600
Yima her ağacın ve meyvenin
tohumunu saklayarak

309
00:23:23,680 --> 00:23:27,840
öldürücü kış geçene kadar bitmeyecek
bir stok oluşturmalıdır.

310
00:23:28,720 --> 00:23:31,680
Ayrıca kutsal metinlere göre,

311
00:23:31,760 --> 00:23:37,080
ölümcül kışın başlangıcını
gökyüzündeki bir yılan haber verir.

312
00:23:40,560 --> 00:23:42,720
Sözüm ona yalnızca mitlerdeki bu vara

313
00:23:42,800 --> 00:23:46,760
Kapadokya'da bulduğumuz
yer altı şehirlerine çok benziyor.

314
00:23:47,800 --> 00:23:50,800
Ama ana akım tarihçiler
bu bağlantıyı reddediyor.

315
00:23:51,920 --> 00:23:54,440
Arkeoloji çevreleri, Yima mitini de

316
00:23:54,520 --> 00:23:56,880
görmezden gelmeyi tercih ediyor

317
00:23:56,960 --> 00:24:00,560
ama bu mit, korkunç bir dondurucu kışın
gelmesinden bahsediyor.

318
00:24:03,320 --> 00:24:05,480
Jeologlar, Erken Dryas Devri'nde

319
00:24:05,560 --> 00:24:09,520
mitlerde anlatılanlara benzer
büyük bir tufan dönemi olduğunu

320
00:24:09,600 --> 00:24:12,080
ve sonrasında tüm Dünya'da

321
00:24:13,160 --> 00:24:17,240
sıcaklıkların çok düştüğünü doğruladılar.

322
00:24:18,520 --> 00:24:20,240
Kesinlikle ölümcül bir kış.

323
00:24:21,800 --> 00:24:26,000
Bir de ölümcül kışın başlangıcı ile
büyük yılanın

324
00:24:26,080 --> 00:24:29,000
gökyüzünden gelmesi ilişkilendiriliyor,

325
00:24:30,480 --> 00:24:34,520
tıpkı antik Aztekler'in
veya İrokualar'ın mitlerinde gördüğümüz

326
00:24:36,000 --> 00:24:37,560
yılanlar gibi.

327
00:24:37,640 --> 00:24:40,600
Yılanlar hep
felaketlerle bağdaştırılmıştır.

328
00:24:46,120 --> 00:24:48,920
Aynı zamanda Göbekli Tepe'deki sütunlarda

329
00:24:49,000 --> 00:24:54,240
gökyüzünden yağıyor gibi gösterilen
yılan tasvirleri de aklıma geliyor.

330
00:24:55,160 --> 00:24:58,960
Veya Ġgantija'nın
büyük tapınağına kazınmış yılan.

331
00:24:59,920 --> 00:25:01,960
Veya Kuzey Amerika'daki Yılan Höyük.

332
00:25:02,880 --> 00:25:07,400
Arkeologlar, Dünya'nın dört bir yanındaki
bu antik semboller

333
00:25:07,480 --> 00:25:10,320
ve gelenekler arasında
bir bağlantı kurmuyor.

334
00:25:10,400 --> 00:25:11,280
XOCHICALCO
MEKSİKA

335
00:25:11,360 --> 00:25:12,920
Hele tek bir olayla hiç.

336
00:25:13,800 --> 00:25:18,000
Ama artık Dünya'daki farklı
ve birbirinden bağımsız olduğu

337
00:25:18,080 --> 00:25:19,480
sanılan yapıların

338
00:25:19,560 --> 00:25:23,680
çok eski bilgilerin mirasından
faydalandıklarını gördük.

339
00:25:23,880 --> 00:25:26,560
Kökeni bilinmeyen ortak bir miras.

340
00:25:27,760 --> 00:25:30,920
Buzul Çağı'ndan çıkmış
ve etkisi tüm Dünya'ya yayılmış

341
00:25:31,000 --> 00:25:35,040
gelişmiş bir uygarlığın,
o dönemde yaşamış avcı-toplayıcılarla

342
00:25:35,120 --> 00:25:39,560
ortak bir yaşam sürdüklerine dair
hayret verici bir sonuca ulaşabiliriz.

343
00:25:40,360 --> 00:25:42,520
Erken Dryas Devri'ndeki

344
00:25:42,600 --> 00:25:45,520
gizemli felaketlerde
yok olmuş bir uygarlık.

345
00:25:47,480 --> 00:25:52,000
Yılanlara yapılan tüm bu atıflar da
bu mirasın bir parçası olabilir mi?

346
00:25:52,920 --> 00:25:56,320
Sağ kurtulanların bıraktıkları bir uyarı.

347
00:26:04,160 --> 00:26:11,040
Sonuçta insanlar olarak bellek kaybı
yaşayan bir tür olduğumuzu düşünüyorum.

348
00:26:12,680 --> 00:26:15,480
Son Buzul Çağı'nın
bitiminde yaşanan felaketlerde

349
00:26:15,560 --> 00:26:17,520
kafamıza öyle bir darbe almışız ki

350
00:26:17,600 --> 00:26:21,680
kendi hikâyemizin
önemli bir kısmını unutmuşuz.

351
00:26:23,000 --> 00:26:28,200
Bu da büyük bir soruna neden olabilir
çünkü pek çok mitte gördüğümüz üzere,

352
00:26:28,280 --> 00:26:32,760
Yima'nın anlatısına devam eden bir hikâye
bir gün benzer bir felaketin

353
00:26:32,840 --> 00:26:36,760
yine yaşanacağına dair
tanrıların uyarısıyla sona eriyor.

354
00:26:39,120 --> 00:26:40,080
Yaşanabilir mi?

355
00:26:41,800 --> 00:26:46,720
Uzun zamandır Erken Dryas Devri'ndeki
tufanları, yangınları

356
00:26:46,800 --> 00:26:50,160
ve düşen sıcaklıkları
neyin başlattığı bir gizemdi

357
00:26:51,080 --> 00:26:55,120
ama yeni jeolojik buluntular
korkunç bir olasılığı ortaya attı.

358
00:26:56,440 --> 00:26:58,760
Tarih öncesi Amerika'sının

359
00:26:58,840 --> 00:27:01,840
aldığı zararın günümüzde görülebildiği

360
00:27:01,920 --> 00:27:03,440
bir yere gidiyorum.

361
00:27:04,440 --> 00:27:08,320
Yılan sembolizminin kökenlerinin
bizim kuyruklu yıldız dediğimiz

362
00:27:08,400 --> 00:27:11,160
gökyüzündeki yılanlarla

363
00:27:11,240 --> 00:27:12,840
bağlantısı olduğundan eminim.

364
00:27:41,600 --> 00:27:46,600
Alt yazı çevirmeni: Denizsu Nihan Nurata