BİR NETFLIX DİZİSİ
Buzul Çağı'nda gelişmiş bir uygarlığın
var olduğunu kabul etmemizi öneriyorum.
"Onlar Ay'a uçtular" demiyorum.
Sadece bilimsel bilgi birikimi bakımından çok daha ileri olduklarını
söylüyorum.
Dünya'yı ve evreni, bize öğretilenden
çok daha fazla biliyorlardı.
Ayrıca harika mühendislik başarılarına imza atabildiler,
tıpkı şimdi gittiğim Türkiye'deki Kapadokya bölgesi gibi.
Yerin derinlerinde antik bir sığınak var.
Yalnızca birkaç kişiye göre değil, binlerce kişiye göre yapılmış.
Ana akım tarihçiler uzun süredir buranın amacını tartışıyorlar
ama bence burası benim aramakta olduğum
tarihten silinmiş ileri uygarlığın nasıl kaybolduğunu açıklayabilir.
İşte bu Derinkuyu'nun hikâyesi.
ÖLÜMCÜL BİR KIŞ
Türkiye'de Kapadokya adıyla bilinen bölgeye geldim.
Kasten gömülmüş ve Buzul Çağı'nın bitimindeki…
GÖBEKLİ TEPE TÜRKİYE
…büyük felaketleri hatırlatan
Göbekli Tepe'deki gizemli oval yapıların yaklaşık 386 km kuzeybatısında.
Bu bölgenin peyzajı, milyonlarca yıl önce
bir dizi volkanik patlamanın ardında bıraktığı kül tabakalarının
bin yıllık dönemde tüf denilen yumuşak bir taşa dönüşmesiyle oluştu.
Doğa olaylarıyla kolayca şekillenen bu taş,
yerlilerinin "peri bacası" dediği yapıları oluşturdu.
Ama bu yumuşak kayanın derinliklerinde
insanlığın giriştiği en dikkate değer
ve büyük ölçekli projelerden birinin inşası yapılabildi.
Buranın birkaç kilometre ilerisinde,
binlerce yıl önce yaratılmış bu gizemli ve saklı şehir ortaya çıktı.
Burası henüz kimliği belirlenememiş bir uygarlığın eseri
ve korku içinde burayı yaptıkları ortada.
O zaman şunu soralım, neden korkmuşlardı?
En yakınındaki Derinkuyu ilçesi gayet sıradan gözüküyor.
Ama 1963'te bir evi restore eden mimarlar, zemini delip geçtiklerinde
unutulmuş bir dünyaya açılan derin bir tünel keşfettiler.
Bu küçük ilçenin tozlu caddelerinde yürürken
ayağımın altındaki ana kayaca oyulmuş antik, muazzam
ve gizemli bir yer altı yapısı olduğuna inanmak çok zor.
Klostrofobikseniz sizi uyarmış olayım.
Şimdi yer altına gidiyoruz.
Burası Derinkuyu'nun yer altı şehri.
DERİNKUYU
Yerin 85 metre derinine inen
taştan bir dizi tünel ve oda var.
Oda ve tünellerle dolu 18 katmanı oluşturuyor.
Tüm bu yerleşim yeri, el baltasıyla kayadan yontulmuş.
Ara sıra büyük ve geniş alanlara açılan
kafa karıştırıcı bir labirent.
Bu yerin büyüklüğünü içindeyken algılayabilmek imkânsız.
Ama yer altı şehrinin çoğu haritalandırıldı
ve boşluklardaki kayaları kaldırınca
şehrin bir kesitini görebiliyoruz.
Gerçekten çok etkileyici.
Yer altı mağaraları ve tünelleri olan, dört kilometrekarelik bir alana yayılmış
insan boyutunda inşa edilmiş bir karınca çiftliği.
İyi havalandırılabilmesi için Derinkuyu'nun 15.000 hava kanalı var,
bunlar üst katmanları yüzeye bağlıyor.
Ayrıca 50'den fazla dikey şaft var.
Bazıları yüzeyin 85 metre altındaki su tablasına ulaşıyorlar.
Bu yerin adı da buradan geliyor.
Derinkuyu adını derindeki bu kuyudan alıyor.
Yaratıcılığı ve mimari inceliğiyle
göz kamaştıran Derinkuyu'da 20.000 kişinin barınabileceği hesaplandı.
Ama hâlâ sorularımız var.
Bu insanlar kimlerdi? Ne zaman ve niye burayı yaptılar?
Tam olarak bilmek çok zor
çünkü Derinkuyu nesiller boyunca basıp geçilmiş bir suç mahalli gibi.
TÜRKİYE SURİYE
Türkiye'nin bu kısmından çok kültür geçti.
KAPADOKYA
Yüzyıllar boyunca Kapadokya stratejik bir öneme sahipti.
NEVŞEHİR DERİNKUYU
Büyük İskender zamanlarında da Asya'yı Avrupa'ya bağlayan
efsanevi İpek Yolu'nun üzerindeydi.
İPEK YOLU
Türk akademisyen Sevim Tunçdemir,
Derinkuyu tünelleri ve çeşitli sakinleriyle ilgili bir uzman.
SEVİM TUNÇDEMİR MÜZE MÜDÜRÜ
M.S. 1400
Tüneller ilk keşfedildiğinde
arkeologlar ilk Hristiyanlara ait eserler bulmuş
ve en derin katmanlarında da kiliselere benzer
tonozlu tavanları olan gizli toplantı odaları varmış.
Günümüzde
pek çok tarihçinin savunduğu ilk teoriye göre,
Derinkuyu'nun altındaki tüneller
M.S. yedinci yüzyılda Arapların akıncılarından saklanan…
M.S. 650
…Hristiyanlar tarafından yapılmış.
Bu hikâye Batılı turistlerin hoşuna gidiyor.
Ama tamamen yanlış.
Sonradan yapılan kazılarda, M.Ö. sekizinci yüzyılda
bu yer altı şehrinin kullanıldığı keşfedildi.
M.Ö. 750
Yani, Hristiyanlar gelmeden yüzlerce yıl önce.
Dünya'daki arkeolojik alanlarda sürekli olarak buna rastlıyoruz.
Arkeologların verdiği bilgilere çok önem veriliyor
ama bu güven hep boşa çıkıyor.
Gerçeklerle uyuşmuyor.
Yanlış olduğu kazılarla kanıtlanıyor ama bir şey değişmiyor.
Gözünüze sokulan bilgiye güvenmeyin. Kendiniz araştırın.
Sözde uzmanlara bel bağlamayın.
Yüzyıllar içerisinde bu tünelleri pek çok kültür kullandı
ama ben bu etkileyici projeyi kimin başlattığını bilmek istiyorum.
Ne kadar süre önce başladı?
Tarihçi Hüsam Süleymangil bu alanı onlarca yıldır araştırıyor
ve gizemli kökenini çözmeye çalışıyor.
Derinkuyu ve incelikli mimarisi beni hayrete düşürüyor.
Sizce bu proje ne zaman başlamış?
Bununla ilgili farklı teoriler var.
HÜSAM SÜLEYMANGİL TARİHÇİ
Hiçbiri bilimsel açıdan kanıtlanmadı.
Peki.
Hiçbir yazılı bilgi bulamadılar.
Karbon tarih için organik materyal bulamadılar.
Herhangi bir tarih var mı?
Bildiğim kadarıyla hiçbir karbon tarih yok.
Çok sıra dışı.
O yüzden tarih hâlâ gizemini koruyor.
Benim kendi teorilerim var
ama Hüsam, burayı kullanabilecek
bilinen en eski kültüre göre bir tarih öne sürüyor.
Bence en mantıklı teori,
M.Ö. sekizinci yüzyıl civarı.
O sırada Dünya'nın bu kısmında
Frigler denilen halk yaşıyordu.
Frigler, Asurlular adlı imparatorluğun tehdidi altındaydı.
Güneydoğudan büyük bir Asurlu ordusunun geldiğini biliyoruz.
Frigler, işgalci orduya karşı büyük bir korku duymuşlardır.
Asurlular tutsaklarının derilerini yüzer,
onları kazığa oturtur ve çocukları diri diri yakarlardı.
Bulunan belgelere göre,
Asurlu istilacılar vadiye çatışmak için geldiklerinde
savunmacıların yenilikçi taktiklerinden dolayı şaşırmışlar.
Frigler, Asur ordusuna karşı
gerilla savaşına girip
en beklemedikleri yerlerden saldırdılar.
Ordu onların peşine düşünce
bu sığınakları kullandılar.
Bu, gerilla savaşında geleneksel bir stratejidir.
Güney Vietnam'da da Viet Cong buna benzer tüneller kazmıştı.
Afgan isyancılar da
Sovyet ve Amerikalı işgal kuvvetlerinden saklanmak için bunu yaptı.
Bu kompleksin
en zekice niteliklerinden biri de Friglerin bu tünelleri
askerî üs amacıyla kazdığı teorisini destekliyor.
Yuvarlanarak geçitleri kapatabilen
devasa taş diskler.
Bu yuvarlanan kapıların çapı 1,5 metreye ve ağırlığı
yarım tona çıkabiliyor.
Diskin iç yüzeyinde bir delik var.
Tutacak olarak daha küçük bir taş ile kapı yuvarlanıp kapatılabiliyor,
böylece diğer taraftakilere düz ve sağlam bir bariyer çekiliyor.
Ama bu incelikli kapıları gerçekten Frigler mi yaptı
yoksa onlar hazır hâlde mi buldu?
Kapılar da peri bacalarını oluşturan
sıkıştırılmış külden oyulmuş.
İlk başta birinin tüm bunları kazmasına imkân tanıyan aynı yumuşak kaya.
Bunların katmanları ayıran kapanabilir kapılar olduğu kesin.
Yerlerine oturtabilmek için sofistike bir mühendislik gerekir.
Ama taş yumuşak,
saldırganlar kafaya koysalar balyoz ve keskilerle
kolaylıkla geçebilirdi
ve tüm bu megalitlerin yapımına harcanan emek de boşa giderdi.
İnsan saldırganlara karşı yapıldığından şüphe duymaya başladım.
Bence bunlar savunma amaçlı sur duvarından ziyade
bölümler arasında yangınların yayılmaması veya gizlilik için
başvurulan zekice bir yöntem gibi.
Burası ilk başta askerî bir üs olarak yapılmışsa bile
niye buraya yapılsın?
Burada savunacak bir şey yoktu.
Bu yerlerin, insanların işgalci ordulardan saklanmak için kullanıldığı fikri
bana mantıklı gelmiyor.
İşgalci bir ordu bölgenize gelirse
o bölgeyi almak ve ele geçirmek ister.
Girişleri kapatmaları ve açlıktan ölmenizi beklemeleri yeterli olur.
O yüzden bu fikir mantıklı gelmiyor.
Bence akademisyenler burada bulduğumuz en eski tarih
M.Ö. sekizinci yüzyıl diye
bunu kesin olarak kabul etmekte hatalılar.
Evet.
Bu yapı o tarihte mi yapıldı, bilmiyoruz.
Belki de zaten yapılmıştı.
Olabilir, hâlâ gizemini koruyor.
-Sadece en mantıklı teori bu. -Evet.
En doğru teori değil.
Bu yer altı şehrinin tarihi,
arkeolojik tarih bakımından oldukça güvensiz.
Tüm tarihler, yapının farklı dönemlerde yapılmış kısımlarından geliyor.
Bir evde yaşıyor olmam, ben taşınmadan
hemen önce inşa edildiği anlamına gelmez.
O yüzden bu tünellerin resmî tarihini sorgulamadan edemiyorum.
Kabul edilen teorinin
ileri sürdüğü tarihten çok daha eski olabilir mi?
Burayı yapmalarının amacı, işgalci bir ordudan saklanmak değil de
başka bir şeyden saklanmak olabilir mi?
Yüzeye yakın en eski katmanlarda, odalar savunmadan ziyade
günlük yaşama göre tasarlanmış gibi
gözüküyor.
Yemek yapmak için kullanılmış bölmeler var.
Küçük bacalar yaptıklarını da biliyoruz.
Giriş katlarında ahır olarak adlandırılmış bazı odalar var.
Hayvanlar bu insanların en değerli varlıklarıymış.
Bir alanın antik bir şaraphane olduğu anlaşıldı.
Burada üzüm ezmişler.
Tüneller gerçekten harika bir şarap mahzeni olur.
Yüzey ister sıcak
ister soğuk olsun, burası hep kararında kalıyor.
Yiyecekler burada daha uzun süre taze kalır.
Derinkuyu'nun büyük bir nüfus tarafından kullanılmak üzere yapıldığı açık.
Bir yer altı sığınağı.
CHEYENNE DAĞI KOMPLEKSİ ABD
İnsanların yaptıkları
büyük yer altı alanlarına dair modern örnekleri düşünün.
Colorado'daki Cheyenne Dağı Kompleksi.
DIXIA CHENG ÇİN
Pekin'in altında kazılmış Dixia Cheng tünel ağı.
BAŞKANLIK ACİL DURUM OPERASYON MERKEZİ ABD
Beyaz Saray'ın altındaki Başkanlık Acil Durum Operasyon Merkezi.
Bunların hiçbiri işgalci ordulara karşı yapılmadı.
Yukarıdan bir tehdit olması hâlinde
sığınma yeri olarak kullanılmak üzere yapıldılar.
Bence Derinkuyu'daki amacı da…
…tam olarak bu.
Aynı zamanda bu sığınağın arkeologların düşündüğünden
çok daha önce yapıldığına inanıyorum.
Derinkuyu'nun
son Buzul Çağı'na dayandığına dair buluntular var.
Derinkuyu'nun duvarlarına el baltasıyla yapılmış
işaretler.
Derinkuyu'nun 1,6 km uzağında
antik bir nehir yatağını araştıran Türk arkeologlar,
son Buzul Çağı'nın bitimindeki
M.Ö. 9500'e dayanan el baltaları
ve taş aletler buldular.
Derinkuyu'nun
yüzeye yakın en eski odalarını şekillendiren aynı tip aletlerden.
KARAHAN TEPE TÜRKİYE
Buranın 483 km uzağında bulunan Karahan Tepe'deki
yarısı yer altında olan odayı hatırlayın.
Sütunları, Kapadokya'daki
doğal peri bacası oluşumlarına çok benziyor.
Bu odanın
son Buzul Çağı'nın bitiminde oyulduğuna itiraz edilmiyorsa
Derinkuyu'nun da aynı dönemde
yapılmaması için hiçbir neden yok.
Derinkuyu'daki derinlik ve incelik açığa çıkarken,
bu girişimin ne kadar büyük ölçekli olduğunu
ve ilk başta yaparken harcanan emeği görmezden gelmek çok zor.
Bu mühendislik başarısını daha da harika kılan şey,
bunun Kapadokya'daki tek yer altı şehri olmaması.
2013'te inşaat işçileri,
27 km uzaklıktaki Nevşehir'de
bir dizi tünel daha buldu.
Buldukları yer altı şehri, Derinkuyu'dakinden bile büyüktü.
O zamandan beri başka yer altı şehirleri de keşfedildi.
TÜRKİYE SURİYE
Hatta çok şaşırtıcıdır ki Kapadokya'da…
KAPADOKYA DERİNKUYU
…arkeologlar buna benzer 36 yer altı şehri buldu.
Sadece iki katmanlıları da dâhil edersek
bu sayı 200'e çıkıyor.
Derinkuyu'nun sekiz kilometre uzağındaki yer altı şehrinde
inanılmaz bir sır saklı.
Kaymaklı'daki tüneller, Derinkuyu'dan
daha büyük bir alanda sekiz kat derine iniyor.
Duvarlara oyulan saklama odalarının sayısına bakarsak
arkeologlar bu sığınağın 3500 kişilik olabileceğini düşünüyor.
Ama Kaymaklı'nın en şaşırtıcı özelliği üçüncü katmanında bulunuyor.
Çok uzaklara doğru giden bir yer altı tüneli.
Günümüzde geçilemiyor
ama bu kapalı tünelin Kaymaklı'yı Derinkuyu'ya bağladığı iddia ediliyor.
Yaklaşık sekiz kilometrelik düz bir geçiş.
Hatta arkeologlar, Kapadokya'daki
altı yer altı kompleksinin daha
benzer geçitlerle birbirlerine bağlandıklarını doğruladılar.
Bana kalırsa, bu her şeyi değiştiriyor.
Yer altındaki bu labirentler münferit, bireysel sığınaklar değil.
Bu bölgeye dağılmış onlarca benzer alanı içeren
muazzam ve geniş çapta bir projenin parçası.
KAPADOKYA
Bir kültür yalnızca önemli bir gerekçesi varsa buna kalkışır.
Ne tür bir tehdit, muhtemelen
yüz binlerce kişiden oluşan bir halkı
yer altında yeni bir yaşam kurmaya zorlayacak kadar yıkıcı olabilir?
Bu yerlerin neden yapıldığına dair,
işgalci ordulardan saklanmaktan daha mantıklı bir açıklama olmalı.
Bunun cevabı bölgenin en eski mitlerinden birinde saklı olabilir.
Binlerce yıl öncesindeki Zerdüştlere uzanan bir mitte.
İşte Kapadokya'nın meşhur semazenleri.
Sufizm denilen bir inanışın sadık müritleri.
Eski Zerdüştlük kültürünün az sayıdaki temsilcilerinden biri.
Eski Pers peygamberi Zerdüşt,
ilk olduğu iddia edilen dini kurdu.
Kutsal metinleri, tıpkı Derinkuyu gibi bir yer altı şehrine atıfta bulunarak
tam olarak neden ve kimler tarafından yapıldığını bize anlatıyor.
Zerdüşt, medeniyetin kurucusu ve ilk kral olarak Yima adında
bir adamdan bahseder.
Bir gün Yima nehir kenarındayken,
yüce tanrı Ahura Mazda onu bir felaketle ilgili uyarmaya gelir.
Tufan değil, ölümcül bir kış felaketi.
Yima'ya vara adında büyük bir yer altı sığınağı yapmasını söyler.
Buraya erkekleri, kadınları ve her türden iki hayvanı
getirmesini söyler.
Yima her ağacın ve meyvenin tohumunu saklayarak
öldürücü kış geçene kadar bitmeyecek bir stok oluşturmalıdır.
Ayrıca kutsal metinlere göre,
ölümcül kışın başlangıcını gökyüzündeki bir yılan haber verir.
Sözüm ona yalnızca mitlerdeki bu vara
Kapadokya'da bulduğumuz yer altı şehirlerine çok benziyor.
Ama ana akım tarihçiler bu bağlantıyı reddediyor.
Arkeoloji çevreleri, Yima mitini de
görmezden gelmeyi tercih ediyor
ama bu mit, korkunç bir dondurucu kışın gelmesinden bahsediyor.
Jeologlar, Erken Dryas Devri'nde
mitlerde anlatılanlara benzer büyük bir tufan dönemi olduğunu
ve sonrasında tüm Dünya'da
sıcaklıkların çok düştüğünü doğruladılar.
Kesinlikle ölümcül bir kış.
Bir de ölümcül kışın başlangıcı ile büyük yılanın
gökyüzünden gelmesi ilişkilendiriliyor,
tıpkı antik Aztekler'in veya İrokualar'ın mitlerinde gördüğümüz
yılanlar gibi.
Yılanlar hep felaketlerle bağdaştırılmıştır.
Aynı zamanda Göbekli Tepe'deki sütunlarda
gökyüzünden yağıyor gibi gösterilen yılan tasvirleri de aklıma geliyor.
Veya Ġgantija'nın büyük tapınağına kazınmış yılan.
Veya Kuzey Amerika'daki Yılan Höyük.
Arkeologlar, Dünya'nın dört bir yanındaki bu antik semboller
ve gelenekler arasında bir bağlantı kurmuyor.
XOCHICALCO MEKSİKA
Hele tek bir olayla hiç.
Ama artık Dünya'daki farklı ve birbirinden bağımsız olduğu
sanılan yapıların
çok eski bilgilerin mirasından faydalandıklarını gördük.
Kökeni bilinmeyen ortak bir miras.
Buzul Çağı'ndan çıkmış ve etkisi tüm Dünya'ya yayılmış
gelişmiş bir uygarlığın, o dönemde yaşamış avcı-toplayıcılarla
ortak bir yaşam sürdüklerine dair hayret verici bir sonuca ulaşabiliriz.
Erken Dryas Devri'ndeki
gizemli felaketlerde yok olmuş bir uygarlık.
Yılanlara yapılan tüm bu atıflar da bu mirasın bir parçası olabilir mi?
Sağ kurtulanların bıraktıkları bir uyarı.
Sonuçta insanlar olarak bellek kaybı yaşayan bir tür olduğumuzu düşünüyorum.
Son Buzul Çağı'nın bitiminde yaşanan felaketlerde
kafamıza öyle bir darbe almışız ki
kendi hikâyemizin önemli bir kısmını unutmuşuz.
Bu da büyük bir soruna neden olabilir çünkü pek çok mitte gördüğümüz üzere,
Yima'nın anlatısına devam eden bir hikâye bir gün benzer bir felaketin
yine yaşanacağına dair tanrıların uyarısıyla sona eriyor.
Yaşanabilir mi?
Uzun zamandır Erken Dryas Devri'ndeki tufanları, yangınları
ve düşen sıcaklıkları neyin başlattığı bir gizemdi
ama yeni jeolojik buluntular korkunç bir olasılığı ortaya attı.
Tarih öncesi Amerika'sının
aldığı zararın günümüzde görülebildiği
bir yere gidiyorum.
Yılan sembolizminin kökenlerinin bizim kuyruklu yıldız dediğimiz
gökyüzündeki yılanlarla
bağlantısı olduğundan eminim.
Alt yazı çevirmeni: Denizsu Nihan Nurata