1 00:00:06,040 --> 00:00:08,920 EEN NETFLIX-SERIE 2 00:00:14,040 --> 00:00:17,760 Wat ik voorstel, is dat iets wat we zouden erkennen… 3 00:00:17,840 --> 00:00:22,120 …als een geavanceerde beschaving, in de IJstijd bestond. 4 00:00:22,960 --> 00:00:25,640 Ik zeg niet dat ze naar de maan vlogen. 5 00:00:29,840 --> 00:00:33,920 Maar ik zeg wel dat ze veel geavanceerder waren… 6 00:00:34,000 --> 00:00:35,800 …in wetenschappelijke kennis… 7 00:00:38,080 --> 00:00:40,920 …van de aarde en van het universum… 8 00:00:41,000 --> 00:00:42,560 …dan ons verteld is. 9 00:00:44,800 --> 00:00:48,040 En in staat tot ongelofelijke bouwwerken… 10 00:00:49,320 --> 00:00:52,720 …zoals de plek waar ik heen ga in Cappadocië in Turkije. 11 00:00:54,400 --> 00:00:58,440 Er is een oude overlevingsbunker diep onder de grond… 12 00:01:02,040 --> 00:01:06,440 …niet alleen gebouwd om een paar mensen, maar duizenden te herbergen. 13 00:01:08,200 --> 00:01:11,840 Geschiedkundigen hebben lang over zijn doel gediscussieerd… 14 00:01:11,920 --> 00:01:14,480 …maar ik geloof dat het kan verklaren… 15 00:01:14,560 --> 00:01:19,800 …hoe die verloren beschaving die ik zoek, verloren is geraakt. 16 00:01:21,120 --> 00:01:24,160 Dit is het verhaal van Derinkuyu. 17 00:01:42,680 --> 00:01:46,960 Ik zit nu in een regio van Turkije bekend als Cappadocië. 18 00:01:49,560 --> 00:01:55,880 Ongeveer 386 km ten noordwesten van die vreemde ringen van Göbekli Tepe… 19 00:01:57,320 --> 00:01:59,480 …die met opzet begraven waren… 20 00:02:01,040 --> 00:02:05,720 …ter nagedachtenis aan de grote rampen aan het einde van de IJstijd. 21 00:02:09,440 --> 00:02:13,600 Miljoenen jaren geleden veranderde het landschap hier… 22 00:02:13,680 --> 00:02:20,320 …door een serie vulkaanuitbarstingen, die lagen as achterlieten… 23 00:02:20,400 --> 00:02:25,160 …die vervolgens in duizenden jaren in zachte steen veranderden: tufsteen. 24 00:02:26,920 --> 00:02:29,720 Die wordt makkelijk door het weer vervormd… 25 00:02:29,800 --> 00:02:32,760 …tot wat de inwoners 'feeënschoorstenen' noemen. 26 00:02:33,880 --> 00:02:37,200 Maar een steen die ook de bouw mogelijk maakte… 27 00:02:37,280 --> 00:02:41,040 …van een van de opmerkelijkste, grote projecten… 28 00:02:41,120 --> 00:02:46,160 …die de mensheid ooit gevonden heeft, diep onder deze zachte rots. 29 00:02:47,240 --> 00:02:49,360 Slechts een paar kilometer verderop… 30 00:02:49,440 --> 00:02:54,440 …is de mysterieuze, verborgen stad van duizenden jaren oud onthuld. 31 00:02:54,520 --> 00:02:57,840 Het is het werk van een nog onbekende beschaving… 32 00:02:57,920 --> 00:03:00,520 …die duidelijk gemotiveerd was door angst. 33 00:03:00,600 --> 00:03:03,760 De grote vraag is dus: angst waarvoor? 34 00:03:14,520 --> 00:03:18,160 De dichtstbijzijnde stad, Derinkuyu, lijkt niets bijzonders. 35 00:03:20,800 --> 00:03:26,320 Maar in 1963, bij een huisverbouwing, sloegen bouwvakkers door een vloer… 36 00:03:27,920 --> 00:03:33,880 …en vonden een diepe tunnel, die naar een vergeten wereld leidde. 37 00:03:35,360 --> 00:03:39,360 Het is moeilijk te geloven als je door dit stoffige stadje loopt… 38 00:03:39,840 --> 00:03:43,240 …dat onder mijn voeten, uit rotsen uitgehouwen… 39 00:03:43,840 --> 00:03:47,600 …een oud, immens en mysterieus, ondergronds complex ligt. 40 00:03:50,840 --> 00:03:54,200 Als je claustrofobie hebt, ben je gewaarschuwd. 41 00:03:56,960 --> 00:03:58,720 We gaan onder de grond. 42 00:04:06,040 --> 00:04:09,080 Dit is de ondergrondse stad van Derinkuyu. 43 00:04:12,720 --> 00:04:15,560 Een serie stenen tunnels en kamers… 44 00:04:15,640 --> 00:04:19,040 …tot 85 meter onder het oppervlak… 45 00:04:21,279 --> 00:04:24,040 …met 18 niveaus van kamers en tunnels. 46 00:04:26,839 --> 00:04:31,320 Het hele complex was met handbijlen uit de rots gehakt. 47 00:04:32,680 --> 00:04:34,840 Een desoriënterende wirwar… 48 00:04:34,920 --> 00:04:37,960 …die zich regelmatig verwijdt in grote, open ruimtes. 49 00:04:39,080 --> 00:04:44,200 Van binnenuit is het onmogelijk om de grootte van de plek te vatten. 50 00:04:45,680 --> 00:04:48,440 Maar het meeste van deze stad is in kaart gebracht… 51 00:04:50,000 --> 00:04:52,920 …en als we de rots tussen de ruimtes weghalen… 52 00:04:53,720 --> 00:04:55,840 …zien we een doorsnee van de stad… 53 00:04:57,200 --> 00:04:59,000 …en het is ongelofelijk. 54 00:05:02,600 --> 00:05:09,120 Het is een mierenhoop in mensenomvang met ondergrondse holen en tunnels… 55 00:05:09,200 --> 00:05:12,680 …over een gebied van vier vierkante kilometer. 56 00:05:14,160 --> 00:05:20,000 Voor een goede ventilatie heeft Derinkuyu meer dan 15.000 luchtpijpen… 57 00:05:20,080 --> 00:05:22,360 …tot het oppervlak… 58 00:05:25,200 --> 00:05:27,760 …en meer dan 50 verticale schachten… 59 00:05:27,840 --> 00:05:32,720 …waarvan sommige helemaal tot het waterpeil reiken op 85 meter diepte… 60 00:05:36,280 --> 00:05:38,320 …wat het complex zijn naam geeft. 61 00:05:38,400 --> 00:05:41,120 Derinkuyu betekent 'diepe bron'. 62 00:05:45,040 --> 00:05:48,480 Ongelofelijk qua idee en bouwkundige complexheid… 63 00:05:48,560 --> 00:05:53,640 …kon Derinkuyu volgens berekeningen tot 20.000 mensen herbergen. 64 00:05:54,320 --> 00:05:55,560 Maar er blijven vragen. 65 00:05:56,240 --> 00:05:59,520 Welke mensen, wanneer en waarom? 66 00:06:02,600 --> 00:06:04,360 Dat is moeilijk precies te weten… 67 00:06:05,080 --> 00:06:09,840 …omdat Derinkuyu net een plaats delict is waar generatieslang over gelopen is. 68 00:06:13,280 --> 00:06:15,640 Vele beschavingen zijn hier langsgekomen. 69 00:06:17,000 --> 00:06:21,240 Eeuwenlang was Cappadocië een plek van strategisch belang… 70 00:06:22,400 --> 00:06:26,920 …langs de legendarische Zijderoute die Azië aan Europa verbond… 71 00:06:27,560 --> 00:06:29,880 …tot de tijd van Alexander de Grote. 72 00:06:29,960 --> 00:06:30,800 DE ZIJDEROUTE 73 00:06:32,280 --> 00:06:34,480 Turkse geleerde, Sevim Tunçdemir… 74 00:06:34,560 --> 00:06:38,440 …is een deskundige op het gebied van de tunnels en hun bewoners. 75 00:06:39,320 --> 00:06:41,640 Deze regio heeft vele beschavingen gehuisvest. 76 00:06:41,720 --> 00:06:45,080 Als we ze tellen vanaf het begin… 77 00:06:46,160 --> 00:06:47,440 …waren er de Hettieten… 78 00:06:47,520 --> 00:06:50,080 …toen de Frigiërs, toen de Perzen… 79 00:06:50,920 --> 00:06:52,600 …het koninkrijk Cappadocië… 80 00:06:52,680 --> 00:06:54,080 …het Romeinse Rijk. 81 00:06:54,160 --> 00:06:56,960 Alle mensen die langskwamen, gebruikten ze. 82 00:06:57,520 --> 00:07:01,960 Ze werden zelfs gebruikt tot aan de Ottomaanse periode. 83 00:07:04,800 --> 00:07:06,760 Toen de tunnels ontdekt werden… 84 00:07:06,840 --> 00:07:10,440 …vonden archeologen artefacten van vroege christenen… 85 00:07:12,000 --> 00:07:15,200 …en op de diepste niveaus geheime ontmoetingsruimtes… 86 00:07:15,280 --> 00:07:18,200 …uitgehouwen met gewelfde plafonds als in kerken. 87 00:07:19,800 --> 00:07:21,360 De eerste theorie… 88 00:07:21,440 --> 00:07:24,080 …waaraan veel historici zich nog vastklampen… 89 00:07:24,680 --> 00:07:26,680 …was dat de tunnels onder Derinkuyu… 90 00:07:26,760 --> 00:07:30,200 …in de zevende eeuw door christenen waren uitgehouwen… 91 00:07:32,200 --> 00:07:34,920 …om zich te verbergen voor Arabische rooftochten. 92 00:07:36,440 --> 00:07:38,920 Het is een verhaal dat toeristen aanspreekt. 93 00:07:39,880 --> 00:07:42,200 Maar het klopt totaal niet. 94 00:07:45,160 --> 00:07:49,280 Latere opgravingen vonden bewijs van mensen die deze ondergrondse stad… 95 00:07:49,360 --> 00:07:52,000 …al in de achtste eeuw v. Chr. gebruikten… 96 00:07:52,560 --> 00:07:55,720 …honderden jaren voor de christenen hier waren. 97 00:07:57,840 --> 00:08:01,760 We komen dit keer op keer tegen op archeologische plekken wereldwijd. 98 00:08:01,840 --> 00:08:06,240 Er staat een groot bord gebaseerd op de wijsheid van archeologen… 99 00:08:06,320 --> 00:08:09,000 …en keer op keer is de inhoud ervan fout. 100 00:08:09,760 --> 00:08:11,040 Echt fout. 101 00:08:11,120 --> 00:08:14,640 Als fout bewezen door latere opgravingen, maar niet veranderd. 102 00:08:15,200 --> 00:08:18,600 Vertrouw de borden niet. Doe zelf onderzoek. 103 00:08:18,680 --> 00:08:21,200 Vertrouw niet op de zogenaamde deskundigen. 104 00:08:25,080 --> 00:08:28,400 Vele beschavingen hebben deze tunnels gebruikt… 105 00:08:29,480 --> 00:08:33,280 …maar wat ik wil weten, is wie met dit opmerkelijke project begon. 106 00:08:34,440 --> 00:08:36,360 Hoever gaat het terug? 107 00:08:38,400 --> 00:08:43,679 Historicus Hüsam Süleymangil onderzoekt deze plek al tientallen jaren… 108 00:08:43,760 --> 00:08:46,400 …om de mysterieuze oorsprong te achterhalen. 109 00:08:47,720 --> 00:08:53,720 Als ik naar Derinkuyu kijk en de complexheid ervan, sta ik versteld. 110 00:08:53,800 --> 00:08:57,680 Wanneer denk je dat dit project gestart is? 111 00:08:57,760 --> 00:08:59,880 Er zijn veel theorieën over… 112 00:09:00,000 --> 00:09:02,760 …en geen ervan is echt bewezen. 113 00:09:02,840 --> 00:09:03,680 Oké. 114 00:09:03,760 --> 00:09:05,800 Er is geen geschreven bron gevonden. 115 00:09:05,880 --> 00:09:09,920 Ook geen organisch materiaal voor een koolstofdatering. 116 00:09:10,000 --> 00:09:11,480 Zijn die er überhaupt? 117 00:09:11,560 --> 00:09:13,760 Voor zover ik weet, zijn die er niet. 118 00:09:13,840 --> 00:09:14,680 Dat is bijzonder. 119 00:09:14,760 --> 00:09:17,240 De datum is dus nog een groot mysterie. 120 00:09:21,400 --> 00:09:23,400 Ik heb mijn eigen theorieën… 121 00:09:23,480 --> 00:09:25,160 …maar Hüsam komt met een datum… 122 00:09:25,240 --> 00:09:29,000 …gebaseerd op de oudste bekende beschaving die deze holen gebruikte. 123 00:09:29,800 --> 00:09:32,040 De meest plausibele theorie is volgens mij… 124 00:09:32,120 --> 00:09:35,360 …rond de achtste eeuw v. Chr. 125 00:09:37,200 --> 00:09:39,160 In die tijd was dit gebied… 126 00:09:39,240 --> 00:09:42,280 …bevolkt door een volk genaamd de Frigiërs… 127 00:09:43,400 --> 00:09:47,040 …die bedreigd werden door een ander rijk, de Assyriërs. 128 00:09:49,000 --> 00:09:52,960 We weten dat er een groot Assyrisch leger uit het zuidwesten kwam. 129 00:09:55,240 --> 00:09:59,120 De Frigiërs zouden dat leger met angst hebben zien aankomen. 130 00:10:02,160 --> 00:10:05,240 De Assyriërs stonden erom bekend dat ze gevangenen vilden… 131 00:10:05,800 --> 00:10:09,640 …op palen spietsten en kinderen levend verbrandden. 132 00:10:12,800 --> 00:10:14,320 Volgens latere bronnen… 133 00:10:14,400 --> 00:10:18,000 …werden de Assyriërs bij aankomst in deze vallei… 134 00:10:18,640 --> 00:10:22,280 …verrast door de innovatieve technieken van de verdedigers. 135 00:10:27,920 --> 00:10:31,240 De Frigiërs vochten tegen het Assyrische leger… 136 00:10:31,320 --> 00:10:32,840 …met een soort guerrilla… 137 00:10:32,920 --> 00:10:35,440 …door het leger onverwacht aan te vallen. 138 00:10:35,520 --> 00:10:37,000 Als het leger ze volgde… 139 00:10:37,080 --> 00:10:39,680 …kwamen ze zich hier verschuilen. 140 00:10:42,600 --> 00:10:45,400 Het is een aloude strategie in de guerrillaoorlog. 141 00:10:47,840 --> 00:10:51,320 Zulke tunnels werden ook door de Viet Cong gegraven. 142 00:10:52,680 --> 00:10:54,880 En Afghaanse rebellen deden hetzelfde… 143 00:10:55,400 --> 00:10:59,200 …om zich te verbergen voor sterkere Sovjet- en Amerikaanse troepen. 144 00:11:01,920 --> 00:11:03,480 Deze officiële theorie… 145 00:11:03,560 --> 00:11:07,400 …dat de Frigiërs deze tunnels als geheime militaire basis groeven… 146 00:11:08,080 --> 00:11:11,920 …lijkt te worden ondersteund door een van de slimste kenmerken ervan. 147 00:11:14,080 --> 00:11:17,520 Enorme stenen platen die ze in de openingen rolden… 148 00:11:17,600 --> 00:11:19,120 …om de toegang te versperren. 149 00:11:22,160 --> 00:11:25,960 Deze rollende deuren hebben een doorsnee van anderhalve meter… 150 00:11:26,640 --> 00:11:28,200 …en wegen een halve ton. 151 00:11:32,480 --> 00:11:35,560 Aan de binnenkant van de plaat zit een gat. 152 00:11:36,520 --> 00:11:41,400 Met een kleinere steen als handvat kun je de deur dichtrollen… 153 00:11:42,360 --> 00:11:46,040 …en krijg je een perfecte barrière voor mensen aan de andere kant. 154 00:11:54,560 --> 00:11:58,360 Maar hebben de Frigiërs die vernuftige deuren echt gemaakt… 155 00:11:59,640 --> 00:12:01,560 …of waren ze er al? 156 00:12:03,520 --> 00:12:05,880 Ze zijn uitgehouwen uit dezelfde as… 157 00:12:05,960 --> 00:12:07,640 …van de feeënschoorstenen. 158 00:12:11,600 --> 00:12:16,720 Dezelfde zachte rots die het sowieso mogelijk maakte dit alles uit te graven. 159 00:12:18,880 --> 00:12:22,720 Het zijn zeker sluitbare deuren tussen de verschillende niveaus… 160 00:12:22,800 --> 00:12:26,360 …wat een geraffineerde kennis van bouwkunde vereiste. 161 00:12:26,440 --> 00:12:28,080 Maar de steen is zacht… 162 00:12:28,160 --> 00:12:31,160 …en vastbesloten aanvallers met voorhamers en beitels… 163 00:12:31,240 --> 00:12:33,120 …zouden er zo door zijn gehakt… 164 00:12:33,200 --> 00:12:37,400 …waardoor al het werk aan deze megalieten zinloos zou zijn geweest. 165 00:12:37,480 --> 00:12:41,480 Ik begin me af te vragen of ze bedoeld waren tegen menselijke aanvallers. 166 00:12:44,240 --> 00:12:48,080 Voor mij lijken deze minder op defensiewerken… 167 00:12:48,160 --> 00:12:51,600 …en meer op een slimme manier om voor privacy te zorgen… 168 00:12:53,200 --> 00:12:55,200 …of om brand tegen te houden. 169 00:12:57,560 --> 00:13:02,080 Zelfs als deze plek gebouwd was als militair defensiewerk… 170 00:13:02,160 --> 00:13:04,000 …waarom dan hier? 171 00:13:06,000 --> 00:13:07,840 Er was hier niets om te verdedigen. 172 00:13:09,640 --> 00:13:11,560 Er waren geen nederzettingen… 173 00:13:12,240 --> 00:13:16,680 …boven de grond in Derinkuyu voor 1830. 174 00:13:21,520 --> 00:13:26,080 Het idee dat dit plekken zijn waar mensen zich verscholen voor de vijand… 175 00:13:26,160 --> 00:13:27,840 …vind ik niet logisch. 176 00:13:27,920 --> 00:13:30,560 Een leger dat een gebied binnenvalt… 177 00:13:30,640 --> 00:13:33,400 …komt om dat gebied af te pakken. 178 00:13:33,480 --> 00:13:37,280 Ze hoeven de ingangen maar te blokkeren tot je van de honger sterft. 179 00:13:38,160 --> 00:13:41,160 Dat idee is dus totaal niet logisch. 180 00:13:42,280 --> 00:13:45,520 Ik denk dat de archeologie te ver gaat in hun bewering… 181 00:13:45,600 --> 00:13:47,560 …dat dit uit de achtste eeuw stamt… 182 00:13:47,640 --> 00:13:50,800 …want dat zijn de vroegste data die wij gevonden hebben. 183 00:13:50,880 --> 00:13:51,840 Precies. 184 00:13:51,920 --> 00:13:54,800 Maar we weten niet of zij het wel gebouwd hebben. 185 00:13:54,880 --> 00:13:56,800 Misschien was het er al. 186 00:13:56,880 --> 00:13:58,680 Dat kan. Het blijft een mysterie. 187 00:13:58,760 --> 00:14:00,760 Het is de meest plausibele theorie… 188 00:14:00,840 --> 00:14:02,680 …maar niet de enige juiste. 189 00:14:07,600 --> 00:14:09,520 De datering van deze stad… 190 00:14:09,600 --> 00:14:13,480 …is erg onzeker, zoals dat in de archeologie kan zijn. 191 00:14:15,320 --> 00:14:19,480 Alle voorgestelde data stammen uit gebruik ervan in verschillende periodes. 192 00:14:19,560 --> 00:14:21,720 Het huis waar ik nu in woon… 193 00:14:21,800 --> 00:14:24,120 …hoeft niet net van te voren te zijn gebouwd. 194 00:14:32,320 --> 00:14:36,520 Het is een idee dat me doet twijfelen aan de officiële datering hiervan. 195 00:14:37,680 --> 00:14:39,120 Zou het ouder kunnen zijn… 196 00:14:39,920 --> 00:14:43,320 …veel ouder, dan de geaccepteerde theorie zegt? 197 00:14:45,320 --> 00:14:50,400 En was de reden voor de bouw niet om zich te verbergen voor invallers… 198 00:14:51,920 --> 00:14:53,920 …maar voor iets anders? 199 00:14:56,280 --> 00:15:00,320 Op de oudste niveaus, die het dichtst bij het oppervlak liggen… 200 00:15:00,400 --> 00:15:03,240 …lijken de kamers niet bedoeld als schuilplaats… 201 00:15:03,320 --> 00:15:04,600 …maar als woonplaats. 202 00:15:08,240 --> 00:15:14,320 De ondergrondse steden waren zo gebouwd om mensen te huisvesten. 203 00:15:14,400 --> 00:15:17,800 Voor het dagelijkse leven. 204 00:15:19,040 --> 00:15:21,640 Daarvoor was alles beschikbaar. 205 00:15:23,160 --> 00:15:28,040 De keuken, de voorraadkast, de woonruimtes. 206 00:15:30,640 --> 00:15:34,000 Er waren ruimtes die ze gebruikten om te koken… 207 00:15:34,080 --> 00:15:36,720 …en we weten dat er schoorstenen waren. 208 00:15:37,760 --> 00:15:41,200 Bij de ingangen zijn ruimtes die als stallen werden gebruikt. 209 00:15:41,840 --> 00:15:45,520 Dieren zouden het waardevolste bezit voor hen zijn geweest. 210 00:15:48,600 --> 00:15:51,640 Eén ruimte is geïdentificeerd als wijnkelder… 211 00:15:52,320 --> 00:15:53,760 …waar druiven werden geplet. 212 00:15:55,840 --> 00:15:58,680 De tunnels zouden een goede wijnkelder zijn geweest. 213 00:15:59,600 --> 00:16:01,480 De temperatuur blijft aangenaam… 214 00:16:01,560 --> 00:16:04,840 …hoe warm of koud het buiten ook wordt. 215 00:16:06,160 --> 00:16:08,560 Voedsel zou hier langer vers zijn gebleven. 216 00:16:10,920 --> 00:16:16,680 Het is duidelijk dat Derinkuyu gemaakt was voor een vrij groot volk. 217 00:16:17,600 --> 00:16:18,800 Een ondergrondse bunker. 218 00:16:22,720 --> 00:16:24,520 Denk aan voorbeelden van nu… 219 00:16:24,600 --> 00:16:28,440 …aan mensen die grote, ondergrondse woonruimten hebben gebouwd. 220 00:16:29,240 --> 00:16:31,600 Het Cheyenne Mountain Complex in Colorado. 221 00:16:34,000 --> 00:16:38,240 Het Dixia Chen-netwerk van tunnels onder Peking. 222 00:16:38,800 --> 00:16:40,120 PRESIDENTIEEL OPERATIONEEL NOODCENTRUM VS 223 00:16:40,200 --> 00:16:43,520 Het presidentiële noodcentrum onder het Witte Huis. 224 00:16:45,080 --> 00:16:48,600 Geen ervan bedoeld om zich te verdedigen tegen vijanden. 225 00:16:49,920 --> 00:16:52,120 Ze zijn gebouwd als schuilkelder… 226 00:16:52,200 --> 00:16:55,800 …om het leven te behouden voor een eventuele bedreiging. 227 00:16:58,000 --> 00:17:00,800 Ik denk dat dat het geval is… 228 00:17:04,040 --> 00:17:05,280 …in Derinkuyu. 229 00:17:07,760 --> 00:17:11,319 Maar ik geloof ook dat deze bunker veel langer geleden is gebouwd… 230 00:17:11,400 --> 00:17:13,920 …dan archeologen willen overwegen. 231 00:17:15,599 --> 00:17:17,400 Er is bewijs dat suggereert… 232 00:17:17,480 --> 00:17:20,760 …dat Derinkuyu zelfs uit de laatste IJstijd kan stammen. 233 00:17:25,319 --> 00:17:29,359 Het betreft de duidelijke tekens achtergelaten door handbijlen… 234 00:17:29,440 --> 00:17:31,040 …op de muren van Derinkuyu. 235 00:17:32,760 --> 00:17:35,120 Anderhalve kilometer buiten Derinkuyu… 236 00:17:35,200 --> 00:17:38,680 …vonden Turkse archeologen bij een oude rivierbedding… 237 00:17:38,760 --> 00:17:41,560 …meerdere handbijlen en stenen werktuigen… 238 00:17:42,160 --> 00:17:46,600 …uit ongeveer 9500 v. Chr… 239 00:17:47,800 --> 00:17:49,400 …het einde van de IJstijd. 240 00:17:50,200 --> 00:17:51,520 Dezelfde werktuigen… 241 00:17:51,600 --> 00:17:55,560 …waarmee Derinkuyu's ondiepste en oudste kamers gevormd werden. 242 00:17:59,200 --> 00:18:02,920 Denk aan de half-ondergrondse kamer van Karahan Tepe… 243 00:18:03,000 --> 00:18:05,320 …minder dan 500 km verderop… 244 00:18:06,040 --> 00:18:08,080 …met zuilen die erg veel lijken… 245 00:18:08,160 --> 00:18:11,320 …op de natuurlijke schoorstenen van Cappadocië. 246 00:18:14,160 --> 00:18:15,440 Aangezien niemand ontkent… 247 00:18:15,520 --> 00:18:18,800 …dat deze ruimte uit de laatste IJstijd stamt… 248 00:18:20,760 --> 00:18:22,400 …kan Derinkuyu net zo goed… 249 00:18:22,480 --> 00:18:24,920 …rond dezelfde tijd zijn gebouwd. 250 00:18:29,960 --> 00:18:33,080 Naarmate Derinkuyu zijn diepte en complexheid onthult… 251 00:18:33,160 --> 00:18:37,400 …kunnen we moeilijk de enorme schaal van de onderneming negeren… 252 00:18:38,560 --> 00:18:43,040 …evenals het enorme werk dat de tunnelbouw gekost heeft. 253 00:18:45,600 --> 00:18:48,800 Wat dit staaltje bouwkunde nog opmerkelijker maakt… 254 00:18:49,520 --> 00:18:53,080 …is dat dit niet de enige ondergrondse stad in Cappadocië is. 255 00:18:58,200 --> 00:19:01,040 In 2013 vonden bouwvakkers… 256 00:19:01,120 --> 00:19:03,400 …een andere serie tunnels in Nevşehir… 257 00:19:05,360 --> 00:19:07,000 …op 26 kilometer afstand. 258 00:19:08,040 --> 00:19:11,880 Ze vonden er een ondergrondse stad nog groter dan Derinkuyu. 259 00:19:14,800 --> 00:19:17,840 Sindsdien zijn er meer ondergrondse steden ontdekt. 260 00:19:21,040 --> 00:19:23,720 Hier in Cappadocië zijn tot ieders verbazing… 261 00:19:24,240 --> 00:19:28,880 …nog 36 van zulke ondergrondse steden ontdekt. 262 00:19:32,560 --> 00:19:35,080 En als we die met slechts twee niveaus meetellen… 263 00:19:35,600 --> 00:19:37,760 …stijgt dat aantal tot 200. 264 00:19:43,200 --> 00:19:47,160 Een van deze ondergrondse steden, slechts acht km van Derinkuyu… 265 00:19:47,240 --> 00:19:49,400 …bevat een ongelofelijk geheim. 266 00:19:51,240 --> 00:19:54,000 De tunnels in Kaymakli gaan tot acht niveaus diep… 267 00:19:54,080 --> 00:19:56,840 …over een groter oppervlak dan Derinkuyu. 268 00:19:58,920 --> 00:20:02,640 Gebaseerd op het aantal in de muren uitgehouwen voorraadkamers… 269 00:20:02,720 --> 00:20:08,200 …denken archeologen dat deze bunker 3500 mensen gehuisvest kan hebben. 270 00:20:12,600 --> 00:20:18,320 Maar Kaymakli's ongelofelijkste kenmerk is hier op het derde niveau te vinden. 271 00:20:22,920 --> 00:20:26,320 Een ondergrondse tunnel die tot op grote afstand reikt. 272 00:20:32,200 --> 00:20:33,840 Hij is nu onbegaanbaar… 273 00:20:33,920 --> 00:20:39,000 …maar sommigen beweren dat deze tunnel Kaymakli aan Derinkuyu verbond. 274 00:20:41,280 --> 00:20:43,840 Een rechte afstand van ongeveer acht km. 275 00:20:48,800 --> 00:20:51,280 Archeologen hebben inderdaad bevestigd… 276 00:20:51,360 --> 00:20:55,400 …dat zeker nog zes ondergrondse complexen in Cappadocië… 277 00:20:55,480 --> 00:20:59,040 …met elkaar verbonden zijn door zulke ondergrondse tunnels. 278 00:21:00,760 --> 00:21:03,920 Dat verandert voor mij alles. 279 00:21:05,200 --> 00:21:09,560 Deze ondergrondse labyrinten zijn geen afzonderlijke bunkers. 280 00:21:09,640 --> 00:21:12,720 Ze zijn onderdeel van een enorm, verspreid project… 281 00:21:12,800 --> 00:21:16,560 …met tientallen andere, dergelijke plekken in de regio. 282 00:21:17,640 --> 00:21:21,400 Alleen een zeer gemotiveerde beschaving zou zoiets hebben gemaakt. 283 00:21:23,760 --> 00:21:27,040 Wat voor bedreiging zou zo verwoestend zijn geweest… 284 00:21:27,120 --> 00:21:30,240 …dat het een heel volk dwong… 285 00:21:30,320 --> 00:21:35,200 …misschien wel honderdduizenden, om een nieuw ondergronds leven te bouwen? 286 00:21:36,200 --> 00:21:39,240 Er moet een andere verklaring zijn voor de bouw… 287 00:21:39,320 --> 00:21:43,120 …die logischer is dan het onderduiken voor vijanden. 288 00:21:46,160 --> 00:21:50,160 Het antwoord zou kunnen liggen in een van de oudste, lokale mythes… 289 00:21:51,320 --> 00:21:55,640 …die duizenden jaren teruggaat tot de Zoroastriërs. 290 00:21:59,000 --> 00:22:02,600 Dit zijn de beroemde dansende derwisjen van Cappadocië. 291 00:22:07,280 --> 00:22:10,360 Toegewijde volgers van een religie genaamd soefisme. 292 00:22:14,720 --> 00:22:18,320 Een van de weinige overblijfsels van het Zoroastrisme. 293 00:22:20,800 --> 00:22:25,200 De oude Perzische profeet, Zoroaster, stichtte wat volgens sommigen… 294 00:22:25,280 --> 00:22:28,600 …de oudste, nog beoefende godsdienst is. 295 00:22:32,080 --> 00:22:37,000 De heilige teksten ervan verwijzen naar een ondergrondse stad zoals Derinkuyu… 296 00:22:37,080 --> 00:22:41,280 …en vertellen ons precies waarom hij werd gemaakt en door wie. 297 00:22:41,800 --> 00:22:46,640 Zoroaster sprak over de eerste koning en stichter van beschaving… 298 00:22:46,720 --> 00:22:48,080 …een man genaamd Yima. 299 00:22:54,000 --> 00:22:57,000 Op een dag, toen Yima bij een rivier stond… 300 00:22:57,080 --> 00:23:01,720 …verscheen de god Ahura Mazda tot hem met een onheilspellende waarschuwing. 301 00:23:02,800 --> 00:23:06,080 Niet over een overstroming, maar een fatale winter. 302 00:23:07,320 --> 00:23:12,160 Hij droeg Yima op een vara te bouwen, een enorme, ondergrondse schuilkelder. 303 00:23:14,040 --> 00:23:17,920 Daarin moest hij de beste brengen van mannen en vrouwen en dieren… 304 00:23:18,000 --> 00:23:19,280 …twee van elk. 305 00:23:20,320 --> 00:23:23,600 Yima moest zaden van elke boom en fruit opslaan… 306 00:23:23,680 --> 00:23:27,840 …om zo een onuitputbare voorraad te maken tot de fatale winter voorbij was. 307 00:23:28,720 --> 00:23:31,680 En de heilige teksten vertellen ons ook… 308 00:23:31,760 --> 00:23:37,080 …dat deze fatale winter aangekondigd zou worden door een slang aan de hemel. 309 00:23:40,560 --> 00:23:42,720 De zogenaamd mythische vara… 310 00:23:42,800 --> 00:23:46,760 …doet erg denken aan de ondergrondse steden hier in Cappadocië. 311 00:23:47,800 --> 00:23:50,800 Maar de meeste historici weigeren de link te leggen. 312 00:23:51,920 --> 00:23:54,440 De mythe over Yima is een van die mythes… 313 00:23:54,520 --> 00:23:56,880 …die volgens hen niets betekenen… 314 00:23:56,960 --> 00:24:00,560 …maar toch vertelt hij over een vreselijke, ijskoude winter. 315 00:24:03,320 --> 00:24:05,480 Net zoals geologen hebben bevestigd… 316 00:24:05,560 --> 00:24:09,520 …dat er een tijd van grote overstromingen was tijdens de Jongere Dryas… 317 00:24:09,600 --> 00:24:12,080 …die erg lijken op die uit mythes… 318 00:24:13,160 --> 00:24:17,240 …hebben ze ook gemerkt dat daarna de temperaturen wereldwijd daalden. 319 00:24:18,520 --> 00:24:20,240 Inderdaad een fatale winter. 320 00:24:21,800 --> 00:24:26,000 En dat detail dat het begin van de fatale winter linkt… 321 00:24:26,080 --> 00:24:29,000 …aan de komst van een grote slang uit de hemel… 322 00:24:30,480 --> 00:24:34,520 …net als de slangen uit de mythes van de oude Azteken… 323 00:24:36,000 --> 00:24:37,560 …of van de Iroquois. 324 00:24:37,640 --> 00:24:40,600 Slangen zijn altijd met rampen in verband gebracht. 325 00:24:46,120 --> 00:24:48,920 Het doet me ook denken aan de zuilen van Göbekli Tepe… 326 00:24:49,000 --> 00:24:54,240 …bedekt met gegraveerde afbeeldingen van slangen die uit de hemel vielen. 327 00:24:55,160 --> 00:24:58,960 Of de slang gegraveerd in Malta's grote tempel van Ggantija. 328 00:24:59,920 --> 00:25:01,960 Of Serpent Mound in Noord-Amerika. 329 00:25:02,880 --> 00:25:07,400 Natuurlijk linken archeologen al die oude symbolen en tradities… 330 00:25:07,480 --> 00:25:10,320 …uit andere delen van de wereld niet aan elkaar… 331 00:25:10,720 --> 00:25:12,920 …laat staan aan één evenement. 332 00:25:13,800 --> 00:25:18,000 Maar we hebben gezien hoe verschillende, niet-gerelateerde bouwwerken… 333 00:25:18,080 --> 00:25:19,480 …over de hele wereld… 334 00:25:19,560 --> 00:25:23,680 …het resultaat lijken te zijn van een erfenis van een zeer oude kennis. 335 00:25:23,960 --> 00:25:26,560 Een gemeenschappelijke erfenis. 336 00:25:27,760 --> 00:25:30,920 De ongelofelijke implicatie is dat tijdens de IJstijd… 337 00:25:31,000 --> 00:25:35,040 …een geavanceerde beschaving, die wereldwijd invloed had… 338 00:25:35,120 --> 00:25:39,560 …samenleefde met de jager-verzamelaars, die er in die tijd ook waren. 339 00:25:40,360 --> 00:25:42,520 Een beschaving die verwoest werd… 340 00:25:42,600 --> 00:25:45,520 …door de mysterieuze rampen van de Jongere Dryas. 341 00:25:47,480 --> 00:25:52,000 Zouden al deze verwijzingen naar slangen ook deel kunnen zijn van die erfenis? 342 00:25:52,920 --> 00:25:56,320 Een waarschuwing voor ons van overlevenden. 343 00:26:04,160 --> 00:26:11,040 Het komt er voor mij op neer dat mensen een soort zijn met geheugenverlies. 344 00:26:12,680 --> 00:26:15,480 We hebben zo'n klap gekregen van de rampen… 345 00:26:15,560 --> 00:26:17,520 …aan het einde van de IJstijd… 346 00:26:17,600 --> 00:26:21,680 …dat we een belangrijk hoofdstuk van onze geschiedenis zijn vergeten. 347 00:26:23,000 --> 00:26:28,200 En dat kan een groot probleem zijn, want zoals met vele van deze mythes… 348 00:26:28,280 --> 00:26:32,760 …eindigt een later verhaal over Yima met een waarschuwing van de goden… 349 00:26:32,840 --> 00:26:36,760 …dat een dergelijke ramp ooit terug zal komen. 350 00:26:39,120 --> 00:26:40,080 Zou dat kunnen? 351 00:26:41,800 --> 00:26:46,720 Lange tijd was het een mysterie wat de overstromingen… 352 00:26:46,800 --> 00:26:50,160 …de branden en de kou van de Jongere Dryas veroorzaakte… 353 00:26:51,080 --> 00:26:55,120 …maar nieuw geologisch bewijs suggereert een gruwelijke mogelijkheid. 354 00:26:56,440 --> 00:26:58,760 Er is nu nog bewijs zichtbaar… 355 00:26:58,840 --> 00:27:01,840 …in het gehavende landschap van prehistorisch Amerika… 356 00:27:01,920 --> 00:27:03,440 …waar ik nu heen ga. 357 00:27:04,440 --> 00:27:08,320 Ik ben ervan overtuigd dat de oorsprong van het slangensymbool… 358 00:27:08,400 --> 00:27:11,160 …te maken heeft met de slangen aan de hemel… 359 00:27:11,240 --> 00:27:12,840 …die we kometen noemen. 360 00:27:41,600 --> 00:27:46,600 Ondertiteld door: Brigitta Broeke