‎LOẠT PHIM NETFLIX
‎Con người đến châu Mỹ lần đầu khi nào?
‎Nếu bạn đi học ‎trong khoảng từ năm 1960 đến 2010,
‎khả năng cao là bạn được dạy thế này.
‎Trong Kỷ Băng hà cuối cùng, ‎những nhóm người săn bắt hái lượm
‎đã đi qua dải đất nối châu Á với Bắc Mỹ,
‎là eo biển Bering ngày nay.
‎Và thời điểm đó là tầm ‎13.000 năm trước, khi băng đã tan,
‎rồi họ đi xuống phía Nam ‎vào vùng đất trung tâm của Mỹ.
‎Giới khảo cổ tin chắc rằng mãi đến
‎13.000 năm trước, châu Mỹ mới có người ở.
‎Đây là luận thuyết chủ đạo ‎trong nghiên cứu về châu Mỹ cổ đại.
‎Nhưng nó sai rồi.
‎Quan niệm cũ ‎đã hoàn toàn bị lật đổ khi người ta
‎phát hiện các di tích khảo cổ ‎có niên đại xưa hơn nhiều.
‎Đã tìm thấy dấu chân người hóa thạch ‎ở hoang mạc New Mexico
‎với niên đại 22.000 năm trước, ‎thời đỉnh điểm của Kỷ Băng hà cuối cùng.
‎Mặc dù vẫn còn tranh cãi,
‎thì gần đây đã tìm ra bằng chứng
‎về sự tồn tại của con người ‎với niên đại đến 130.000 năm.
‎Giờ là lúc thích hợp ‎để xem xét lại toàn bộ dòng thời gian
‎về lịch sử con người ở châu Mỹ.
‎NỀN VĂN MINH ĐÃ MẤT CỦA MỸ
‎Các di tích Bắc Mỹ cổ đại còn lại rất ít.
‎Hơn 90% các công trình ‎được ghi chép vào thế kỷ 19
‎giờ đã biến mất hoàn toàn,
‎và trong số chưa tới 10% còn lại đó,
‎đa số đã bị phá hoại và phá hủy.
‎Thật đau lòng khi hình dung ‎những bí mật quý giá của tiền nhân
‎đã biến mất trong công cuộc chiếm đất,
‎và trong cuộc tiêu diệt ‎có hệ thống các tín ngưỡng,
‎truyền thống, ‎và cả di tích của người bản địa.
‎Một số ít địa điểm còn lại
‎có lẽ rất quan trọng trong việc xác định ‎khả năng có một nền văn minh đã mất.
‎Và đây là một nơi như thế, Mũi Đất Nghèo.
‎MŨI ĐẤT NGHÈO
‎Cái tên bất thường này
‎là tên đồn điền từng nằm ở đó…
‎ARKANSAS - LOUISIANA - NHÁNH SÔNG MACON
‎SÔNG MISSISSIPPI - VICKSBURG ‎MISSISSIPPI - JACKSON
‎…chỉ cách sông Mississippi
‎ở Đông Bắc Louisiana 24 km về phía Tây.
‎Suốt một thời gian dài, ‎họ tưởng đây chỉ là một ngọn đồi
‎trồi lên giữa vùng đất nông nghiệp.
‎Nhưng nó không chỉ là ngọn đồi.
‎Các nhà khảo cổ đã nhất trí rằng
‎đây là một công trình ‎bằng đất nhân tạo khổng lồ
‎mà ngày nay được gọi là Gò A.
‎Và khi họ phát hiện
‎khu vực xung quanh ‎đầy đồ đất nung và tượng hình người…
‎các nhà khảo cổ nhận ra Gò A là một phần ‎của cụm công trình cổ lớn hơn nhiều.
‎Leo lên Gò A đúng là bõ công.
‎Từ đây, ta có tầm nhìn ‎vốn không có được khi đứng dưới kia.
‎Tôi để ý thấy ngay ‎mảnh đất này rất bằng phẳng.
‎Nếu chặt hết cây đi, ‎và tôi tin người cổ đại đã làm thế,
‎thì ta có một đường chân trời ‎360 độ cực kỳ phẳng bao quanh mình.
‎Nhưng đây không phải là ‎cấu trúc phòng thủ. Vậy đây là gì?
‎Kể cả nhìn từ trên cao, ‎cũng khó hình dung được toàn cảnh.
‎Nhưng chúng tôi có ý tưởng ‎về bố cục gốc của nơi này.
‎Và nó khác hẳn ‎với mọi thứ khác của thế giới cổ đại.
‎Gò A ban đầu có thể cao tới 30 mét,
‎nhìn xuống quảng trường rộng 43 mẫu.
‎Với sáu dải đất đồng tâm,
‎mỗi dải cao tầm 1,8 mét ‎với phần đỉnh bằng phẳng,
‎tạo thành hình bán nguyệt ‎có đường kính tầm 1,2 km,
‎được chia dọc ra bởi các lối đi,
‎như trong nhà hát Hy Lạp.
‎Và rải rác gần đó là ‎không dưới sáu gò đất nhân tạo lớn
‎được các nhà khảo cổ học ‎đặt tên đơn giản từ "A" đến "F".
‎Mũi Đất Nghèo là một trong những
‎địa điểm cổ đại lớn ‎và phức tạp nhất Bắc Mỹ
‎Khu vực cổ nhất của nó ‎có niên đại 3.700 năm trước…
‎1.700 TCN
‎…rất lâu trước khi người xây nó ‎trồng trọt hoặc chăn nuôi.
‎Và người Mỹ cổ đại ở Mũi Đất Nghèo
‎dành 600 năm tiếp theo
‎để liên tục phát triển ‎và nâng cấp nơi này.
‎Tại sao?
‎Không có tài liệu hay chuyện dân gian nào
‎nói cho ta biết ‎mục đích của Mũi Đất Nghèo.
‎Nên các nhà khảo cổ đành phải đoán.
‎Người quản lý nơi này, ‎sử gia Mark Brink Jr,
‎là người đầu tiên thừa nhận rằng ‎giới khảo cổ chính thống
‎không thể khẳng định nhiều ‎về nơi bí ẩn này.
‎Nói tôi nghe mọi điều ‎anh biết về nơi này đi.
‎QUẢN LÝ DI CHỈ
‎Gò A cực lớn,
‎là gò nhân tạo lớn nhất ‎ở Tây Bán cầu thời đó,
‎nên ta có thể thấy Mũi Đất Nghèo ‎là trung tâm một thứ rất lớn.
‎Vậy nghĩa là ẩn sau nó là động cơ mạnh mẽ.
‎Anh có nghĩ động cơ đó là gì không?
‎Ta thật sự không biết.
‎Nó là một trung tâm nghi lễ gì đó, ‎nhưng ta chưa biết được.
‎- Dùng "chưa" nhé? ‎- Ừ.
‎Chúng tôi có ý tưởng
‎về lý do nó được xây ở đây ‎chứ không phải nơi nào khác,
‎và nó hẳn có liên quan với địa điểm ‎còn cổ hơn nữa, cách ba cây về phía Nam.
‎Đi về phía Nam Mũi Đất Nghèo…
‎BATH, ANH - 06/4/2019
‎…ta đến một nơi tên là Gò Jackson Hạ.
‎Và ba gò chính ở Mũi Đất Nghèo
‎dóng thẳng hàng với Gò Jackson Hạ ‎theo phương Bắc-Nam.
‎BỜ ĐẤT - GÒ B - GÒ A - GÒ E ‎GÒ MOTLEY - LOUISIANA
‎ĐƯỜNG ĐẤT CỔ - GÒ JACKSON HẠ
‎Và Gò Jackson Hạ cổ hơn Mũi Đất Nghèo xa.
‎Nó có niên đại ‎3.500 TCN, là 5.500 năm trước.
‎Những người xây nên Mũi Đất Nghèo ‎không chỉ biết về nó
‎mà còn dùng nó làm mốc ‎cho toàn bộ công trình của họ.
‎Rõ ràng các thợ xây cổ đại ‎hiểu biết về địa lý
‎và cách hướng công trình ‎theo phương chính Bắc.
‎Nhưng ở Mũi Đất Nghèo còn một thứ nữa
‎mà các nhà khảo cổ chẳng muốn thừa nhận,
‎và nó nằm trong hình học độc đáo của nó.
‎Nhờ đường chân trời phẳng, ‎nó cho phép ta quan sát
‎Mặt Trời mọc và lặn, ‎cũng như Mặt Trăng và các ngôi sao.
‎Đây là địa điểm thiên văn.
‎Thời nay, hầu hết chúng ta ‎chẳng biết vụ này.
‎Thành phố ô nhiễm ánh sáng.
‎Ta hầu như chẳng thấy bầu trời,
‎nhưng nếu sống ở thời cổ đại ‎và nghiên cứu bầu trời,
‎ta sẽ để ý hiện tượng này.
‎Mặt Trời có những điểm dừng ở chân trời.
‎Ta gọi đó là những điểm chí.
‎Mặt Trời đứng yên ở điểm hạ chí,
‎giữ nguyên vị trí trong hai, ba ngày,
‎rồi bắt đầu lùi trở lại như con lắc ‎dao động dọc theo đường chân trời.
‎Điểm đông chí cũng thế.
‎Nhà khảo cổ thiên văn William Romain ‎phát hiện rằng những ngày quan trọng này,
‎hai ngày chí, tương ứng ‎ngày dài nhất và ngắn nhất năm,
‎thật sự được đánh dấu ở Mũi Đất Nghèo
‎bởi một hệ thống dóng hàng khéo léo.
‎Nếu bắt đầu từ rìa Đông của hình oval
‎nằm ở trung tâm quảng trường,
‎thì mặt trời lặn vào ngày hạ chí ‎sẽ dóng thẳng hàng với Gò B,
‎gò cổ nhất.
‎Và cũng từ điểm quy chiếu đó,
‎mặt trời lặn vào ngày đông chí ‎thẳng hàng với Gò E.
‎Chuyển đến cạnh Tây của hình oval này,
‎ta sẽ thấy mặt trời ngày hạ chí ‎mọc thẳng hàng với Gò C,
‎còn mặt trời ngày đông chí ‎xuất hiện thẳng hàng với Gò D.
‎Và nếu từ trung tâm quảng trường, ‎ta nhìn thẳng hướng Tây
‎vào ngày xuân phân hoặc thu phân,
‎sẽ thấy mặt trời đi xuống rìa Bắc của Gò A
‎trước khi lặn.
‎Mũi Đất Nghèo còn có ‎các cấu trúc thú vị hơn nữa
‎được thiết kế ‎để lần theo thay đổi của bầu trời.
‎Ở một góc của di chỉ này,
‎các nhà khảo cổ tìm thấy ‎những hố tạo thành vòng tròn lớn,
‎và hiện đang được đánh dấu ‎bằng các cột trắng.
‎Ta không biết các cột gốc ‎chôn ở những hố này cao bao nhiêu,
‎nhưng thiết kế chung của chúng
‎khiến tôi nhớ đến Woodhenge tiền sử ‎nằm gần Stonehenge ở Anh.
‎WOODHENGE - ANH
‎Cái độc nhất vô nhị của Mũi Đất Nghèo ‎nằm ở số lượng vòng mộc trụ của nó.
‎Ở đây có bao nhiêu vòng tròn như vậy?
‎Có ít nhất 40 vòng tròn như vậy.
‎Quy mô? Trải…
‎Một số nhỏ thôi, đường kính tầm 18 mét,
‎một số lớn hơn, ‎đường kính tầm 60 mét hoặc hơn,
‎nhưng niên đại thì khác nhau nhiều lắm.
‎Chúng được tạo ra ‎trong khoảng hàng trăm năm,
‎trải dài qua nhiều thế hệ ‎người châu Mỹ cổ đại
‎đã mở rộng vị trí và kích cỡ ‎của chúng qua thời gian.
‎Tôi nhớ đến Malta, ‎nơi các thợ xây cự thạch
‎cứ thay đổi hướng đền thờ của họ
‎để hướng về sao Sirius, ‎với đỉnh điểm là Ġgantija.
‎Và Göbekli Tepe ở Thổ Nhĩ Kỳ,
‎nơi người cổ đại xây một loạt đền thờ
‎trong khoảng thời gian hàng ngàn năm,
‎để theo dấu những ngôi sao.
‎Đây đều là những dự án khổng lồ,
‎với những công trình ‎được liên tục xây dựng lại
‎và đổi phương hướng qua hàng thế hệ.
‎Có khi nào những vòng trụ ở Mũi Đất Nghèo
‎cũng được thiết kế ‎để dò theo gì đó trên trời?
‎Kiến thức tinh vi, khoa học thật sự
‎được chứng thực qua hình học ‎và thiên văn học của nơi này.
‎Nhưng giới khảo cổ chính thống ‎vẫn ngần ngại
‎công nhận giá trị thiên văn ‎của các vòng trụ ở Mũi Đất Nghèo.
‎Tôi không nghĩ họ có lý.
‎Tại sao những người ‎sống ở đây và tạo nên nơi này
‎lại không hứng thú với bầu trời chứ?
‎- Tôi đâu nói là không. ‎- Ừ.
‎Tôi cá chắc là có.
‎Anh nghĩ các vòng mộc trụ để làm gì?
‎Ta không biết. Chưa biết
‎chúng dùng cho mục đích thiên văn không.
‎Ừ.
‎Các nền văn hóa cổ ‎rất tập trung vào bầu trời.
‎Quan niệm này đâu có vô lý,
‎nhưng giới khảo cổ xem nó không thỏa đáng.
‎Tôi nghĩ một phần lý do
‎là vì hầu hết nhà khảo cổ ‎không hiểu gì về thiên văn.
‎Họ đâu được dạy cái đó,
‎và thứ hai, họ xem nó là
‎có kẻ ngoài cuộc xâm phạm địa hạt của họ.
‎Tôi không khẳng định ‎Mũi Đất Nghèo được tạo ra
‎bởi nền văn minh tiên tiến ‎đã mất mà tôi tìm kiếm.
‎Nhưng tôi quan tâm đến nguồn gốc
‎của thiên văn học và hình học tinh vi
‎mà họ dùng ở đây.
‎Có bằng chứng cho thấy có kiến trúc học,
‎đo đạc đất đai và thiên văn học tiên tiến ‎kế thừa từ các thời trước đó,
‎nhưng thừa kế từ ai, ‎và trước bao nhiêu năm?
‎Tôi không nói rằng ‎người Mỹ cổ đại sống ở đây
‎không thể tự mình khám phá và ứng dụng
‎những quan sát thiên văn ‎vào công trình của họ.
‎Ngược lại thì có.
‎Tôi nghĩ ta đã có đủ
‎để thôi xem các nền văn hóa Mỹ Bản địa
‎là săn bắt hái lượm đơn thuần.
‎Họ phức tạp hơn thế nhiều, ‎tinh vi hơn thế nhiều.
‎Và cách nhìn của họ ‎về vị trí của Trái Đất trong vũ trụ
‎được thể hiện bởi ‎các dóng hàng ở Mũi Đất Nghèo
‎về căn bản cũng giống cách nhìn
‎mà ta đã thấy ‎ở những di chỉ cổ khắp thế giới…
‎ĐẠI KIM TỰ THÁP CHOLULA - MEXICO
‎…đều cùng tập trung
‎vào sự liên kết thiêng liêng ‎giữa đất với trời.
‎STONEHENGE - ANH
‎KARNAK - AI CẬP
‎Mũi Đất Nghèo ‎chỉ là một trong 800 gò nhân tạo
‎còn sót lại khắp bang Louisiana.
‎DI CHỈ CAHOKIA - ILLINOIS
‎Còn ở toàn Bắc Mỹ,
‎trong số hơn một triệu gò ‎vốn có theo ước tính…
‎CÁC GÒ ĐẤT DA ĐỎ ETOWAH - GEORGIA
‎…giờ còn lại 100.000 gò.
‎CÁC GÒ NỔI - IOWA
‎Trong số đó, gò đất đặc biệt nhất
‎thể hiện mối liên kết thiêng liêng ‎giữa đất với trời
‎nằm cách Mũi Đất Nghèo ‎965 km về phía Đông Bắc,
‎một di chỉ có thể nắm giữ ‎chìa khóa để hiểu chuyện đã xảy ra
‎với nền văn minh đã mất ‎mà tôi đang tìm kiếm.
‎Nằm trên dải đất rừng rậm rạp
‎là một gò nổi ngoạn mục.
‎Một công trình đất khổng lồ ‎tạo thành hình một sinh vật sống.
‎Một con rắn dài 400 mét.
‎Nó có tên là Gò Rắn.
‎GÒ RẮN
‎Bắt đầu từ chiếc đuôi cuộn tròn,
‎uốn lượn bảy lần dọc thân, rồi đến đầu,
‎với miệng há ra như chuẩn bị nuốt chửng ‎một công trình đất hình oval tách biệt.
‎Kể cả khi nhìn từ trên trời, ‎cũng khó thấy hết mọi chi tiết.
‎Nhưng bằng cách đưa vào ‎các khám phá mới về công trình gốc
‎và loại bỏ cây cối,
‎chúng tôi có thể tái hiện hình ảnh ‎của gò nổi vào thời huy hoàng.
‎Gò Rắn kéo dài hơn 400 mét
‎từ hàm ở góc Tây Bắc
‎cho đến đuôi ở góc Tây Nam của đỉnh đồi.
‎Nguyên gốc, có một vòng tròn ‎những khối đá dựng đứng ở đầu rắn,
‎chưa rõ có chức năng gì.
‎Và ngay sau đầu, ‎có hai nét trang trí thêm,
‎vẫn chưa rõ chức năng là gì.
‎Gò Rắn là công trình ‎phi thường và tuyệt đẹp,
‎vẫn khiến những ai tham quan ‎phải kinh ngạc.
‎Rõ ràng nó là một địa điểm cổ và bí ẩn.
‎Nhưng ai xây ‎gò nổi khồng lồ này, và tại sao?
‎OHIO - GHI CHÚ LỊCH SỬ: GÒ RẮN
‎Bảng giới thiệu cho biết ‎nó được xây khoảng năm 1.000
‎bởi dân tộc bản địa ‎với tên gọi Văn hóa Pháo đài Cổ.
‎Nhưng như nhiều bảng giới thiệu lịch sử, ‎bảng này sai rồi.
‎Sự thật là không ai biết rõ ‎Gò Rắn lâu đời đến thế nào.
‎Niên đại 1.000
‎chỉ dựa vào hai mẫu vật hữu cơ
‎lấy từ vài phần của gò ‎vốn có thể đã được trùng tu,
‎vì một khảo sát khảo cổ khác ‎tìm thấy mẫu vật ở nền gò
‎có niên đại vào năm 321 TCN.
‎Bằng chứng về việc Gò Rắn
‎đã từng được trùng tu là quá rõ ràng.
‎Tôi cho rằng việc trùng tu ‎đã có từ rất xưa rồi.
‎Khi điều tra về giả thuyết của tôi, ‎chỉ có một vấn đề thôi.
‎Ban quản lý Gò Rắn quyết định cấm tôi.
‎Chúng tôi đã liên tục ‎xin giấy phép vào quay phim ở đây,
‎nhưng họ cứ từ chối.
‎GÒ RẮN
‎Họ lấy căn cứ theo kiểu ‎hệ tư tưởng và cơ sở cá nhân,
‎tôi đọc email của họ cho xem.
‎"Vai trò của chúng tôi
‎là bảo đảm sự nguyên vẹn và bảo tồn
‎về mặt vật chất
‎lẫn diễn giải lịch sử của Gò Rắn.
‎Vì người đại diện ‎của chương trình này, Graham Hancock,
‎đề ra một giả thuyết ‎và câu chuyện không tương hợp
‎với cái mà chúng tôi ‎biết là đúng về Gò Rắn,
‎nên yêu cầu của ông bị bác bỏ".
‎Từ chính xác cho cái sứ mạng ‎bảo vệ sự diễn giải về di chỉ này,
‎dĩ nhiên là, kiểm duyệt.
‎Và để các nhà khảo cổ kiểm duyệt, kìm hãm
‎và đập tan những ý kiến đối lập, ‎còn cách nào hay hơn là
‎không cho tiếp cận các di chỉ khảo cổ?
‎GRAHAM HANCOCK BỊ ĐIÊN?
‎Đây chắc chắn ‎không phải lần đầu có chuyện này.
‎Thật đáng tiếc, đây đã thành ‎cách hành xử nhất quán và có hệ thống
‎của các nhà khảo cổ.
‎Họ kiểm duyệt.
‎Họ kiểm duyệt bằng cách ‎giễu cợt và miệt thị ý kiến khác với họ.
‎Vậy luận thuyết của tôi
‎có gì đáng bị phản đối như thế?
‎Khá đơn giản, là bởi tôi dám gợi ý rằng
‎ý tưởng ẩn sau thiết kế của Gò Rắn
‎có từ thời điểm xưa hơn 300 TCN nhiều,
‎xưa đến tận 10.000 năm trước, ‎vào cuối Kỷ Băng hà cuối cùng.
‎Và với tôi, bằng chứng cho chuyện này ‎nằm ở một trong những thuộc tính của nó,
‎thuộc tính mà giới khảo cổ chính thống ‎không muốn thừa nhận.
‎Bởi vì, một lần nữa, ‎nó lại liên quan đến bầu trời.
‎Nếu bay trên Gò Rắn ‎vào ngày hạ chí, khoảng 21 tháng 6,
‎bạn sẽ thấy ngay hàm rắn
‎dóng gần như thẳng hàng ‎với điểm Mặt Trời lặn.
‎Đây là cảnh mặt trời lặn vào ngày hạ chí.
‎BATH, ANH - 06/4/2019
‎Ta thấy đầu rắn như đang tìm đến Mặt Trời,
‎rồi khi mặt trời lặn, ta thấy rõ hơn nữa,
‎sự dóng hàng tuyệt đẹp giữa đất và trời,
‎sự uy nghi choáng ngợp của nơi này.
‎Bất kỳ ai ngày nay cũng thấy rõ
‎đầu của con rắn hướng về đâu.
‎Nhưng giới khảo cổ làm ngơ ‎và bác bỏ điều đó suốt một thời gian dài.
‎Tổ chức quản lý di chỉ này
‎đã để cây cối mọc rậm rạp quanh đầu rắn.
‎Tôi nghĩ họ muốn du khách có bóng râm.
‎Nhưng nó lại hạn chế tầm nhìn
‎cho ta thấy đầu con rắn ‎hướng thẳng về phía Mặt Trời lặn.
‎Jeff Wilson, người sở hữu nhiều đất đai ‎kế bên di chỉ gò nổi cổ,
‎là chủ tịch của một nhóm độc lập ‎có tên Hội Bằng hữu Gò Rắn,
‎sứ mệnh của họ là bảo tồn và quảng bá ‎nơi này và các di chỉ Mỹ Bản địa khác.
‎Rõ ràng Gò Rắn rất quan trọng với anh.
‎Phải, nó rất quan trọng với tôi.
‎Nó là một trong những nơi ‎linh thiêng nhất tôi từng đến.
‎NHÀ SỬ HỌC GÒ RẮN
‎Nó là nơi linh thiêng.
‎Khi thấy nó rồi,
‎ta ra về với cảm giác được biến đổi ‎bởi trải nghiệm khi đến đây.
‎Nó là di chỉ khảo cổ thiên văn ‎tuyệt nhất Bắc Mỹ,
‎- chắc chắn. ‎- Ừ.
‎Lý do chắc chắn như vậy là vì ‎xác nhận mới nhất rằng người xây Gò
‎đã khéo léo đưa ‎một loạt dóng hàng đất với trời
‎vào thiết kế của Gò Rắn.
‎Trung tâm của khúc uốn thứ hai sau đầu rắn
‎hướng về phía Đông, ‎nơi Mặt Trời mọc vào ngày hạ chí,
‎và trung tâm của khúc uốn tiếp theo
‎hướng về phía Mặt Trời mọc ‎vào ngày xuân phân và thu phân,
‎khi ngày và đêm dài bằng nhau.
‎Còn trung tâm của khúc uốn cuối
‎hướng về phía Mặt Trời mọc ‎trong ngày đông chí,
‎ngày ngắn nhất năm.
‎Còn khúc đuôi cuộn lại phức tạp này,
‎nếu vẽ một đường thẳng từ tâm của nó
‎đến điểm gốc của hàm rắn,
‎sẽ là hướng chính Bắc thiên văn.
‎Để xây dựng được nó và nghĩ ra cách
‎đưa mọi dóng hàng thiên văn này ‎vào trong thiết kết của nó
‎- đúng là công trình thiên tài… ‎- Công trình thiên tài.
‎…của người Mỹ Bản địa tiền sử.
‎Và sự thiên tài đó lại dễ dàng bị bỏ qua.
‎Giới khảo cổ có nghiêm túc ‎xem xét tính thiên văn của nơi này?
‎Nhiều nhà khảo cổ có xem trọng nó không?
‎Tôi nghĩ là không.
‎Có rất ít người ‎để ý đến nó hoặc xem xét nó.
‎Như thể giới khảo cổ chính thống ‎muốn chúng ta tin rằng
‎mọi sự dóng hàng thiên văn này ‎đều là do ngẫu nhiên.
‎Tôi nghĩ có thể nói rằng ‎người Mỹ Bản địa cổ
‎có kỹ thuật thiên văn, ‎hình học và khảo sát tiên tiến,
‎và họ dùng những kỹ thuật đó ‎để tạo ra những công trình khổng lồ
‎mà đau lòng thay, hầu hết đã bị tiêu hủy.
‎Những sự dóng hàng theo mặt trời này ‎thể hiện theo quy mô khổng lồ
‎là một thành tựu phi thường ‎đối với người săn bắt hái lượm
‎sống vào thế kỷ thứ 3 TCN.
‎Nhưng có chứng cứ cho thấy ‎dải đất của Gò Rắn
‎được xem là linh thiêng ‎trong hàng ngàn năm trước đó.
‎Mỗi một nền văn hóa từng tồn tại ở đây,
‎có niên đại tận Kỷ Băng hà cuối cùng, ‎đã để lại di tích văn hóa ở Gò Rắn.
‎Sự hiện diện liên tục của con người này
‎gợi ý rằng nơi này là ‎nơi linh thiêng trong thời gian rất dài.
‎Phải.
‎Tôi thấy nên đưa điểm này
‎vào trong tường thuật khảo cổ.
‎Nó phải là một phần câu chuyện về Gò Rắn.
‎Phải.
‎Giới khảo cổ đã nhầm ‎và họ có thể nhầm tiếp.
‎Nhìn chung, rõ ràng ‎nguồn gốc của Gò Rắn rất phức tạp.
‎Lỡ như năm 321 TCN không phải ‎là năm xây dựng Gò Rắn,
‎mà chỉ là một trong những lần trùng tu?
‎Đừng quên, đây cũng là chuyện về rắn,
‎và rắn là loài có tiếng ‎với khả năng thay da.
‎Với sự dóng hàng độc nhất vô nhị ‎của Gò Rắn, khả năng đó hoàn toàn có thể.
‎Mà sự dóng hàng đó không hoàn hảo.
‎Ngày nay, nhìn từ Gò Rắn, ‎Mặt Trời vào ngày hạ chí
‎thật ra nằm cách hai độ ‎so với chính giữa hàm.
‎Chỉ nhìn bằng mắt, thì vẫn ổn.
‎Nhưng thật khó tin rằng ‎những người thai nghén và tạo ra
‎gò nổi phức tạp ‎dò theo mọi thời khắc niên lịch này,
‎lại dốc hết sức để làm ‎mà lại làm không chuẩn.
‎Tôi nghĩ là họ đã làm chuẩn.
‎Vấn đề chỉ là cách Trái Đất ‎lệch trên trục của nó qua thiên niên kỷ.
‎Đây là hiện tượng mà các nhà thiên văn
‎gọi là tuế sai trục.
‎Nói đơn giản,
‎Trái Đất nghiêng trên trục của nó,
‎nhưng độ nghiêng đó ‎không cố định và trường tồn.
‎Nó thay đổi theo chu kỳ 41.000 năm.
‎Nó thay đổi gần 2,5 độ trong chu kỳ đó.
‎Nó lật lui, ngả tới,
‎và nó ảnh hưởng đến vị trí mọc ‎của Mặt Trời vào ngày hạ chí.
‎Thay vì hỏi tại sao hàm rắn
‎không dóng thẳng hoàn hảo ‎với Mặt Trời lặn ngày hạ chí,
‎lỡ như ta cần hỏi khác đi thì sao?
‎Nếu tính đến tuế sai trục,
‎liệu hàm rắn có từng ‎dóng thẳng hoàn hảo với vị trí Mặt Trời?
‎Có, nhưng không phải là ngàn năm trước…
‎NĂM 1.000
‎…hay 2.300 năm trước,
‎thời điểm mà các nhà khảo cổ ‎xác định là khởi công Gò Rắn.
‎Miệng rắn hướng thẳng ‎chính xác về phía Mặt Trời
‎vào khoảng 12.800 năm trước…
‎NĂM 10.800 TCN
‎…vào cuối Kỷ Băng hà cuối cùng…
‎khi dải đất xây Gò Rắn
‎nằm ở một vị trí vô cùng có ý nghĩa.
‎Vào đỉnh điểm của Kỷ Băng hà, ‎cách đây tầm 20.000 năm…
‎THÁI BÌNH DƯƠNG - MẢNG BĂNG CORDILLERAN ‎BẮC MỸ - MẢNG BĂNG LAURENTIDE
‎…phần lớn Bắc Mỹ ‎vẫn nằm dưới lớp băng dày hơn cây số.
‎Ngày nay, Thung lũng Gò Rắn ở Ohio ‎là vùng rừng hoang dã rậm rạp,
‎nhưng đừng nhìn nó như bây giờ.
‎Hãy nhìn nó vào thời Kỷ Băng hà cuối cùng.
‎Thung lũng nơi xây dựng Gò Rắn
‎thật ra là điểm cực Nam ‎của mảng băng Bắc Mỹ.
‎Những vách đá băng khổng lồ ‎nằm ngay bên cạnh dải đất này
‎sẽ trông giống khung cảnh ‎trong tiểu thuyết giả tưởng.
‎Với những người sống vào thời đó,
‎hẳn sẽ cảm thấy như có ‎uy quyền màu nhiệm tốt lành đang giúp họ.
‎Nhưng việc mừng mảng băng dừng lại ‎chẳng được bền lâu,
‎vì đâu đó khoảng 12.800 năm trước,
‎khi con rắn dóng hàng hoàn hảo ‎với Mặt Trời ngày hạ chí,
‎thì một biến cố lớn ‎đã xảy ra trên toàn hành tinh.
‎Một biến cố như tận thế
‎có tên là Younger Dryas.
‎Đó là thời đại biến đổi khí hậu cực đoan ‎và mực nước biển dâng lên.
‎Nhân loại sống sót, nhưng chỉ số ít.
‎Tôi thấy thật thú vị, với sự dóng hàng ‎theo Mặt Trời lặn ngày hạ chí,
‎Gò Rắn như một biển báo, ‎một ấn chứng ngày tháng,
‎khiến ta chú ý đến ‎bầu trời của 12.800 năm trước,
‎thời mà ta biết đã có đại biến cố toàn cầu
‎đủ lớn để hủy diệt ‎một nền văn minh tiên tiến.
‎Nó lại khiến tôi nhớ về Göbekli Tepe,
‎nơi những tượng sinh vật được khắc vào ‎một trong những cột đá ngoạn mục
‎có vẻ là minh họa vị trí ‎các ngôi sao vào ngày hạ chí
‎trong thời Younger Dryas.
‎Không phải ngẫu nhiên ‎mà sự dóng hàng hạ chí của Gò Rắn
‎cũng khiến tôi nhớ lại ‎mở đầu kỷ nguyên đại biến cố đó.
‎Nhưng sao lại là rắn?
‎Với sự thích đáng hợp lý nhất,
‎vô số thần thoại ‎và truyền thống Mỹ Bản địa
‎nói về mãng xà khổng lồ có liên quan ‎trực tiếp đến các biến động đại biến cố.
‎Có một thần thoại cổ của người Iroquois
‎với lãnh thổ vào thời hoàng kim ‎mở rộng sâu vào vùng Ohio này.
‎Kẻ phản diện trong thần thoại đó ‎là mãng xà có sừng khổng lồ.
‎Ngày xưa, có ngôi làng ‎bị mãng xà khổng lồ quấy nhiễu,
‎nó sống ở cái hồ gần đó.
‎Vậy là thần linh trên trời ‎cử một anh hùng xuống diệt nó.
‎Trong trận chiến anh dũng, ‎ngài phóng sét vào mãng xà,
‎ầm ầm rúng động mặt đất, ‎chớp giật sáng lòa
‎đến nỗi người phàm ‎phải che mắt, bịt tai và sợ hãi trốn đi.
‎Những chòm sao bị rơi khỏi bầu trời đêm
‎và va vào mặt đất ‎gây nổ tung và tỏa nhiệt thiêu đốt.
‎Một ngôi sao rơi xuống hồ, ‎làm mãng xà bị thương.
‎Khi mãng xà khổng lồ ‎vung đuôi trong đau đớn,
‎nó tạo nên con sóng cao 30 mét
‎tạo thành những trận lụt lớn ‎tàn phá khắp các thung lũng.
‎Hầu hết bộ lạc đều không qua khỏi, ‎nhưng mãng xà đã bị đuổi đi.
‎KARAHAN TEPE - THỔ NHĨ KỲ
‎Chúng ta đã thấy hình tượng mãng xà ‎trong các di tích cổ khắp thế giới.
‎Ở các đền thờ Mexico,
‎là hình ảnh về Quetzalcoatl, ‎mãng xà có lông…
‎được khắc ở đền thờ Ġgantija tại Malta,
‎và khắc đổ từ trên xuống ‎trên các cột ở Göbekli Tepe.
‎GÖBEKLI TEPE - THỔ NHĨ KỲ
‎Nó là biểu tượng uy quyền
‎được tìm thấy ở những di chỉ ‎mời gọi chúng ta hướng lên trời.
‎ĐẠI KIM TỰ THÁP CHOLULA - MEXICO
‎Tại sao?
‎Tôi nghĩ thần thoại của người Iroquois ‎có yếu tố thật hơn ta nghĩ.
‎Có lẽ những ngôi sao
‎hay thứ gì đó giống ngôi sao ‎đã rơi xuống Trái Đất thật.
‎Có lẽ sau đó, có các trận lụt lớn,
‎một phần của đại biến cố ‎rúng động địa cầu vào thời Younger Dryas.
‎Nếu phiên bản ban đầu của Gò Rắn
‎được thiết kế vào khoảng ‎cuối Kỷ Băng hà cuối cùng, như tôi tin,
‎thì có lẽ nó được định ‎truyền đi thông điệp đến tương lai,
‎thậm chí là lời cảnh báo ‎về thứ đã gây ra loạt biến cố tận thế
‎khoảng 12.800 năm trước,
‎một lời cảnh báo hãy nhìn lên trời, ‎coi chừng các ngôi sao rơi.
‎Cách đó một phần tư vòng Trái Đất,
‎có bằng chứng cho thấy ‎một dân tộc cổ đại khác cũng đã
‎sống trong sợ hãi về hiểm họa trên cao
‎và đã ra tay để tự bảo vệ mình,
‎họ ở trung tâm vùng Cappadocia, ‎Thổ Nhĩ Kỳ thời nay,
‎cũng là điểm đến tiếp theo của tôi.
‎Biên dịch: Ka Nguyen