BİR NETFLIX DİZİSİ
İnsanlar Amerika'ya ilk ne zaman ulaştı?
1960 ile 2010 yılları arasında okula gittiyseniz
size bu hikâye öğretilmiş olabilir.
Son Buzul Çağı'nda pek çok avcı-toplayıcı grubunun
şimdi Bering Boğazı'nın olduğu yerde Asya'dan Kuzey Amerika'ya giden
bir kara köprüsünden geçtikleri.
Yaklaşık 13.000 yıl önce buz eriyince de
Amerika'nın ortabatısına, güneye göç ettiler.
Arkeologlar, Amerika'da
13.000 yıl öncesine kadar yerleşim olmadığını düşünüyordu.
Bu, antik Amerika'yla ilgili kalıplaşmış bir fikirdi.
Ama yanlıştı.
Daha eski arkeolojik kalıntıların keşfiyle
bu eski fikir tamamen çürütüldü.
New Mexico çölünde, son Buzul Çağı'nın zirve yaptığı
22.000 yıl öncesine tarihlenen fosilleşmiş insan ayak izleri bulundu.
Hâlâ tartışmalı olsa da
130.000 yıl öncesine dayanan
ve insanların daha da eski tarihlerde var olduğuna dair buluntular ortaya çıktı.
Amerika'daki insanlık tarihine dair tüm zaman çizelgesini
yeniden düzenlemeliyiz.
AMERİKA'NIN KAYIP UYGARLIĞI
Antik Kuzey Amerika abidelerinden günümüze çok azı ulaştı.
19. yüzyılda belgelenen yapıların %90'ından fazlası
günümüze ulaşmadı
ve ulaşanların %10'undan azı da
yağmalanmış ve yok olmuş durumda.
Antik insanların kim bilir hangi sırlarının
sömürgelerin toprak işgalleri ile
yerel inanç, gelenek ve abidelerin sistematik tarihten silinmesi sırasında
yok olduğunu düşünmek çok üzücü.
Sağlam kalan birkaç alan
kayıp bir uygarlık ihtimalini ortaya koymak için önemli olabilir.
Poverty Point adıyla bilinen buna benzer alanlar.
Sıra dışı adını,
kuzeydoğu Louisiana'daki…
ARKANSAS - LOUISIANA - BAYOU MACON NEHRİ
MISSISSIPPI NEHRİ - VICKSBURG MISSISSIPPI - JACKSON
…Mississippi Nehri'nin
24 km batısında bulunan plantasyondan alır.
Uzun bir süre bunun sadece tarım arazilerinden yükselen
manzaralı bir tepe olduğu sanıldı.
Ama burası sadece bir tepe değil.
Arkeologlar günümüzde
A Höyüğü olarak bilinen bu toprak yapının
insan yapımı olduğunu kabul ediyorlar.
Çevresindeki alanda da
kilden yapılmış eserler ve insan figürleri bulununca…
…arkeologlar, A Höyüğü'nün, daha büyük antik bir alanın parçası olduğunu gördü.
A Höyüğü'ne tırmanmak çabanıza değiyor.
Aşağıdayken böyle bir açıdan görmeniz imkânsız.
İlk başta arazinin çok düz olduğunu fark ettim.
Antik insanların yaptığı gibi ağaçları kaldırırsanız
her yönde kusursuz derecede düz bir ufuk görüyorsunuz.
Ama burası savunma amaçlı değil. O zaman amacı ne?
Yukarıdan bile tam hâlini anlayabilmek zor.
Ama alanın orijinal planıyla ilgili olası bir tahminimiz var.
Antik dünyada bir benzeri daha yok.
A Höyüğü, muhtemelen 30 metre yüksekliğindeydi
ve 17 hektarlık bir alana yayılmıştı.
Altı adet eş merkezli şeridin her biri
yaklaşık 1,8 metre uzunluğundaydı ve tepeye paralel yerleştirilmişlerdi.
Böylece 1,2 km çapında bir yarım daire oluşturmuşlardı.
Bunların arasında koridorlar vardı,
bir tür amfiteatr gibiydi.
Yakınlarında da dağınık düzende altı adet insan yapımı höyük vardı.
Arkeologlar bunları "A"dan "F"ye harflerle isimlendirdiler.
Poverty Point, Kuzey Amerika'daki
en büyük ve kompleks antik alanlardan biri.
En eski kısımları 3.700 yıl öncesine dayanıyor.
M.Ö. 1700
Mimarlarının çiftçilik veya hayvancılık döneminden çok önce.
Poverty Point'in antik Amerikalıları
sonrasındaki 600 yılı
sürekli olarak alanı geliştirerek geçirdi.
Neden?
Poverty Point'in amacını anlatan
hiçbir belge veya gelenek bize ulaşmadı.
Arkeologlar sadece tahmin yürütebilir.
Kazı alanının müdürü ve tarihçi Mark Brink Jr.
ana akım arkeologların bu gizemli alanla ilgili
pek bir şeyi netleştiremediğini kabul eden ilk kişi.
Bu alanla ilgili bildiklerini anlat.
MARK BRINK JR. KAZI ALANI MÜDÜRÜ
A Höyüğü çok büyük,
o sıralar Batı Yarım Küre'de yapılmış en büyük höyük.
Demek ki Poverty Point büyük çaplı bir şeyin merkezindeydi.
Arkasında güçlü bir gerekçe olmalı.
Sizce bu gerekçe ne olabilir?
Gerçekten bilmiyoruz.
Bir amaca hizmet eden tören merkeziydi ama henüz bu amacı bilmiyoruz.
-"Henüz" diyebilir miyiz? -Tabii.
Niye başka yere değil de
buraya yapıldığına dair bir fikrimiz var.
Bu da yaklaşık üç kilometre güneydeki başka bir antik alanla ilgili.
Poverty Point'in güneyinde…
BATH, BİRLEŞİK KRALLIK 6 NİSAN 2019
…Aşağı Jackson Höyüğü var.
Poverty Point'in üç ana höyüğü,
Aşağı Jackson Höyüğü'nün kuzey ve güneyine hizalanmış.
GEÇİT - B HÖYÜĞÜ - A HÖYÜĞÜ - E HÖYÜĞÜ MOTLEY HÖYÜĞÜ - LOUISIANA
ANTİK HÖYÜKLER YOLU AŞAĞI JACKSON HÖYÜĞÜ
Aşağı Jackson, Poverty Point'ten çok daha eski.
M.Ö. 3500 yılından, yani 5.500 yıl öncesinden.
Poverty Point'in mimarları farkında olmadan burayı
tüm alanın referans noktası olarak kullandılar.
Antik mimarlar coğrafyadan anlıyorlarmış
ve kuzeye hizalı yapı yapmayı biliyorlarmış.
Ama Poverty Point'te arkeologların
kabul etmek istemediği bir şey daha var,
bu da eşsiz geometrisinde gizli.
Tüm çevresinde düz bir ufuk olması, Güneş'in doğuşu ve batışı ile
Ay ve yıldızları gözlemlemenizi sağlıyor.
Burası tam gök bilimcilere göre bir yer.
Çoğumuz bunu görmüyoruz. Niye görelim?
Işık kirliliğinde yaşıyoruz.
Gökyüzünü bile zor görüyoruz
ama eski insanlardan olup gökyüzünü araştırsaydınız
bu olguyu fark ederdiniz.
Güneş'in ufukta durduğu noktalar vardır.
Bunlara gün dönümü deriz.
Güneş, yaz gün dönümünde sabitlenir.
Neredeyse iki veya üç gün aynı yerde kalır,
sonra ufukta sallanan bir sarkaç gibi geri gitmeye başlar.
Kış gün dönümünde de böyledir.
Arkeoastronom William Romain gün dönümlerine veya sırasıyla
yılın en uzun ve en kısa günlerine ait bu önemli tarihlerin
incelikli bir hizalama sistemi ile
Poverty Point'te gösterildiğini keşfetti.
Alanın merkezindeki oval yapının
doğu ucunda durursanız
yaz gün dönümündeki Güneş batımı en eskisi olan B Höyüğü'nün
hizasına geliyor.
Aynı bakış açısından,
kış gün dönümündeki Güneş doğrudan E Höyüğü'nün arkasından batıyor.
Aynı iç ovalin batı ucuna gittiğinizde ise
yaz gün dönümünde Güneş doğrudan C Höyüğü'nün üzerinden yükseliyor
ve kış gün dönümünde Güneş doğrudan D Höyüğü'nün üzerinde yükseliyor.
İlkbahar veya sonbahar ekinoksunda alanın ortasından
tam batıya doğru bakarsanız
Güneş ufukta batmadan önce A Höyüğü'nün kuzey ucundan
aşağı yuvarlanıyormuş gibi görünür.
Poverty Point'te gökteki değişiklikleri
izlemek için daha ilginç yapılar olabilir.
Arkeologlar bir köşede
şu anda restore edilmiş beyaz direklerle işaretlenmiş
deliklerle dolu büyük bir çember buldular.
Bu deliklerdeki orijinal direklerin ne kadar uzun olduğunu bilmiyoruz
ama genel planı ve tasarımı bana
İngiltere'de Stonehenge yakınlarındaki tarih öncesi Woodhenge'i hatırlatıyor.
WOODHENGE BİRLEŞİK KRALLIK
Poverty Point'in benzersiz yanı, çok fazla tahta yapısı olması.
Bu dairelerden burada kaç tane var?
Muhtemelen 40 tane var.
Ölçeği nedir? Burada…
Bazıları çok küçük, çapları 18 metre kadar.
Bazıları daha büyük, çapları 60 metre veya daha fazla
ama tarihleri çok farklı.
Yüzlerce yıl süresince yaratıldılar
ve antik Amerikalıların pek çok neslini gördüler,
konumları ve boyutlarında zaman içinde değişiklikler oldu.
Bu bana Malta'daki megalit mimarlarının
Ġgantija ile yükselen tapınakların hizasını
Sirius'a göre sürekli değiştirmelerini hatırlattı.
Ayrıca eski insanların binlerce yıl içinde
bir dizi tapınak inşa ettiği
Türkiye'deki Göbekli Tepe'yi.
Bana kalırsa burası da yıldız hareketlerini izliyor.
Bunların hepsi sürekli olarak
yinelenen yapıları içeren ve hizaları
nesiller boyunca değişen devasa projeler.
Poverty Point'te çok sayıdaki direkli daireler de
gökteki bir şeyi izleyecek şekilde mi tasarlanmış?
Alanın geometrisi ve astronomisi, buradaki
sofistike bilgiyi ve gerçek bilimi kanıtlar nitelikte.
Fakat ana akım arkeologlar, Poverty Point'teki
tahta dairelerin astronomi bağlantısını yok sayıyor.
Bence öylesi mantıksız.
Burada hayat sürmüş ve yapılar yapmış insanlar
niye gökyüzüyle ilgilenmiş olmasın ki?
-Öyle demiyorum. -Peki.
İlgilendikleri kesin.
Tamam. O zaman dairelerin amacı neydi?
Bilmiyoruz. Astronomi amacıyla
kullanıldılar mı, henüz bilmiyoruz.
Peki.
Antik kültürler gökyüzüyle hep ilgililerdi.
Arkeologlar bu fikri tartışmasalar da
konu dışı olduğunu savunuyorlar.
Bence bunun nedeni kısmen
çoğu arkeoloğun astronomiden hiç anlamaması.
Onlara bu öğretilmedi.
İkinci olarak da, bunu dışarıdan insanların
kendi alanlarına müdahalesi olarak görüyorlar.
Poverty Point'i benim aradığım
kayıp uygarlığın yaptığını iddia etmiyorum.
Ama burada uygulamaya konulmuş
ileri astronomi ve geometrinin kökenlerini
merak ediyorum.
İleri mimari, yeryüzü ölçümü
ve astronomik bilgilerin eski insanlardan aktarıldığının kanıtı var
ama bu insanlar kimlerdi ve ne kadar önce yaşadılar?
Burada yaşayan antik Amerikalıların
alanda yaptıkları astronomik gözlemleri
kendi kendilerine keşfedemeyeceklerini ve yapamayacaklarını söylemiyorum.
Hatta tam aksi.
Artık günümüzde
Amerika yerlilerinin kültürlerinin avcı-toplayıcılıktan
ibaret olmadığını anladık.
Çok daha karmaşık ve sofistikelerdi.
Poverty Point'teki hizalardan anlaşıldığı üzere,
Dünya'nın evrendeki yerine dair vizyonları
diğer antik alanlarda rastladığımız
vizyonun aynısı denilebilir.
BÜYÜK CHOLULA PİRAMİDİ MEKSİKA
Her biri Dünya
ve gökyüzü arasındaki kutsal bağa odaklanıyor.
STONEHENGE BİRLEŞİK KRALLIK
KARNAK MISIR
Poverty Point, Louisiana eyaletinde günümüze ulaşmış
Höyük Yapıcıları'ndan kalma 800 alandan biri.
CAHOKIA ALANI ILLINOIS
Kuzey Amerika'da ise
esasen bir milyon adet olduğu düşünülen höyükten…
ETOWAH KIZILDERİLİ HÖYÜKLERİ GEORGIA
…yaklaşık 100.000'i günümüze ulaşmış.
FİGÜRLÜ HÖYÜKLER IOWA
Bunlardan Dünya ve gökyüzü arasındaki kutsal bağı anlatan
en etkileyici höyük örneği,
Ohio'da, Poverty Point'in yaklaşık 965 km kuzeydoğusunda bulunuyor.
Benim aradığım kayıp uygarlığa neler olduğunu
anlamamızı sağlayabilecek bir alan olabilir.
Yoğun ormanlık bu sırtın tepesinde
etkileyici bir figürlü höyük örneği var.
Canlı bir yaratık olarak şekillendirilmiş devasa bir toprak eseri.
Bu eserde 400 metrelik bir yılan görüyoruz.
Adı da Yılan Höyük.
YILAN HÖYÜK
Sarmal kuyruğundan başlayarak
bedenindeki yedi büklüm başına doğru geliyor.
Burada da başka bir oval toprak eseri yutacak büyüklükte ağız beliriyor.
Havadan bile tüm detayları seçmek zor.
Ama ilk yapımıyla ilgili yeni keşiflere bakıp
ağaçları kaldırdıkça
höyüğün en iyi döneminde nasıl gözüktüğünü anlayabiliriz.
Yılan Höyük, 400 metreyi geçen bir boyutta.
Ağzı kuzeybatı tarafında,
kuyruğu da tepenin güneybatı köşesinde.
Yapıldığında başın olduğu yerde dik taşlardan oluşan bir daire varmış,
işlevleri bilinmiyor.
Başın hemen arkasında da dekoratif iki çıkıntı var.
Bunların da işlevi bilinmiyor.
Yılan Höyük ziyaretçilerini kendine hayran bırakan
inanılmaz ve görkemli bir yapı.
Buranın kadim ve gizemli bir yer olduğu şüphesiz.
Ama bu büyük höyüğü kim, niye yaptı?
OHIO - TARİHÎ PLAKET YILAN HÖYÜK
Alandaki plaket bunun Fort Ancient Kültürü olarak bilinen
yerli halk tarafından M.S. 1000'de yapıldığını söylüyor.
Ama pek çok tarihî plaket gibi, bu da yanlış.
İşin aslı, Yılan Höyük'ün ne kadar eski olduğunu kimse bilmiyor.
M.S. 1000 tarihi,
höyük parçalarından alınan organik örneklere dayanır
fakat bunlar restore edilmiş kısımlardan olabilir
çünkü bir başka arkeolojik incelemede yılanın tabanından
alınan örneklerin M.Ö. 321'e dayandığı görülmüştür.
Yılan Höyük'ün restore edildiği
kanıtlarla ortada.
Bu restorasyonların çok önceden yapıldığını düşünüyorum.
Teorimi araştırırken bir sorunla karşılaştım.
Yılan Höyük müdürleri bana yasak koymaya karar verdiler.
Burada çekim yapmak için defalarca uğraştık
ama bize izin vermediler.
YILAN HÖYÜK
Bunun nedeninin de ideolojik ve oldukça kişisel olduğunu düşünüyorum.
Size e-postalarını okuyayım.
"Bizim görevimiz,
Yılan Höyük'ün bütünlüğü ve korunması.
Hem fiziksel açıdan
hem de tarihî bakımdan bunu sürdürmemiz şart.
Bu dizinin sunucusu Graham Hancock,
Yılan Höyük'le ilgili bildiğimiz gerçeklerle
uyuşmayan bir teori ortaya attığı için
talebiniz reddedilmiştir."
Alana yüklenen anlamı korumak diye ifade ettikleri görev
aslında bir sansür.
Arkeologlar zıt görüşleri sansürlemek,
kısıtlamak ve yok etmek için arkeolojik alanlara erişimi engellemekten
daha etkili ne yapabilirler ki?
GRAHAM HANCOCK DELİRMİŞ Mİ?
Bu ilk defa başıma gelmiyor.
Ne yazık ki arkeologların bu davranışları sistematik ve sürekli
bir hâl aldı.
Sansür uyguluyorlar.
Alternatif fikirleri alaya alarak ve aşağılayarak sansürlüyorlar.
Peki benim teorimi
böyle kınamalarının nedeni ne?
Basitçe açıklayacak olursam, Yılan Höyük'ün
tasarımının arkasındaki fikrin
M.Ö. 300'lerden çok daha öncesine, son Buzul Çağı'nın bitiminden
10.000 yıl önceye dayandığını iddia etme cüretinde bulundum.
Bence bunun kanıtı, ana akım arkeologların kabul etmek istemediği
en göze çarpan niteliklerinden birinde saklı.
Çünkü yine işin içinde gökyüzü var.
Yılan Höyük'ün üzerinden 21 Haziran'daki yaz gün dönümünde uçarsanız
yılanın ağzının Güneş'in battığı noktayla
neredeyse birebir hizalandığını fark edersiniz.
İşte yaz gün dönümünde böyle oluyor.
BATH, BİRLEŞİK KRALLIK 6 NİSAN 2019
Yılanın kafasını görüyorsunuz, Güneş'i arıyor gibi gözüküyor.
Güneş batmaya başlayınca da
yeryüzü ve gökyüzünün harika hizasını daha net görüyorsunuz.
Sonrasında da buranın görkemi sizi şaşırtıyor.
Büyük yılanın başının
bunu gösterdiğini günümüzde kimse reddedemez.
Ama arkeoloji çevreleri bu fikri uzun süredir yok sayıyor ve reddediyor.
Bu alanın idaresinden sorumlu kurum,
yılanın başında pek çok ağacın çıkmasına göz yumdu.
Turistlere gölge olacağını düşünüyor olabilirler.
Ama aslında yılanın başının batan Güneş'e doğrulduğunda
yarattığı o büyük etkiyi azaltmış oluyorlar.
Figürlü höyüğün yanındaki arazinin çoğunluğuna sahip olan Jeff Wilson
Yılan Höyük'ün Dostları adında bağımsız bir grubun başkanı.
Burayı ve diğer Amerikan yerlilerinin alanlarını koruyup tanıtıyorlar.
Yılan Höyük'ün senin için çok önemli olduğu ortada.
Evet, benim için kişisel bir önemi var.
Ziyaret ettiğim en ruhani yerlerden biri.
JEFF WILSON YILAN HÖYÜK TARİHÇİSİ
Burası kutsal bir yer.
Buraya geldiğinizde
yaşadığınız deneyim sizi âdeta değiştiriyor.
Kuzey Amerika'daki en şaşırtıcı arkeoastronomi alanı.
-Eşsiz. -Evet.
Onu eşsiz kılan şey, Höyük Yapıcıları'nın Yılan Höyük'ün tasarımına
bir dizi gökyüzü ve yer hizasını dâhil ettiklerinin
yakınlarda kanıtlanmış olması.
Başın arkasındaki ikinci büklümün ortası,
yaz gün dönümünde Güneş'in yükseldiği doğuyu gösteriyor.
Sonrasındaki büklümün ortası,
gece ve gündüzün eşitlendiği ilkbahar ve güz ekinokslarındaki
Güneş'in doğuşuyla hizalanıyor.
Son büklümün merkezi ise
yılın en kısa gününde, Güneş'in kış gün dönümünde
doğduğu yeri gösteriyor.
Girift bir şekilde kıvrılmış kuyruk ise
tam ortasından yılanın çenesine
düz bir çizgi çektiğinizde
tam olarak gerçek astronomik kuzeye hizalanıyor.
Tasarıma dâhil edilen
tüm bu astronomik hizalamaların yapımı ve çözülmesi…
-Gerçekten dâhiyane bir iş. -Dâhiyane, evet.
Amerika yerlilerinin dehası.
Evet. Ama bu deha kolaylıkla görmezden gelinebiliyor.
Arkeologlar bu alanın astronomik yönünü ciddiye alıyor mu?
Ciddiye alan yeterli sayıda arkeolog var mı?
Olduğunu sanmıyorum, hayır.
Bunu göz önüne alan veya düşünen bile çok az kişi var.
Sanki ana akım arkeologlar, tüm bu astronomik hizalamaların
tesadüfi olduğuna inanmamızı istiyorlar.
Antik Amerika yerlileri arasında ileri seviyede haritacılık becerilerine,
geometrik ve astronomik becerilere sahip insanlar olduğunu
ve çoğu trajik bir şekilde yok olmuş devasa anıtların yapımında
bu becerilerin uygulamaya konulduğunu söyleyebiliriz.
Böyle devasa bir ölçekte yapılmış bu hassas güneş hizalamaları,
M.Ö. üçüncü yüzyılda yaşayan avcı-toplayıcıların
olağanüstü bir başarısı.
Ancak Yılan Höyük'ün üzerinde durduğu bu tepenin
binlerce yıl önce kutsal kabul edildiğini gösteren kanıtlar var.
Tarihsel olarak son Buzul Çağı'na kadar burada var olmuş her kültür,
Yılan Höyük'te kültürel kalıntılar bırakmıştır.
Burada sürekli olarak insan varlığının devam etmesi
alanın uzun süredir kutsal olduğunu kanıtlar nitelikte.
Evet.
Arkeolojik anlatılarda
bu da göz önüne alınmalı.
Yılan Höyük'ün öyküsüne dâhil edilmeli.
Evet.
Arkeologlar daha önce yanılmışlardı ve yine yanılabilirler.
Yılan Höyük'ün kökeninin karmaşık olduğu açık.
Ya M.Ö. 321, Yılan Höyük'ün ilk yapıldığı yıl değil de
restore edildiği pek çok yıldan biriyse?
Burada bir yılanla karşı karşıya olduğumuzu
ve yılanların derilerini değiştirebilen canlılar olduğunu da hesaba katalım.
Yılan Höyük'ün eşsiz hizalanması da bu olasılığı öne sürüyor.
Aslında kusurları da var.
Günümüzde Yılan Höyük'ten yaz gün dönümü Güneş'ine bakınca
ağzının tam merkezinden yaklaşık iki derece sapmayla batıyor.
Çıplak gözle gayet yakın gözüküyor.
Ama bu sofistike figürlü höyüğü tasarlayan ve yapan,
takvimdeki bu anları takip eden insanların böyle bir uğraş gösterip
doğru sonuç almayacaklarına inanmak zor.
Bence doğru sonuç aldılar.
Bu, her bin yılda bir Dünya'nın ekseninin değişmesinden kaynaklanıyor.
Uzun zamandır bildikleri bu olguya
gök bilimciler, eksen eğikliği adını veriyorlar.
Daha basit açıklarsak,
Dünya kendi ekseninde eğiktir
ama bu eğim sabit ve sürekli değildir.
41.000 yıllık periyotlarla değişir.
Bu periyotlardaki değişimi 2,5 derece civarıdır.
Geri ve ileri salınır,
bu da yaz gün dönümünde Güneş'in doğduğu konumu etkiler.
Yılanın ağzının yaz gün dönümündeki
Güneş batışına niye hizalanmadığını sormak yerine
farklı bir soru sorsak?
Eksen eğikliği göz önüne alındığında
açık ağız ve batan Güneş tam olarak ne zaman hizalanmıştı?
Meğer 1.000 yıl önce değilmiş.
M.S. 1000
2.300 yıl önce bile değilmiş
ki bu arkeologlara göre, Yılan Höyük'ün yapıldı tarihti.
Yılanın ağzının Güneş'in tam merkezine geldiği zaman
yaklaşık 12.800 yıl önceymiş.
M.Ö. 10.800
Son Buzul Çağı'nın bitiminde.
Yılanın yapıldığı tepenin
çok önemli bir yer işgal ettiği dönemde.
Yaklaşık 20.000 yıl önce Buzul Çağı doruğa ulaştığı zaman…
PASİFİK OKYANUSU-CORDILLERAN BUZ TABAKASI KUZEY AMERİKA-LAURENTIDE BUZ TABAKASI
…bir kilometreden derin bir buz örtüsü Kuzey Amerika'nın çoğunu kaplamıştı.
Günümüzde Ohio'nun Yılan Höyük Vadisi ormanla kaplı doğal bir alan
ama şimdiki hâliyle düşünmeyelim.
Son Buzul Çağı'ndaki hâlini düşünelim.
Büyük yılanın yapıldığı bu vadi,
aslında Kuzey Amerika buz tabakasının güneyde ulaştığı son nokta.
Bu tepeden yükselen devasa buz uçurumları
fantastik bir romandan fırlamış gibi gözükmüştür.
Bu dönemde yaşayan insanlar,
iyicil bir sihirli kudrete şahit olduklarını sanmışlardır.
Ama buz durduğu için kutlama yaptılarsa da çok kısa sürmüştür
çünkü yaklaşık 12.800 yıl önce
yılan ve gün dönümü kusursuz bir hizaya kavuştuğunda
tüm gezegende büyük çaplı bir şey yaşanıyordu.
Erken Dryas Devri denilen
mahşerî bir şey.
Bu dönemde radikal iklim değişikliği ve yükselen deniz seviyeleri vardı.
İnsanlık kurtuldu ama zar zor.
Yılan Höyük'ün yaz gün dönümündeki Güneş batışına hizalanması ile
bir kılavuz veya tarih damgası görevi görmesini
ve bu şekilde gelişmiş bir uygarlığı yok edecek güçte
küresel bir felaketin yaşandığı 12.800 yıl öncesinin gökyüzüne
dikkatimizi çekmesini çok ilginç buluyorum.
Yine aklıma Göbekli Tepe geliyor.
Burada muazzam sütunlara oyulan çeşitli yaratık figürleri,
Erken Dryas Devri'nde yıldızların yaz gün dönümü sırasındaki
konumlarını gösteriyor gibilerdi.
Bana kalırsa, yılan'ın gün dönümü hizalamasının
aynı felaket dönemine değinmesi tesadüf değil.
Peki niye bir yılan var?
Bence en mantıklı çıkarım,
Amerika yerlilerinin pek çok mit ve geleneğinde
büyük yılanların Dünya'daki yıkıcı değişimlerle ilişkilendirilmesi.
En güçlü oldukları dönemde
Ohio'ya kadar yayılan İrokualar'ın antik bir efsanesi var.
Bu efsanenin kötü karakteri, boynuzlu dev bir yılan.
Uzun süre önce, büyük bir yılan göl kenarındaki bir köye
musallat olmuş.
O yüzden gökyüzündeki yüce ruh onu yenmek üzere bir kahraman göndermiş.
Şiddetli geçen savaşta yılanın üstüne pek çok yıldırım düşmüş.
Bunun sesi Dünya'yı titretmiş ve ışığı o kadar parlakmış ki
insanlar gözlerini ve kulaklarını kapatıp korku içinde saklanmışlar.
Takımyıldızlar gece göğündeki yerlerinden çıkıp
şiddetli bir patlama ve yakıcı bir sıcakla Dünya'ya düşmüşler.
Yıldızlardan biri göle düşüp boynuzlu yılanı yaralamış.
Büyük yılan acı içinde kuyruğunu sallarken
30 metrelik dalgalar oluşmuş
ve bir dizi devasa tufan vadileri yarıp aşmış.
Kabilenin çoğu sağ kurtulamamış ama yılan böylece uzaklaştırılmış.
KARAHAN TEPE TÜRKİYE
Dünyanın her yerindeki antik anıtlarda bu tür yılan figürlerini zaten gördük.
XOCHICALCO MEKSİKA
Meksika'daki
tüylü yılan Quetzalcoatl'a adanmış tapınaklarda.
Malta'daki Ġgantija tapınağında.
Göbekli Tepe'nin sütunlarında gökten yağarken resmedilişinde.
GÖBEKLİ TEPE TÜRKİYE
Alanlarda bulduğumuz
bu güçlü sembol bizi gökyüzüne bakmaya teşvik ediyor.
BÜYÜK CHOLULA PİRAMİDİ MEKSİKA
Neden?
Bence İrokua efsanesi gerçekliği yüksek oranda yansıtıyor.
Belki de yıldızlar
veya yıldızlara benzeyen bir şey Dünya'ya düşmüştür.
Sonra da büyük bir tufan olmuştur,
bu da Erken Dryas Devri'nde Dünya'yı sarsan o felaketlerden biridir.
Yılan Höyük'ün ilk hâli
benim düşündüğüm gibi son Buzul Çağı'nın bitiminde tasarlandıysa
12.800 yıl önce yaşanmış felaketlere neyin neden olduğuna dair
belki de geleceğe bir mesaj, hatta bir uyarı aktarma
amacı taşıyordu.
Düşen yıldızları görmemiz için gökyüzüne bakmamızı öğütleyen bir uyarı.
Dünya'nın öteki tarafında,
başka eski insanların da göklerden gelecek bir tehditten korkup
önlemler aldıklarına dair
kanıtlar var.
Bunun için sıradaki gideceğim yer, günümüz Türkiye'sindeki
Kapadokya'nın derinlikleri.
Alt yazı çevirmeni: Denizsu Nihan Nurata