1
00:00:06,040 --> 00:00:08,920
BİR NETFLIX DİZİSİ

2
00:00:14,200 --> 00:00:16,640
İnsanlar Amerika'ya ilk ne zaman ulaştı?

3
00:00:18,240 --> 00:00:22,880
1960 ile 2010 yılları arasında
okula gittiyseniz

4
00:00:22,960 --> 00:00:25,320
size bu hikâye öğretilmiş olabilir.

5
00:00:26,480 --> 00:00:29,640
Son Buzul Çağı'nda
pek çok avcı-toplayıcı grubunun

6
00:00:29,720 --> 00:00:33,440
şimdi Bering Boğazı'nın olduğu yerde
Asya'dan Kuzey Amerika'ya giden

7
00:00:34,120 --> 00:00:36,200
bir kara köprüsünden geçtikleri.

8
00:00:36,880 --> 00:00:41,040
Yaklaşık 13.000 yıl önce buz eriyince de

9
00:00:41,120 --> 00:00:44,080
Amerika'nın ortabatısına,
güneye göç ettiler.

10
00:00:45,240 --> 00:00:47,360
Arkeologlar, Amerika'da

11
00:00:47,440 --> 00:00:50,800
13.000 yıl öncesine kadar
yerleşim olmadığını düşünüyordu.

12
00:00:50,880 --> 00:00:54,120
Bu, antik Amerika'yla ilgili
kalıplaşmış bir fikirdi.

13
00:00:56,440 --> 00:00:57,720
Ama yanlıştı.

14
00:00:59,200 --> 00:01:01,800
Daha eski arkeolojik kalıntıların keşfiyle

15
00:01:01,880 --> 00:01:04,560
bu eski fikir tamamen çürütüldü.

16
00:01:06,040 --> 00:01:09,720
New Mexico çölünde,
son Buzul Çağı'nın zirve yaptığı

17
00:01:09,800 --> 00:01:14,760
22.000 yıl öncesine tarihlenen
fosilleşmiş insan ayak izleri bulundu.

18
00:01:16,120 --> 00:01:18,040
Hâlâ tartışmalı olsa da

19
00:01:18,120 --> 00:01:20,480
130.000 yıl öncesine dayanan

20
00:01:20,560 --> 00:01:26,320
ve insanların daha da eski tarihlerde
var olduğuna dair buluntular ortaya çıktı.

21
00:01:28,560 --> 00:01:32,120
Amerika'daki insanlık tarihine dair
tüm zaman çizelgesini

22
00:01:32,200 --> 00:01:34,760
yeniden düzenlemeliyiz.

23
00:01:48,560 --> 00:01:53,840
AMERİKA'NIN KAYIP UYGARLIĞI

24
00:01:55,120 --> 00:01:58,520
Antik Kuzey Amerika abidelerinden
günümüze çok azı ulaştı.

25
00:01:58,600 --> 00:02:04,320
19. yüzyılda belgelenen yapıların
%90'ından fazlası

26
00:02:04,400 --> 00:02:06,400
günümüze ulaşmadı

27
00:02:06,480 --> 00:02:09,600
ve ulaşanların %10'undan azı da

28
00:02:09,680 --> 00:02:11,680
yağmalanmış ve yok olmuş durumda.

29
00:02:16,600 --> 00:02:20,840
Antik insanların
kim bilir hangi sırlarının

30
00:02:20,920 --> 00:02:23,280
sömürgelerin toprak işgalleri ile

31
00:02:23,360 --> 00:02:27,960
yerel inanç, gelenek ve abidelerin
sistematik tarihten silinmesi sırasında

32
00:02:28,040 --> 00:02:30,600
yok olduğunu düşünmek çok üzücü.

33
00:02:33,560 --> 00:02:34,880
Sağlam kalan birkaç alan

34
00:02:34,960 --> 00:02:39,320
kayıp bir uygarlık ihtimalini
ortaya koymak için önemli olabilir.

35
00:02:41,240 --> 00:02:45,120
Poverty Point adıyla bilinen
buna benzer alanlar.

36
00:02:50,160 --> 00:02:52,480
Sıra dışı adını,

37
00:02:52,560 --> 00:02:54,680
kuzeydoğu Louisiana'daki…

38
00:02:54,760 --> 00:02:55,600
ARKANSAS - LOUISIANA - BAYOU MACON NEHRİ

39
00:02:55,680 --> 00:02:56,520
MISSISSIPPI NEHRİ - VICKSBURG
MISSISSIPPI - JACKSON

40
00:02:56,600 --> 00:02:57,920
…Mississippi Nehri'nin

41
00:02:58,000 --> 00:03:01,040
24 km batısında bulunan
plantasyondan alır.

42
00:03:03,840 --> 00:03:07,480
Uzun bir süre bunun sadece
tarım arazilerinden yükselen

43
00:03:07,560 --> 00:03:09,520
manzaralı bir tepe olduğu sanıldı.

44
00:03:11,560 --> 00:03:14,360
Ama burası sadece bir tepe değil.

45
00:03:15,880 --> 00:03:17,920
Arkeologlar günümüzde

46
00:03:18,000 --> 00:03:21,200
A Höyüğü olarak bilinen bu toprak yapının

47
00:03:21,760 --> 00:03:24,520
insan yapımı olduğunu kabul ediyorlar.

48
00:03:29,560 --> 00:03:31,120
Çevresindeki alanda da

49
00:03:31,200 --> 00:03:34,640
kilden yapılmış eserler
ve insan figürleri bulununca…

50
00:03:38,480 --> 00:03:44,600
…arkeologlar, A Höyüğü'nün, daha büyük
antik bir alanın parçası olduğunu gördü.

51
00:03:47,280 --> 00:03:50,040
A Höyüğü'ne tırmanmak çabanıza değiyor.

52
00:03:50,120 --> 00:03:53,320
Aşağıdayken böyle bir açıdan
görmeniz imkânsız.

53
00:03:55,840 --> 00:03:59,920
İlk başta arazinin
çok düz olduğunu fark ettim.

54
00:04:00,720 --> 00:04:03,600
Antik insanların yaptığı gibi
ağaçları kaldırırsanız

55
00:04:03,680 --> 00:04:08,360
her yönde kusursuz derecede düz
bir ufuk görüyorsunuz.

56
00:04:11,480 --> 00:04:15,280
Ama burası savunma amaçlı değil.
O zaman amacı ne?

57
00:04:17,920 --> 00:04:21,120
Yukarıdan bile
tam hâlini anlayabilmek zor.

58
00:04:22,880 --> 00:04:26,440
Ama alanın orijinal planıyla ilgili
olası bir tahminimiz var.

59
00:04:27,640 --> 00:04:30,480
Antik dünyada bir benzeri daha yok.

60
00:04:34,680 --> 00:04:38,200
A Höyüğü, muhtemelen
30 metre yüksekliğindeydi

61
00:04:39,520 --> 00:04:41,800
ve 17 hektarlık bir alana yayılmıştı.

62
00:04:42,960 --> 00:04:45,200
Altı adet eş merkezli şeridin her biri

63
00:04:45,280 --> 00:04:49,480
yaklaşık 1,8 metre uzunluğundaydı
ve tepeye paralel yerleştirilmişlerdi.

64
00:04:49,560 --> 00:04:53,760
Böylece 1,2 km çapında
bir yarım daire oluşturmuşlardı.

65
00:04:55,080 --> 00:04:57,240
Bunların arasında koridorlar vardı,

66
00:04:57,320 --> 00:04:59,280
bir tür amfiteatr gibiydi.

67
00:05:00,840 --> 00:05:05,440
Yakınlarında da dağınık düzende
altı adet insan yapımı höyük vardı.

68
00:05:05,520 --> 00:05:09,080
Arkeologlar bunları
"A"dan "F"ye harflerle isimlendirdiler.

69
00:05:14,760 --> 00:05:16,640
Poverty Point, Kuzey Amerika'daki

70
00:05:16,720 --> 00:05:19,160
en büyük ve kompleks
antik alanlardan biri.

71
00:05:21,080 --> 00:05:25,320
En eski kısımları
3.700 yıl öncesine dayanıyor.

72
00:05:25,400 --> 00:05:26,720
M.Ö. 1700

73
00:05:26,800 --> 00:05:30,120
Mimarlarının çiftçilik veya hayvancılık
döneminden çok önce.

74
00:05:32,840 --> 00:05:35,240
Poverty Point'in antik Amerikalıları

75
00:05:35,320 --> 00:05:37,840
sonrasındaki 600 yılı

76
00:05:37,920 --> 00:05:41,080
sürekli olarak alanı geliştirerek geçirdi.

77
00:05:43,840 --> 00:05:44,680
Neden?

78
00:05:48,360 --> 00:05:50,360
Poverty Point'in amacını anlatan

79
00:05:50,440 --> 00:05:53,240
hiçbir belge veya gelenek bize ulaşmadı.

80
00:05:53,320 --> 00:05:55,400
Arkeologlar sadece tahmin yürütebilir.

81
00:05:57,480 --> 00:06:00,240
Kazı alanının müdürü ve tarihçi
Mark Brink Jr.

82
00:06:00,320 --> 00:06:03,280
ana akım arkeologların
bu gizemli alanla ilgili

83
00:06:03,360 --> 00:06:06,920
pek bir şeyi netleştiremediğini
kabul eden ilk kişi.

84
00:06:08,120 --> 00:06:10,400
Bu alanla ilgili bildiklerini anlat.

85
00:06:10,480 --> 00:06:11,320
MARK BRINK JR.
KAZI ALANI MÜDÜRÜ

86
00:06:11,400 --> 00:06:12,720
A Höyüğü çok büyük,

87
00:06:12,800 --> 00:06:17,440
o sıralar Batı Yarım Küre'de yapılmış
en büyük höyük.

88
00:06:17,520 --> 00:06:20,920
Demek ki Poverty Point
büyük çaplı bir şeyin merkezindeydi.

89
00:06:21,000 --> 00:06:24,000
Arkasında güçlü bir gerekçe olmalı.

90
00:06:24,080 --> 00:06:26,920
Sizce bu gerekçe ne olabilir?

91
00:06:27,000 --> 00:06:28,160
Gerçekten bilmiyoruz.

92
00:06:28,240 --> 00:06:32,120
Bir amaca hizmet eden tören merkeziydi
ama henüz bu amacı bilmiyoruz.

93
00:06:32,200 --> 00:06:34,680
-"Henüz" diyebilir miyiz?
-Tabii.

94
00:06:35,280 --> 00:06:36,560
Niye başka yere değil de

95
00:06:36,640 --> 00:06:40,080
buraya yapıldığına dair bir fikrimiz var.

96
00:06:41,080 --> 00:06:45,920
Bu da yaklaşık üç kilometre güneydeki
başka bir antik alanla ilgili.

97
00:06:46,000 --> 00:06:47,520
Poverty Point'in güneyinde…

98
00:06:47,600 --> 00:06:48,440
BATH, BİRLEŞİK KRALLIK
6 NİSAN 2019

99
00:06:48,520 --> 00:06:50,520
…Aşağı Jackson Höyüğü var.

100
00:06:50,600 --> 00:06:53,400
Poverty Point'in üç ana höyüğü,

101
00:06:53,480 --> 00:06:56,440
Aşağı Jackson Höyüğü'nün
kuzey ve güneyine hizalanmış.

102
00:06:56,520 --> 00:06:57,560
GEÇİT - B HÖYÜĞÜ - A HÖYÜĞÜ - E HÖYÜĞÜ
MOTLEY HÖYÜĞÜ - LOUISIANA

103
00:06:57,640 --> 00:06:58,520
ANTİK HÖYÜKLER YOLU
AŞAĞI JACKSON HÖYÜĞÜ

104
00:06:58,600 --> 00:07:01,400
Aşağı Jackson,
Poverty Point'ten çok daha eski.

105
00:07:01,480 --> 00:07:06,640
M.Ö. 3500 yılından,
yani 5.500 yıl öncesinden.

106
00:07:06,720 --> 00:07:11,000
Poverty Point'in mimarları
farkında olmadan burayı

107
00:07:11,080 --> 00:07:14,000
tüm alanın referans noktası
olarak kullandılar.

108
00:07:17,320 --> 00:07:19,840
Antik mimarlar coğrafyadan anlıyorlarmış

109
00:07:19,920 --> 00:07:22,280
ve kuzeye hizalı
yapı yapmayı biliyorlarmış.

110
00:07:23,520 --> 00:07:26,040
Ama Poverty Point'te arkeologların

111
00:07:26,120 --> 00:07:28,840
kabul etmek istemediği bir şey daha var,

112
00:07:29,560 --> 00:07:32,040
bu da eşsiz geometrisinde gizli.

113
00:07:33,120 --> 00:07:37,480
Tüm çevresinde düz bir ufuk olması,
Güneş'in doğuşu ve batışı ile

114
00:07:37,560 --> 00:07:41,600
Ay ve yıldızları gözlemlemenizi sağlıyor.

115
00:07:44,240 --> 00:07:46,680
Burası tam gök bilimcilere göre bir yer.

116
00:07:51,960 --> 00:07:54,200
Çoğumuz bunu görmüyoruz. Niye görelim?

117
00:07:54,280 --> 00:07:55,640
Işık kirliliğinde yaşıyoruz.

118
00:07:57,080 --> 00:07:59,000
Gökyüzünü bile zor görüyoruz

119
00:07:59,760 --> 00:08:02,600
ama eski insanlardan olup
gökyüzünü araştırsaydınız

120
00:08:03,920 --> 00:08:06,000
bu olguyu fark ederdiniz.

121
00:08:07,480 --> 00:08:10,000
Güneş'in ufukta durduğu noktalar vardır.

122
00:08:10,080 --> 00:08:11,640
Bunlara gün dönümü deriz.

123
00:08:11,720 --> 00:08:13,880
Güneş, yaz gün dönümünde sabitlenir.

124
00:08:13,960 --> 00:08:16,200
Neredeyse iki veya üç gün
aynı yerde kalır,

125
00:08:16,280 --> 00:08:20,400
sonra ufukta sallanan bir sarkaç gibi
geri gitmeye başlar.

126
00:08:20,480 --> 00:08:22,000
Kış gün dönümünde de böyledir.

127
00:08:25,560 --> 00:08:30,000
Arkeoastronom William Romain
gün dönümlerine veya sırasıyla

128
00:08:30,080 --> 00:08:34,800
yılın en uzun ve en kısa günlerine ait
bu önemli tarihlerin

129
00:08:34,880 --> 00:08:36,880
incelikli bir hizalama sistemi ile

130
00:08:36,960 --> 00:08:39,720
Poverty Point'te gösterildiğini keşfetti.

131
00:08:43,720 --> 00:08:46,640
Alanın merkezindeki oval yapının

132
00:08:46,720 --> 00:08:48,440
doğu ucunda durursanız

133
00:08:48,520 --> 00:08:52,800
yaz gün dönümündeki Güneş batımı
en eskisi olan B Höyüğü'nün

134
00:08:52,880 --> 00:08:54,080
hizasına geliyor.

135
00:08:55,440 --> 00:08:57,160
Aynı bakış açısından,

136
00:08:57,240 --> 00:09:01,480
kış gün dönümündeki Güneş
doğrudan E Höyüğü'nün arkasından batıyor.

137
00:09:02,760 --> 00:09:05,640
Aynı iç ovalin batı ucuna gittiğinizde ise

138
00:09:05,720 --> 00:09:10,480
yaz gün dönümünde Güneş doğrudan
C Höyüğü'nün üzerinden yükseliyor

139
00:09:11,480 --> 00:09:15,400
ve kış gün dönümünde Güneş doğrudan
D Höyüğü'nün üzerinde yükseliyor.

140
00:09:17,560 --> 00:09:21,400
İlkbahar veya sonbahar ekinoksunda
alanın ortasından

141
00:09:21,480 --> 00:09:23,600
tam batıya doğru bakarsanız

142
00:09:24,760 --> 00:09:28,000
Güneş ufukta batmadan önce
A Höyüğü'nün kuzey ucundan

143
00:09:28,080 --> 00:09:30,160
aşağı yuvarlanıyormuş gibi görünür.

144
00:09:36,560 --> 00:09:38,960
Poverty Point'te gökteki değişiklikleri

145
00:09:39,040 --> 00:09:41,400
izlemek için daha ilginç yapılar olabilir.

146
00:09:42,640 --> 00:09:43,960
Arkeologlar bir köşede

147
00:09:44,040 --> 00:09:47,200
şu anda restore edilmiş
beyaz direklerle işaretlenmiş

148
00:09:49,320 --> 00:09:51,760
deliklerle dolu büyük bir çember buldular.

149
00:09:53,120 --> 00:09:56,960
Bu deliklerdeki orijinal direklerin
ne kadar uzun olduğunu bilmiyoruz

150
00:09:57,800 --> 00:10:00,320
ama genel planı ve tasarımı bana

151
00:10:00,400 --> 00:10:05,720
İngiltere'de Stonehenge yakınlarındaki
tarih öncesi Woodhenge'i hatırlatıyor.

152
00:10:05,800 --> 00:10:06,920
WOODHENGE
BİRLEŞİK KRALLIK

153
00:10:07,200 --> 00:10:12,400
Poverty Point'in benzersiz yanı,
çok fazla tahta yapısı olması.

154
00:10:13,840 --> 00:10:16,160
Bu dairelerden burada kaç tane var?

155
00:10:16,760 --> 00:10:19,600
Muhtemelen 40 tane var.

156
00:10:20,560 --> 00:10:22,160
Ölçeği nedir? Burada…

157
00:10:22,240 --> 00:10:25,560
Bazıları çok küçük,
çapları 18 metre kadar.

158
00:10:25,640 --> 00:10:28,640
Bazıları daha büyük,
çapları 60 metre veya daha fazla

159
00:10:29,280 --> 00:10:32,000
ama tarihleri çok farklı.

160
00:10:33,880 --> 00:10:36,280
Yüzlerce yıl süresince yaratıldılar

161
00:10:37,240 --> 00:10:40,080
ve antik Amerikalıların
pek çok neslini gördüler,

162
00:10:40,160 --> 00:10:43,240
konumları ve boyutlarında
zaman içinde değişiklikler oldu.

163
00:10:44,920 --> 00:10:47,520
Bu bana Malta'daki megalit mimarlarının

164
00:10:47,600 --> 00:10:49,840
Ġgantija ile yükselen
tapınakların hizasını

165
00:10:50,480 --> 00:10:54,400
Sirius'a göre
sürekli değiştirmelerini hatırlattı.

166
00:10:55,560 --> 00:10:57,760
Ayrıca eski insanların binlerce yıl içinde

167
00:10:57,840 --> 00:10:59,880
bir dizi tapınak inşa ettiği

168
00:10:59,960 --> 00:11:02,320
Türkiye'deki Göbekli Tepe'yi.

169
00:11:02,840 --> 00:11:06,080
Bana kalırsa burası da
yıldız hareketlerini izliyor.

170
00:11:07,720 --> 00:11:10,200
Bunların hepsi sürekli olarak

171
00:11:10,280 --> 00:11:12,760
yinelenen yapıları içeren ve hizaları

172
00:11:12,920 --> 00:11:16,440
nesiller boyunca değişen devasa projeler.

173
00:11:17,560 --> 00:11:20,600
Poverty Point'te
çok sayıdaki direkli daireler de

174
00:11:20,680 --> 00:11:23,640
gökteki bir şeyi
izleyecek şekilde mi tasarlanmış?

175
00:11:25,920 --> 00:11:28,880
Alanın geometrisi ve astronomisi, buradaki

176
00:11:28,960 --> 00:11:32,040
sofistike bilgiyi ve gerçek bilimi
kanıtlar nitelikte.

177
00:11:33,680 --> 00:11:36,360
Fakat ana akım arkeologlar,
Poverty Point'teki

178
00:11:36,440 --> 00:11:40,120
tahta dairelerin astronomi bağlantısını
yok sayıyor.

179
00:11:42,600 --> 00:11:45,000
Bence öylesi mantıksız.

180
00:11:45,080 --> 00:11:47,920
Burada hayat sürmüş
ve yapılar yapmış insanlar

181
00:11:48,000 --> 00:11:50,200
niye gökyüzüyle ilgilenmiş olmasın ki?

182
00:11:50,280 --> 00:11:51,800
-Öyle demiyorum.
-Peki.

183
00:11:51,880 --> 00:11:53,120
İlgilendikleri kesin.

184
00:11:53,200 --> 00:11:55,360
Tamam. O zaman dairelerin amacı neydi?

185
00:11:56,200 --> 00:11:57,840
Bilmiyoruz. Astronomi amacıyla

186
00:11:57,920 --> 00:11:59,920
kullanıldılar mı, henüz bilmiyoruz.

187
00:12:00,000 --> 00:12:00,960
Peki.

188
00:12:02,640 --> 00:12:05,640
Antik kültürler
gökyüzüyle hep ilgililerdi.

189
00:12:07,040 --> 00:12:09,400
Arkeologlar bu fikri tartışmasalar da

190
00:12:09,480 --> 00:12:11,640
konu dışı olduğunu savunuyorlar.

191
00:12:12,600 --> 00:12:14,560
Bence bunun nedeni kısmen

192
00:12:14,640 --> 00:12:18,160
çoğu arkeoloğun
astronomiden hiç anlamaması.

193
00:12:18,240 --> 00:12:20,040
Onlara bu öğretilmedi.

194
00:12:20,120 --> 00:12:22,560
İkinci olarak da,
bunu dışarıdan insanların

195
00:12:22,640 --> 00:12:26,000
kendi alanlarına müdahalesi
olarak görüyorlar.

196
00:12:30,080 --> 00:12:33,200
Poverty Point'i benim aradığım

197
00:12:33,280 --> 00:12:36,160
kayıp uygarlığın yaptığını
iddia etmiyorum.

198
00:12:38,080 --> 00:12:40,280
Ama burada uygulamaya konulmuş

199
00:12:40,360 --> 00:12:42,800
ileri astronomi ve geometrinin kökenlerini

200
00:12:42,880 --> 00:12:44,200
merak ediyorum.

201
00:12:45,800 --> 00:12:48,480
İleri mimari, yeryüzü ölçümü

202
00:12:48,560 --> 00:12:53,640
ve astronomik bilgilerin
eski insanlardan aktarıldığının kanıtı var

203
00:12:53,720 --> 00:12:57,280
ama bu insanlar kimlerdi
ve ne kadar önce yaşadılar?

204
00:12:59,880 --> 00:13:02,160
Burada yaşayan antik Amerikalıların

205
00:13:02,240 --> 00:13:04,920
alanda yaptıkları astronomik gözlemleri

206
00:13:05,000 --> 00:13:08,960
kendi kendilerine keşfedemeyeceklerini
ve yapamayacaklarını söylemiyorum.

207
00:13:09,680 --> 00:13:10,520
Hatta tam aksi.

208
00:13:11,160 --> 00:13:12,440
Artık günümüzde

209
00:13:12,520 --> 00:13:15,400
Amerika yerlilerinin kültürlerinin
avcı-toplayıcılıktan

210
00:13:15,480 --> 00:13:17,160
ibaret olmadığını anladık.

211
00:13:17,240 --> 00:13:21,000
Çok daha karmaşık ve sofistikelerdi.

212
00:13:23,200 --> 00:13:26,160
Poverty Point'teki hizalardan
anlaşıldığı üzere,

213
00:13:26,240 --> 00:13:28,600
Dünya'nın evrendeki yerine dair vizyonları

214
00:13:28,680 --> 00:13:30,920
diğer antik alanlarda rastladığımız

215
00:13:31,000 --> 00:13:33,520
vizyonun aynısı denilebilir.

216
00:13:33,600 --> 00:13:34,440
BÜYÜK CHOLULA PİRAMİDİ
MEKSİKA

217
00:13:34,960 --> 00:13:36,440
Her biri Dünya

218
00:13:36,520 --> 00:13:39,000
ve gökyüzü arasındaki
kutsal bağa odaklanıyor.

219
00:13:39,080 --> 00:13:40,160
STONEHENGE
BİRLEŞİK KRALLIK

220
00:13:40,240 --> 00:13:43,480
KARNAK
MISIR

221
00:13:45,760 --> 00:13:49,120
Poverty Point, Louisiana eyaletinde
günümüze ulaşmış

222
00:13:49,800 --> 00:13:52,280
Höyük Yapıcıları'ndan kalma
800 alandan biri.

223
00:13:52,360 --> 00:13:53,200
CAHOKIA ALANI
ILLINOIS

224
00:13:53,280 --> 00:13:55,280
Kuzey Amerika'da ise

225
00:13:55,360 --> 00:13:58,360
esasen bir milyon adet olduğu
düşünülen höyükten…

226
00:13:58,440 --> 00:13:59,320
ETOWAH KIZILDERİLİ HÖYÜKLERİ
GEORGIA

227
00:13:59,400 --> 00:14:01,960
…yaklaşık 100.000'i günümüze ulaşmış.

228
00:14:02,040 --> 00:14:04,040
FİGÜRLÜ HÖYÜKLER
IOWA

229
00:14:04,120 --> 00:14:08,600
Bunlardan Dünya ve gökyüzü arasındaki
kutsal bağı anlatan

230
00:14:08,680 --> 00:14:11,400
en etkileyici höyük örneği,

231
00:14:12,320 --> 00:14:17,920
Ohio'da, Poverty Point'in
yaklaşık 965 km kuzeydoğusunda bulunuyor.

232
00:14:18,960 --> 00:14:22,520
Benim aradığım kayıp uygarlığa
neler olduğunu

233
00:14:22,600 --> 00:14:25,240
anlamamızı sağlayabilecek
bir alan olabilir.

234
00:14:28,280 --> 00:14:30,560
Yoğun ormanlık bu sırtın tepesinde

235
00:14:31,640 --> 00:14:34,520
etkileyici bir figürlü höyük örneği var.

236
00:14:36,800 --> 00:14:40,520
Canlı bir yaratık olarak şekillendirilmiş
devasa bir toprak eseri.

237
00:14:42,400 --> 00:14:45,560
Bu eserde
400 metrelik bir yılan görüyoruz.

238
00:14:48,080 --> 00:14:50,200
Adı da Yılan Höyük.

239
00:14:50,280 --> 00:14:52,680
YILAN HÖYÜK

240
00:14:52,760 --> 00:14:54,400
Sarmal kuyruğundan başlayarak

241
00:14:54,480 --> 00:14:57,320
bedenindeki yedi büklüm
başına doğru geliyor.

242
00:14:58,600 --> 00:15:03,320
Burada da başka bir oval toprak eseri
yutacak büyüklükte ağız beliriyor.

243
00:15:06,040 --> 00:15:09,600
Havadan bile tüm detayları seçmek zor.

244
00:15:10,480 --> 00:15:14,920
Ama ilk yapımıyla ilgili
yeni keşiflere bakıp

245
00:15:15,000 --> 00:15:16,480
ağaçları kaldırdıkça

246
00:15:17,120 --> 00:15:20,480
höyüğün en iyi döneminde
nasıl gözüktüğünü anlayabiliriz.

247
00:15:25,440 --> 00:15:28,360
Yılan Höyük,
400 metreyi geçen bir boyutta.

248
00:15:28,440 --> 00:15:30,200
Ağzı kuzeybatı tarafında,

249
00:15:30,280 --> 00:15:33,280
kuyruğu da tepenin güneybatı köşesinde.

250
00:15:36,480 --> 00:15:40,200
Yapıldığında başın olduğu yerde
dik taşlardan oluşan bir daire varmış,

251
00:15:40,280 --> 00:15:41,600
işlevleri bilinmiyor.

252
00:15:43,080 --> 00:15:46,880
Başın hemen arkasında da
dekoratif iki çıkıntı var.

253
00:15:46,960 --> 00:15:48,840
Bunların da işlevi bilinmiyor.

254
00:15:55,880 --> 00:15:59,320
Yılan Höyük
ziyaretçilerini kendine hayran bırakan

255
00:15:59,400 --> 00:16:02,440
inanılmaz ve görkemli bir yapı.

256
00:16:03,800 --> 00:16:06,720
Buranın kadim ve gizemli
bir yer olduğu şüphesiz.

257
00:16:06,800 --> 00:16:09,320
Ama bu büyük höyüğü kim, niye yaptı?

258
00:16:12,360 --> 00:16:14,000
OHIO - TARİHÎ PLAKET
YILAN HÖYÜK

259
00:16:14,080 --> 00:16:17,240
Alandaki plaket
bunun Fort Ancient Kültürü olarak bilinen

260
00:16:17,320 --> 00:16:21,120
yerli halk tarafından
M.S. 1000'de yapıldığını söylüyor.

261
00:16:22,680 --> 00:16:27,360
Ama pek çok tarihî plaket gibi,
bu da yanlış.

262
00:16:28,880 --> 00:16:33,080
İşin aslı, Yılan Höyük'ün
ne kadar eski olduğunu kimse bilmiyor.

263
00:16:35,200 --> 00:16:37,200
M.S. 1000 tarihi,

264
00:16:37,280 --> 00:16:40,280
höyük parçalarından alınan
organik örneklere dayanır

265
00:16:40,360 --> 00:16:43,760
fakat bunlar
restore edilmiş kısımlardan olabilir

266
00:16:45,280 --> 00:16:49,280
çünkü bir başka arkeolojik incelemede
yılanın tabanından

267
00:16:49,360 --> 00:16:52,840
alınan örneklerin
M.Ö. 321'e dayandığı görülmüştür.

268
00:16:54,480 --> 00:16:56,680
Yılan Höyük'ün restore edildiği

269
00:16:56,760 --> 00:16:59,640
kanıtlarla ortada.

270
00:16:59,720 --> 00:17:03,280
Bu restorasyonların
çok önceden yapıldığını düşünüyorum.

271
00:17:05,040 --> 00:17:08,200
Teorimi araştırırken
bir sorunla karşılaştım.

272
00:17:09,079 --> 00:17:13,319
Yılan Höyük müdürleri
bana yasak koymaya karar verdiler.

273
00:17:15,800 --> 00:17:20,000
Burada çekim yapmak için
defalarca uğraştık

274
00:17:20,079 --> 00:17:22,079
ama bize izin vermediler.

275
00:17:22,160 --> 00:17:24,119
YILAN HÖYÜK

276
00:17:24,200 --> 00:17:29,200
Bunun nedeninin de ideolojik
ve oldukça kişisel olduğunu düşünüyorum.

277
00:17:29,280 --> 00:17:31,160
Size e-postalarını okuyayım.

278
00:17:33,079 --> 00:17:34,600
"Bizim görevimiz,

279
00:17:34,680 --> 00:17:37,240
Yılan Höyük'ün bütünlüğü ve korunması.

280
00:17:37,320 --> 00:17:38,360
Hem fiziksel açıdan

281
00:17:38,440 --> 00:17:41,520
hem de tarihî bakımdan
bunu sürdürmemiz şart.

282
00:17:42,480 --> 00:17:47,200
Bu dizinin sunucusu Graham Hancock,

283
00:17:47,280 --> 00:17:51,040
Yılan Höyük'le ilgili
bildiğimiz gerçeklerle

284
00:17:51,120 --> 00:17:54,880
uyuşmayan bir teori ortaya attığı için

285
00:17:54,960 --> 00:17:57,480
talebiniz reddedilmiştir."

286
00:18:00,280 --> 00:18:05,440
Alana yüklenen anlamı korumak diye
ifade ettikleri görev

287
00:18:05,520 --> 00:18:07,920
aslında bir sansür.

288
00:18:08,000 --> 00:18:10,440
Arkeologlar zıt görüşleri sansürlemek,

289
00:18:10,520 --> 00:18:16,360
kısıtlamak ve yok etmek için
arkeolojik alanlara erişimi engellemekten

290
00:18:16,440 --> 00:18:20,080
daha etkili ne yapabilirler ki?

291
00:18:20,160 --> 00:18:21,760
GRAHAM HANCOCK DELİRMİŞ Mİ?

292
00:18:21,840 --> 00:18:24,520
Bu ilk defa başıma gelmiyor.

293
00:18:24,600 --> 00:18:29,040
Ne yazık ki arkeologların bu davranışları
sistematik ve sürekli

294
00:18:29,120 --> 00:18:30,200
bir hâl aldı.

295
00:18:30,280 --> 00:18:32,120
Sansür uyguluyorlar.

296
00:18:32,200 --> 00:18:37,560
Alternatif fikirleri alaya alarak
ve aşağılayarak sansürlüyorlar.

297
00:18:39,760 --> 00:18:43,040
Peki benim teorimi

298
00:18:43,120 --> 00:18:45,360
böyle kınamalarının nedeni ne?

299
00:18:46,840 --> 00:18:49,800
Basitçe açıklayacak olursam,
Yılan Höyük'ün

300
00:18:49,880 --> 00:18:53,240
tasarımının arkasındaki fikrin

301
00:18:53,320 --> 00:18:57,480
M.Ö. 300'lerden çok daha öncesine,
son Buzul Çağı'nın bitiminden

302
00:18:58,640 --> 00:19:03,200
10.000 yıl önceye dayandığını
iddia etme cüretinde bulundum.

303
00:19:05,200 --> 00:19:10,960
Bence bunun kanıtı, ana akım arkeologların
kabul etmek istemediği

304
00:19:11,040 --> 00:19:14,360
en göze çarpan
niteliklerinden birinde saklı.

305
00:19:15,000 --> 00:19:17,880
Çünkü yine işin içinde gökyüzü var.

306
00:19:19,960 --> 00:19:24,960
Yılan Höyük'ün üzerinden 21 Haziran'daki
yaz gün dönümünde uçarsanız

307
00:19:25,040 --> 00:19:27,800
yılanın ağzının Güneş'in battığı noktayla

308
00:19:27,880 --> 00:19:32,120
neredeyse birebir hizalandığını
fark edersiniz.

309
00:19:34,880 --> 00:19:37,960
İşte yaz gün dönümünde böyle oluyor.

310
00:19:38,040 --> 00:19:38,880
BATH, BİRLEŞİK KRALLIK
6 NİSAN 2019

311
00:19:38,960 --> 00:19:42,680
Yılanın kafasını görüyorsunuz,
Güneş'i arıyor gibi gözüküyor.

312
00:19:42,760 --> 00:19:45,760
Güneş batmaya başlayınca da

313
00:19:45,840 --> 00:19:49,520
yeryüzü ve gökyüzünün harika hizasını
daha net görüyorsunuz.

314
00:19:49,600 --> 00:19:52,360
Sonrasında da
buranın görkemi sizi şaşırtıyor.

315
00:19:54,320 --> 00:19:57,440
Büyük yılanın başının

316
00:19:57,520 --> 00:20:01,000
bunu gösterdiğini
günümüzde kimse reddedemez.

317
00:20:01,600 --> 00:20:06,400
Ama arkeoloji çevreleri bu fikri
uzun süredir yok sayıyor ve reddediyor.

318
00:20:07,280 --> 00:20:09,960
Bu alanın idaresinden sorumlu kurum,

319
00:20:10,040 --> 00:20:13,800
yılanın başında
pek çok ağacın çıkmasına göz yumdu.

320
00:20:13,880 --> 00:20:17,000
Turistlere gölge olacağını
düşünüyor olabilirler.

321
00:20:17,080 --> 00:20:20,440
Ama aslında yılanın başının
batan Güneş'e doğrulduğunda

322
00:20:20,520 --> 00:20:23,800
yarattığı o büyük etkiyi
azaltmış oluyorlar.

323
00:20:28,080 --> 00:20:32,040
Figürlü höyüğün yanındaki arazinin
çoğunluğuna sahip olan Jeff Wilson

324
00:20:32,120 --> 00:20:36,080
Yılan Höyük'ün Dostları adında
bağımsız bir grubun başkanı.

325
00:20:37,160 --> 00:20:41,800
Burayı ve diğer Amerikan yerlilerinin
alanlarını koruyup tanıtıyorlar.

326
00:20:43,000 --> 00:20:46,160
Yılan Höyük'ün
senin için çok önemli olduğu ortada.

327
00:20:46,240 --> 00:20:48,440
Evet, benim için kişisel bir önemi var.

328
00:20:48,520 --> 00:20:51,480
Ziyaret ettiğim en ruhani yerlerden biri.

329
00:20:51,560 --> 00:20:52,400
JEFF WILSON
YILAN HÖYÜK TARİHÇİSİ

330
00:20:52,480 --> 00:20:53,800
Burası kutsal bir yer.

331
00:20:53,880 --> 00:20:55,200
Buraya geldiğinizde

332
00:20:55,280 --> 00:20:59,440
yaşadığınız deneyim
sizi âdeta değiştiriyor.

333
00:21:02,960 --> 00:21:06,160
Kuzey Amerika'daki
en şaşırtıcı arkeoastronomi alanı.

334
00:21:06,240 --> 00:21:07,080
-Eşsiz.
-Evet.

335
00:21:09,160 --> 00:21:12,960
Onu eşsiz kılan şey, Höyük Yapıcıları'nın
Yılan Höyük'ün tasarımına

336
00:21:13,040 --> 00:21:16,920
bir dizi gökyüzü ve yer hizasını
dâhil ettiklerinin

337
00:21:17,000 --> 00:21:18,640
yakınlarda kanıtlanmış olması.

338
00:21:22,600 --> 00:21:25,040
Başın arkasındaki ikinci büklümün ortası,

339
00:21:25,120 --> 00:21:28,880
yaz gün dönümünde
Güneş'in yükseldiği doğuyu gösteriyor.

340
00:21:31,000 --> 00:21:32,960
Sonrasındaki büklümün ortası,

341
00:21:33,040 --> 00:21:36,440
gece ve gündüzün eşitlendiği
ilkbahar ve güz ekinokslarındaki

342
00:21:36,520 --> 00:21:39,080
Güneş'in doğuşuyla hizalanıyor.

343
00:21:41,440 --> 00:21:43,480
Son büklümün merkezi ise

344
00:21:43,560 --> 00:21:46,800
yılın en kısa gününde,
Güneş'in kış gün dönümünde

345
00:21:46,880 --> 00:21:48,760
doğduğu yeri gösteriyor.

346
00:21:50,320 --> 00:21:52,880
Girift bir şekilde kıvrılmış kuyruk ise

347
00:21:53,600 --> 00:21:56,840
tam ortasından yılanın çenesine

348
00:21:56,920 --> 00:21:59,040
düz bir çizgi çektiğinizde

349
00:21:59,120 --> 00:22:03,400
tam olarak
gerçek astronomik kuzeye hizalanıyor.

350
00:22:07,280 --> 00:22:10,240
Tasarıma dâhil edilen

351
00:22:10,320 --> 00:22:14,280
tüm bu astronomik hizalamaların
yapımı ve çözülmesi…

352
00:22:14,360 --> 00:22:17,840
-Gerçekten dâhiyane bir iş.
-Dâhiyane, evet.

353
00:22:17,920 --> 00:22:19,520
Amerika yerlilerinin dehası.

354
00:22:19,600 --> 00:22:23,160
Evet. Ama bu deha
kolaylıkla görmezden gelinebiliyor.

355
00:22:23,240 --> 00:22:26,560
Arkeologlar bu alanın astronomik yönünü
ciddiye alıyor mu?

356
00:22:26,640 --> 00:22:29,000
Ciddiye alan
yeterli sayıda arkeolog var mı?

357
00:22:29,080 --> 00:22:31,080
Olduğunu sanmıyorum, hayır.

358
00:22:32,440 --> 00:22:37,280
Bunu göz önüne alan veya düşünen bile
çok az kişi var.

359
00:22:41,800 --> 00:22:45,000
Sanki ana akım arkeologlar,
tüm bu astronomik hizalamaların

360
00:22:45,080 --> 00:22:48,760
tesadüfi olduğuna inanmamızı istiyorlar.

361
00:22:50,200 --> 00:22:55,200
Antik Amerika yerlileri arasında
ileri seviyede haritacılık becerilerine,

362
00:22:55,280 --> 00:22:59,760
geometrik ve astronomik becerilere sahip
insanlar olduğunu

363
00:22:59,840 --> 00:23:03,200
ve çoğu trajik bir şekilde yok olmuş
devasa anıtların yapımında

364
00:23:03,280 --> 00:23:06,640
bu becerilerin
uygulamaya konulduğunu söyleyebiliriz.

365
00:23:08,560 --> 00:23:13,760
Böyle devasa bir ölçekte yapılmış
bu hassas güneş hizalamaları,

366
00:23:13,840 --> 00:23:16,760
M.Ö. üçüncü yüzyılda yaşayan
avcı-toplayıcıların

367
00:23:16,840 --> 00:23:18,880
olağanüstü bir başarısı.

368
00:23:20,440 --> 00:23:24,080
Ancak Yılan Höyük'ün
üzerinde durduğu bu tepenin

369
00:23:24,160 --> 00:23:27,920
binlerce yıl önce kutsal kabul edildiğini
gösteren kanıtlar var.

370
00:23:29,600 --> 00:23:33,360
Tarihsel olarak son Buzul Çağı'na kadar
burada var olmuş her kültür,

371
00:23:33,440 --> 00:23:37,880
Yılan Höyük'te
kültürel kalıntılar bırakmıştır.

372
00:23:37,960 --> 00:23:41,080
Burada sürekli olarak
insan varlığının devam etmesi

373
00:23:41,760 --> 00:23:45,600
alanın uzun süredir kutsal olduğunu
kanıtlar nitelikte.

374
00:23:45,680 --> 00:23:46,520
Evet.

375
00:23:46,600 --> 00:23:48,760
Arkeolojik anlatılarda

376
00:23:48,840 --> 00:23:50,520
bu da göz önüne alınmalı.

377
00:23:50,600 --> 00:23:52,640
Yılan Höyük'ün öyküsüne dâhil edilmeli.

378
00:23:52,720 --> 00:23:53,560
Evet.

379
00:23:56,520 --> 00:24:00,360
Arkeologlar daha önce yanılmışlardı
ve yine yanılabilirler.

380
00:24:00,960 --> 00:24:05,720
Yılan Höyük'ün kökeninin
karmaşık olduğu açık.

381
00:24:07,080 --> 00:24:12,080
Ya M.Ö. 321,
Yılan Höyük'ün ilk yapıldığı yıl değil de

382
00:24:12,760 --> 00:24:15,320
restore edildiği pek çok yıldan biriyse?

383
00:24:17,600 --> 00:24:20,560
Burada bir yılanla
karşı karşıya olduğumuzu

384
00:24:20,640 --> 00:24:24,880
ve yılanların derilerini değiştirebilen
canlılar olduğunu da hesaba katalım.

385
00:24:26,800 --> 00:24:31,200
Yılan Höyük'ün eşsiz hizalanması da
bu olasılığı öne sürüyor.

386
00:24:32,080 --> 00:24:34,800
Aslında kusurları da var.

387
00:24:36,920 --> 00:24:40,480
Günümüzde Yılan Höyük'ten
yaz gün dönümü Güneş'ine bakınca

388
00:24:40,560 --> 00:24:44,680
ağzının tam merkezinden
yaklaşık iki derece sapmayla batıyor.

389
00:24:45,840 --> 00:24:47,880
Çıplak gözle gayet yakın gözüküyor.

390
00:24:49,840 --> 00:24:54,080
Ama bu sofistike figürlü höyüğü
tasarlayan ve yapan,

391
00:24:54,160 --> 00:24:58,240
takvimdeki bu anları takip eden insanların
böyle bir uğraş gösterip

392
00:24:58,880 --> 00:25:02,840
doğru sonuç almayacaklarına inanmak zor.

393
00:25:04,560 --> 00:25:06,440
Bence doğru sonuç aldılar.

394
00:25:08,280 --> 00:25:12,240
Bu, her bin yılda bir Dünya'nın ekseninin
değişmesinden kaynaklanıyor.

395
00:25:13,800 --> 00:25:16,240
Uzun zamandır bildikleri bu olguya

396
00:25:16,840 --> 00:25:20,120
gök bilimciler,
eksen eğikliği adını veriyorlar.

397
00:25:21,080 --> 00:25:22,440
Daha basit açıklarsak,

398
00:25:22,520 --> 00:25:24,720
Dünya kendi ekseninde eğiktir

399
00:25:24,800 --> 00:25:27,120
ama bu eğim sabit ve sürekli değildir.

400
00:25:27,200 --> 00:25:30,680
41.000 yıllık periyotlarla değişir.

401
00:25:30,760 --> 00:25:33,520
Bu periyotlardaki değişimi
2,5 derece civarıdır.

402
00:25:33,600 --> 00:25:35,120
Geri ve ileri salınır,

403
00:25:35,800 --> 00:25:40,040
bu da yaz gün dönümünde
Güneş'in doğduğu konumu etkiler.

404
00:25:42,640 --> 00:25:44,720
Yılanın ağzının yaz gün dönümündeki

405
00:25:44,800 --> 00:25:48,080
Güneş batışına
niye hizalanmadığını sormak yerine

406
00:25:49,800 --> 00:25:52,080
farklı bir soru sorsak?

407
00:25:53,360 --> 00:25:57,720
Eksen eğikliği göz önüne alındığında

408
00:25:57,800 --> 00:26:01,680
açık ağız ve batan Güneş
tam olarak ne zaman hizalanmıştı?

409
00:26:05,800 --> 00:26:07,960
Meğer 1.000 yıl önce değilmiş.

410
00:26:08,040 --> 00:26:08,880
M.S. 1000

411
00:26:08,960 --> 00:26:10,680
2.300 yıl önce bile değilmiş

412
00:26:10,760 --> 00:26:14,240
ki bu arkeologlara göre,
Yılan Höyük'ün yapıldı tarihti.

413
00:26:15,200 --> 00:26:18,800
Yılanın ağzının
Güneş'in tam merkezine geldiği zaman

414
00:26:18,880 --> 00:26:21,920
yaklaşık 12.800 yıl önceymiş.

415
00:26:22,000 --> 00:26:22,960
M.Ö. 10.800

416
00:26:23,040 --> 00:26:24,800
Son Buzul Çağı'nın bitiminde.

417
00:26:27,280 --> 00:26:29,080
Yılanın yapıldığı tepenin

418
00:26:29,160 --> 00:26:33,440
çok önemli bir yer işgal ettiği dönemde.

419
00:26:37,840 --> 00:26:42,400
Yaklaşık 20.000 yıl önce
Buzul Çağı doruğa ulaştığı zaman…

420
00:26:42,480 --> 00:26:43,760
PASİFİK OKYANUSU-CORDILLERAN BUZ TABAKASI
KUZEY AMERİKA-LAURENTIDE BUZ TABAKASI

421
00:26:43,840 --> 00:26:48,000
…bir kilometreden derin bir buz örtüsü
Kuzey Amerika'nın çoğunu kaplamıştı.

422
00:26:51,040 --> 00:26:55,600
Günümüzde Ohio'nun Yılan Höyük Vadisi
ormanla kaplı doğal bir alan

423
00:26:56,200 --> 00:26:58,320
ama şimdiki hâliyle düşünmeyelim.

424
00:26:59,200 --> 00:27:02,720
Son Buzul Çağı'ndaki hâlini düşünelim.

425
00:27:04,120 --> 00:27:08,080
Büyük yılanın yapıldığı bu vadi,

426
00:27:08,160 --> 00:27:12,560
aslında Kuzey Amerika buz tabakasının
güneyde ulaştığı son nokta.

427
00:27:13,760 --> 00:27:17,240
Bu tepeden yükselen devasa buz uçurumları

428
00:27:17,320 --> 00:27:20,240
fantastik bir romandan
fırlamış gibi gözükmüştür.

429
00:27:21,400 --> 00:27:23,720
Bu dönemde yaşayan insanlar,

430
00:27:23,800 --> 00:27:27,360
iyicil bir sihirli kudrete
şahit olduklarını sanmışlardır.

431
00:27:29,240 --> 00:27:32,800
Ama buz durduğu için kutlama yaptılarsa da
çok kısa sürmüştür

432
00:27:34,160 --> 00:27:37,280
çünkü yaklaşık 12.800 yıl önce

433
00:27:37,960 --> 00:27:41,720
yılan ve gün dönümü
kusursuz bir hizaya kavuştuğunda

434
00:27:41,800 --> 00:27:45,080
tüm gezegende
büyük çaplı bir şey yaşanıyordu.

435
00:27:46,560 --> 00:27:48,760
Erken Dryas Devri denilen

436
00:27:50,560 --> 00:27:52,240
mahşerî bir şey.

437
00:27:53,600 --> 00:27:57,680
Bu dönemde radikal iklim değişikliği
ve yükselen deniz seviyeleri vardı.

438
00:27:59,800 --> 00:28:02,480
İnsanlık kurtuldu ama zar zor.

439
00:28:09,400 --> 00:28:14,320
Yılan Höyük'ün yaz gün dönümündeki
Güneş batışına hizalanması ile

440
00:28:15,080 --> 00:28:19,800
bir kılavuz veya tarih damgası
görevi görmesini

441
00:28:19,880 --> 00:28:24,440
ve bu şekilde
gelişmiş bir uygarlığı yok edecek güçte

442
00:28:24,520 --> 00:28:27,960
küresel bir felaketin yaşandığı
12.800 yıl öncesinin gökyüzüne

443
00:28:28,040 --> 00:28:31,000
dikkatimizi çekmesini
çok ilginç buluyorum.

444
00:28:34,600 --> 00:28:37,000
Yine aklıma Göbekli Tepe geliyor.

445
00:28:37,080 --> 00:28:40,760
Burada muazzam sütunlara oyulan
çeşitli yaratık figürleri,

446
00:28:41,400 --> 00:28:45,160
Erken Dryas Devri'nde
yıldızların yaz gün dönümü sırasındaki

447
00:28:45,240 --> 00:28:47,240
konumlarını gösteriyor gibilerdi.

448
00:28:48,920 --> 00:28:53,200
Bana kalırsa,
yılan'ın gün dönümü hizalamasının

449
00:28:53,280 --> 00:28:56,400
aynı felaket dönemine değinmesi
tesadüf değil.

450
00:28:57,840 --> 00:28:59,320
Peki niye bir yılan var?

451
00:29:04,360 --> 00:29:06,120
Bence en mantıklı çıkarım,

452
00:29:06,200 --> 00:29:08,720
Amerika yerlilerinin
pek çok mit ve geleneğinde

453
00:29:08,800 --> 00:29:13,960
büyük yılanların Dünya'daki
yıkıcı değişimlerle ilişkilendirilmesi.

454
00:29:16,760 --> 00:29:19,120
En güçlü oldukları dönemde

455
00:29:19,200 --> 00:29:23,520
Ohio'ya kadar yayılan İrokualar'ın
antik bir efsanesi var.

456
00:29:23,600 --> 00:29:27,440
Bu efsanenin kötü karakteri,
boynuzlu dev bir yılan.

457
00:29:30,880 --> 00:29:34,520
Uzun süre önce, büyük bir yılan
göl kenarındaki bir köye

458
00:29:34,600 --> 00:29:36,240
musallat olmuş.

459
00:29:37,080 --> 00:29:41,520
O yüzden gökyüzündeki yüce ruh
onu yenmek üzere bir kahraman göndermiş.

460
00:29:43,240 --> 00:29:47,080
Şiddetli geçen savaşta
yılanın üstüne pek çok yıldırım düşmüş.

461
00:29:48,440 --> 00:29:52,000
Bunun sesi Dünya'yı titretmiş
ve ışığı o kadar parlakmış ki

462
00:29:52,080 --> 00:29:56,760
insanlar gözlerini ve kulaklarını kapatıp
korku içinde saklanmışlar.

463
00:29:58,520 --> 00:30:02,320
Takımyıldızlar
gece göğündeki yerlerinden çıkıp

464
00:30:02,400 --> 00:30:07,240
şiddetli bir patlama ve yakıcı bir sıcakla
Dünya'ya düşmüşler.

465
00:30:07,320 --> 00:30:10,720
Yıldızlardan biri göle düşüp
boynuzlu yılanı yaralamış.

466
00:30:13,040 --> 00:30:15,920
Büyük yılan acı içinde kuyruğunu sallarken

467
00:30:16,000 --> 00:30:17,600
30 metrelik dalgalar oluşmuş

468
00:30:17,680 --> 00:30:20,840
ve bir dizi devasa tufan
vadileri yarıp aşmış.

469
00:30:22,600 --> 00:30:26,800
Kabilenin çoğu sağ kurtulamamış
ama yılan böylece uzaklaştırılmış.

470
00:30:28,880 --> 00:30:30,760
KARAHAN TEPE
TÜRKİYE

471
00:30:30,840 --> 00:30:35,600
Dünyanın her yerindeki antik anıtlarda
bu tür yılan figürlerini zaten gördük.

472
00:30:35,680 --> 00:30:37,120
XOCHICALCO
MEKSİKA

473
00:30:37,200 --> 00:30:38,280
Meksika'daki

474
00:30:38,360 --> 00:30:41,760
tüylü yılan Quetzalcoatl'a
adanmış tapınaklarda.

475
00:30:42,560 --> 00:30:45,480
Malta'daki Ġgantija tapınağında.

476
00:30:46,200 --> 00:30:49,800
Göbekli Tepe'nin sütunlarında
gökten yağarken resmedilişinde.

477
00:30:49,880 --> 00:30:51,080
GÖBEKLİ TEPE
TÜRKİYE

478
00:30:51,160 --> 00:30:52,880
Alanlarda bulduğumuz

479
00:30:52,960 --> 00:30:56,240
bu güçlü sembol
bizi gökyüzüne bakmaya teşvik ediyor.

480
00:30:56,320 --> 00:30:57,600
BÜYÜK CHOLULA PİRAMİDİ
MEKSİKA

481
00:30:57,680 --> 00:30:58,520
Neden?

482
00:31:00,760 --> 00:31:04,960
Bence İrokua efsanesi
gerçekliği yüksek oranda yansıtıyor.

483
00:31:05,040 --> 00:31:06,440
Belki de yıldızlar

484
00:31:06,520 --> 00:31:10,160
veya yıldızlara benzeyen bir şey
Dünya'ya düşmüştür.

485
00:31:10,240 --> 00:31:12,480
Sonra da büyük bir tufan olmuştur,

486
00:31:12,560 --> 00:31:16,440
bu da Erken Dryas Devri'nde
Dünya'yı sarsan o felaketlerden biridir.

487
00:31:18,560 --> 00:31:20,640
Yılan Höyük'ün ilk hâli

488
00:31:20,720 --> 00:31:25,240
benim düşündüğüm gibi
son Buzul Çağı'nın bitiminde tasarlandıysa

489
00:31:25,320 --> 00:31:29,600
12.800 yıl önce yaşanmış felaketlere
neyin neden olduğuna dair

490
00:31:29,680 --> 00:31:34,280
belki de geleceğe bir mesaj,
hatta bir uyarı aktarma

491
00:31:34,360 --> 00:31:36,600
amacı taşıyordu.

492
00:31:37,240 --> 00:31:42,000
Düşen yıldızları görmemiz için
gökyüzüne bakmamızı öğütleyen bir uyarı.

493
00:31:46,080 --> 00:31:48,040
Dünya'nın öteki tarafında,

494
00:31:48,120 --> 00:31:51,640
başka eski insanların da
göklerden gelecek bir tehditten korkup

495
00:31:51,720 --> 00:31:53,560
önlemler aldıklarına dair

496
00:31:54,520 --> 00:31:56,720
kanıtlar var.

497
00:31:56,800 --> 00:32:00,360
Bunun için sıradaki gideceğim yer,
günümüz Türkiye'sindeki

498
00:32:01,120 --> 00:32:03,080
Kapadokya'nın derinlikleri.

499
00:32:27,600 --> 00:32:32,600
Alt yazı çevirmeni: Denizsu Nihan Nurata