1
00:00:06,040 --> 00:00:08,920
SEBUAH SIRI NETFLIX

2
00:00:14,200 --> 00:00:16,640
Bila manusia mula sampai ke benua Amerika?

3
00:00:18,240 --> 00:00:22,880
Jika anda bersekolah antara 1960 dan 2010,

4
00:00:22,960 --> 00:00:25,320
anda mungkin telah diajar cerita ini.

5
00:00:26,480 --> 00:00:29,640
Bahawa ketika Zaman Ais yang lalu,
kumpulan pemburu-pengumpul

6
00:00:29,720 --> 00:00:33,440
melintasi jambatan darat
yang menghubungkan Asia ke Amerika Utara,

7
00:00:34,120 --> 00:00:36,200
lokasi Selat Bering sekarang.

8
00:00:36,880 --> 00:00:41,040
Sekitar 13,000 tahun yang lalu
ketika ais mencair,

9
00:00:41,120 --> 00:00:44,080
mereka berhijrah ke selatan
ke Heartland Amerika.

10
00:00:45,240 --> 00:00:47,360
Arkeologi yakin bahawa benua Amerika

11
00:00:47,440 --> 00:00:50,800
tak didiami oleh manusia
sehingga kira-kira 13,000 tahun dulu.

12
00:00:50,880 --> 00:00:54,120
Ini paradigma yang dominan
dalam kajian Amerika kuno.

13
00:00:56,440 --> 00:00:57,720
Tapi ia salah.

14
00:00:59,200 --> 00:01:01,800
Tanggapan lama telah disangkal sepenuhnya

15
00:01:01,880 --> 00:01:04,560
dengan penemuan
tinggalan arkeologi yang lebih tua.

16
00:01:06,040 --> 00:01:09,720
Fosil tapak kaki manusia
yang ditemui di padang pasir New Mexico

17
00:01:09,800 --> 00:01:14,760
bertarikh 22,000 tahun dahulu,
kegemilangan Zaman Ais terakhir.

18
00:01:16,120 --> 00:01:18,040
Walaupun masih mempertikaikan

19
00:01:18,120 --> 00:01:20,480
bukti kehadiran manusia
yang malah lebih awal

20
00:01:20,560 --> 00:01:26,320
seawal 130,000 tahun
yang baru-baru ini mula muncul.

21
00:01:28,560 --> 00:01:32,120
Inilah masa untuk pertimbangkan
keseluruhan garis masa

22
00:01:32,200 --> 00:01:34,760
bagi kisah manusia di Amerika.

23
00:01:48,560 --> 00:01:53,840
TAMADUN AMERIKA YANG LENYAP

24
00:01:55,120 --> 00:01:58,520
Amat sedikit yang tinggal
daripada monumen Amerika Utara purba.

25
00:01:58,600 --> 00:02:04,320
Lebih daripada 90% daripada struktur
yang didokumentasikan pada abad ke-19

26
00:02:04,400 --> 00:02:06,400
kini telah hilang sepenuhnya,

27
00:02:06,480 --> 00:02:09,600
dan daripada kurang 10% yang tinggal,

28
00:02:09,680 --> 00:02:11,680
majoriti telah dirosakkan dan dimusnahkan.

29
00:02:16,600 --> 00:02:20,840
Sakit hati membayangkan
betapa berharganya rahsia manusia purba

30
00:02:20,920 --> 00:02:23,280
yang hilang dalam rampasan tanah penjajah,

31
00:02:23,360 --> 00:02:27,960
dan dalam penghancuran sistematik
bagi kepercayaan

32
00:02:28,040 --> 00:02:30,600
tradisi dan monumen orang asli.

33
00:02:33,560 --> 00:02:34,880
Beberapa tapak terselamat

34
00:02:34,960 --> 00:02:39,320
mungkin kritikal dalam menubuhkan
kemungkinan tamadun yang hilang.

35
00:02:41,240 --> 00:02:45,120
Tapak seperti ini,
dikenali sebagai Poverty Point.

36
00:02:50,160 --> 00:02:52,480
Ia mendapat nama yang agak luar biasa

37
00:02:52,560 --> 00:02:54,680
dari ladang
yang pernah berada di tempat ini…

38
00:02:56,600 --> 00:02:57,920
…cuma 15 batu ke barat

39
00:02:58,000 --> 00:03:01,040
dari Sungai Mississippi
di timur laut Louisiana.

40
00:03:03,840 --> 00:03:07,480
Sejak sekian lama,
ini hanya dianggap sebuah bukit yang indah

41
00:03:07,560 --> 00:03:09,520
yang muncul dari tanah ladang.

42
00:03:11,560 --> 00:03:14,360
Tapi ini bukan sekadar bukit.

43
00:03:15,880 --> 00:03:17,920
Ahli arkeologi tak lagi mempertikaikan

44
00:03:18,000 --> 00:03:21,200
yang ia struktur tanah buatan manusia
yang sangat besar,

45
00:03:21,760 --> 00:03:24,520
hari ini dikenali sebagai Busut A.

46
00:03:29,560 --> 00:03:31,120
Apabila kawasan sekitarnya

47
00:03:31,200 --> 00:03:34,640
didapati berselerak dengan
artifak tanah liat dan figura manusia…

48
00:03:38,480 --> 00:03:44,600
ahli arkeologi sedar Busut A sebahagian
kompleks purba yang lebih besar.

49
00:03:47,280 --> 00:03:50,040
Mendaki Busut A sangat berbaloi.

50
00:03:50,120 --> 00:03:53,320
Perspektif di atas sini
tak didapati di aras bumi di bawah.

51
00:03:55,840 --> 00:03:59,920
Saya serta-merta sedar
betapa ratanya tanah ini.

52
00:04:00,720 --> 00:04:03,600
Jika alihkan pokok,
saya percaya orang purba buat begitu,

53
00:04:03,680 --> 00:04:08,360
ada ufuk rata yang sempurna
dalam 360 darjah di sekeliling awak.

54
00:04:11,480 --> 00:04:15,280
Tapi ini bukan sejenis
struktur pertahanan. Jadi apakah ia?

55
00:04:17,920 --> 00:04:21,120
Walaupun dari atas,
susah untuk dapat gambaran penuh.

56
00:04:22,880 --> 00:04:26,440
Tapi kami ada idea yang baik
tentang susun atur asal tapak.

57
00:04:27,640 --> 00:04:30,480
Ia bukan seperti dari dunia purba.

58
00:04:34,680 --> 00:04:38,200
Pada asalnya Busut A
berkemungkinan setinggi 100 kaki,

59
00:04:39,520 --> 00:04:41,800
meliputi 43 ekar plaza.

60
00:04:42,960 --> 00:04:45,200
Dengan enam rabung sepusat,

61
00:04:45,280 --> 00:04:49,480
setiap satu mungkin setinggi enam kaki
dan permukaan atasnya rata

62
00:04:49,560 --> 00:04:53,760
mencipta separuh bulatan
dengan diameter tiga suku batu,

63
00:04:55,080 --> 00:04:57,240
dipecahkan oleh serangkaian lorong,

64
00:04:57,320 --> 00:04:59,280
seperti sejenis amfiteater.

65
00:05:00,840 --> 00:05:05,440
ia bertaburan berdekatan tak kurang
enam busut buatan manusia yang besar

66
00:05:05,520 --> 00:05:09,080
yang dilabel oleh ahli arkeologi,
sebagai "A" hingga "F".

67
00:05:14,760 --> 00:05:16,640
Poverty Point antara tapak purba

68
00:05:16,720 --> 00:05:19,160
terbesar dan kompleks di Amerika Utara.

69
00:05:21,080 --> 00:05:25,320
Seksyen tertuanya
bertarikh 3,700 tahun lepas…

70
00:05:25,400 --> 00:05:26,720
1,700 SM

71
00:05:26,800 --> 00:05:30,120
…lama sebelum pembinanya
usahakan tanah atau pelihara ternakan.

72
00:05:32,840 --> 00:05:35,240
Orang Amerika purba Poverty Point

73
00:05:35,320 --> 00:05:37,840
kemudian habiskan 600 tahun berikutnya

74
00:05:37,920 --> 00:05:41,080
dengan mengembangkan
dan menambah baik tapak.

75
00:05:43,840 --> 00:05:44,680
Kenapa?

76
00:05:48,360 --> 00:05:50,360
Tiada dokumen atau tradisi yang terselamat

77
00:05:50,440 --> 00:05:53,240
untuk beritahu kita tujuan Poverty Point.

78
00:05:53,320 --> 00:05:55,400
Ahli arkeologi dibiarkan meneka.

79
00:05:57,480 --> 00:06:00,240
Pengurus tapak
dan ahli sejarah, Mark Brink Jr.

80
00:06:00,320 --> 00:06:03,280
orang pertama yang mengaku
arkeologi arus perdana itu

81
00:06:03,360 --> 00:06:06,920
belum dapat mengesahkan
banyak tentang tapak misteri ini.

82
00:06:08,120 --> 00:06:10,400
Beritahu semua yang awak tahu
tentang tapak ini.

83
00:06:10,480 --> 00:06:11,320
MARK BRINK JR.
PENGURUS TAPAK

84
00:06:11,400 --> 00:06:12,720
Jadi, Busut A adalah besar,

85
00:06:12,800 --> 00:06:17,440
busut terbesar yang dibina
di Hemisfera Barat pada masa itu,

86
00:06:17,520 --> 00:06:20,920
bermakna Poverty Point adalah pusat
bagi sesuatu yang sangat besar.

87
00:06:21,000 --> 00:06:24,000
Ia mencadangkan motif kuat disebaliknya.

88
00:06:24,080 --> 00:06:26,920
Awak ada terfikir apakah motifnya?

89
00:06:27,000 --> 00:06:28,160
Kami tak tahu.

90
00:06:28,240 --> 00:06:32,120
Ia pusat upacara atas sebab tertentu,
tapi kita belum tahu lagi.

91
00:06:32,200 --> 00:06:34,680
- Boleh kita tambah "lagi"?
- Ya.

92
00:06:35,280 --> 00:06:36,560
Kami ada idea

93
00:06:36,640 --> 00:06:40,080
tentang sebab ia dibina di sini
dan bukan di tempat lain,

94
00:06:41,080 --> 00:06:45,920
ia ada kaitan dengan tapak yang
lebih lama kira-kira dua batu ke selatan.

95
00:06:46,000 --> 00:06:47,520
Ke selatan dari Poverty Point…

96
00:06:47,600 --> 00:06:48,440
BATH, UK
6 APRIL 2019

97
00:06:48,520 --> 00:06:50,520
…kami sampai Busut Jackson Bawah.

98
00:06:50,600 --> 00:06:53,400
Tiga busut utama bagi Poverty Point

99
00:06:53,480 --> 00:06:56,440
sebaris dari utara ke selatan
dengan Busut Jackson Bawah.

100
00:06:56,520 --> 00:06:57,560
TAMBAK - BUSUT B - BUSUT A - BUSUT E
BUSUT MOTLEY - LOUISIANA

101
00:06:57,640 --> 00:06:58,520
JEJAK BUSUT PURBA
BUSUT JACKSON BAWAH

102
00:06:58,600 --> 00:07:01,400
Busut Jackson Bawah
jauh lebih tua daripada Poverty Point.

103
00:07:01,480 --> 00:07:06,640
Usianya 3500 SM, 5,500 tahun.

104
00:07:06,720 --> 00:07:11,000
Tapi, pembuat Poverty Point
bukan hanya sedar tentang itu,

105
00:07:11,080 --> 00:07:14,000
mereka gunakannya
sebagai sauh bagi seluruh tapak.

106
00:07:17,320 --> 00:07:19,840
Pembina kuno jelas memahami geografi

107
00:07:19,920 --> 00:07:22,280
dan mengorientasi struktur
ke utara sebenar.

108
00:07:23,520 --> 00:07:26,040
Ada hal lain berlaku di Poverty Point ini

109
00:07:26,120 --> 00:07:28,840
yang ahli arkeologi tak suka mengakui

110
00:07:29,560 --> 00:07:32,040
dikodkan dalam geometri uniknya.

111
00:07:33,120 --> 00:07:37,480
Ufuk mendatar di sekeliling
membolehkan anda memantau

112
00:07:37,560 --> 00:07:41,600
terbit dan terbenamnya matahari
serta bulan dan bintang.

113
00:07:44,240 --> 00:07:46,680
Ini tempat untuk ahli astronomi.

114
00:07:51,960 --> 00:07:54,200
Ramai tak sedar hari ini.
Kenapa perlu sedar?

115
00:07:54,280 --> 00:07:55,640
Ini bandar tercemar cahaya.

116
00:07:57,080 --> 00:07:59,000
Kita langsung tak nampak langit,

117
00:07:59,760 --> 00:08:02,600
tapi jika awak orang zaman kuno
dan mengkaji bintang,

118
00:08:03,920 --> 00:08:06,000
awak akan sedar fenomena ini.

119
00:08:07,480 --> 00:08:10,000
Matahari ada titik berhentinya di ufuk.

120
00:08:10,080 --> 00:08:11,640
Kita menggelarnya solstis.

121
00:08:11,720 --> 00:08:13,880
Matahari pegun pada solstis musim panas,

122
00:08:13,960 --> 00:08:16,200
berada di tempat sama
dua hingga tiga hari,

123
00:08:16,280 --> 00:08:20,400
kemudian mula bergerak ke belakang
seperti ayunan bandul di sepanjang ufuk.

124
00:08:20,480 --> 00:08:22,000
Solstis musim sejuk pun sama.

125
00:08:25,560 --> 00:08:30,000
Ahli arkeoastronomi, Willliam Romain,
mendapati tarikh penting ini,

126
00:08:30,080 --> 00:08:34,800
solstis, masing-masing hari terpanjang
dan terpendek dalam setahun,

127
00:08:34,880 --> 00:08:36,880
sebenarnya dah ditanda di Poverty Point

128
00:08:36,960 --> 00:08:39,720
oleh sistem penjajaran
yang direka dengan mahir.

129
00:08:43,720 --> 00:08:46,640
Jika awak berdiri
di pinggir timur ruang bujur

130
00:08:46,720 --> 00:08:48,440
di tengah-tengah plaza,

131
00:08:48,520 --> 00:08:52,800
matahari terbenam solstis musim panas
jatuh tepat sejajar dengan Busut B,

132
00:08:52,880 --> 00:08:54,080
busut tertua.

133
00:08:54,160 --> 00:08:55,360
B

134
00:08:55,440 --> 00:08:57,160
Dari sudut pandang yang sama,

135
00:08:57,240 --> 00:09:01,480
matahari terbenam solstis musim sejuk
jatuh tepat di belakang Busut E.

136
00:09:02,760 --> 00:09:05,640
Bergerak ke pinggir barat
di bujur dalaman yang sama,

137
00:09:05,720 --> 00:09:10,480
anda akan dapati matahari solstis musim
panas terbit tepat di atas Busut C…

138
00:09:11,480 --> 00:09:15,400
…sementara matahari solstis musim sejuk
terbit tepat di atas Busut D.

139
00:09:17,560 --> 00:09:21,400
Jika anda melihat terus ke barat
melalui pusat plaza

140
00:09:21,480 --> 00:09:23,600
pada equinoks musim bunga atau luruh,

141
00:09:24,760 --> 00:09:28,000
matahari seolah-olah terbenam
di pinggir utara Busut A

142
00:09:28,080 --> 00:09:30,160
sebelum terbenam di ufuk.

143
00:09:36,560 --> 00:09:38,960
Poverty Point mungkin
ada struktur lebih menarik

144
00:09:39,040 --> 00:09:41,400
direka untuk kesan perubahan di langit.

145
00:09:42,640 --> 00:09:43,960
Di satu penjuru tapak itu,

146
00:09:44,040 --> 00:09:47,200
ahli arkeologi menemui
lingkaran bulatan yang besar

147
00:09:49,320 --> 00:09:51,760
yang ditanda
dengan pos putih yang dipulihkan.

148
00:09:53,120 --> 00:09:56,960
Kita tak tahu berapa tinggi tiang asal
di dalam lubang itu,

149
00:09:57,800 --> 00:10:00,320
tapi dalam konsepsi
dan rekaan keseluruhannya,

150
00:10:00,400 --> 00:10:05,720
teringat Woodhenge prasejarah yang
digali berhampiran Stonehenge di England.

151
00:10:07,200 --> 00:10:12,400
Keunikan Poverty Point ialah
banyaknya woodhenges yang dibanggakannya.

152
00:10:13,840 --> 00:10:16,160
Berapa banyak bulatan ada di sini?

153
00:10:16,760 --> 00:10:19,600
Sekurang-kurangnya 40.

154
00:10:20,560 --> 00:10:22,160
Skala? Merentas…

155
00:10:22,240 --> 00:10:25,560
Sebahagian daripada mereka agak kecil,
mungkin diameter 60 kaki,

156
00:10:25,640 --> 00:10:28,640
ada yang lebih besar,
diameter 200 kaki atau lebih,

157
00:10:29,280 --> 00:10:32,000
tapi tarikhnya jauh berbeza.

158
00:10:33,880 --> 00:10:36,280
Mereka dicipta selama ratusan tahun,

159
00:10:37,240 --> 00:10:40,080
merangkumi generasi Amerika purba,

160
00:10:40,160 --> 00:10:43,240
yang sentiasa mengubah
kedudukan dan saiznya.

161
00:10:44,920 --> 00:10:47,520
Saya teringat Malta,
di sana pembina megalit

162
00:10:47,600 --> 00:10:49,840
sentiasa mengubah orientasi kuil mereka…

163
00:10:50,080 --> 00:10:54,400
…untuk menghadap bintang Sirius,
memuncak dengan Ġgantija.

164
00:10:55,560 --> 00:10:57,760
Serta Göbekli Tepe di Turkiye

165
00:10:57,840 --> 00:10:59,880
di mana orang dahulu membina beberapa kuil

166
00:10:59,960 --> 00:11:02,320
dalam tempoh kira-kira seribu tahun…

167
00:11:02,640 --> 00:11:06,080
…untuk menjejaki pergerakan bintang.

168
00:11:07,720 --> 00:11:10,200
Ini semua projek besar-besaran,

169
00:11:10,280 --> 00:11:12,760
menampilkan struktur yang dibina semula…

170
00:11:12,960 --> 00:11:16,440
…dan dialih orientasi sejak turun-temurun.

171
00:11:17,560 --> 00:11:20,600
Mungkinkah lingkaran tiang Poverty Point

172
00:11:20,680 --> 00:11:23,640
turut direka untuk
menjejaki sesuatu di syurga?

173
00:11:25,920 --> 00:11:28,880
Ilmu yang canggih, sains sebenar

174
00:11:28,960 --> 00:11:32,040
dibuktikan dengan geometri
dan astronomi tapak.

175
00:11:33,680 --> 00:11:36,360
Namun ahli arkeologi arus perdana enggan

176
00:11:36,440 --> 00:11:40,120
mengiktiraf astronomi dalam apa jua bentuk
dalam lingkaran kayu Poverty Point.

177
00:11:42,600 --> 00:11:45,000
Saya rasa ia tak munasabah.

178
00:11:45,080 --> 00:11:47,920
Kenapa orang yang tinggal di sini
dan mencipta tempat ini

179
00:11:48,000 --> 00:11:50,200
tak berminat dengan langit?

180
00:11:50,280 --> 00:11:51,800
- Bukan tak minat.
- Tidak.

181
00:11:51,880 --> 00:11:53,120
Mereka pasti minat.

182
00:11:53,200 --> 00:11:55,360
Okey. Apa fungsi lingkaran itu?

183
00:11:56,200 --> 00:11:57,840
Tak tahu. Belum tahu lagi

184
00:11:57,920 --> 00:11:59,920
jika ia digunakan untuk astronomi
atau tak.

185
00:12:00,000 --> 00:12:00,960
Ya.

186
00:12:02,640 --> 00:12:05,640
Budaya kuno sangat obses dengan langit.

187
00:12:07,040 --> 00:12:09,400
Tanggapan itu sendiri tak dipertikaikan,

188
00:12:09,480 --> 00:12:11,640
tapi arkeologi anggap ia tak relevan.

189
00:12:12,600 --> 00:12:14,560
Antara daripada sebabnya

190
00:12:14,640 --> 00:12:18,160
ialah kebanyakan ahli arkeologi
langsung tak faham astronomi.

191
00:12:18,240 --> 00:12:20,040
Mereka tak mempelajarinya

192
00:12:20,120 --> 00:12:22,560
dan kedua, mereka anggap ia pencerobohan

193
00:12:22,640 --> 00:12:26,000
oleh orang luar ke dalam domain mereka.

194
00:12:30,080 --> 00:12:33,200
Saya tak mendakwa Poverty Point dicipta

195
00:12:33,280 --> 00:12:36,160
oleh tamadun maju yang hilang
yang saya sedang cari.

196
00:12:38,080 --> 00:12:40,280
Tapi saya berminat dengan asal usul

197
00:12:40,360 --> 00:12:42,800
bagi astronomi dan geometri canggih

198
00:12:42,880 --> 00:12:44,200
yang ada di sini.

199
00:12:45,800 --> 00:12:48,480
Terdapat bukti bahawa seni bina termaju,

200
00:12:48,560 --> 00:12:53,640
pengukuran bumi dan pengetahuan astronomi
diwarisi sejak dahulu lagi,

201
00:12:53,720 --> 00:12:57,280
tetapi dari siapa ia diwarisi
dan berapa lama lebih awal?

202
00:12:59,880 --> 00:13:02,160
Bukan Amerika kuno yang tinggal di sini

203
00:13:02,240 --> 00:13:04,920
tak mampu menemui dan menggabungkan

204
00:13:05,000 --> 00:13:08,960
pemerhatian astronomi ini
ke tempat mereka sendiri.

205
00:13:09,680 --> 00:13:10,520
Sebaliknya,

206
00:13:11,160 --> 00:13:12,440
kita telah

207
00:13:12,520 --> 00:13:15,400
mengambil kira budaya Orang Asli Amerika

208
00:13:15,480 --> 00:13:17,160
sebagai hanya pemburu-pengumpul.

209
00:13:17,240 --> 00:13:21,000
Mereka jauh lebih rumit dan lebih canggih.

210
00:13:23,200 --> 00:13:26,160
Visi mereka tentang
kedudukan Bumi di kosmos

211
00:13:26,240 --> 00:13:28,600
diluahkan melalui
penjajaran di Poverty Point

212
00:13:28,680 --> 00:13:30,920
pada asasnya adalah visi yang sama

213
00:13:31,000 --> 00:13:33,520
yang kita lihat di tapak kuno lain
di seluruh dunia…

214
00:13:33,600 --> 00:13:34,440
PIRAMID AGUNG CHOLULA
MEXICO

215
00:13:34,840 --> 00:13:36,440
…kongsi fokus

216
00:13:36,520 --> 00:13:39,000
tentang hubungan antara bumi dan langit.

217
00:13:40,240 --> 00:13:43,480
KARNAK
MESIR

218
00:13:45,760 --> 00:13:49,120
Poverty Point hanya satu
daripada 800 tapak Pembina Busut

219
00:13:49,800 --> 00:13:52,280
yang bertahan di seluruh negeri Louisiana.

220
00:13:52,360 --> 00:13:53,200
TAPAK CAHOKIA
ILLINOIS

221
00:13:53,280 --> 00:13:55,280
Di Amerika Utara secara keseluruhan,

222
00:13:55,360 --> 00:13:58,360
daripada jumlah anggaran asal
satu juta busut…

223
00:13:58,440 --> 00:13:59,320
BUSUT INDIA ETOWAH
GEORGIA

224
00:13:59,400 --> 00:14:01,960
…kira-kira 100,000 masih kekal.

225
00:14:02,040 --> 00:14:04,040
BUSUT PATUNGAN
IOWA

226
00:14:04,120 --> 00:14:08,600
Antaranya, contoh busut
yang paling menakjubkan

227
00:14:08,680 --> 00:14:11,400
mengungkapkan hubungan suci
antara langit dan bumi,

228
00:14:12,320 --> 00:14:17,920
terletak kira-kira 600 batu
ke timur laut Poverty Point di Ohio,

229
00:14:18,960 --> 00:14:22,520
tapak yang menyimpan kunci
untuk memahami hal yang menimpa

230
00:14:22,600 --> 00:14:25,240
tamadun hilang yang saya cari.

231
00:14:28,280 --> 00:14:30,560
Tertenggek di atas rabung berhutan tebal

232
00:14:31,640 --> 00:14:34,520
terletak busut patungan
yang menakjubkan.

233
00:14:36,800 --> 00:14:40,520
Kerja tanah gergasi
berbentuk makhluk hidup.

234
00:14:42,400 --> 00:14:45,560
Dalam kes ini, ular sepanjang 400 meter.

235
00:14:48,080 --> 00:14:50,200
Ia digelar Busut Ular.

236
00:14:50,280 --> 00:14:52,680
BUSUT ULAR

237
00:14:52,760 --> 00:14:54,400
Bermula daripada ekor berlingkar,

238
00:14:54,480 --> 00:14:57,320
tujuh lekuk di badannya
menuju ke kepalanya,

239
00:14:58,600 --> 00:15:03,320
di situ ada rahang ternganga
untuk menelan kerja tanah bujur yang lain.

240
00:15:06,040 --> 00:15:09,600
Melalui udara pun sukar
untuk menjelaskan semua butiran.

241
00:15:10,480 --> 00:15:14,920
Tapi, mengambil kira penemuan baharu
tentang pembinaan asalnya

242
00:15:15,000 --> 00:15:16,480
dan mengalihkan pokok,

243
00:15:17,120 --> 00:15:20,480
boleh dedahkan rupa patungan
ketika zaman kemuncaknya.

244
00:15:25,440 --> 00:15:28,360
Busut Ular memanjang
lebih daripada 400 meter

245
00:15:28,440 --> 00:15:30,200
dari rahangnya di barat laut

246
00:15:30,280 --> 00:15:33,280
ke ekornya di sudut barat daya
puncak bukit.

247
00:15:36,480 --> 00:15:40,200
Pada asalnya terdapat
bulatan batu berdiri di kepala,

248
00:15:40,280 --> 00:15:41,600
fungsinya tak diketahui.

249
00:15:43,080 --> 00:15:46,880
Betul-betul di belakang kepala,
ada dua sambungan hiasan,

250
00:15:46,960 --> 00:15:48,840
fungsinya juga tak diketahui.

251
00:15:55,880 --> 00:15:59,320
Busut Ular adalah struktur
yang luar biasa dan anggun.

252
00:15:59,400 --> 00:16:02,440
ia menyuntik rasa hairan
kepada pengunjung.

253
00:16:03,800 --> 00:16:06,720
Ia jelas tempat kuno dan misteri.

254
00:16:06,800 --> 00:16:09,320
Siapa yang bina patungan besar dan kenapa?

255
00:16:12,360 --> 00:16:14,000
OHIO - PENANDA SEJARAH
BUSUT ULAR

256
00:16:14,080 --> 00:16:17,240
Tanda tapak menunjukkan
ia dibina sekitar 1000 M

257
00:16:17,320 --> 00:16:21,120
oleh orang asli yang dikenali
sebagai Budaya Purba Kubu.

258
00:16:22,680 --> 00:16:27,360
Tapi tandanya salah,
sama seperti banyak penanda sejarah ini.

259
00:16:28,880 --> 00:16:33,080
Hakikatnya tiada sesiapa tahu
usia sebenar Busut Ular.

260
00:16:35,200 --> 00:16:37,200
Tarikh 1000 M

261
00:16:37,280 --> 00:16:40,280
adalah berdasarkan
dua sampel organik sahaja

262
00:16:40,360 --> 00:16:43,760
daripada bahagian busut
yang mungkin dibina semula,

263
00:16:45,280 --> 00:16:49,280
kerana kajian arkeologi lain
menemui sampel dari tapak ular

264
00:16:49,360 --> 00:16:52,840
yang bertarikh seawal 321 SM.

265
00:16:54,480 --> 00:16:56,680
Bukti bahawa Busut Ular

266
00:16:56,760 --> 00:16:59,640
menjadi subjek pemuliharaan
adalah sangat jelas.

267
00:16:59,720 --> 00:17:03,280
Saya rasa pemuliharaan ini
mengimbau jauh ke masa lalu.

268
00:17:05,040 --> 00:17:08,200
Hanya ada satu masalah
untuk menyiasat teori saya.

269
00:17:09,079 --> 00:17:13,319
Pentadbir Busut Ular menyekat saya.

270
00:17:15,800 --> 00:17:20,000
Berkali-kali kami usaha untuk
dapatkan kebenaran penggambaran di sini,

271
00:17:20,079 --> 00:17:22,079
tapi mereka tak izinkan.

272
00:17:22,160 --> 00:17:24,119
BUSUT ULAR

273
00:17:24,200 --> 00:17:29,200
Tentang apa yang saya anggap ideologi
dan sememangnya alasan peribadi,

274
00:17:29,280 --> 00:17:31,160
biar saya baca daripada e-mel mereka.

275
00:17:33,079 --> 00:17:34,600
"Kami perlu memastikan

276
00:17:34,680 --> 00:17:37,240
integriti dan pemuliharaan Busut Ular,

277
00:17:37,320 --> 00:17:38,360
secara fizikal

278
00:17:38,440 --> 00:17:41,520
dan dalam interpretasi
sejarahnya dikekalkan."

279
00:17:42,480 --> 00:17:47,200
"Sebab penyampai siri ini, Graham Hancock,

280
00:17:47,280 --> 00:17:51,040
mencadangkan teori
dan cerita yang tak sejajar

281
00:17:51,120 --> 00:17:54,880
dengan maklumat yang kami tahu
benar tentang Busut Ular,

282
00:17:54,960 --> 00:17:57,480
permintaan anda ditolak."

283
00:18:00,280 --> 00:18:05,440
Perkataan yang betul untuk misi
melindungi interpretasi tapak

284
00:18:05,520 --> 00:18:07,920
ialah penapisan.

285
00:18:08,000 --> 00:18:10,440
Apa lagi cara yang lebih efektif

286
00:18:10,520 --> 00:18:16,360
untuk ahli arkeologi menapis, mengekang
dan mematikan pendapat yang berbeza

287
00:18:16,440 --> 00:18:20,080
selain daripada menafikan akses
ke tapak arkeologi?

288
00:18:20,160 --> 00:18:21,760
ADAKAH GRAHAM HANCOCK GILA?

289
00:18:21,840 --> 00:18:24,520
Ini bukan kali pertama ia berlaku.

290
00:18:24,600 --> 00:18:29,040
Malangnya ini adalah tingkah laku
yang sistematik dan konsisten

291
00:18:29,120 --> 00:18:30,200
antara ahli arkeologi.

292
00:18:30,280 --> 00:18:32,120
Mereka mengamalkan penapisan.

293
00:18:32,200 --> 00:18:37,560
Mereka amalkan penapisan dengan
mengejek dan menghina idea alternatif.

294
00:18:39,760 --> 00:18:43,040
Apa sebenarnya dalam teori saya ini

295
00:18:43,120 --> 00:18:45,360
yang tak menyenangkan?

296
00:18:46,840 --> 00:18:49,800
Mudah, kerana saya berani mencadangkan

297
00:18:49,880 --> 00:18:53,240
bahawa idea di sebalik
reka bentuk Busut Ular

298
00:18:53,320 --> 00:18:57,480
adalah lebih awal daripada 300 SM,

299
00:18:58,640 --> 00:19:03,200
lebih 1000 tahun lebih awal
hingga akhir Zaman Ais yang terakhir.

300
00:19:05,200 --> 00:19:10,960
Buktinya terletak pada
satu daripada cirinya yang paling hebat,

301
00:19:11,040 --> 00:19:14,360
yang ahli arkeologi aliran perdana
enggan akui.

302
00:19:15,000 --> 00:19:17,880
Kerana, sekali lagi ia melibatkan langit.

303
00:19:19,960 --> 00:19:24,960
Jika awak melintasi Busut Ular
pada solstis musim panas sekitar 21 Jun,

304
00:19:25,040 --> 00:19:27,800
anda akan segera menyedari
bahawa rahang ular

305
00:19:27,880 --> 00:19:32,120
terlaras hampir secara langsung
ke titik tempat matahari terbenam.

306
00:19:34,880 --> 00:19:37,960
Ini terjadi ketika matahari terbenam
pada solstis musim panas.

307
00:19:38,040 --> 00:19:38,880
BATH, UK
6 APRIL 2019

308
00:19:38,960 --> 00:19:42,680
Nampaknya kepala ular itu
sedang mencari Matahari.

309
00:19:42,760 --> 00:19:45,760
Apabila Matahari mula terbenam,
nampak lebih jelas

310
00:19:45,840 --> 00:19:49,520
penjajaran yang indah
antara bumi dan langit ini,

311
00:19:49,600 --> 00:19:52,360
keagungan tapak yang mengagumkan.

312
00:19:54,320 --> 00:19:57,440
Kini semua orang faham

313
00:19:57,520 --> 00:20:01,000
bahawa itulah yang
kepala ular besar itu tunjuk.

314
00:20:01,600 --> 00:20:06,400
Tapi idea itu tak diendahkan dan ditolak
oleh arkeologi untuk masa yang lama.

315
00:20:07,280 --> 00:20:09,960
Organisasi yang mengendalikan tapak,

316
00:20:10,040 --> 00:20:13,800
membiarkan banyak pokok
tumbuh di sekeliling kepala ular itu.

317
00:20:13,880 --> 00:20:17,000
Mereka percaya ia memberikan teduhan
kepada pelancong.

318
00:20:17,080 --> 00:20:20,440
Tapi ia mengehadkan impak jelas

319
00:20:20,520 --> 00:20:23,800
melihat kepala ular
menunjuk ke arah matahari terbenam.

320
00:20:28,080 --> 00:20:32,040
Jeff Wilson, pemilik harta
bersebelahan dengan patungan purba,

321
00:20:32,120 --> 00:20:36,080
ialah presiden kumpulan bebas yang
dipanggil Sahabat Busut Ular

322
00:20:37,160 --> 00:20:41,800
yang memelihara dan mempromosi tapak ini
dan tapak Amerika Asli yang lain.

323
00:20:43,000 --> 00:20:46,160
Jelas Busut Ular sangat penting bagi awak.

324
00:20:46,240 --> 00:20:48,440
Ya, ia sangat peribadi bagi saya.

325
00:20:48,520 --> 00:20:51,480
Antara tempat paling rohani
yang saya pernah lawat.

326
00:20:51,560 --> 00:20:52,400
AHLI SEJARAH BUSUT ULAR

327
00:20:52,480 --> 00:20:53,800
Ia tempat suci.

328
00:20:53,880 --> 00:20:55,200
Apabila awak menemuinya,

329
00:20:55,280 --> 00:20:59,440
awak balik dengan perasaan yang berbeza
dengan pengalaman di sini.

330
00:21:02,960 --> 00:21:06,160
Ia tapak arkeoastronomi
paling menakjubkan di Amerika Utara.

331
00:21:06,240 --> 00:21:07,080
- Tiada.
- Ya.

332
00:21:09,160 --> 00:21:12,960
Baru-baru ini pengesahan bahawa Busut Ular

333
00:21:13,040 --> 00:21:16,920
jelas menggabungkan seluruh siri
bagi jajaran tanah langit

334
00:21:17,000 --> 00:21:18,640
ke dalam reka bentuknya.

335
00:21:22,600 --> 00:21:25,040
Pusat bengkok kedua di belakang kepala

336
00:21:25,120 --> 00:21:28,880
menunjuk ke timur tempat matahari terbit
ketika solstis musim panas,

337
00:21:31,000 --> 00:21:32,960
dan pusat bengkok berikut

338
00:21:33,040 --> 00:21:36,440
menunjuk matahari terbit
pada ekuinoks musim bunga dan luruh

339
00:21:36,520 --> 00:21:39,080
apabila malam dan siang sama panjang.

340
00:21:41,440 --> 00:21:43,480
Manakala bahagian tengah bengkok akhir

341
00:21:43,560 --> 00:21:46,800
menunjuk ke tempat matahari terbit
pada solstis musim sejuk,

342
00:21:46,880 --> 00:21:48,760
hari terpendek dalam setahun.

343
00:21:50,320 --> 00:21:52,880
Ekor bergulung yang rumit itu pula,

344
00:21:53,600 --> 00:21:56,840
jika awak lukis garis lurus
dari pusatnya yang tepat

345
00:21:56,920 --> 00:21:59,040
melalui engsel rahang ular,

346
00:21:59,120 --> 00:22:03,400
awak akan dapati ia berorientasikan tepat
ke utara astronomi sebenar.

347
00:22:07,280 --> 00:22:10,240
Membina dan mentafsir

348
00:22:10,320 --> 00:22:14,280
semua penjajaran astronomi
yang dimasukkan ke dalam reka bentuknya

349
00:22:14,360 --> 00:22:17,840
- adalah hasil kerja genius…
- Ya.

350
00:22:17,920 --> 00:22:19,520
…oleh Orang Asli Amerika.

351
00:22:19,600 --> 00:22:23,160
Ya. Genius itu mudah terlepas pandang.

352
00:22:23,240 --> 00:22:26,560
Adakah arkeologi
memandang serius astronomi tapak ini?

353
00:22:26,640 --> 00:22:29,000
Cukupkah ahli arkeologi
yang memandang serius?

354
00:22:29,080 --> 00:22:31,080
Saya tak fikir begitu.

355
00:22:32,440 --> 00:22:37,280
Ada beberapa orang yang memberi perhatian
atau mempertimbangkannya.

356
00:22:41,800 --> 00:22:45,000
Ahli Arkeologi arus perdana
nak kita percaya

357
00:22:45,080 --> 00:22:48,760
semua penjajaran astronomi ini
berlaku secara tidak sengaja.

358
00:22:50,200 --> 00:22:55,200
Bolehlah dikatakan bahawa
Orang Asli Amerika purba

359
00:22:55,280 --> 00:22:59,760
memiliki kemahiran ukur,
geometri dan astronomi,

360
00:22:59,840 --> 00:23:03,200
mereka menggunakannya
dalam penciptaan monumen besar,

361
00:23:03,280 --> 00:23:06,640
yang kebanyakannya telah dihanyutkan.

362
00:23:08,560 --> 00:23:13,760
Penjajaran suria yang tepat ini
dizahirkan pada skala besar.

363
00:23:13,840 --> 00:23:16,760
Mewakili pencapaian luar biasa
pemburu-pengumpul

364
00:23:16,840 --> 00:23:18,880
yang hidup pada abad ke-3 SM.

365
00:23:20,440 --> 00:23:24,080
Ada bukti menunjukkan
rabung tempat Busut Ular dibina

366
00:23:24,160 --> 00:23:27,920
dianggap suci
selama ribuan tahun sebelum itu.

367
00:23:29,600 --> 00:23:33,360
Setiap satu budaya
yang pernah wujud di sini

368
00:23:33,440 --> 00:23:37,880
sejak Zaman Ais yang lalu
meninggalkan sisa budaya di Busut Ular.

369
00:23:37,960 --> 00:23:41,080
Ia bermakna kehadiran manusia
yang berterusan di sini,

370
00:23:41,760 --> 00:23:45,600
ia mencadangkan bahawa tapak itu
suci sejak sekian lama.

371
00:23:45,680 --> 00:23:46,520
Betul.

372
00:23:46,600 --> 00:23:48,760
Bagi saya itu patut diambil kira

373
00:23:48,840 --> 00:23:50,520
dalam naratif arkeologi.

374
00:23:50,600 --> 00:23:52,640
Ia patut jadi antara cerita Busut Ular.

375
00:23:52,720 --> 00:23:53,560
Ya.

376
00:23:56,520 --> 00:24:00,360
Ahli arkeologi pernah silap sebelum ini
dan mereka mungkin silap lagi.

377
00:24:00,960 --> 00:24:05,720
Jelas bahawa
asal-usul Busut Ular itu rumit.

378
00:24:07,080 --> 00:24:12,080
Bagaimana jika Busut Ular
tak dibina pada 321 SM

379
00:24:12,760 --> 00:24:15,320
tapi ia antara pembinaan semulanya?

380
00:24:17,600 --> 00:24:20,560
Jangan lupa yang ia melibatkan ular.

381
00:24:20,640 --> 00:24:24,880
Ular terkenal dengan kebolehan
untuk menyalin kulit.

382
00:24:26,800 --> 00:24:31,200
Kemungkinan sebenarnya dicadangkan
oleh penjajaran Busut Ular yang unik.

383
00:24:32,080 --> 00:24:34,800
Ia tak sempurna.

384
00:24:36,920 --> 00:24:40,480
Seperti dilihat dari Busut Ular,
matahari solstis musim panas

385
00:24:40,560 --> 00:24:44,680
terbenam kira-kira dua darjah
di luar pusat rahang.

386
00:24:45,840 --> 00:24:47,880
Cukup dekat melalui pandangan biasa.

387
00:24:49,840 --> 00:24:54,080
Tapi, sukar untuk percaya bahawa
orang yang menggambarkan dan mencipta

388
00:24:54,160 --> 00:24:58,240
busut patungan yang canggih ini,
menjejaki semua detik kalendar itu,

389
00:24:58,880 --> 00:25:02,840
dan menempuh segala kesusahan ini
telah tersilap.

390
00:25:04,560 --> 00:25:06,440
Saya rasa mereka betul.

391
00:25:08,280 --> 00:25:12,240
Semua berkaitan dengan cara Bumi
beralih pada paksinya sejak ribuan tahun.

392
00:25:13,800 --> 00:25:16,240
Dalam fenomena yang diketahui sejak dulu

393
00:25:16,840 --> 00:25:20,120
yang merujuknya
sebagai kecondongan ekliptik.

394
00:25:21,080 --> 00:25:22,440
Ringkasnya,

395
00:25:22,520 --> 00:25:24,720
bumi condong pada paksinya,

396
00:25:24,800 --> 00:25:27,120
tapi condong itu tak tetap dan malar.

397
00:25:27,200 --> 00:25:30,680
Ia berubah sepanjang kitaran 41,000 tahun.

398
00:25:30,760 --> 00:25:33,520
Secara kasarnya dua darjah setengah
sepanjang kitaran.

399
00:25:33,600 --> 00:25:35,120
Angguk ke belakang dan depan.

400
00:25:35,800 --> 00:25:40,040
Itu menjejaskan kedudukan matahari
yang meningkat pada solstis musim panas.

401
00:25:42,640 --> 00:25:44,720
Daripada bertanya sebab rahang ular itu

402
00:25:44,800 --> 00:25:48,080
tak sejajar dengan matahari terbenam
solstis musim panas,

403
00:25:49,800 --> 00:25:52,080
bagaimana jika kita tanya soalan lain?

404
00:25:53,360 --> 00:25:57,720
Jika seseorang mengambil kira
miring ekliptik ini,

405
00:25:57,800 --> 00:26:01,680
adakah rahang ternganga
dan matahari terbenam sejajar?

406
00:26:05,800 --> 00:26:07,960
Nampaknya bukan ribuan tahun dulu…

407
00:26:08,200 --> 00:26:10,680
…atau 2,300 tahun dahulu

408
00:26:10,760 --> 00:26:14,240
apabila ahli arkeologi berkeras
Busut Ular mula dibina.

409
00:26:15,200 --> 00:26:18,800
Mulut ular betul-betul berpusat
pada matahari

410
00:26:18,880 --> 00:26:21,920
sekitar 12,800 tahun dahulu…

411
00:26:22,000 --> 00:26:22,960
10,800 SM

412
00:26:23,040 --> 00:26:24,800
…pada hujung Zaman Ais…

413
00:26:27,280 --> 00:26:29,080
apabila rabung tempat ular dibina

414
00:26:29,160 --> 00:26:33,440
itu sendiri menduduki
tempat yang luar biasa penting.

415
00:26:37,840 --> 00:26:42,400
Pada kemuncak Zaman Ais,
sekitar 20,000 tahun dahulu…

416
00:26:42,760 --> 00:26:48,000
…kebanyakan Amerika Utara diliputi oleh
topi ais yang dalamnya lebih satu batu.

417
00:26:51,040 --> 00:26:55,600
Hari ini, Lembah Busut Ular Ohio
adalah belantara yang diliputi hutan,

418
00:26:56,200 --> 00:26:58,320
tapi jangan melihatnya seperti sekarang.

419
00:26:59,200 --> 00:27:02,720
Mari lihat keadaannya
ketika Zaman Ais dahulu.

420
00:27:04,120 --> 00:27:08,080
Lembah ini, tempat ular besar itu dibina,

421
00:27:08,160 --> 00:27:12,560
menandakan selatan paling jauh
yang dicapai lembar ais Amerika Utara.

422
00:27:13,760 --> 00:27:17,240
Tebing ais gergasi
yang naik betul-betul di rabung ini

423
00:27:17,320 --> 00:27:20,240
akan nampak macam sesuatu
daripada novel fantasi.

424
00:27:21,400 --> 00:27:23,720
Manusia yang hidup dalam tempoh itu,

425
00:27:23,800 --> 00:27:27,360
pasti melihatnya sebagai kuasa magis.

426
00:27:29,240 --> 00:27:32,800
Tapi perayaan di penghujung zaman ais
takkan bertahan lama,

427
00:27:34,160 --> 00:27:37,280
kerana kira-kira 12,800 tahun yang lalu,

428
00:27:37,960 --> 00:27:41,720
ketika ular itu sejajar
dengan solstis musim panas,

429
00:27:41,800 --> 00:27:45,080
sesuatu yang besar sedang berlaku
di seluruh planet ini.

430
00:27:46,560 --> 00:27:48,760
Sesuatu yang apokaliptik

431
00:27:50,560 --> 00:27:52,240
yang digelar Younger Dryas.

432
00:27:53,600 --> 00:27:57,680
Tempoh perubahan iklim radikal
dan peningkatan paras air laut.

433
00:27:59,800 --> 00:28:02,480
Kemanusiaan terselamat,
tapi nyaris musnah.

434
00:28:09,400 --> 00:28:14,320
Penjajarannya dengan matahari terbenam
solstis musim panas,

435
00:28:15,080 --> 00:28:19,800
Busut Ular menjadi tiang tanda,
setem tarikh,

436
00:28:19,880 --> 00:28:24,440
menarik perhatian kita
kepada langit 12,800 ribu tahun lalu,

437
00:28:24,520 --> 00:28:27,960
masa yang kita tahu
berlaku malapetaka global

438
00:28:28,040 --> 00:28:31,000
yang cukup besar hingga
memusnahkan tamadun yang maju.

439
00:28:34,600 --> 00:28:37,000
Sekali lagi, saya teringat Göbekli Tepe,

440
00:28:37,080 --> 00:28:40,760
tempat patung makhluk diukir
menjadi antara tiang paling menakjubkan

441
00:28:41,400 --> 00:28:45,160
seolah menggambarkan kedudukan
bintang pada solstis musim panas

442
00:28:45,240 --> 00:28:47,240
ketika zaman Younger Dryas.

443
00:28:48,920 --> 00:28:53,200
Saya berpendapat, bukanlah kebetulan
bahawa penjajaran solstitial ular

444
00:28:53,280 --> 00:28:56,400
turut menjelaskan zaman bencana yang sama.

445
00:28:57,840 --> 00:28:59,320
Tapi, kenapa ular?

446
00:29:04,360 --> 00:29:06,120
Mungkin kaitan paling besar,

447
00:29:06,200 --> 00:29:08,720
banyak mitos dan tradisi
Orang Asli Amerika

448
00:29:08,800 --> 00:29:13,960
dengan ular gergasi dikaitkan terus
dengan perubahan bumi yang dahsyat.

449
00:29:16,760 --> 00:29:19,120
Terdapat legenda purba Iroquois

450
00:29:19,200 --> 00:29:23,520
yang domainnya di puncak kuasa mereka
berlanjutan jauh hingga ke Ohio.

451
00:29:23,600 --> 00:29:27,440
Penjahat legenda
ialah ular bertanduk gergasi.

452
00:29:30,880 --> 00:29:34,520
Pada zaman dahulu, sebuah kampung
diganggu seekor ular besar

453
00:29:34,600 --> 00:29:36,240
yang mendiami tasik berhampiran.

454
00:29:37,080 --> 00:29:41,520
Kuasa besar di langit
menghantar wira untuk mengalahkannya.

455
00:29:43,240 --> 00:29:47,080
Dalam pertempuran yang sengit,
petir menyambar ular itu,

456
00:29:48,440 --> 00:29:52,000
bunyinya menggegarkan bumi
dan cahayanya sangat terang

457
00:29:52,080 --> 00:29:56,760
hingga orang ramai tutup mata dan telinga
serta bersembunyi dalam ketakutan.

458
00:29:58,520 --> 00:30:02,320
Buruj gugur dari langit malam

459
00:30:02,400 --> 00:30:07,240
dan terhempas ke bumi
dengan letupan ganas dan panas terik.

460
00:30:07,320 --> 00:30:10,720
Satu bintang jatuh ke dalam tasik,
mencederakan ular bertanduk.

461
00:30:13,040 --> 00:30:15,920
Ketika ular besar itu
melibas ekornya dalam kesakitan,

462
00:30:16,000 --> 00:30:17,600
ia menghantar ombak 100 kaki

463
00:30:17,680 --> 00:30:20,840
yang membadai lembah
dalam siri banjir besar.

464
00:30:22,600 --> 00:30:26,800
Sebahagian besar suku itu mati,
tetapi ular itu pergi.

465
00:30:28,880 --> 00:30:30,760
KARAHAN TEPE
TURKIYE

466
00:30:30,840 --> 00:30:35,600
Kami pernah lihat imejan ular begitu
di dalam monumen purba di seluruh dunia.

467
00:30:36,800 --> 00:30:38,280
Di kuil di Mexico,

468
00:30:38,360 --> 00:30:41,760
khusus untuk Quetzalcoatl, ular berbulu…

469
00:30:42,360 --> 00:30:45,480
…diukir di kuil Ġgantija di Malta,

470
00:30:46,200 --> 00:30:49,800
dan hujan turun dari langit
pada tiang Göbekli Tepe.

471
00:30:49,880 --> 00:30:51,080
GÖBEKLI TEPE
TURKIYE

472
00:30:51,160 --> 00:30:52,880
Ia simbol penting

473
00:30:52,960 --> 00:30:56,240
ditemui di tapak
yang mengajak kita melihat ke langit.

474
00:30:56,320 --> 00:30:57,600
PIRAMID HEBAT CHOLULA
MEXICO

475
00:30:57,680 --> 00:30:58,520
Kenapa?

476
00:31:00,760 --> 00:31:04,960
Saya rasa legenda Iroquois ini
ada lebih kebenaran tentangnya.

477
00:31:05,040 --> 00:31:06,440
Mungkin bintang,

478
00:31:06,520 --> 00:31:10,160
atau sesuatu yang menyerupai bintang,
memang jatuh ke Bumi.

479
00:31:10,240 --> 00:31:12,480
Mungkin ada banjir besar selepas itu,

480
00:31:12,560 --> 00:31:16,440
antara malapetaka
yang menggegarkan Younger Dryas.

481
00:31:18,560 --> 00:31:20,640
Jika versi asal Busut Ular

482
00:31:20,720 --> 00:31:25,240
direka pada penghujung Zaman Ais terakhir,
seperti yang saya percaya,

483
00:31:25,320 --> 00:31:29,600
maka mungkin ia bertujuan untuk
membawa mesej kepada masa depan,

484
00:31:29,680 --> 00:31:34,280
malah amaran, tentang hal yang menyebabkan
siri peristiwa apokaliptik itu

485
00:31:34,360 --> 00:31:36,600
sekitar 12,800 tahun dahulu,

486
00:31:37,240 --> 00:31:42,000
peringatan untuk memandang ke syurga
melihat bintang jatuh dari langit.

487
00:31:46,080 --> 00:31:48,040
Suku jalan mengelilingi bumi,

488
00:31:48,120 --> 00:31:51,640
ada bukti bahawa orang purba lain
juga hidup dalam ketakutan

489
00:31:51,720 --> 00:31:53,560
dengan ancaman dari atas begitu

490
00:31:54,520 --> 00:31:56,720
dan bertindak melindungi diri mereka

491
00:31:56,800 --> 00:32:00,360
jauh di tengah-tengah Cappadocia, Turkiye,

492
00:32:01,120 --> 00:32:03,080
itulah destinasi saya seterusnya.

493
00:32:27,600 --> 00:32:32,600
Terjemahan sari kata oleh Seri