1
00:00:06,040 --> 00:00:08,920
ISANG SERIES MULA SA NETFLIX

2
00:00:14,200 --> 00:00:16,640
Kailan narating ng mga tao ang Amerika?

3
00:00:18,240 --> 00:00:22,880
Kung nag-aaral ka noong 1960 at 2010,

4
00:00:22,960 --> 00:00:25,320
may pagkakataong tinuruan ka nito.

5
00:00:26,480 --> 00:00:29,640
Na sa pagtatapos ng Ice Age,
may pangkat ng mangangasong

6
00:00:29,720 --> 00:00:33,440
dumaan sa tulay na nagkokonekta
sa Asya at Hilagang Amerika,

7
00:00:34,120 --> 00:00:36,200
kung nasaan ang Bering Strait ngayon.

8
00:00:36,880 --> 00:00:41,040
At sa 13,000 taon ang nakalipas
noong natunaw ang yelo,

9
00:00:41,120 --> 00:00:44,080
lumipat sila sa timog
sa American Heartland.

10
00:00:45,240 --> 00:00:47,360
Kumbinsido ang arkeolohiyang sa Amerika,

11
00:00:47,440 --> 00:00:50,800
wala pang tao
hanggang mga 13,000 taon ang nakalilipas.

12
00:00:50,880 --> 00:00:54,120
Ito ay dominanteng paradaym
sa pag-aaral ng Amerika.

13
00:00:56,440 --> 00:00:57,720
Pero mali ito.

14
00:00:59,200 --> 00:01:01,800
Ang lumang paniniwala ay pinalitan na

15
00:01:01,880 --> 00:01:04,560
ng natagpuang mas naunang labi
ng arkeolohiko.

16
00:01:06,040 --> 00:01:09,720
Fossilized na yapak ng tao
ay nakita sa disyerto sa New Mexico

17
00:01:09,800 --> 00:01:14,760
na mula pa sa 22,000 taon ang nakalipas,
sa tuktok ng huling Ice Age.

18
00:01:16,120 --> 00:01:18,040
At iyong mga pinaglalaban pa

19
00:01:18,120 --> 00:01:20,480
ang ebidensiya ng mas naunang tao

20
00:01:20,560 --> 00:01:26,320
na nasa 130,000 taon ang nakalipas,
kamakailan lang, ay nagsimulang lumitaw.

21
00:01:28,560 --> 00:01:32,120
Mabuti nang isaalang-alang
ang buong panahon

22
00:01:32,200 --> 00:01:34,760
ng kuwento ng tao sa Amerika.

23
00:01:48,560 --> 00:01:53,840
ANG NAWALANG SIBILISASYON NG AMERICA

24
00:01:55,120 --> 00:01:58,520
Kakaunti lang ang sinaunang monumento
ng Hilagang Amerika.

25
00:01:58,600 --> 00:02:04,320
Higit 90% ng mga istrukturang
nakadokumento noong ika-19 siglo

26
00:02:04,400 --> 00:02:06,400
ay wala na ngayon,

27
00:02:06,480 --> 00:02:09,600
at sa 10% na natira,

28
00:02:09,680 --> 00:02:11,680
halos lahat ay madumi at wasak na.

29
00:02:16,600 --> 00:02:20,840
Masaklap isiping itong mga mahalagang
sikreto ng mga ninuno

30
00:02:20,920 --> 00:02:23,280
ay nawala na sa pagkukuha ng mga lupain,

31
00:02:23,360 --> 00:02:27,960
at sa sistematikong paglimot
sa mga katutubong paniniwala,

32
00:02:28,040 --> 00:02:30,600
tradisyon, at monumentong meron.

33
00:02:33,560 --> 00:02:34,880
Ang ilang mga lugar

34
00:02:34,960 --> 00:02:39,320
ay maaaring mahalaga sa pagbuo
ng posibilidad ng nawalang sibilisasyon.

35
00:02:41,240 --> 00:02:45,120
Katulad ng lugar na ito,
na kilala bilang Poverty Point.

36
00:02:50,160 --> 00:02:52,480
Nakuha nito ang kakaibang pangalan

37
00:02:52,560 --> 00:02:54,680
mula sa plantasyong nandito dati…

38
00:02:54,760 --> 00:02:55,600
ARKANSAS - LOUISIANA - ILOG NG BAYOU MACON

39
00:02:56,600 --> 00:02:57,920
15 milya kanluran

40
00:02:58,000 --> 00:03:01,040
ng Mississippi River
sa hilagang-silangan Louisiana.

41
00:03:03,840 --> 00:03:07,480
Sa mahabang panahon,
inakalang ito ay magandang burol lang

42
00:03:07,560 --> 00:03:09,520
na nasa taas ng bukiran.

43
00:03:11,560 --> 00:03:14,360
Pero hindi lang ito isang burol.

44
00:03:15,880 --> 00:03:17,920
Di na iginigiit ng mga arkeologo

45
00:03:18,000 --> 00:03:21,200
na ito ay isang malaking istrukturang
gawa ng tao,

46
00:03:21,760 --> 00:03:24,520
na ngayon ay kilala bilang Mound A.

47
00:03:29,560 --> 00:03:31,120
At noong ang karatig nito

48
00:03:31,200 --> 00:03:34,640
ay nakitang nagkalat ang artifact ng luwad
at pigura ng tao,

49
00:03:38,480 --> 00:03:44,600
napagtanto ng mga arkeologo na ang Mound A
ay bahagi ng mas malaking sinaunang lugar.

50
00:03:47,280 --> 00:03:50,040
Sulit ang pag-akyat sa Mound A.

51
00:03:50,120 --> 00:03:53,320
Magkakaroon ka ng pananaw dito sa taas
na wala sa baba.

52
00:03:55,840 --> 00:03:59,920
Ang napansin ko kaagad ay kung gaano
kapatag ang lupa.

53
00:04:00,720 --> 00:04:03,600
Kung tatanggalin ang mga puno,
na gawa ng ninuno,

54
00:04:03,680 --> 00:04:08,360
may perpekto kang patag na kagiliran
sa buong paligid mo.

55
00:04:11,480 --> 00:04:15,280
Pero ito ay hindi isang depensibong
istruktura. Kaya ano ito?

56
00:04:17,920 --> 00:04:21,120
Maski mula sa itaas,
mahirap makuha ang buong larawan.

57
00:04:22,880 --> 00:04:26,440
Pero may ideya kami
ng orihinal na layout ng lugar.

58
00:04:27,640 --> 00:04:30,480
At walang ganito mula sa sinaunang mundo.

59
00:04:34,680 --> 00:04:38,200
Ang Mound A ay marahil may taas
na 100 talampakan,

60
00:04:39,520 --> 00:04:41,800
may angkorang 43-ektaryang plaza.

61
00:04:42,960 --> 00:04:45,200
May anim na mga konsentrikong gilid,

62
00:04:45,280 --> 00:04:49,480
ang bawat isa ay may taas na anim
na talampakan at patag sa itaas

63
00:04:49,560 --> 00:04:53,760
na gumagawa ng kalahating bilog
na diameter ng tatlong quarter ng milya,

64
00:04:55,080 --> 00:04:57,240
nakahiwalay ng serye ng mga pasilyo,

65
00:04:57,320 --> 00:04:59,280
na parang amphitheater.

66
00:05:00,840 --> 00:05:05,440
At nakakalat sa paligid nito ay di bababa
sa anim na punso na gawa ng tao

67
00:05:05,520 --> 00:05:09,080
na pinangalanan ng mga arkeologo
na "A" hanggang "F".

68
00:05:14,760 --> 00:05:16,640
Ang Poverty Point ay isa sa

69
00:05:16,720 --> 00:05:19,160
pinaka-complex sinaunang lugar sa Amerika.

70
00:05:21,080 --> 00:05:25,320
Ang pinakalumang bahagi nito
ay mula pa sa 3,700 taon ang nakaraan…

71
00:05:26,800 --> 00:05:30,120
matagal pa bago ang gumawa nito
ay nakapagsaka rito.

72
00:05:32,840 --> 00:05:35,240
Ang sinaunang Amerikano ng Poverty Point

73
00:05:35,320 --> 00:05:37,840
ay nanatili rito sa sumunod na 600 taon

74
00:05:37,920 --> 00:05:41,080
at patuloy na pinapaganda
at pinapabuti ang lugar.

75
00:05:43,840 --> 00:05:44,680
Bakit?

76
00:05:48,360 --> 00:05:50,360
Walang mga dokumento o tradisyon

77
00:05:50,440 --> 00:05:53,240
ang makakapagsabi ng layunin
ng Poverty Point.

78
00:05:53,320 --> 00:05:55,400
Kaya nanghuhula lang ang arkeologo.

79
00:05:57,480 --> 00:06:00,240
Site manager at mananalaysay,
Mark Brink Jr.,

80
00:06:00,320 --> 00:06:03,280
ang unang umaming
ang mainstream na arkeolohiyo

81
00:06:03,360 --> 00:06:06,920
ay hindi kayang kumpirmahin
ang misteryosong lugar.

82
00:06:08,120 --> 00:06:10,400
Sabihin mo ang mga nalalaman mo rito.

83
00:06:11,400 --> 00:06:12,720
Napakalaki ng Mound A,

84
00:06:12,800 --> 00:06:17,440
ang pinakamalaking punsong naitayo
sa Kanlurang Hemisphere noon,

85
00:06:17,520 --> 00:06:20,920
na nagsasabing Poverty Point
ang gitna ng mas malaki pa.

86
00:06:21,000 --> 00:06:24,000
Iminumungkahi nito
ang matibay na motibo rito.

87
00:06:24,080 --> 00:06:26,920
May alam ka ba kung ano'ng motibong iyon?

88
00:06:27,000 --> 00:06:28,160
Hindi namin alam.

89
00:06:28,240 --> 00:06:32,120
Ito ay ceremonial na sentro sa ilang
kadahilanan, pero malay.

90
00:06:32,200 --> 00:06:34,680
-Hindi pa alam.
-Oo.

91
00:06:35,280 --> 00:06:36,560
May ideya kami

92
00:06:36,640 --> 00:06:40,080
kung bakit ito itinayo rito
at hindi sa ibang lugar,

93
00:06:41,080 --> 00:06:45,920
at may koneksiyon ito sa mas lumang lugar
na may layong dalawang milya sa timog.

94
00:06:46,000 --> 00:06:47,520
Habang patungong timog…

95
00:06:47,600 --> 00:06:48,440
BATH, UK
ABRIL 6, 2019

96
00:06:48,520 --> 00:06:50,520
nasa Lower Jackson Mound tayo.

97
00:06:50,600 --> 00:06:53,400
Ang tatlong pangunahing punso
sa Poverty Point

98
00:06:53,480 --> 00:06:56,440
ay nakalinya nang eksakto
sa Lower Jackson Mound.

99
00:06:57,640 --> 00:06:58,520
SINAUNANG MOUNDS TRAIL
LOWER JACKSON MOUND

100
00:06:58,600 --> 00:07:01,400
Mas nauna Lower Jackson Mound
sa Poverty Point.

101
00:07:01,480 --> 00:07:06,640
Mula pa ito sa 3,500 BC, 5,500 taon na.

102
00:07:06,720 --> 00:07:11,000
Gayunpaman, alam ito ng mga gumawa
ng Poverty Point,

103
00:07:11,080 --> 00:07:14,000
pero ginamit nila itong angkora
sa lugar nila.

104
00:07:17,320 --> 00:07:19,840
Malinaw na naintindihan nila
ang heograpiya

105
00:07:19,920 --> 00:07:22,280
at kung paano itayo istruktura sa hilaga.

106
00:07:23,520 --> 00:07:26,040
Pero mayroon pang nangyayari rito

107
00:07:26,120 --> 00:07:28,840
na ayaw tanggapin ng mga arkeologo

108
00:07:29,560 --> 00:07:32,040
na makikita sa natatanging geometry nito.

109
00:07:33,120 --> 00:07:37,480
Kita mo, maoobserbahan mo
sa patag na kaligiran

110
00:07:37,560 --> 00:07:41,600
ang pagsikat at paglubog ng araw
at ng buwan at ng mga bituin.

111
00:07:44,240 --> 00:07:46,680
Ito ay lugar para sa mga astronomer.

112
00:07:51,960 --> 00:07:54,200
Karamihan sa ati'y di ito alam. Bakit?

113
00:07:54,280 --> 00:07:55,640
May polusyon sa atin.

114
00:07:57,080 --> 00:07:59,000
Di natin makita ang kalangitan,

115
00:07:59,760 --> 00:08:02,600
pero kung ninuno ka
at pinag-aralan mo ang langit,

116
00:08:03,920 --> 00:08:06,000
mapapansin mo itong penomena.

117
00:08:07,480 --> 00:08:10,000
Ang araw ay may mga punto sa kagiliran.

118
00:08:10,080 --> 00:08:11,640
Tinatawag itong solstice.

119
00:08:11,720 --> 00:08:13,880
Tumitigil ang araw sa tag-init,

120
00:08:13,960 --> 00:08:16,200
nananatili nang dalawa o tatlong araw,

121
00:08:16,280 --> 00:08:20,400
at tapos, gagalaw muli ito
na parang pendulum sa kagiliran.

122
00:08:20,480 --> 00:08:22,000
Ganoon din sa taglamig.

123
00:08:25,560 --> 00:08:30,000
Ang archeoastronomer na si William Romain
ay nakadiskubreng itong petsa,

124
00:08:30,080 --> 00:08:34,800
ang mga solstice, ang pinakamahaba
at pinakamaiksing mga araw sa taon,

125
00:08:34,880 --> 00:08:36,880
ay minarkahan sa Poverty Point

126
00:08:36,960 --> 00:08:39,720
gamit ang magaling na sistema
ng pagkakahanay.

127
00:08:43,720 --> 00:08:46,640
Pag tumayo ka sa silangang gilid ng oval

128
00:08:46,720 --> 00:08:48,440
sa gitna ng plaza,

129
00:08:48,520 --> 00:08:52,800
ang paglubog ng tag-init na solstice
ay nakalinya sa Mound B,

130
00:08:52,880 --> 00:08:54,080
ang lumang punso.

131
00:08:55,440 --> 00:08:57,160
At mula sa parehong posisyon,

132
00:08:57,240 --> 00:09:01,480
ang paglubog sa taglamig na solstice
ay nakalinya sa Mound E.

133
00:09:02,760 --> 00:09:05,640
Pumunta ka sa kanlurang gilid
ng parehong oval,

134
00:09:05,720 --> 00:09:10,480
at makikita mo na ang tag-init na solstice
ay sumisikat sa ibabaw ng Mound C…

135
00:09:11,480 --> 00:09:15,400
habang ang taglamig na solstice
na pagsikat ay nasa Mound D.

136
00:09:17,560 --> 00:09:21,400
At kung titingnan mo ang kanluran
sa pamamagitan ng gitna ng plaza

137
00:09:21,480 --> 00:09:23,600
tuwing tagsibol o taglagas,

138
00:09:24,760 --> 00:09:28,000
makikita mo ang araw na bababa
sa hilaga ng Mound A

139
00:09:28,080 --> 00:09:30,160
bago ito tuluyang lumubog.

140
00:09:36,560 --> 00:09:38,960
Ang Poverty Point ay may nakakaintrigang

141
00:09:39,040 --> 00:09:41,400
istrukturang kita ang pagbabago sa langit.

142
00:09:42,640 --> 00:09:43,960
Sa isang kanto rito,

143
00:09:44,040 --> 00:09:47,200
nahanap ng mga arkeologo
ang malalaking mga butas

144
00:09:49,320 --> 00:09:51,760
na minarkahan ngayon ng mga puting poste.

145
00:09:53,120 --> 00:09:56,960
Hindi natin alam gaano kataas
ang orihinal na poste sa mga butas,

146
00:09:57,800 --> 00:10:00,320
pero sa kabuuang palagay at disenyo,

147
00:10:00,400 --> 00:10:05,720
naaalala ko ang prehistoric na Woodhenge
malapit sa Stonehenge sa England.

148
00:10:07,200 --> 00:10:12,400
Ang natatangi rito sa Poverty Point
ay ang dami ng mga woodhenge.

149
00:10:13,840 --> 00:10:16,160
Itong mga bilog, ilan ang mayroon dito?

150
00:10:16,760 --> 00:10:19,600
Nasa 40 siguro sila.

151
00:10:20,560 --> 00:10:22,160
Ang laki? Sa kabila…

152
00:10:22,240 --> 00:10:25,560
Ang ilan sa kanila ay maliit,
siguro nasa 60 talampakan,

153
00:10:25,640 --> 00:10:28,640
ang ilan ay mas malaki,
nasa 200 talampakan o higit,

154
00:10:29,280 --> 00:10:32,000
pero ang mga petsa nito ay iba-iba.

155
00:10:33,880 --> 00:10:36,280
Ginawa ang mga ito sa ilang daang taon,

156
00:10:37,240 --> 00:10:40,080
na sumasaklaw sa mga henerasyon
ng Amerikano,

157
00:10:40,160 --> 00:10:43,240
na panay ang pagbabago
ng kanilang posisyon at laki.

158
00:10:44,920 --> 00:10:47,520
Naaalala ko ang Malta, na ang mga gumawa

159
00:10:47,600 --> 00:10:49,840
ay panay ang pagbabago ng oryentasyon.

160
00:10:50,840 --> 00:10:54,400
Para nakaharap sa bituing Sirius,
na nagtatapos sa Ggantija.

161
00:10:55,560 --> 00:10:57,760
At ng Göbekli Tepe sa Turkey

162
00:10:57,840 --> 00:10:59,880
kung saan ginawa ang mga templo

163
00:10:59,960 --> 00:11:02,320
sa loob ng ilang libong taon…

164
00:11:03,320 --> 00:11:06,080
saka para masundan ang galaw
ng mga bituin.

165
00:11:07,720 --> 00:11:10,200
Lahat ng ito ay malalaking proyekto,

166
00:11:10,280 --> 00:11:12,760
na may mga istrukturang parating binabago

167
00:11:13,760 --> 00:11:16,440
at inuusog ang kanilang oryentasyon.

168
00:11:17,560 --> 00:11:20,600
Ang maraming poste kaya ng Poverty Point

169
00:11:20,680 --> 00:11:23,640
ay dinisenyo para masundan
ang nasa kalangitan?

170
00:11:25,920 --> 00:11:28,880
Magarang karunungan, tunay na agham

171
00:11:28,960 --> 00:11:32,040
ay makikita sa geometry
at astronomiya ng lugar.

172
00:11:33,680 --> 00:11:36,360
Ngunit ang mainstream na mga arkeologo

173
00:11:36,440 --> 00:11:40,120
ay ayaw pa ring kilalanin ang astronomiya
sa mga poste rito.

174
00:11:42,600 --> 00:11:45,000
Tingin ko, wala itong katuturan.

175
00:11:45,080 --> 00:11:47,920
Bakit ang mga taong nakatira rito
ay gumawa nito,

176
00:11:48,000 --> 00:11:50,200
bakit di sila interesado sa langit?

177
00:11:50,280 --> 00:11:51,800
Di ko sinasabing hindi.

178
00:11:51,880 --> 00:11:53,120
Sigurado, interesado.

179
00:11:53,200 --> 00:11:55,360
Sige. Tingin mo, para saan ang bilog?

180
00:11:56,200 --> 00:11:57,840
Hindi pa namin alam

181
00:11:57,920 --> 00:11:59,920
kung para sa astronomiya ito.

182
00:12:00,000 --> 00:12:00,960
Oo.

183
00:12:02,640 --> 00:12:05,640
Ang sinaunang kultura
ay nakatuon sa langit.

184
00:12:07,040 --> 00:12:09,400
Ang pananaw na iyon ay di maipagkakaila,

185
00:12:09,480 --> 00:12:11,640
pero hindi mahalaga sa arkeolohiya.

186
00:12:12,600 --> 00:12:14,560
Tingin ko, ang rason

187
00:12:14,640 --> 00:12:18,160
ay hindi naiintindihan ng mga arkeologo
ang astronomiya.

188
00:12:18,240 --> 00:12:20,040
Di ganoon ang itinuro sa kanila,

189
00:12:20,120 --> 00:12:22,560
at pangalawa, panghihimasok ito

190
00:12:22,640 --> 00:12:26,000
sa kanila ng ibang mga tao.

191
00:12:30,080 --> 00:12:33,200
Hindi ko sinasabing ginawa
ang Poverty Point

192
00:12:33,280 --> 00:12:36,160
ng nawalang sibilisasyong hinahanap ko.

193
00:12:38,080 --> 00:12:40,280
Pero interesado ako sa pinanggalingan

194
00:12:40,360 --> 00:12:42,800
ng magarang astronomiya at geometry

195
00:12:42,880 --> 00:12:44,200
na makikita rito.

196
00:12:45,800 --> 00:12:48,480
May mga ebidensiya
ng makabagong arkitekto,

197
00:12:48,560 --> 00:12:53,640
karunungang astronomical
na nakuha mula sa sinaunang panahon,

198
00:12:53,720 --> 00:12:57,280
pero kanino ito nakuha
at gaano katanda ito?

199
00:12:59,880 --> 00:13:02,160
Hindi ko sinasabing ang nakatira rito

200
00:13:02,240 --> 00:13:04,920
ay walang kakayanang matagpuan at magamit

201
00:13:05,000 --> 00:13:08,960
itong mga astronomical na obserbasyon
nang sila lang.

202
00:13:09,680 --> 00:13:10,520
Kabaliktaran.

203
00:13:11,160 --> 00:13:12,440
Tingin ko, tapos na

204
00:13:12,520 --> 00:13:15,400
isiping ang mga kultura
ng katutubong Amerikano

205
00:13:15,480 --> 00:13:17,160
ay mga mangangaso lamang.

206
00:13:17,240 --> 00:13:21,000
Sila ay mas higit
na may kakayanan pa roon.

207
00:13:23,200 --> 00:13:26,160
At ang kanilang pananaw sa mundo sa cosmos

208
00:13:26,240 --> 00:13:28,600
na makikita sa mga hanay sa Poverty Point

209
00:13:28,680 --> 00:13:30,920
ay tunay na parehong pananaw

210
00:13:31,000 --> 00:13:33,520
na makikita sa ibang sinaunang lugar…

211
00:13:35,440 --> 00:13:36,440
parehong pokus

212
00:13:36,520 --> 00:13:39,000
sa sagradong koneksiyon
ng mundo at langit.

213
00:13:45,760 --> 00:13:49,120
Ang Poverty Point ay isa lang
sa 800 na Mound Builder

214
00:13:49,800 --> 00:13:52,280
na natitira sa buong estado ng Louisiana.

215
00:13:53,280 --> 00:13:55,280
Habang sa buong Hilagang Amerika,

216
00:13:55,360 --> 00:13:58,360
sa kalahatang tinatayang
isang milyong punso…

217
00:13:59,400 --> 00:14:01,960
nasa 100,000 pa ang natitira.

218
00:14:04,120 --> 00:14:08,600
Sa mga ito, ang pinakanakakabilib
na halimbawa ng isang punsong

219
00:14:08,680 --> 00:14:11,400
nnagpapakita ng sagradong koneksiyon
sa langit

220
00:14:12,320 --> 00:14:17,920
ay nasa 600 milya hilagang-silangan
mula sa Poverty Point sa Ohio,

221
00:14:18,960 --> 00:14:22,520
isang lugar na makakapagsabi
kung ano ang nangyari

222
00:14:22,600 --> 00:14:25,240
sa nawalang sibilisasyong hinahanap ko.

223
00:14:28,280 --> 00:14:30,560
Nakadapo sa magubat na galugod

224
00:14:31,640 --> 00:14:34,520
ay ang magandang halimbawa
ng imahen ng punso.

225
00:14:36,800 --> 00:14:40,520
Isang higanteng hugis ng isang nilalang.

226
00:14:42,400 --> 00:14:45,560
Sa kaso nito, isang 400-metrong haba
na ahas.

227
00:14:48,080 --> 00:14:50,200
Tinatawag itong Serpent Mound.

228
00:14:52,760 --> 00:14:54,400
Simula sa nakapulupot,

229
00:14:54,480 --> 00:14:57,320
pitong kurba sa katawan nito
patungong ulo,

230
00:14:58,600 --> 00:15:03,320
kung saan makikita ang nakangangang panga
na lalamunin ang isa pang oval.

231
00:15:06,040 --> 00:15:09,600
Kahit mula sa ere,
mahirap makita ang lahat ng detalye.

232
00:15:10,480 --> 00:15:14,920
Pero isama ang mga bagong natuklasan
tungkol sa orihinal na paggawa nito

233
00:15:15,000 --> 00:15:16,480
at tanggalin ang puno,

234
00:15:17,120 --> 00:15:20,480
makikita ang imahen
ng orihinal na estado nito.

235
00:15:25,440 --> 00:15:28,360
Umaabot sa isang milya ang Serpent Mound

236
00:15:28,440 --> 00:15:30,200
mula sa panga nito sa hilaga

237
00:15:30,280 --> 00:15:33,280
patungo sa buntot nito sa timog
sa ibabaw ng burol.

238
00:15:36,480 --> 00:15:40,200
Sa orihinal, may bilog
na mga nakatayong bato sa may ulo nito,

239
00:15:40,280 --> 00:15:41,600
di alam kung para saan.

240
00:15:43,080 --> 00:15:46,880
At sa likod lang ng ulo,
may dalawang pampalamuting haba,

241
00:15:46,960 --> 00:15:48,840
hindi rin alam kung para saan.

242
00:15:55,880 --> 00:15:59,320
Ang Serpent Mound ay pambihira
at kaaya-ayang istrukturang

243
00:15:59,400 --> 00:16:02,440
nakakamangha sa mga bumibisita rito.

244
00:16:03,800 --> 00:16:06,720
Malinaw na ito ay sinauna
at misteryosong lugar.

245
00:16:06,800 --> 00:16:09,320
Pero sino ang gumawa nito, at bakit?

246
00:16:14,080 --> 00:16:17,240
Sinasabi sa palatandaan dito
na ginawa ito noong 1,000 AD

247
00:16:17,320 --> 00:16:21,120
ng mga katutubong taong
tinatawag na Fort Ancient Culture.

248
00:16:22,680 --> 00:16:27,360
Pero ang palatandaan,
tulad ng mga historikal na tanda, ay mali.

249
00:16:28,880 --> 00:16:33,080
Wala talagang may alam
kung gaano ito katanda.

250
00:16:35,200 --> 00:16:37,200
Ang petsa na 1,000 AD

251
00:16:37,280 --> 00:16:40,280
ay nakabatay lang sa dalawang
organikong sample

252
00:16:40,360 --> 00:16:43,760
na nakuha sa mga parte ng punsong
binago muli kalaunan,

253
00:16:45,280 --> 00:16:49,280
dahil natagpuan sa isa pang survey
ang sample sa ibaba ng ahas

254
00:16:49,360 --> 00:16:52,840
na galing pa sa 321 BC.

255
00:16:54,480 --> 00:16:56,680
Ang ebidensiya sa Serpent Mound

256
00:16:56,760 --> 00:16:59,640
na binabago ito ay napakalinaw.

257
00:16:59,720 --> 00:17:03,280
Iminumungkahi kong ang pagbabagong ito
ay napakatagal na.

258
00:17:05,040 --> 00:17:08,200
May isang problema lang
sa pag-iimbestiga sa teorya ko.

259
00:17:09,079 --> 00:17:13,319
Pinagbawalan ako ng mga administrador
ng Serpent Mound.

260
00:17:15,800 --> 00:17:20,000
Sinubukan namin nang ilang beses
para makunan ang lugar na ito,

261
00:17:20,079 --> 00:17:22,079
pero hindi kami pinahintulutan.

262
00:17:24,200 --> 00:17:29,200
Sa tingin ko, sa ideyolohikal
at tunay na personal na pananaw,

263
00:17:29,280 --> 00:17:31,160
babasahin ko ang email nila.

264
00:17:33,079 --> 00:17:34,600
"Ang aming layunin ay

265
00:17:34,680 --> 00:17:37,240
panatilihin ang integridad
ng Serpent Mound,

266
00:17:37,320 --> 00:17:38,360
sa pisikal

267
00:17:38,440 --> 00:17:41,520
at makasaysayang representasyon nito."

268
00:17:42,480 --> 00:17:47,200
"Dahil ang presenter ng seryeng ito,
si Graham Hancock,

269
00:17:47,280 --> 00:17:51,040
ay nagmumungkahi ng teorya
at istoryang hindi kaanig

270
00:17:51,120 --> 00:17:54,880
sa alam namin tungkol sa katotohanan
ng Serpent Mound,

271
00:17:54,960 --> 00:17:57,480
ang kahilingan niyo ay tinatanggihan."

272
00:18:00,280 --> 00:18:05,440
Ang tamang salita sa misyong itong
protektahan ang interpretasyon

273
00:18:05,520 --> 00:18:07,920
ay, siyempre, censorship.

274
00:18:08,000 --> 00:18:10,440
At ano pa ang mas mabisang paraan

275
00:18:10,520 --> 00:18:16,360
para i-censor ng mga arkeologo
at pigilan at sirain ang pananaw ng kabila

276
00:18:16,440 --> 00:18:20,080
kaysa tanggihan ang pagpasok
sa mga arkeolohikong lugar?

277
00:18:20,160 --> 00:18:21,760
BALIW BA SI GRAHAM HANCOCK?

278
00:18:21,840 --> 00:18:24,520
Hindi ito ang unang beses.

279
00:18:24,600 --> 00:18:29,040
Sa kasamaang-palad, ito ay sistematiko
at pare-parehong pag-uugali

280
00:18:29,120 --> 00:18:30,200
sa mga arkeologo.

281
00:18:30,280 --> 00:18:32,120
May censorship talaga.

282
00:18:32,200 --> 00:18:37,560
Ginagawa nila ang censorship sa pagtawa
at pag-insulto sa ibang mga ideya.

283
00:18:39,760 --> 00:18:43,040
Kaya ano mismo sa teorya ko

284
00:18:43,120 --> 00:18:45,360
ang hindi kanais-nais?

285
00:18:46,840 --> 00:18:49,800
Mas simple, dahil naglakas-loob
akong magmungkahi

286
00:18:49,880 --> 00:18:53,240
ng ideya mula sa disenyo ng Serpent Mound

287
00:18:53,320 --> 00:18:57,480
na mas luma pa sa 300 BC,

288
00:18:58,640 --> 00:19:03,200
higit 10,000 taon bago pa ang pagtatapos
ng huling Ice Age.

289
00:19:05,200 --> 00:19:10,960
Para sa 'kin, ang patunay nito ay makikita
sa isa sa magagandang katangian nito,

290
00:19:11,040 --> 00:19:14,360
isa sa mga tinatanggihan
ng mainstream na mga arkeologo.

291
00:19:15,000 --> 00:19:17,880
Dahil ulit, kasama na naman
ang langit dito.

292
00:19:19,960 --> 00:19:24,960
Kung pupuntahan mo ang Serpent Mound sa
tag-init na solstice mga ika-21 ng Hunyo,

293
00:19:25,040 --> 00:19:27,800
mapapansin mo kaagad na ang panga ng ahas

294
00:19:27,880 --> 00:19:32,120
ay nakalinya mismo sa punto
kung saan lumulubog ang araw.

295
00:19:34,880 --> 00:19:37,960
Kaya ito ang paglubog
sa tag-init na solstice.

296
00:19:38,040 --> 00:19:38,880
BATH, UK
ABRIL 6, 2019

297
00:19:38,960 --> 00:19:42,680
Kita mo ang ulo ng ahas,
para bang nakatanaw sa araw,

298
00:19:42,760 --> 00:19:45,760
at habang lumulubog ang araw,
mas malinaw ito,

299
00:19:45,840 --> 00:19:49,520
itong magandang pagkahanay
ng mundo sa langit,

300
00:19:49,600 --> 00:19:52,360
tapos, masisiyahan ka lang
sa tanawin nito.

301
00:19:54,320 --> 00:19:57,440
Halata sa kahit kanino ngayon

302
00:19:57,520 --> 00:20:01,000
na ito ang ulo ng ahas na nakaturo rito.

303
00:20:01,600 --> 00:20:06,400
Pero tinatanggihan ang ideyang ito
ng arkeolohiya.

304
00:20:07,280 --> 00:20:09,960
Ang organisasyong namamahala sa lugar

305
00:20:10,040 --> 00:20:13,800
ay hinayaang lumago ang mga puno
sa palibot ng ulo ng ahas.

306
00:20:13,880 --> 00:20:17,000
Tingin ko, naniniwala silang
lilim ito sa mga turista.

307
00:20:17,080 --> 00:20:20,440
Pero ang ginagawa nito ay nililimitahan
ang epekto

308
00:20:20,520 --> 00:20:23,800
na makita ang ulo nitong
nakaturo sa paglubog ng araw.

309
00:20:28,080 --> 00:20:32,040
Si Jeff Wilson, na may-ari ng halos lahat
ng katabing lupain nito,

310
00:20:32,120 --> 00:20:36,080
ang presidente ng grupo na tinatawag
na The Friends of Serpent Mound,

311
00:20:37,160 --> 00:20:41,800
na dedikado sa pananatili at pag-promote
nito at ibang katutubong lugar.

312
00:20:43,000 --> 00:20:46,160
Malinaw na importante sa 'yo
ang Serpent Mound.

313
00:20:46,240 --> 00:20:48,440
Oo, malapit talaga ito sa akin.

314
00:20:48,520 --> 00:20:51,480
Isa ito sa mga espirituwal na lugar
na nabisita ko.

315
00:20:51,560 --> 00:20:52,400
JEFF WILSON
MANANALAYSAY NG SERPENT MOUND

316
00:20:52,480 --> 00:20:53,800
Ito'y sagradong lugar.

317
00:20:53,880 --> 00:20:55,200
Kapag napuntahan ito,

318
00:20:55,280 --> 00:20:59,440
aalis kang parang nabago ka
ng karanasan mong makita ito.

319
00:21:02,960 --> 00:21:06,160
Ito ang pinakamagandang
archeoastronomy sa Amerika,

320
00:21:06,240 --> 00:21:07,080
-talaga.
-Oo.

321
00:21:09,160 --> 00:21:12,960
Kaya ito ganito ay dahil sa bagong
kumpirmasyon na ang Mound Builders

322
00:21:13,040 --> 00:21:16,920
ay naglagay ng isang serye
ng paghahanay sa kalangitan

323
00:21:17,000 --> 00:21:18,640
sa disenyo ng Serpent.

324
00:21:22,600 --> 00:21:25,040
Ang gitna ng ikalawang kurba sa may ulo

325
00:21:25,120 --> 00:21:28,880
ay nakaturo sa silangan
kung saan sumisikat ang araw sa tag-init

326
00:21:31,000 --> 00:21:32,960
at ang gitna ng sumunod na kurba

327
00:21:33,040 --> 00:21:36,440
ay nakaturo sa pagsikat ng araw
sa tagsibol at taglagas

328
00:21:36,520 --> 00:21:39,080
kung saan pareho ng tagal
ang gabi at umaga.

329
00:21:41,440 --> 00:21:43,480
Habang ang gitna ng huling kurba

330
00:21:43,560 --> 00:21:46,800
ay nakaturo sa pagsikat ng araw
sa taglamig na solstice,

331
00:21:46,880 --> 00:21:48,760
ang pinakamaikling araw.

332
00:21:50,320 --> 00:21:52,880
Sa madetalyadong nakapulupot na buntot,

333
00:21:53,600 --> 00:21:56,840
kung gagawa ka ng diretsong linya
sa mismong gitna nito

334
00:21:56,920 --> 00:21:59,040
sa pamamagitan ng bisagra ng panga,

335
00:21:59,120 --> 00:22:03,400
makikita mong ito'y eksaktong nakaturo
sa astronomical na hilaga.

336
00:22:07,280 --> 00:22:10,240
Para gawin ito at maisip

337
00:22:10,320 --> 00:22:14,280
na ang lahat ng astronomical na paghahanay
ay kabilang sa disenyo

338
00:22:14,360 --> 00:22:17,840
-ay tunay na gawa ng henyo…
-Gawa ng henyo, oo.

339
00:22:17,920 --> 00:22:19,520
mula sa mga katutubo.

340
00:22:19,600 --> 00:22:23,160
Oo. At hindi pinapansin
ang gawa ng henyong ito.

341
00:22:23,240 --> 00:22:26,560
Sineseryoso ba ng arkeolohiya
ang astronomiya ng lugar?

342
00:22:26,640 --> 00:22:29,000
Sineseryoso ba ito ng mga arkeologo?

343
00:22:29,080 --> 00:22:31,080
Tingin ko, hindi, hindi.

344
00:22:32,440 --> 00:22:37,280
Kakaunting tao lang ang pumapansin dito
o pinag-aaralan ito.

345
00:22:41,800 --> 00:22:45,000
Para bang gustong ipaniwala sa 'tin
ng mga arkeologo

346
00:22:45,080 --> 00:22:48,760
na itong mga astronomical na paghahanay
ay nagkataon lang.

347
00:22:50,200 --> 00:22:55,200
Siguro, ayos lang sabihing may mga tao
sa sinaunang katutubong Amerika

348
00:22:55,280 --> 00:22:59,760
na may makabagong pagsisiyasat,
geometrical at astronomical na kakayanan,

349
00:22:59,840 --> 00:23:03,200
at ginamit nila ang mga kakayanan
sa paggawa ng monumento,

350
00:23:03,280 --> 00:23:06,640
na halos lahat ay nawala na.

351
00:23:08,560 --> 00:23:13,760
Itong eksaktong solar na paghahanay
ay ipinamalas sa malaking sukat

352
00:23:13,840 --> 00:23:16,760
ay kumakatawan sa pambihirang tagumpay
ng mga

353
00:23:16,840 --> 00:23:18,880
mangangaso sa ika-3 siglo BC.

354
00:23:20,440 --> 00:23:24,080
Pero may ebidensiyang nagmumungkahi
na ang Serpent Mound

355
00:23:24,160 --> 00:23:27,920
ay sagrado nang ilang libong taon
bago pa rito.

356
00:23:29,600 --> 00:23:33,360
Bawat kultura na umiral dito,

357
00:23:33,440 --> 00:23:37,880
galing pa sa huling Ice Age,
ay nag-iwan ng kultura sa Serpent Mound.

358
00:23:37,960 --> 00:23:41,080
Ang sinasabi nito sa 'kin,
itong mga taong tumira rito

359
00:23:41,760 --> 00:23:45,600
ay nagmumugkahi na ang lugar
ay matagal nang sagrado.

360
00:23:45,680 --> 00:23:46,520
Tama.

361
00:23:46,600 --> 00:23:48,760
Para sa akin, dapat itong isipin

362
00:23:48,840 --> 00:23:50,520
sa istorya ng arkeolohikal.

363
00:23:50,600 --> 00:23:52,640
Dapat kasama ito sa istorya nito.

364
00:23:52,720 --> 00:23:53,560
Oo.

365
00:23:56,520 --> 00:24:00,360
Nagkamali na dati ang mga arkeologo
at puwedeng magkamali muli.

366
00:24:00,960 --> 00:24:05,720
Sa kabuuan, halata na ang pinagmulan
ng Serpent Mound ay komplikado.

367
00:24:07,080 --> 00:24:12,080
Paano kung ang 321 BC ay hindi
ang pagtatayo ng Serpent Mound,

368
00:24:12,760 --> 00:24:15,320
kundi isa sa mga pagbabago nito?

369
00:24:17,600 --> 00:24:20,560
Wag nating kalimutang ahas
ang pinag-uusapan,

370
00:24:20,640 --> 00:24:24,880
at ang mga ahas ay nilalang
na may kakayanang baguhin ang balat.

371
00:24:26,800 --> 00:24:31,200
Posibilidad itong iminumungkahi ng
natatanging paghahanay ng Serpent Mound.

372
00:24:32,080 --> 00:24:34,800
Kita mo, hindi ito perpekto.

373
00:24:36,920 --> 00:24:40,480
Ang tag-init na solstice,
na makikita mula sa Serpent Mound,

374
00:24:40,560 --> 00:24:44,680
ay lulubog sa dalawang degree
mula sa eksaktong gitna ng panga.

375
00:24:45,840 --> 00:24:47,880
Parang madaling makita ng mata.

376
00:24:49,840 --> 00:24:54,080
Pero mahirap paniwalaang
ang mga taong gumawa

377
00:24:54,160 --> 00:24:58,240
nitong napakagandang imahen ng punso,
sinusundan ang mga panahon,

378
00:24:58,880 --> 00:25:02,840
ay gagawin ito at hindi gagawing eksakto.

379
00:25:04,560 --> 00:25:06,440
Tingin ko, tumama sila.

380
00:25:08,280 --> 00:25:12,240
Dahil lang ito sa paggalaw ng mundo
sa axis sa millenia.

381
00:25:13,800 --> 00:25:16,240
Sa isang penomenang matagal nang alam

382
00:25:16,840 --> 00:25:20,120
na tinatawag ng mga astronomer
na ecliptic na paglihis.

383
00:25:21,080 --> 00:25:22,440
Para mas simple,

384
00:25:22,520 --> 00:25:24,720
ang mundo ay nakatagilid sa axis,

385
00:25:24,800 --> 00:25:27,120
pero ang tagilid ay hindi permanente.

386
00:25:27,200 --> 00:25:30,680
Nagbabago ito sa loob ng 41,000 taon.

387
00:25:30,760 --> 00:25:33,520
Nagbabago ito
ng dalawa't kalahating degree.

388
00:25:33,600 --> 00:25:35,120
Tutungo ito patalikod,

389
00:25:35,800 --> 00:25:40,040
at nakakaapekto ito sa pagsikat ng araw
sa tag-init na solstice.

390
00:25:42,640 --> 00:25:44,720
Sa halip na tanungin bakit ang panga

391
00:25:44,800 --> 00:25:48,080
ay hindi perpektong nakalinya
sa paglubog sa tag-init,

392
00:25:49,800 --> 00:25:52,080
paano kung iba ang tanungin natin?

393
00:25:53,360 --> 00:25:57,720
Kailan, kung maisip itong
ecliptic na paglihis,

394
00:25:57,800 --> 00:26:01,680
ang nakangangang pangang ito
at paglubog ng araw ay nakalinya?

395
00:26:05,800 --> 00:26:07,960
Hindi ito isang libong taon na…

396
00:26:08,960 --> 00:26:10,680
o 2,300 taon na ang nakaraan,

397
00:26:10,760 --> 00:26:14,240
noong iginiit ng mga arkeologo
na itinayo ang Serpent Mound.

398
00:26:15,200 --> 00:26:18,800
Ang bunganga ng ahas ay eksaktong
nasa gitna ng araw

399
00:26:18,880 --> 00:26:21,920
humigit-kumulang 12,800 taon
na ang nakalipas…

400
00:26:23,040 --> 00:26:24,800
sa pagtatapos ng Ice Age

401
00:26:27,280 --> 00:26:29,080
noong ang galugod kung nasaan

402
00:26:29,160 --> 00:26:33,440
ito ay mayroong pambihirang lugar.

403
00:26:37,840 --> 00:26:42,400
Sa pinakatuktok ng Ice Age,
nasa 20,000 taon ang nakaraan…

404
00:26:42,480 --> 00:26:43,760
KARAGATANG PASIPIKO- CORDILLERAN ICE SHEET
HILAGANG AMERIKA - LAURENTIDE ICE SHEET

405
00:26:43,840 --> 00:26:48,000
ang Hilagang Amerika ay nakabalot
sa yelong isang milya ang kapal.

406
00:26:51,040 --> 00:26:55,600
Ngayon, ang Serpent Mound Valley ng Ohio
ay kagubatan na,

407
00:26:56,200 --> 00:26:58,320
pero wag itong tingnan na ganito.

408
00:26:59,200 --> 00:27:02,720
Tingnan natin ito noong huling Ice Age.

409
00:27:04,120 --> 00:27:08,080
Itong lambak na ito,
kung saan nakatayo ang Serpent Mound,

410
00:27:08,160 --> 00:27:12,560
ay ang pinakamalayong timog
na narating ng yelo ng Hilagang Amerika.

411
00:27:13,760 --> 00:27:17,240
Ang mga higanteng yelong talampas
na nasa taas ng galugod

412
00:27:17,320 --> 00:27:20,240
ay magmumukhang galing
sa nobelang pantasya.

413
00:27:21,400 --> 00:27:23,720
Sa mga taong nabuhay sa panahong ito,

414
00:27:23,800 --> 00:27:27,360
para bang may mahiwagang kapangyarihan
ang naririto.

415
00:27:29,240 --> 00:27:32,800
Pero saglit lang ang pagdiriwang
sa pagkawala ng yelo,

416
00:27:34,160 --> 00:27:37,280
dahil noong 12,800 taon ang nakaraan,

417
00:27:37,960 --> 00:27:41,720
noong eksaktong nakalinya ang ahas
sa tag-init na solstice,

418
00:27:41,800 --> 00:27:45,080
may malaking nangyari sa buong planeta.

419
00:27:46,560 --> 00:27:48,760
Apocalyptic ito

420
00:27:50,560 --> 00:27:52,240
na tinawag na Younger Dryas.

421
00:27:53,600 --> 00:27:57,680
Ito'y panahon ng radikal na pagbabago
ng klima at pagtaas ng tubig.

422
00:27:59,800 --> 00:28:02,480
Nakaligtas ang sangkatauhan,
pero di lahat.

423
00:28:09,400 --> 00:28:14,320
Para sa akin ay nakakaintriga ito,
na nakalinya ito sa paglubog sa tag-init,

424
00:28:15,080 --> 00:28:19,800
na ang Serpent Mound ay isang tanda,
isang petsa,

425
00:28:19,880 --> 00:28:24,440
na tumatawag-pansin sa kalangitan
ng 12,800 taon ang nakalipas,

426
00:28:24,520 --> 00:28:27,960
panahong alam nating
may sakuna sa buong mundo

427
00:28:28,040 --> 00:28:31,000
na kayang wasakin
ang makabagong sibilisasyon.

428
00:28:34,600 --> 00:28:37,000
Muli, naaalala ko ang Göbekli Tepe,

429
00:28:37,080 --> 00:28:40,760
kung saan ang pigura ng mga nilalang
ay nakaukit sa mga poste

430
00:28:41,400 --> 00:28:45,160
na parang naglalarawan sa posisyon
ng mga bituin sa tag-init

431
00:28:45,240 --> 00:28:47,240
sa panahon ng Younger Dryas.

432
00:28:48,920 --> 00:28:53,200
Hindi nagkataon sa pananaw ko
na ang paghahanay ng ahas at solstice

433
00:28:53,280 --> 00:28:56,400
ay tumutukoy din sa sakuna.

434
00:28:57,840 --> 00:28:59,320
Pero bakit ahas?

435
00:29:04,360 --> 00:29:06,120
Sa kaugnayan, tingin ko,

436
00:29:06,200 --> 00:29:08,720
ay maraming mito at tradisyon ng katutubo

437
00:29:08,800 --> 00:29:13,960
kung saan ang malalaking ahas
ay nauugnay sa mga sakuna sa mundo.

438
00:29:16,760 --> 00:29:19,120
May sinaunang alamat ng Iroquois

439
00:29:19,200 --> 00:29:23,520
kung saan ang lawak nito
ay umabot sa Ohio.

440
00:29:23,600 --> 00:29:27,440
Ang kaaway sa alamat na ito
ay malaking may sungay na ahas.

441
00:29:30,880 --> 00:29:34,520
Noong unang panahon, may isang nayon
ang sinalanta ng ahas

442
00:29:34,600 --> 00:29:36,240
na nakatira sa tabing lawa.

443
00:29:37,080 --> 00:29:41,520
Kaya ang espiritu ng langit
ay nagpadala ng bayani para talunin ito.

444
00:29:43,240 --> 00:29:47,080
Sa labanan, kinidlatan ang ahas,

445
00:29:48,440 --> 00:29:52,000
nayanig ng tunog ang mundo,
at napakaliwanag nito

446
00:29:52,080 --> 00:29:56,760
na tinakpan ng mga tao ang mga mata nila,
tinakpan ang mga tainga, at nagtago.

447
00:29:58,520 --> 00:30:02,320
Ang mga constellation ay natanggal
sa kalangitan

448
00:30:02,400 --> 00:30:07,240
at bumagsak sa mundo
na may malakas na tunog at init.

449
00:30:07,320 --> 00:30:10,720
Isang bituin ang nahulog sa lawa,
nasaktan ang ahas.

450
00:30:13,040 --> 00:30:15,920
Habang nakapulupot ang buntot ng ahas
sa sakit,

451
00:30:16,000 --> 00:30:17,600
nagdala ito ng mga along

452
00:30:17,680 --> 00:30:20,840
sumira sa mga lambak
at nagdala ng pagbaha.

453
00:30:22,600 --> 00:30:26,800
Karamihan sa mga tribo ay di nakaligtas,
pero napaalis ang ahas.

454
00:30:30,840 --> 00:30:35,600
Nakita na natin ang imahen ng ahas
sa mga sinaunang monumento sa buong mundo.

455
00:30:37,200 --> 00:30:38,280
Templo sa Mexico,

456
00:30:38,360 --> 00:30:41,760
na inalay kay Quetzalcoatl,
ang mabalbong ahas…

457
00:30:43,280 --> 00:30:45,480
na nakaukit sa templo ng Ggantija,

458
00:30:46,200 --> 00:30:49,800
at umuulan sa kalangitan
ng mga poste ng GöbekliTepe.

459
00:30:51,160 --> 00:30:52,880
Makapangyarihang simbolo ito

460
00:30:52,960 --> 00:30:56,240
na makikita sa mga lugar
na nakaturo sa kalangitan.

461
00:30:57,680 --> 00:30:58,520
Bakit?

462
00:31:00,760 --> 00:31:04,960
Tingin ko, itong alamat ng Iroquois
ay may katotohanan.

463
00:31:05,040 --> 00:31:06,440
Baka ang mga bituin,

464
00:31:06,520 --> 00:31:10,160
o kahambing ng mga bituin,
ang nahulog sa mundo.

465
00:31:10,240 --> 00:31:12,480
Baka may malaking pagbaha pagkatapos,

466
00:31:12,560 --> 00:31:16,440
na bahagi ng mga sakuna ng Younger Dryas.

467
00:31:18,560 --> 00:31:20,640
Kung ang orihinal na bersiyon nito

468
00:31:20,720 --> 00:31:25,240
ay dinisenyo sa pagtatapos
ng huling Ice Age, sa paniwala ko,

469
00:31:25,320 --> 00:31:29,600
siguro, nagdadala ito ng mensahe
sa kinabukasan,

470
00:31:29,680 --> 00:31:34,280
isang babala, sa kung ano ang dahilan
sa mga nangyaring sakuna

471
00:31:34,360 --> 00:31:36,600
noong 12,800 taon ang nakalipas,

472
00:31:37,240 --> 00:31:42,000
isang babala na tumingin sa kalangitan
para sa mga bituing nahuhulog.

473
00:31:46,080 --> 00:31:48,040
Isang quarter ng daan sa mundo,

474
00:31:48,120 --> 00:31:51,640
may ebidensiyang may ibang sinaunang taong
namuhay sa takot

475
00:31:51,720 --> 00:31:53,560
sa pagbabanta mula sa itaas,

476
00:31:54,520 --> 00:31:56,720
at gumawa ng paraan para protektahan

477
00:31:56,800 --> 00:32:00,360
ang sarili nila sa gitna ng Cappadocia
sa modernong Turkey,

478
00:32:01,120 --> 00:32:03,080
kung saan ako patungo sa susunod.

479
00:32:27,600 --> 00:32:32,600
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni
Karen Sy