1
00:00:06,040 --> 00:00:08,920
ΜΙΑ ΣΕΙΡΑ ΤΟΥ NETFLIX

2
00:00:16,560 --> 00:00:19,120
Ο ηλεκτρισμός κάνει θαύματα για εμάς.

3
00:00:21,200 --> 00:00:24,040
Οι άνθρωποι
έχουν γίνει εικοσιτετράωρο είδος.

4
00:00:28,560 --> 00:00:31,000
Μα το σκέπαστρο των φώτων μας μάς αποκόβει

5
00:00:31,080 --> 00:00:34,960
από μια από τις σπουδαιότερες πλευρές
της ζωής σε αυτόν τον πλανήτη…

6
00:00:37,560 --> 00:00:38,760
τον νυχτερινό ουρανό.

7
00:00:42,600 --> 00:00:43,960
Για τους αρχαίους,

8
00:00:44,040 --> 00:00:47,360
η παρατήρηση άστρων
θα ήταν το μεγαλύτερο σόου στη Γη,

9
00:00:48,480 --> 00:00:52,080
ο πιο ψυχαγωγικός τρόπος
να περνούν τις σκοτεινές νύχτες τους.

10
00:00:53,160 --> 00:00:56,080
Θα ήξεραν κάθε γωνιά του Γαλαξία,

11
00:00:56,160 --> 00:01:01,120
κάθε φωτεινό αστρικό σμήνος,
κάθε κομήτη που έσκιζε τον ουρανό.

12
00:01:02,640 --> 00:01:07,000
Ίσως εξηγεί γιατί όπου
κι αν κοιτάξουμε στον αρχαίο κόσμο,

13
00:01:07,080 --> 00:01:11,000
βρίσκουμε τεράστιες κατασκευές που
στρέφουν την προσοχή μας στον ουρανό.

14
00:01:13,520 --> 00:01:15,680
Αν, όμως, είναι κάτι παραπάνω;

15
00:01:16,680 --> 00:01:20,400
Αρχαίες πυραμίδες
και ναοί σε όλο τον κόσμο

16
00:01:20,480 --> 00:01:25,560
συνδέουν ουρανό και έδαφος με ακριβείς
ευθυγραμμίσεις με Ήλιο, Σελήνη και άστρα.

17
00:01:26,280 --> 00:01:30,360
Γιατί οι χτίστες έδωσαν τόση προσοχή
και σε τόσο τεράστια κλίμακα;

18
00:01:30,960 --> 00:01:33,160
Προσπαθούσαν να μας πουν κάτι;

19
00:01:33,720 --> 00:01:39,160
Να μας προειδοποιήσουν ότι πρέπει
πάση θυσία να δώσουμε προσοχή στον ουρανό.

20
00:01:50,120 --> 00:01:55,480
ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΩΝ ΣΟΦΩΝ

21
00:01:58,240 --> 00:02:01,280
Είμαι στην Τουρκία,
πηγαίνω σε έναν απομονωμένο λόφο

22
00:02:01,360 --> 00:02:04,200
περίπου 42 χλμ. από τα σύνορα με τη Συρία.

23
00:02:06,760 --> 00:02:09,600
Σήμερα, είναι ένα ταραγμένο μέρος
του κόσμου,

24
00:02:11,000 --> 00:02:14,840
αλλά είναι πολύ σημαντικό
για την ιστορία της ανθρωπότητας.

25
00:02:16,080 --> 00:02:17,360
ΜΑΥΡΗ ΘΑΛΑΣΣΑ - ΤΟΥΡΚΙΑ
ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ - ΣΥΡΙΑ - ΙΡΑΚ

26
00:02:17,440 --> 00:02:21,440
Στη νοτιοανατολική Τουρκία,
κοντά στη σημερινή Σανλιούρφα,

27
00:02:22,320 --> 00:02:25,520
συνέβη κάτι σπουδαίο
στο τέλος του τελευταίου Παγετώνα.

28
00:02:25,600 --> 00:02:26,440
10.000 Π.Χ.

29
00:02:26,520 --> 00:02:27,360
ΣΑΝΛΙΟΥΡΦΑ

30
00:02:27,440 --> 00:02:29,840
Οι κυνηγοί-συλλέκτες πρόγονοί μας

31
00:02:29,920 --> 00:02:33,800
ανακάλυψαν ξαφνικά τη γεωργία
και άρχισαν να φτιάχνουν οικισμούς.

32
00:02:33,880 --> 00:02:34,760
ΙΡΑΝ - ΜΕΣΟΠΟΤΑΜΙΑ - ΠΕΡΣΙΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ

33
00:02:34,840 --> 00:02:38,520
Αυτό γινόταν σε όλη
την επονομαζόμενη Εύφορη Ημισέληνο,

34
00:02:38,600 --> 00:02:40,760
που εκτείνεται νότια στον Περσικό Κόλπο.

35
00:02:41,440 --> 00:02:42,560
4.000 Π.Χ.

36
00:02:42,640 --> 00:02:46,840
Περίπου 6.000 χρόνια πριν,
η περιοχή γνωστή ως Μεσοποταμία

37
00:02:46,920 --> 00:02:49,240
γέννησε κάτι που θεωρείται καιρό

38
00:02:49,320 --> 00:02:53,360
ο πρώτος πολιτισμός του κόσμου,
τους Σουμέριους.

39
00:02:53,440 --> 00:02:55,240
ΣΟΥΜΕΡ

40
00:02:56,920 --> 00:03:00,400
Αλλά αυτή η αντίληψη της ιστορίας
φωνάζει να ξαναγραφτεί.

41
00:03:01,560 --> 00:03:05,680
Το 1994, ενώ ερευνούσαν
το χωράφι ενός αγρότη,

42
00:03:05,760 --> 00:03:10,480
οι αρχαιολόγοι βρήκαν περίεργες λαξευμένες
πέτρες να εξέχουν από το έδαφος.

43
00:03:17,520 --> 00:03:19,760
Κάποιες γιγαντιαίου μεγέθους.

44
00:03:25,480 --> 00:03:29,720
Επακόλουθες ανασκαφές οδήγησαν
σε μια σειρά εντυπωσιακών ανακαλύψεων.

45
00:03:32,600 --> 00:03:35,520
Αυτός ο πρόσφατα σκαμμένος
αρχαιολογικός χώρος

46
00:03:35,600 --> 00:03:41,400
ζητά να αφήσουμε τις προκαταλήψεις μας
για τους προγόνους μας της Λίθινης Εποχής.

47
00:03:42,320 --> 00:03:44,640
Αντί να είναι τεχνολογικά πρωτόγονοι,

48
00:03:44,720 --> 00:03:47,040
τα κατορθώματά τους εδώ αποδεικνύουν

49
00:03:47,640 --> 00:03:50,360
ότι διέθεταν
ανυποψίαστες ως τώρα ικανότητες

50
00:03:50,440 --> 00:03:52,360
που συναγωνίζονταν μεταγενέστερων

51
00:03:52,440 --> 00:03:55,560
και τάχα πιο προηγμένων πολιτισμών.

52
00:03:56,920 --> 00:04:00,720
Κάτω από το μοντέρνο στέγαστρο
που το προστατεύει από τα στοιχεία

53
00:04:01,880 --> 00:04:03,600
είναι το Γκεμπεκλί Τεπέ.

54
00:04:03,680 --> 00:04:07,880
ΓΚΕΜΠΕΚΛΙ ΤΕΠΕ

55
00:04:07,960 --> 00:04:11,560
Και βάσει όλων όσων
έχουμε διδαχτεί για την προϊστορία,

56
00:04:11,640 --> 00:04:13,200
δεν θα έπρεπε να υπάρχει.

57
00:04:17,280 --> 00:04:22,320
Οι αρχαιολόγοι δέχονται ότι ανάγεται
σε περίπου 11.600 χρόνια πριν…

58
00:04:24,440 --> 00:04:25,440
9.600 Π.Χ.

59
00:04:25,519 --> 00:04:29,280
…κάνοντάς το την παλιότερη γνωστή
μνημειώδη κατασκευή στη Γη.

60
00:04:32,440 --> 00:04:36,280
Είναι ένας άκρως εξεζητημένος,
άκρως προηγμένος μεγαλιθικός χώρος

61
00:04:36,360 --> 00:04:39,000
που είναι 7.000 έτη
μεγαλύτερος του Στόουνχεντζ…

62
00:04:39,080 --> 00:04:39,920
ΣΤΟΟΥΝΧΕΝΤΖ - ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ

63
00:04:40,000 --> 00:04:42,840
…και 7.000 έτη μεγαλύτερος
των Πυραμίδων της Γκίζας.

64
00:04:42,920 --> 00:04:45,880
Ξαφνικά η ιδέα
ότι δεν υπήρχε κανένας πολιτισμός

65
00:04:45,960 --> 00:04:48,520
ικανός να κάνει
τέτοια πράγματα 12.000 χρόνια πριν

66
00:04:48,600 --> 00:04:50,080
διαψεύδεται εντελώς.

67
00:04:54,320 --> 00:04:57,320
Είναι παλιότερο
και από την ανακάλυψη του τροχού

68
00:04:57,400 --> 00:04:59,200
ή την εξημέρωση των αλόγων.

69
00:05:01,080 --> 00:05:04,800
Χτίστηκε τότε που η Γη ξεπρόβαλλε
από την Εποχή των Παγετώνων,

70
00:05:06,800 --> 00:05:08,760
όταν οι ντόπιοι υποτίθεται ότι ήταν

71
00:05:08,840 --> 00:05:12,640
απλοϊκοί κυνηγοί-συλλέκτες
που ζούσαν σε καλύβες από λάσπη.

72
00:05:14,320 --> 00:05:16,240
Αν, όμως, δεν ήταν αρκετά προηγμένοι

73
00:05:16,320 --> 00:05:19,040
για να σχεδιάσουν
και να χτίσουν αυτό το θαύμα,

74
00:05:20,120 --> 00:05:22,600
ποιος το έκανε και γιατί;

75
00:05:23,920 --> 00:05:25,800
Τι είναι αυτό το μέρος;

76
00:05:28,240 --> 00:05:32,280
Με την πρώτη ματιά, αυτό
που αντικρίζουμε εδώ φαίνεται ακατανόητο.

77
00:05:32,360 --> 00:05:36,240
Ωστόσο, αν κοιτάξουμε πιο προσεκτικά
και ενώσουμε όλα τα στοιχεία,

78
00:05:36,320 --> 00:05:38,360
έχουμε μια καλή ιδέα

79
00:05:38,440 --> 00:05:42,480
του πόσο φιλόδοξο και επιβλητικό
πρέπει να ήταν στην ακμή του.

80
00:05:46,480 --> 00:05:47,960
Στο πλάι του λόφου

81
00:05:48,040 --> 00:05:50,960
με λίγα ίχνη ανθρώπινων οικισμών κοντά

82
00:05:51,800 --> 00:05:56,480
είναι τέσσερις κυκλικοί περίβολοι,
όλοι με παρόμοια διάταξη.

83
00:05:58,320 --> 00:05:59,440
Στο κέντρο τους,

84
00:05:59,520 --> 00:06:02,160
στέκονται δύο τεράστιοι μεγάλιθοι
σε σχήμα Τ

85
00:06:03,120 --> 00:06:04,880
που ζυγίζουν ως δέκα τόνους,

86
00:06:05,840 --> 00:06:08,120
τοποθετημένοι σε λίθινο δάπεδο.

87
00:06:08,800 --> 00:06:10,440
Όμοιες φιγούρες γιγάντων,

88
00:06:10,520 --> 00:06:13,280
κάποιες με βραχίονες και χέρια στον βράχο

89
00:06:13,360 --> 00:06:14,440
και γειρτά κεφάλια.

90
00:06:15,880 --> 00:06:18,520
Τις κυκλώνουν
μικρότερες κολόνες σε σχήμα Τ,

91
00:06:19,200 --> 00:06:21,440
πολλές λεπτομερώς διακοσμημένες,

92
00:06:22,880 --> 00:06:27,000
και όλες συνδεδεμένες από λίθινους τοίχους
με δακτύλιο και διόδους.

93
00:06:29,160 --> 00:06:32,480
Πώς σηκώθηκαν και τοποθετήθηκαν
αυτά τα τεράστια κομμάτια…

94
00:06:34,600 --> 00:06:35,760
κανείς δεν ξέρει.

95
00:06:51,240 --> 00:06:54,400
Αυτό που προκαλεί απορία
σε όλους όσοι έρχονται εδώ,

96
00:06:54,480 --> 00:06:57,440
μαζί με τους αρχαιολόγους
που έκαναν τις ανασκαφές,

97
00:06:57,520 --> 00:06:59,560
είναι τα καταπληκτικά σκαλιστά.

98
00:07:02,760 --> 00:07:06,640
Σύμβολα ζώων
βρίσκονται παντού στο Γκεμπεκλί Τεπέ.

99
00:07:08,680 --> 00:07:10,600
Σαν Κιβωτός του Νώε σε πέτρα.

100
00:07:13,800 --> 00:07:18,760
Τα πλάσματα που απεικονίζονται
στο Γκεμπεκλί Τεπέ είναι περίεργα στημένα

101
00:07:20,520 --> 00:07:23,320
λες και ο σκοπός τους
είναι πιο πολύ συμβολικός.

102
00:07:28,280 --> 00:07:32,360
Και υπάρχει κάτι άλλο σπάνιο
σε αυτές τις μεγαλιθικές κατασκευές.

103
00:07:32,440 --> 00:07:34,520
ΓΚΕΜΠΕΚΛΙ ΤΕΠΕ

104
00:07:34,600 --> 00:07:36,600
Όταν τους έκαναν ραδιοχρονολόγηση,

105
00:07:36,680 --> 00:07:40,880
έγινε σαφές ότι αυτοί οι τέσσερις
περίβολοι δεν χτίστηκαν ταυτόχρονα.

106
00:07:40,960 --> 00:07:41,880
Α - Β - Γ - Δ

107
00:07:41,960 --> 00:07:45,840
Ο Περίβολος Δ χρονολογείται
σε περίπου 11.600 χρόνια πριν…

108
00:07:45,920 --> 00:07:46,760
Δ - 9.600 Π.Χ.

109
00:07:46,840 --> 00:07:51,960
…αλλά ο νεότερος, ο Περίβολος Α,
χτίστηκε περίπου 10.500 χρόνια πριν.

110
00:07:52,040 --> 00:07:53,440
Α - 8.500 Π.Χ.

111
00:07:53,520 --> 00:07:56,560
Αντί να ανακαινίζουν το κτίριο
που είχαν ήδη,

112
00:07:57,360 --> 00:08:00,480
οι άνθρωποι εδώ
έχτιζαν συνέχεια νέους περιβόλους

113
00:08:00,560 --> 00:08:03,440
σε ένα διάστημα 1.100 χρόνων,

114
00:08:04,880 --> 00:08:07,640
περιστρέφοντας ελαφρώς
την ευθυγράμμιση κάθε φορά.

115
00:08:12,480 --> 00:08:14,000
Ακόμα πιο ενδιαφέρον

116
00:08:14,080 --> 00:08:17,880
είναι πως ο παλιότερος
αρχικός περίβολος, ο Περίβολος Δ,

117
00:08:17,960 --> 00:08:20,200
τυχαίνει επίσης να είναι ο μεγαλύτερος

118
00:08:21,200 --> 00:08:23,880
και ο πιο λεπτομερώς διακοσμημένος
του γκρουπ.

119
00:08:26,280 --> 00:08:28,680
Δεν γίνεται να είσαι κυνηγός-συλλέκτης

120
00:08:28,760 --> 00:08:31,240
και να ξυπνάς ένα πρωί
και να λες "Θα χτίσω

121
00:08:31,320 --> 00:08:34,400
τον μεγαλύτερο μεγαλιθικό χώρο
που θα δει ο κόσμος".

122
00:08:37,679 --> 00:08:41,360
Συνήθως, όσο περισσότερο εξασκούμε κάτι,
τόσο καλύτεροι γινόμαστε.

123
00:08:43,000 --> 00:08:45,200
Όπως αυτοί οι σύγχρονοι λατόμοι

124
00:08:45,280 --> 00:08:48,880
που κόβουν πέτρες στους λόφους
γύρω από το Γκεμπεκλί Τεπέ σήμερα,

125
00:08:50,320 --> 00:08:53,040
υποθέτουμε ότι οι αρχαίοι
δούλευαν σαν εμάς

126
00:08:54,080 --> 00:08:55,960
και βελτιώνονταν με τον καιρό.

127
00:08:57,360 --> 00:09:01,120
Όμως, το Γκεμπεκλί Τεπέ,
και ο Περίβολος Δ συγκεκριμένα,

128
00:09:01,200 --> 00:09:04,080
φαίνεται πως κάνουν άνω κάτω
αυτήν την υπόθεση.

129
00:09:06,080 --> 00:09:09,120
Πώς μια κοινωνία κυνηγών-συλλεκτών

130
00:09:09,200 --> 00:09:10,760
κατάφερε τόσο εξαιρετικά

131
00:09:10,840 --> 00:09:14,640
να χτίσει με μεγάλιθους
στην πρώτη της μόλις προσπάθεια;

132
00:09:18,960 --> 00:09:23,800
Δεν είναι ώρα να αναλογιστούμε
την πιθανότητα οι μεγαλιθικοί περίβολοι

133
00:09:23,880 --> 00:09:27,600
να μην ήταν μια εφεύρεση της στιγμής
από τους κυνηγούς-συλλέκτες,

134
00:09:27,680 --> 00:09:29,440
αλλά να ήταν ένα κληροδότημα

135
00:09:29,520 --> 00:09:33,120
από έναν πρώιμα προηγμένο
χαμένο πολιτισμό της προϊστορίας;

136
00:09:37,680 --> 00:09:38,960
Αυτή είναι μια ιδέα

137
00:09:39,040 --> 00:09:43,320
που οι συμβατικοί αρχαιολόγοι
βρίσκουν σχεδόν προσβλητική.

138
00:09:44,040 --> 00:09:47,360
Οι ακαδημαϊκοί έχουν δεσμευτεί
σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο,

139
00:09:47,440 --> 00:09:49,040
ότι την Εποχή των Παγετώνων

140
00:09:49,120 --> 00:09:53,240
όλοι οι άνθρωποι στη Γη
ήταν στο στάδιο των κυνηγών-συλλεκτών.

141
00:09:55,400 --> 00:09:58,960
Ωστόσο, οι χτίστες
του Γκεμπεκλί Τεπέ τελικά

142
00:09:59,040 --> 00:10:02,320
ήταν πολύ πιο φιλόδοξοι
από τον μέσο κυνηγό-συλλέκτη.

143
00:10:04,200 --> 00:10:10,440
Το 2003, μια γεωφυσική έρευνα
με ραντάρ διείσδυσης εδάφους

144
00:10:10,520 --> 00:10:14,800
ανίχνευσε μέχρι και 20 άλλους
λίθινους περιβόλους μέσα στον λόφο

145
00:10:14,880 --> 00:10:17,000
και περισσότερες από 200 κολόνες.

146
00:10:18,680 --> 00:10:20,600
Οι πιο πολλοί δεν έχουν σκαφτεί.

147
00:10:22,280 --> 00:10:27,400
Ένα τεράστιο μεγαλιθικό συγκρότημα
που εκτείνεται σε 90 στρέμματα,

148
00:10:27,480 --> 00:10:29,040
πάνω από 12 γήπεδα ποδοσφαίρου.

149
00:10:32,440 --> 00:10:34,680
Είναι τεράστιος χώρος.

150
00:10:34,760 --> 00:10:37,360
Δεν ξυπνάς ένα πρωί
χωρίς πρωτύτερες ικανότητες

151
00:10:37,440 --> 00:10:40,640
και γνώσεις,
χωρίς υπόβαθρο στα έργα με πέτρα,

152
00:10:40,720 --> 00:10:42,680
και φτιάχνεις ένα Γκεμπεκλί Τεπέ.

153
00:10:42,760 --> 00:10:47,880
Πρέπει να υπάρχει μακρά ιστορία από πίσω
και αυτή η ιστορία αγνοείται εντελώς.

154
00:10:47,960 --> 00:10:52,080
Και για μένα, αποδεικνύει πολύ έντονα
έναν χαμένο πολιτισμό.

155
00:10:52,160 --> 00:10:53,800
Μετέφεραν την τεχνολογία τους,

156
00:10:53,880 --> 00:10:56,000
τις γνώσεις τους στους κυνηγούς-συλλέκτες.

157
00:11:05,520 --> 00:11:09,800
Το Γκεμπεκλί Τεπέ δεν είναι το μόνο
συγκρότημα του τελευταίου Παγετώνα

158
00:11:09,880 --> 00:11:11,840
που ανακαλύφθηκε πρόσφατα εδώ.

159
00:11:13,680 --> 00:11:19,160
Το 2019, οι Τούρκοι αρχαιολόγοι
ξεκίνησαν ανασκαφές σε έναν άλλο χώρο,

160
00:11:20,120 --> 00:11:24,600
περίπου μία ώρα ανατολικά με το αμάξι,
που λέγεται Καραχάν Τεπέ…

161
00:11:24,680 --> 00:11:26,280
ΚΑΡΑΧΑΝ ΤΕΠΕ

162
00:11:26,360 --> 00:11:28,360
…και ανακάλυψαν κάτι αναπάντεχο.

163
00:11:30,600 --> 00:11:34,480
Οι τουρκικές αρχές
δεν έχουν επιτρέψει ποτέ ξένες κάμερες εδώ

164
00:11:35,680 --> 00:11:36,880
μέχρι τώρα.

165
00:11:41,400 --> 00:11:43,960
Ο βασικός αρχαιολόγος,
ο καθηγητής Νετζμί Καρούλ,

166
00:11:44,040 --> 00:11:47,760
πιστεύει πως ο χώρος
έχει την ίδια ηλικία με το Γκεμπεκλί Τεπέ

167
00:11:49,240 --> 00:11:50,560
και ίσως μεγαλύτερη.

168
00:11:52,000 --> 00:11:53,560
Όμως, διαφέρει αρκετά.

169
00:11:55,760 --> 00:11:59,360
Ο κύριος θάλαμος διαθέτει
κολόνες και μεγάλιθους σε σχήμα Τ,

170
00:12:00,320 --> 00:12:02,880
μα μια άκρη έχει σκαλιστεί
από το υπόστρωμα

171
00:12:03,560 --> 00:12:05,800
και χωράει δεκάδες ανθρώπους.

172
00:12:07,680 --> 00:12:09,440
Τι πιστεύεις ότι συνέβη εδώ;

173
00:12:09,520 --> 00:12:11,040
Έχεις καθόλου ιδέες;

174
00:12:11,120 --> 00:12:11,960
ΚΑΘ. ΝΕΤΖΜΙ ΚΑΡΟΥΛ

175
00:12:12,040 --> 00:12:14,760
Μπορούμε να το ερμηνεύσουμε
ως εξέδρα για καθιστικό…

176
00:12:14,840 --> 00:12:16,640
-Ναι.
-…συγκέντρωσης ανθρώπων,

177
00:12:16,720 --> 00:12:18,480
-επειδή είναι μεγάλο κτίριο.
-Ναι.

178
00:12:19,880 --> 00:12:23,800
Το Καραχάν Τεπέ φαίνεται να είναι
τελετουργικός χώρος συγκέντρωσης.

179
00:12:26,160 --> 00:12:27,600
Τα σκαλιστά στους τοίχους

180
00:12:27,680 --> 00:12:30,480
δεν είναι τόσο καλά
όσο του Γκεμπεκλί Τεπέ.

181
00:12:31,400 --> 00:12:33,920
Αλλά βλέπουμε φιγούρες με μανδύες.

182
00:12:36,480 --> 00:12:39,280
Μπορεί να αναπαριστούν
τους αληθινούς αρχιτέκτονες;

183
00:12:42,080 --> 00:12:43,960
-Δείξε τον δρόμο.
-Εντάξει.

184
00:12:44,600 --> 00:12:48,080
Ο καθηγητής Καρούλ με οδηγεί
σε έναν περίεργο πλευρικό θάλαμο,

185
00:12:48,160 --> 00:12:51,800
οκτώ επί έξι μέτρα και δύο μέτρα βάθος.

186
00:12:53,720 --> 00:12:56,200
Δέκα κολόνες που μοιάζουν με φαλλούς

187
00:12:56,280 --> 00:13:01,400
έχουν σκοπίμως και περιτέχνως σκαφτεί
απευθείας από το βραχώδες υπόστρωμα.

188
00:13:03,960 --> 00:13:07,280
Με μια ενδέκατη αυτόνομη κολόνα
σε περίοπτη θέση.

189
00:13:11,120 --> 00:13:14,800
Ένα αυλάκι που μοιάζει με φίδι
έχει επίσης σκαλιστεί στον βράχο

190
00:13:14,880 --> 00:13:18,560
για να επιτρέπει σε κάποια μορφή υγρού
να χύνεται στον θάλαμο,

191
00:13:18,640 --> 00:13:21,600
νερό ή πιθανώς αίμα.

192
00:13:25,920 --> 00:13:30,400
Κυριαρχεί ένα επιβλητικό
και μυστηριώδες λαξευμένο κεφάλι.

193
00:13:33,320 --> 00:13:37,160
Ο λαιμός της φιγούρας
έχει κάτι το οφιοειδές,

194
00:13:37,240 --> 00:13:41,760
καθώς εκτείνεται από τον βράχο
και βλέπει αυτές τις κολόνες

195
00:13:41,840 --> 00:13:43,760
που στέκονται στον περίβολο.

196
00:13:44,360 --> 00:13:50,080
Έχει κάτι ελικοειδές, και θα πρόσθετα,
κάτι ελαφρώς απειλητικό επίσης.

197
00:13:52,920 --> 00:13:55,080
Είναι ένα πολύ ισχυρό πρόσωπο.

198
00:13:55,160 --> 00:13:56,360
Είναι ανθρώπινο κεφάλι

199
00:13:56,440 --> 00:13:58,840
-σκαλισμένο από τον βράχο…
-Από βράχο.

200
00:13:59,400 --> 00:14:01,520
…και κοιτάζει την είσοδο.

201
00:14:02,280 --> 00:14:05,280
Ναι, τα μάτια
είναι στραμμένα προς τα εκεί.

202
00:14:05,360 --> 00:14:06,200
Επιβλητικό.

203
00:14:06,280 --> 00:14:08,880
-Μοιάζει με κεφάλι φιδιού.
-Ναι.

204
00:14:08,960 --> 00:14:11,600
-Συμπεριφέρεται σαν φίδι, θα έλεγα.
-Ναι.

205
00:14:11,680 --> 00:14:13,640
Ένα ανθρωποκέφαλο φίδι.

206
00:14:13,720 --> 00:14:14,600
Ναι, ίσως.

207
00:14:15,360 --> 00:14:17,200
Είναι κάπως μοναδική ανακάλυψη.

208
00:14:17,280 --> 00:14:19,240
-Ναι, είναι φανταστικό.
-Ναι.

209
00:14:22,600 --> 00:14:26,640
Υπάρχει ένα αίσθημα φόβου ή τρόμου
που συνοδεύει τον περίβολο.

210
00:14:26,720 --> 00:14:28,400
Ξέρω ότι δεν είναι επιστήμη.

211
00:14:28,480 --> 00:14:32,080
Είναι μόνο η συναισθηματική μου
αντίδραση σε αυτό που έβλεπα.

212
00:14:32,160 --> 00:14:35,240
Αλλά δεν μπορώ να μην αναρωτηθώ
αν ο φόβος και ο τρόμος

213
00:14:35,320 --> 00:14:37,320
ήταν μέρος της δημιουργίας του.

214
00:14:37,400 --> 00:14:42,280
Αν εκφράζει κάτι που πρέπει
να γνωρίζουμε για το παρελθόν μας.

215
00:14:42,360 --> 00:14:45,040
Ότι είναι εκφοβιστικό για κάποιο λόγο.

216
00:14:49,040 --> 00:14:52,200
Ο καθηγητής επιβεβαιώνει ότι,
όπως στο Γκεμπεκλί Τεπέ,

217
00:14:52,280 --> 00:14:54,480
δεν βρήκαν στοιχεία καλλιέργειας.

218
00:14:56,200 --> 00:15:00,440
Οι άνθρωποι που έχτισαν αυτό το συγκρότημα
ήταν ακόμη κυνηγοί-συλλέκτες.

219
00:15:03,160 --> 00:15:06,880
Η ιδέα ήταν κάποτε
ότι προηγήθηκε η γεωργία,

220
00:15:06,960 --> 00:15:10,760
και μετά επέτρεψε στους ανθρώπους
να φτιάξουν τέτοιους οικισμούς.

221
00:15:10,840 --> 00:15:14,600
Αλλά αν καταλαβαίνω σωστά,
λες ότι προηγήθηκαν οι οικισμοί.

222
00:15:14,680 --> 00:15:15,800
Οι οικισμοί προηγήθηκαν.

223
00:15:15,880 --> 00:15:18,120
-Είναι κυνηγοί-συλλέκτες.
-Ναι.

224
00:15:18,200 --> 00:15:21,560
Μετά, άρχισαν να παράγουν διαφορετική ζωή.

225
00:15:21,640 --> 00:15:23,320
Άλλαξαν τα κτίρια,

226
00:15:23,400 --> 00:15:25,520
-άλλαξαν την τεχνολογία, και τα λοιπά.
-Ναι.

227
00:15:25,600 --> 00:15:28,560
Ένα είδος επανάστασης στις ιδέες.

228
00:15:28,640 --> 00:15:31,160
Μπορούμε να το πούμε επανάσταση.

229
00:15:31,240 --> 00:15:36,880
Είναι, λοιπόν, κάτι που ρίχνει
νέο φως στην ανθρώπινη ιστορία.

230
00:15:39,440 --> 00:15:43,680
Μέχρι τώρα, μόνο σε δύο θαλάμους
έχουν γίνει ανασκαφές στο Καραχάν Τεπέ.

231
00:15:44,840 --> 00:15:49,440
Αλλά το ραντάρ διείσδυσης εδάφους
έχει αποκαλύψει άλλους 20 θαλάμους

232
00:15:49,520 --> 00:15:51,280
που δεν έχουν ερευνηθεί ακόμη.

233
00:15:52,920 --> 00:15:54,800
Ακριβώς όπως στο Γκεμπεκλί Τεπέ,

234
00:15:55,680 --> 00:15:58,520
οι δύο χώροι χτίστηκαν
τον τελευταίο Παγετώνα,

235
00:15:58,600 --> 00:16:02,120
ακριβώς πριν αρχίσουν να καλλιεργούν
οι άνθρωποι που ζούσαν εδώ.

236
00:16:04,800 --> 00:16:08,640
Δεν υπήρχε γεωργία
στο Γκεμπεκλί Τεπέ όταν χτίστηκε,

237
00:16:08,720 --> 00:16:14,320
αλλά, παραδόξως, ακριβώς την εποχή
που χτιζόταν 11.600 χρόνια πριν,

238
00:16:14,400 --> 00:16:16,440
η γεωργία εμφανίζεται παντού γύρω του.

239
00:16:17,880 --> 00:16:19,600
ΙΡΑΚ - ΜΕΣΟΠΟΤΑΜΙΑ - ΙΡΑΝ

240
00:16:19,680 --> 00:16:23,840
Για μένα, αυτό που δείχνουν τα στοιχεία
είναι αρκετά ξεκάθαρο.

241
00:16:23,920 --> 00:16:25,880
Είναι μεταφορά τεχνολογίας.

242
00:16:25,960 --> 00:16:29,680
Άνθρωποι που ήξεραν ήδη
πώς να φτιάχνουν μεγάλιθους

243
00:16:29,760 --> 00:16:33,400
και να χτίζουν έναν μεγαλιθικό χώρο
ήρθαν στο Γκεμπεκλί Τεπέ.

244
00:16:34,000 --> 00:16:36,400
Είχαν ήδη γνώσεις γεωργίας

245
00:16:36,480 --> 00:16:40,840
και χρησιμοποίησαν τον χώρο
για να κινητοποιήσουν μια τοπική κοινωνία,

246
00:16:40,920 --> 00:16:44,560
για να τους οργανώσουν
και να τους μάθουν τη γεωργία.

247
00:16:49,120 --> 00:16:51,720
Κατά την παράδοση
της αρχαίας Μεσοποταμίας,

248
00:16:51,800 --> 00:16:53,920
αυτό ακριβώς συνέβη.

249
00:16:55,320 --> 00:16:59,080
Ανάμεσα στους πολλούς μύθους
κατακλυσμού της αρχαιότητας,

250
00:16:59,160 --> 00:17:03,120
η μεσοποτάμια παράδοση της πλημμύρας
παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον.

251
00:17:05,640 --> 00:17:08,400
Μιλάει για μια μικρή ομάδα σοφών αρχαίων,

252
00:17:08,960 --> 00:17:12,960
τους Απκάλλου, που έμαθαν στους ανθρώπους
τις ικανότητες του πολιτισμού.

253
00:17:15,560 --> 00:17:18,359
Στην αρχή,
πριν την καταγεγραμμένη ιστορία,

254
00:17:19,160 --> 00:17:24,000
οι άνθρωποι δημιουργήθηκαν από τους θεούς
ως επιστάτες της γης και των ζώων.

255
00:17:25,000 --> 00:17:29,359
Όμως, οι πρώτοι άνθρωποι ήταν πολύ
οκνηροί και απείθαρχοι για τη δουλειά

256
00:17:30,400 --> 00:17:32,280
και αυξήθηκαν ανεξέλεγκτα.

257
00:17:33,680 --> 00:17:35,800
Έτσι, οι θεοί έστειλαν μια πλημμύρα

258
00:17:36,600 --> 00:17:40,240
για να σβήσουν τα πάντα
και να ξαναξεκινήσουν την ανθρωπότητα.

259
00:17:41,760 --> 00:17:45,280
Και επίσης έστειλαν
επτά σοφούς, τους Απκάλλου,

260
00:17:45,360 --> 00:17:49,080
που απεικονίζονται παραδοσιακά
ως φιγούρες με γένια και μανδύες,

261
00:17:49,160 --> 00:17:50,800
για καθοδήγηση των επιζώντων.

262
00:17:51,720 --> 00:17:55,720
Ο αρχηγός τους ήταν ο Οάννες,
που λέγεται ότι προήλθε από τη θάλασσα.

263
00:17:55,800 --> 00:17:58,800
Απεικονίζεται συνήθως
ως μισός άνθρωπος, μισός ψάρι.

264
00:18:00,080 --> 00:18:01,800
Περπάτησε ανάμεσα στους ανθρώπους

265
00:18:01,880 --> 00:18:08,240
διδάσκοντας γεωργία, αρχιτεκτονική
και γνώσεις των άστρων.

266
00:18:13,960 --> 00:18:16,000
Δεν μπορώ να μη σκεφτώ πως η λίστα

267
00:18:16,080 --> 00:18:22,000
περιλαμβάνει πολλές προόδους που θεωρείται
ότι εφευρέθηκαν στο Γκεμπεκλί Τεπέ.

268
00:18:23,040 --> 00:18:26,760
Ο Οάννες είναι ένα ακόμα παράδειγμα
ενός πολιτισμικού ήρωα.

269
00:18:27,560 --> 00:18:31,400
Ένας δάσκαλος που ξαφνικά έρχεται,
συνήθως από τη θάλασσα,

270
00:18:31,480 --> 00:18:33,600
μετά από ένα διάστημα κατακλυσμού,

271
00:18:34,480 --> 00:18:36,760
όπως ο Κετζαλκόατλ στο Μεξικό,

272
00:18:37,360 --> 00:18:41,280
ή όπως ο Όσιρις,
που ο μύθος λέει πως ταξίδεψε με βάρκα

273
00:18:41,360 --> 00:18:43,880
για να διδάξει πολιτισμό στην ανθρωπότητα.

274
00:18:45,360 --> 00:18:49,040
Δεν μοιάζουν μόνο οι ιστορίες τους
ανά τους αρχαίους πολιτισμούς.

275
00:18:49,120 --> 00:18:49,960
ΟΙ ΑΣΣΥΡΙΟΙ

276
00:18:50,040 --> 00:18:53,760
Και οι απεικονίσεις τους στην αρχαία τέχνη
είναι άκρως παρόμοιες…

277
00:18:53,840 --> 00:18:54,680
ΟΙ ΤΟΛΤΕΚΟΙ

278
00:18:54,760 --> 00:18:56,560
…ως τους μανδύες και τις τσάντες.

279
00:18:56,640 --> 00:18:57,480
ΟΙ ΜΑΓΙΑ

280
00:18:57,560 --> 00:18:59,680
ΟΙ ΟΛΜΕΚΟΙ

281
00:18:59,760 --> 00:19:02,320
Νομίζω ότι είναι καταγραφές
αληθινών γεγονότων.

282
00:19:02,400 --> 00:19:04,440
Ενίοτε, καλύπτονται

283
00:19:04,520 --> 00:19:07,360
από συμβολισμούς
και ιστορίες που μας αποσπούν,

284
00:19:07,440 --> 00:19:10,760
αλλά, κατά βάση,
πρέπει να εμπιστευόμαστε τους μύθους.

285
00:19:14,320 --> 00:19:18,840
Οι ανοιχτοί στον ουρανό κυκλικοί
λίθινοι περίβολοι του Γκεμπεκλί Τεπέ

286
00:19:18,920 --> 00:19:23,240
μου θυμίζουν επίσης λίγο τον Τζγκαντία
και τους άλλους ναούς της Μάλτας.

287
00:19:25,000 --> 00:19:27,560
Είναι πιθανό να μοιράζονται
την ίδια έμπνευση;

288
00:19:31,000 --> 00:19:33,360
Στη Μάλτα, η Λένι Ρίτζικ μού έδειξε

289
00:19:33,440 --> 00:19:36,800
πως οι μεταβαλλόμενες ευθυγραμμίσεις
των αρχαίων ναών

290
00:19:36,880 --> 00:19:42,080
εντοπίζουν τα μεταβαλλόμενα σημεία
ανατολής ενός μόνο άστρου, του Σείριου,

291
00:19:43,560 --> 00:19:45,280
σε χιλιάδες χρόνια.

292
00:19:50,040 --> 00:19:54,800
Παραδόξως, βρίσκουμε
το ίδιο φαινόμενο στο Γκεμπεκλί Τεπέ.

293
00:19:57,640 --> 00:20:01,040
Οι κεντρικές κολόνες
των τριών παλιότερων περιβόλων

294
00:20:01,120 --> 00:20:03,440
φαίνονται επίσης να σημαδεύουν τον Σείριο.

295
00:20:05,000 --> 00:20:08,760
Γύρω στο τέλος του Παγετώνα,
οι διαφορετικοί προσανατολισμοί

296
00:20:08,840 --> 00:20:11,920
παρακολουθούσαν τα διαφορετικά
σημεία ανατολής του άστρου.

297
00:20:15,680 --> 00:20:18,600
Αυτή η κοινή εστίαση στον Σείριο
είναι, για μένα,

298
00:20:19,280 --> 00:20:23,840
άλλο ένα στοιχείο ότι οι αρχαίοι χτίστες
και στη Μάλτα και στην Τουρκία

299
00:20:23,920 --> 00:20:26,920
είχαν πρόσβαση
σε μια δεξαμενή κοινών γνώσεων

300
00:20:27,680 --> 00:20:30,800
σχετικά με την αστρονομία
και τη μεγαλιθική κατασκευή.

301
00:20:32,200 --> 00:20:36,120
Άραγε είναι πιθανό τα μεγάλα
έργα χτισίματος και στα δύο μέρη

302
00:20:36,880 --> 00:20:40,200
να στήθηκαν από τους επιζώντες
ενός προηγμένου πολιτισμού

303
00:20:41,600 --> 00:20:44,400
που ταξίδεψαν
στο τέλος του τελευταίου Παγετώνα,

304
00:20:45,280 --> 00:20:49,280
τους οποίους ίσως αναπαριστούν
αυτοί οι λίθινοι γίγαντες

305
00:20:49,360 --> 00:20:51,560
ή οι φιγούρες του Καραχάν Τεπέ;

306
00:20:52,720 --> 00:20:54,080
Άνθρωποι που ήρθαν εδώ

307
00:20:54,160 --> 00:20:56,560
στην Εύφορη Ημισέληνο μετά την πλημμύρα.

308
00:20:58,920 --> 00:21:01,720
Αν ναι, τι προσπαθούσαν να πουν;

309
00:21:05,280 --> 00:21:09,440
Μπορεί να μας λένε κάτι
όλα αυτά τα σκαλιστά ζώων;

310
00:21:13,560 --> 00:21:15,920
Σε αυτές τις πρόσφατες έρευνες,

311
00:21:16,000 --> 00:21:18,880
έμαθα νέες πληροφορίες
για το Γκεμπεκλί Τεπέ,

312
00:21:18,960 --> 00:21:22,800
που ενισχύουν περαιτέρω
την ενδιαφέρουσα εικόνα.

313
00:21:26,560 --> 00:21:30,760
Ήρθα να συναντήσω τον δρα Μάρτιν Σουέτμαν
στο Μουσείο της Σανλιούρφα,

314
00:21:31,640 --> 00:21:35,960
που φιλοξενεί μια εντυπωσιακή αναπαράσταση
του μεγαλύτερου περιβόλου.

315
00:21:37,640 --> 00:21:41,160
Ένας επιστήμονας
που τον ενδιαφέρει η αρχαιοαστρονομία.

316
00:21:41,240 --> 00:21:44,040
Η έρευνά του
έχει επικεντρωθεί στην Κολόνα 43,

317
00:21:45,360 --> 00:21:47,680
γνωστή και ως Στήλη του Γύπα.

318
00:21:50,760 --> 00:21:53,560
Ποια είναι η σημασία της για σένα, Μάρτιν;

319
00:21:54,680 --> 00:21:58,760
Είναι μάλλον ένα από τα πιο σημαντικά
τέχνεργα σε όλο τον κόσμο.

320
00:21:58,840 --> 00:21:59,960
Είναι απίστευτη.

321
00:22:00,800 --> 00:22:03,400
Αυτή η κολόνα
είναι σαν τη Στήλη της Ροζέτας.

322
00:22:03,480 --> 00:22:04,680
Μάλιστα.

323
00:22:04,760 --> 00:22:08,040
Ο δρ Σουέτμαν πιστεύει
ότι τα σύμβολα στην πέτρα

324
00:22:08,120 --> 00:22:10,280
μπορεί να αναπαριστούν αστερισμούς,

325
00:22:11,480 --> 00:22:15,000
φιγούρες που απεικονίζουν
αστρικά σμήνη στον ουρανό.

326
00:22:15,800 --> 00:22:18,160
Βλέπουμε απευθείας ότι υπάρχει σκορπιός.

327
00:22:18,240 --> 00:22:20,360
Υποθέτουμε ότι είναι ο Σκορπιός.

328
00:22:20,440 --> 00:22:22,800
Μπαίνουμε σε πειρασμό να το συμπεράνουμε.

329
00:22:22,880 --> 00:22:24,160
Εννοείται.

330
00:22:24,640 --> 00:22:27,880
Διαφορετικοί πολιτισμοί
έχουν δώσει άλλα ονόματα και φιγούρες

331
00:22:27,960 --> 00:22:30,120
στους αστερισμούς του ζωδιακού.

332
00:22:30,200 --> 00:22:35,080
Είναι δωράκι να βλέπουμε έναν αστερισμό
που αναγνωρίζουμε στην Κολόνα 43.

333
00:22:35,160 --> 00:22:38,360
Μετά, από πάνω,
θα περιμέναμε να βρούμε τον Τοξότη,

334
00:22:38,440 --> 00:22:42,160
και γνωρίζουμε τον Τοξότη
ως τον τοξότη με τόξο και βέλος.

335
00:22:43,040 --> 00:22:47,640
Βλέπουμε τον γύπα με τα φτερά
που είναι απλωμένα στη σωστή γωνία

336
00:22:47,720 --> 00:22:49,320
αναπαριστώντας τόξο και βέλος.

337
00:22:49,400 --> 00:22:51,720
Βλέπουμε ότι υπάρχουν άλλα σύμβολα ζώων

338
00:22:51,800 --> 00:22:54,000
που αντιστοιχούν σε άλλους αστερισμούς,

339
00:22:54,080 --> 00:22:57,760
αναπαριστώντας σχεδόν έναν χάρτη
στον νυχτερινό ουρανό.

340
00:23:01,400 --> 00:23:03,800
Είναι ένας χάρτης των πιο ορατών άστρων

341
00:23:03,880 --> 00:23:07,280
σε μια περιοχή
γύρω από τον σήμερα γνωστό ως Σκορπιό.

342
00:23:08,960 --> 00:23:13,120
Όταν ευθυγραμμίζουμε τον Σκορπιό
με τον σκορπιό στην Κολόνα 43,

343
00:23:14,360 --> 00:23:17,000
οι κοντινοί αστερισμοί
φαίνεται πως ταιριάζουν

344
00:23:17,080 --> 00:23:19,480
με κάποιες από τις φιγούρες στην κολόνα.

345
00:23:23,760 --> 00:23:26,400
-Κατά κάποιο τρόπο όλα ταιριάζουν.
-Φυσικά.

346
00:23:27,760 --> 00:23:32,160
Όμως, η σημαντική ανακάλυψη
του δρα Σουέτμαν ήρθε όταν έλαβε υπόψη

347
00:23:32,240 --> 00:23:35,560
ότι ο κεντρικός κύκλος
μπορεί να αναπαριστά τον Ήλιο.

348
00:23:37,520 --> 00:23:41,760
Τι θα προσπαθούσες να πεις
αν είχες μια εικόνα του Ήλιου

349
00:23:41,840 --> 00:23:45,160
σε μια συγκεκριμένη θέση
σχετική με τους αστερισμούς;

350
00:23:45,800 --> 00:23:48,800
Μπορεί να προσπαθείς
να δείξεις μια ημερομηνία.

351
00:23:51,760 --> 00:23:55,920
Και ένα στοιχείο για αυτό είναι
ότι υπάρχουν τρία άλλα σύμβολα ζώων

352
00:23:56,000 --> 00:23:57,080
στην κορυφή

353
00:23:57,160 --> 00:24:00,800
που ενισχύουν εκ νέου την ιδέα
ότι ήταν μια ημερομηνία,

354
00:24:00,880 --> 00:24:02,400
μια σφραγίδα ημερομηνίας.

355
00:24:04,200 --> 00:24:05,480
Ο δρ Σουέτμαν πιστεύει

356
00:24:05,560 --> 00:24:08,880
ότι τα τρία μικρά ζώα πάνω στην Κολόνα 43

357
00:24:08,960 --> 00:24:13,520
εμφανίζονται δίπλα σε συμβολικές
αναπαραστάσεις τριών ηλιοβασιλεμάτων.

358
00:24:15,440 --> 00:24:18,200
Μαζί με τον Δίσκο του Ήλιου στο κέντρο,

359
00:24:18,280 --> 00:24:21,960
ίσως απεικονίζουν
τέσσερις στιγμές-κλειδιά στο ηλιακό έτος,

360
00:24:22,040 --> 00:24:27,480
το θερινό και το χειμερινό ηλιοστάσιο,
την εαρινή και τη φθινοπωρινή ισημερία.

361
00:24:30,120 --> 00:24:33,960
Τα σκαλιστά θα αναπαριστούσαν αστερισμούς
που εμφανίζονταν στον ουρανό

362
00:24:34,040 --> 00:24:36,480
πίσω ή γύρω από τον δύοντα Ήλιο

363
00:24:36,560 --> 00:24:39,000
σε καθεμιά από τις ημερομηνίες-κλειδιά.

364
00:24:41,200 --> 00:24:45,880
Ξαφνικά, και οι τέσσερις στιγμές-κλειδιά
του έτους κλειδώνουν

365
00:24:45,960 --> 00:24:48,800
με τη στιγμή
στην οποία θέλουν να επικεντρωθούμε

366
00:24:48,880 --> 00:24:51,040
-που κυριαρχεί στην κολόνα.
-Ακριβώς.

367
00:24:53,560 --> 00:24:55,960
Είναι πανέξυπνη και πειστική ιδέα.

368
00:24:57,520 --> 00:25:02,080
Μια ημερομηνία χαραγμένη σε πέτρα
στην καθολική γλώσσα της αστρονομίας.

369
00:25:04,240 --> 00:25:06,760
Σε ποια ημερομηνία αναφέρεται η κολόνα;

370
00:25:08,960 --> 00:25:10,800
Χρησιμοποιώντας λογισμικό

371
00:25:10,880 --> 00:25:14,520
σχεδιασμένο να παρακολουθεί αλλαγές
στον ουρανό επί χιλιετίες,

372
00:25:15,360 --> 00:25:21,040
βρίσκουμε ένα ακριβές παράθυρο 100 χρόνων
που ταιριάζει με τη θεωρία του Μάρτιν.

373
00:25:22,000 --> 00:25:25,000
Τελικά, ανακάλυψα
ότι μπορούμε να υπολογίσουμε

374
00:25:25,080 --> 00:25:29,360
ότι είναι περίπου
γύρω στο 10.900 με 10.800 π.Χ.

375
00:25:34,000 --> 00:25:38,760
Δηλαδή, πάνω από χίλια χρόνια πριν αρχίσει
η κατασκευή στο Γκεμπεκλί Τεπέ.

376
00:25:40,760 --> 00:25:42,520
Γιατί ήταν σημαντική ημερομηνία;

377
00:25:42,600 --> 00:25:47,440
Γνωρίζουμε πολλά για αυτήν
τη συγκεκριμένη εποχή στην ιστορία.

378
00:25:47,520 --> 00:25:52,800
Σχεδόν ακριβώς μέσα σε αυτήν τη χρονική
περίοδο, το διάστημα των 100 χρόνων,

379
00:25:52,880 --> 00:25:58,560
έγινε ένα δραματικό κλιματικό γεγονός,
που είναι γνωστό ως Νεότερος Δρυάς.

380
00:25:58,640 --> 00:26:00,680
Αλλάζει εντελώς τον κόσμο τους.

381
00:26:07,440 --> 00:26:10,360
Αναφερόμασταν σε αυτό ως Αρχαία Αποκάλυψη,

382
00:26:10,440 --> 00:26:13,200
αλλά οι επιστήμονες το λένε Νεότερο Δρυά.

383
00:26:14,360 --> 00:26:19,320
Ξεκίνησε 12.800 χρόνια πριν
με έναν κατακλυσμό

384
00:26:19,400 --> 00:26:23,120
και τελείωσε 11.600 χρόνια πριν,

385
00:26:23,200 --> 00:26:25,520
ακριβώς όταν φτιάχτηκε το Γκεμπεκλί Τεπέ.

386
00:26:28,400 --> 00:26:33,440
Ο κόσμος ταλαιπωρήθηκε από κάποιου είδους
τεράστια γεωλογική αναταραχή,

387
00:26:34,000 --> 00:26:35,880
που περιλάμβανε πλημμύρες,

388
00:26:36,920 --> 00:26:40,720
την οποία ακολούθησαν πάνω
από χίλια χρόνια πολικών θερμοκρασιών.

389
00:26:41,840 --> 00:26:44,800
Η ζωή στη Γη άλλαξε θεμελιωδώς.

390
00:26:46,080 --> 00:26:49,240
Οι σμιλόδοντες
και τα μαμούθ εξαφανίστηκαν.

391
00:26:51,720 --> 00:26:53,480
Η ανθρωπότητα, όμως, επέζησε.

392
00:26:56,160 --> 00:26:59,200
Και περίπου 11.600 χρόνια πριν,

393
00:26:59,280 --> 00:27:02,880
το ψύχος τελείωσε
με άλλη μια τελική τεράστια πλημμύρα

394
00:27:02,960 --> 00:27:05,040
που ανέβασε τη στάθμη της θάλασσας.

395
00:27:08,280 --> 00:27:11,920
Τότε ήταν, μόνο αφού η Γη ήταν ήρεμη πάλι,

396
00:27:12,000 --> 00:27:14,520
που άρχισαν οι εργασίες
στο Γκεμπεκλί Τεπέ.

397
00:27:16,240 --> 00:27:19,000
Και η χρονική στιγμή δεν ήταν σύμπτωση.

398
00:27:21,160 --> 00:27:23,640
Βασικά, έτσι ήρθα να δω το Γκεμπεκλί Τεπέ,

399
00:27:24,280 --> 00:27:27,120
ως επανεκκίνηση του πολιτισμού

400
00:27:27,200 --> 00:27:29,560
από μια εποχή με έναν παλιότερο πολιτισμό

401
00:27:29,640 --> 00:27:31,720
που καταστράφηκε σε έναν κατακλυσμό.

402
00:27:38,040 --> 00:27:40,280
Χαίρομαι που βλέπω την Κολόνα 43 από δω,

403
00:27:40,360 --> 00:27:43,720
και είναι εκπληκτικά καλοδιατηρημένη,

404
00:27:44,280 --> 00:27:47,200
λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι 11.600 χρόνων.

405
00:27:47,920 --> 00:27:49,160
Είναι εκπληκτικό.

406
00:27:52,280 --> 00:27:56,880
Κι αν αυτό το μυστηριώδες συγκρότημα
δεν ήταν απλώς ένα μέρος τελετουργικών,

407
00:27:56,960 --> 00:28:01,200
αλλά και ένα μνημείο
για να τιμηθεί ένα κοσμοϊστορικό γεγονός;

408
00:28:03,840 --> 00:28:05,280
Θα έβγαζε νόημα.

409
00:28:05,880 --> 00:28:08,920
Μερικά από τα πιο μεγαλοπρεπή κτίρια
είναι μνημεία.

410
00:28:10,360 --> 00:28:12,920
Το Μνημείο του Λίνκολν στην Ουάσινγκτον

411
00:28:14,400 --> 00:28:16,400
ή το Ταζ Μαχάλ στην Ινδία.

412
00:28:17,480 --> 00:28:20,520
Μπορεί, όμως, το Γκεμπεκλί Τεπέ
να είναι κάτι παραπάνω;

413
00:28:22,560 --> 00:28:24,960
Κι αν οι αρχιτέκτονες επιδίωκαν να αφήσουν

414
00:28:25,040 --> 00:28:27,840
ένα μήνυμα εξέχουσας σημασίας,

415
00:28:27,920 --> 00:28:31,000
ένα μήνυμα
για τους μεταγενέστερους πολιτισμούς;

416
00:28:32,080 --> 00:28:34,160
Επειδή όταν οι αρχαιολόγοι

417
00:28:34,240 --> 00:28:37,480
εξακρίβωσαν την ηλικία
των μπάζων που κάλυπταν τον χώρο,

418
00:28:37,560 --> 00:28:39,360
βρήκαν άλλη μια έκπληξη.

419
00:28:41,920 --> 00:28:44,480
Κάποια στιγμή γύρω στα 10.000 χρόνια πριν,

420
00:28:45,720 --> 00:28:47,680
όλες οι κατασκευές θάφτηκαν

421
00:28:48,360 --> 00:28:53,480
γρήγορα και ιδιαίτερα σκόπιμα
την ίδια στιγμή.

422
00:28:56,040 --> 00:29:00,320
Έγινε τεράστια προσπάθεια
για να θαφτεί το Γκεμπεκλί Τεπέ.

423
00:29:00,400 --> 00:29:02,360
Όχι μόνο για να θαφτεί,

424
00:29:02,440 --> 00:29:06,560
αλλά για να μπει
ένας ανθρωπογενής λόφος από πάνω του.

425
00:29:06,640 --> 00:29:10,000
Πρέπει να φανταστούμε
ομάδες εκατοντάδων ανθρώπων

426
00:29:10,080 --> 00:29:14,200
να μεταφέρουν καλάθια με μπάζα
και να τα ρίχνουν στους περιβόλους.

427
00:29:18,240 --> 00:29:21,520
Μετά, όμως, προκύπτει η ερώτηση,
γιατί το έκαναν αυτό;

428
00:29:24,240 --> 00:29:28,080
Δεν εγκαταλείφθηκε.
Δεν καταστράφηκε ούτε λεηλατήθηκε.

429
00:29:28,160 --> 00:29:32,360
Θάφτηκε προσεκτικά,
κρυμμένο και διατηρημένο.

430
00:29:33,800 --> 00:29:37,720
Και εκεί έμεινε,
ασφαλές για χιλιάδες χρόνια

431
00:29:38,400 --> 00:29:40,280
μέχρι την πρόσφατη ανακάλυψή του.

432
00:29:42,080 --> 00:29:46,840
Στο μυαλό μου, αυτό που κοιτάζουμε εδώ
βγάζει νόημα μόνο ως χρονοκάψουλα.

433
00:29:46,920 --> 00:29:49,160
Και όπως όλες οι χρονοκάψουλες,

434
00:29:49,240 --> 00:29:52,600
σκοπός του ήταν
να μεταδώσει ένα μήνυμα στο μέλλον.

435
00:29:56,120 --> 00:30:01,240
Στο Γκεμπεκλί Τεπέ και στο Καραχάν Τεπέ,
τα φίδια κυριαρχούν στις εικόνες.

436
00:30:02,040 --> 00:30:03,360
Υπάρχει κάτι στον τρόπο

437
00:30:03,440 --> 00:30:06,400
που απεικονίζονται τα ελικοειδή,
φθίνοντα σχήματά τους,

438
00:30:06,480 --> 00:30:09,240
λες και οι χτίστες είχαν εμμονή μαζί τους,

439
00:30:10,160 --> 00:30:12,280
λες και τα φίδια ήταν το μόνο μήνυμα

440
00:30:12,360 --> 00:30:15,400
που ήθελαν να πάρουμε
και από τους δύο χώρους.

441
00:30:17,240 --> 00:30:22,040
Είναι, όμως, φίδια
ή μπορεί να αναπαριστούν κάτι άλλο;

442
00:30:26,360 --> 00:30:31,680
Φαίνεται πως όπου βρίσκουμε ίχνη
ενός ξεχασμένου επεισοδίου στην ιστορία,

443
00:30:31,760 --> 00:30:33,280
βρίσκουμε και φίδια.

444
00:30:34,320 --> 00:30:37,880
Στο Μεξικό,
ο ίδιος ο Κετζαλκόατλ είναι φίδι.

445
00:30:38,800 --> 00:30:42,440
Στη Μάλτα, μπαίνεις
στο εσωτερικό ιερό του Τζγκαντία

446
00:30:42,520 --> 00:30:44,360
περνώντας πάνω από ένα φίδι.

447
00:30:47,520 --> 00:30:52,880
Νομίζω πως ξέρω τι σημαίνουν τα φίδια,
και το καλύτερο παράδειγμα δεν είναι εδώ.

448
00:30:54,320 --> 00:30:59,320
Είναι στην άλλη άκρη του κόσμου,
στο μέσο της Αμερικής, στο Οχάιο,

449
00:31:00,160 --> 00:31:06,120
όπου οι αρχαίοι σοφοί έφτιαξαν
ένα πήλινο φίδι σε γιγαντιαία κλίμακα

450
00:31:06,880 --> 00:31:10,840
για να χρησιμεύει και ως μνημείο
και ως προειδοποίηση ίσως.

451
00:31:37,600 --> 00:31:42,600
Υποτιτλισμός: Νάσια Γιαγκοπούλου