1
00:00:06,040 --> 00:00:08,920
ISANG SERIES MULA SA NETFLIX

2
00:00:17,280 --> 00:00:19,280
Kung hahanapin ako sa Wikipedia…

3
00:00:19,600 --> 00:00:24,600
…makikitang inilalarawan akong
pseudoarchaeologist o pseudoscientist.

4
00:00:26,200 --> 00:00:28,000
Para sa akin, nakakatawa ito.

5
00:00:28,880 --> 00:00:32,680
Hindi ako pseudoscientist
tulad na hindi pseudo-fish ang dolphin.

6
00:00:35,280 --> 00:00:37,119
Isa akong investigative reporter.

7
00:00:37,680 --> 00:00:41,320
Ang trabaho ko ay imbestigahan
ang opisyal na istorya.

8
00:00:42,680 --> 00:00:43,960
Ano ang nasa nakaraan

9
00:00:44,040 --> 00:00:47,360
na hindi ipinapaliwanag
sa modelo ng prehistory ngayon?

10
00:00:49,440 --> 00:00:51,840
Malaki ang interes sa anomalya't paradox.

11
00:00:53,720 --> 00:00:57,160
Iyon ang dahilan
kaya nandito ako sa Bahamas.

12
00:01:07,760 --> 00:01:13,200
MGA MULTO NG LUMUBOG NA MUNDO

13
00:01:14,600 --> 00:01:18,600
Nabibighani ako sa mga lugar sa mundo
na di pa nasusuri nang maayos.

14
00:01:18,680 --> 00:01:21,320
Kaya ilang taon akong nag-scuba diving

15
00:01:21,400 --> 00:01:23,560
dahil may 10 milyong milya ng lupa

16
00:01:23,640 --> 00:01:26,800
ang nasa ibabaw noong Ice Age
na katubigan na ngayon.

17
00:01:28,160 --> 00:01:31,000
Tulad dito, sa Bahamas.

18
00:01:32,280 --> 00:01:34,600
Ito ang Bimini Islands.

19
00:01:37,040 --> 00:01:37,880
GOLPO NG MEXICO
KARAGATANG ATLANTIKO

20
00:01:37,960 --> 00:01:40,080
Wala pang 60 milya mula sa Miami,

21
00:01:41,120 --> 00:01:43,560
nakahiwalay ang Bimini mula sa Amerika

22
00:01:43,640 --> 00:01:47,520
dahil sa isang channel
na kilalang Straits ng Florida.

23
00:01:50,280 --> 00:01:53,560
Iisipin mong malabo sa lugar na itong

24
00:01:53,640 --> 00:01:56,200
makahanap ng bakas ng lumang sibilisasyon,

25
00:01:56,280 --> 00:01:59,960
pero may nakakamanghang natagpuan
sa ilalim ng mga alon dito.

26
00:02:03,680 --> 00:02:08,000
Kalahating milya lang mula sa baybayin,
hindi malayo sa Gulf Stream,

27
00:02:08,080 --> 00:02:11,840
ay may isang malaking istruktura
na mga dambuhalang bato…

28
00:02:14,919 --> 00:02:18,520
na mukhang megalithic na daan
o sementadong terrace…

29
00:02:21,760 --> 00:02:25,520
…na tinatawag na "Bimini Road."

30
00:02:28,760 --> 00:02:29,800
ATLANTIS SA BAHAMAS?

31
00:02:29,880 --> 00:02:33,400
Una itong natagpuan noong 1968
ng grupo ng mga maninisid

32
00:02:33,480 --> 00:02:37,080
na hinahanap ang maalamat
na nawawalang lungsod ng Atlantis

33
00:02:37,160 --> 00:02:38,880
sa ilaim ng alon ng Bahamas.

34
00:02:38,960 --> 00:02:40,160
MAY MGA BAKAS NG NAWAWALANG MUNDO
SA KATUBIGAN NG BIMINI

35
00:02:41,640 --> 00:02:44,760
Sa kasiyahan nila,
inanunsiyo nila sa mundo

36
00:02:44,840 --> 00:02:47,600
na nahanap nila ang daan
papunta sa Atlantis.

37
00:02:47,680 --> 00:02:48,680
NAHANAP NA ANG ATLANTIS

38
00:02:48,760 --> 00:02:52,000
Ang estado ng Atlantis ay tinatayang
umiiral noong 8000 BC,

39
00:02:52,080 --> 00:02:55,880
at sinasabing inatake ang Athens.
Wala pa ang mga Griyego noon.

40
00:02:55,960 --> 00:02:57,760
Ito ay kathang-isip lang.

41
00:02:57,840 --> 00:02:58,720
IKINUWENTO NG SCIENTIST
ANG NAKALUBOG NA LUNGSOD

42
00:02:58,800 --> 00:03:01,440
Ikinalulungkot kong hindi ito kasaysayan.

43
00:03:01,520 --> 00:03:02,960
KUNG HINDI ITO ATLANTIS, ANO ITO?
PAGHAHANAP NG NAWALANG KONTINENTE

44
00:03:03,040 --> 00:03:08,480
Ang usap-usapan sa Atlantis ang naging
sanhi ng pagturing ng mga arkeologo

45
00:03:08,560 --> 00:03:11,240
sa nakalubog na megalithic na istruktura…

46
00:03:11,320 --> 00:03:12,520
PALAISIPANG HEOLOHIKAL
ATLANTIS O BASURA NG KALIKASAN?

47
00:03:12,600 --> 00:03:14,400
…na walang kuwenta.

48
00:03:18,360 --> 00:03:20,960
Hanggang ngayon,
iginigiit ng mga arkeologo

49
00:03:21,040 --> 00:03:25,400
na ang pormasyong ito
ay bato lamang sa dagat

50
00:03:26,680 --> 00:03:30,400
na nabuo ng kalikasan
3,000 libong taon ang nakaraan.

51
00:03:32,720 --> 00:03:35,160
Dahil ayaw nilang masira ang reputasyon,

52
00:03:35,240 --> 00:03:38,320
kaunting iskolar lang
ang nag-imbestiga nito.

53
00:03:39,720 --> 00:03:41,880
Wala akong inaasahan.

54
00:03:43,160 --> 00:03:44,280
Dahil kung itong

55
00:03:44,360 --> 00:03:47,600
istruktura ng Bimini'y kabilang
sa nakalubog na lungsod,

56
00:03:48,760 --> 00:03:51,360
malaking sayang kung hindi ito papansinin.

57
00:03:56,800 --> 00:03:58,400
Kaya ako naparito

58
00:03:58,480 --> 00:04:01,120
nang may dalang magarang
teknolohiya't eksperto

59
00:04:01,760 --> 00:04:03,920
para buksan itong lumang kasong ito.

60
00:04:06,080 --> 00:04:08,760
Ang kasama ko ay si Dr. Michael Haley…

61
00:04:09,400 --> 00:04:11,000
Akin na ang mask.

62
00:04:11,560 --> 00:04:14,840
…isang marine biologist
na sumisiyasat sa Caribbean

63
00:04:14,920 --> 00:04:16,720
sa loob ng mahigit 40 taon.

64
00:04:33,480 --> 00:04:35,080
Graham, dito tayo lumangoy.

65
00:04:37,600 --> 00:04:41,320
Ang tinatawag na Bimini Road
ay may 18 talampakan,

66
00:04:41,400 --> 00:04:43,720
lima't kalahating metro ang lalim.

67
00:04:45,560 --> 00:04:46,760
Madaling sisirin.

68
00:04:49,040 --> 00:04:51,760
Habang patungo kami ni Mike
sa misteryong ito,

69
00:04:52,440 --> 00:04:55,920
sa itaas, ang isa pa naming kagrupo,
si Kyle Dufault,

70
00:04:56,720 --> 00:05:00,560
ay naghahanda para suriin ang lugar
gamit ang kanyang sonar array.

71
00:05:02,880 --> 00:05:04,560
Siya ay marine investigator

72
00:05:04,640 --> 00:05:07,880
na may matagal nang karanasan
sa pananaliksik sa dagat,

73
00:05:07,960 --> 00:05:09,640
para sa mga lumubog at anomalya.

74
00:05:09,720 --> 00:05:10,720
Ayos na.

75
00:05:12,160 --> 00:05:15,160
Makikita sa kanyang sonar
ang daan na parang X-ray,

76
00:05:15,240 --> 00:05:17,040
mas malinaw nating makikita

77
00:05:17,120 --> 00:05:19,800
kung paano unang nailapat ang mga bloke.

78
00:05:22,360 --> 00:05:26,760
Umaasa akong may makikita ako
na hindi pa nakikita dati.

79
00:05:26,840 --> 00:05:31,440
Kung tunay na ito ay gawa ng tao,
nais kong makita ang eksaktong linya

80
00:05:31,520 --> 00:05:35,760
dahil karaniwan, ang 90-degree na anggulo
ay di nangyayari sa kalikasan.

81
00:05:35,840 --> 00:05:37,080
Bihira ito.

82
00:05:39,760 --> 00:05:42,560
Sige, ang gagawin ko ay pupunta sa gitna.

83
00:05:53,080 --> 00:05:54,560
Graham, tingnan mo ito.

84
00:05:57,280 --> 00:06:00,640
Sa ilalim, malapit na kami ni Mike
sa mga bloke

85
00:06:00,720 --> 00:06:02,600
sa isang walang lamang seabed.

86
00:06:04,680 --> 00:06:08,280
Natatakpan na ito
dahil sa mga dumating na bagyo.

87
00:06:09,040 --> 00:06:13,560
Gayunpaman, madaling makita
ang maayos na hilera ng mga megalith.

88
00:06:24,440 --> 00:06:28,000
Nakaayos ito nang pantay-pantay.

89
00:06:28,560 --> 00:06:31,440
Kaya kong lumangoy sa hilerang ito

90
00:06:31,520 --> 00:06:35,200
at nakikita ko
ang pagkapantay-pantay nito.

91
00:06:35,720 --> 00:06:37,440
Nakakamangha itong tingnan.

92
00:06:40,720 --> 00:06:44,080
Ang mga bloke ay diretso at parallel.

93
00:06:49,080 --> 00:06:52,000
Itong mga dambuhalang bloke ay napakalaki.

94
00:06:52,080 --> 00:06:56,000
May 15 talampakan ang haba,

95
00:06:56,080 --> 00:06:59,200
at nasa 12 talampakan ang lawak.

96
00:07:02,920 --> 00:07:05,840
Hindi ito ang itaas
ng mas malaking istruktura.

97
00:07:07,200 --> 00:07:10,680
Halos lahat ng mga bloke
ay nakalapat mismo sa karagatan.

98
00:07:13,400 --> 00:07:15,120
Ang pambihira dito,

99
00:07:15,200 --> 00:07:17,720
ilan sa mga hindi naalintanang parte

100
00:07:17,800 --> 00:07:22,400
ay nakalutang, kahit napakalaking megalith
ang mga ito.

101
00:07:23,920 --> 00:07:28,480
At noong nilapitan namin ni Mike,
nadiskubre namin kung bakit.

102
00:07:31,040 --> 00:07:33,080
Mayroong nasa ilalim nito.

103
00:07:34,760 --> 00:07:36,200
Pumunta ka rito, Graham.

104
00:07:36,280 --> 00:07:37,320
Tingnan mo ito.

105
00:07:46,120 --> 00:07:50,400
Isang serye ng mas maliliit na batong
nakasingit sa malalaking bloke,

106
00:07:50,480 --> 00:07:53,240
kaya nakalutang ito sa sea floor.

107
00:07:54,640 --> 00:07:57,280
Makikita mo ang mga pundasyong bato
nang malinaw.

108
00:07:58,320 --> 00:08:01,920
Imposibleng mailagay ang mga bato
sa ilalim ng mga bloke,

109
00:08:02,000 --> 00:08:04,560
ang ilan ay may bigat na sampung tonelada,

110
00:08:04,640 --> 00:08:07,920
maliban kung sinadyang ilagay ang mga ito.

111
00:08:11,680 --> 00:08:14,040
Walang duda rito, sa pananaw ko.

112
00:08:14,760 --> 00:08:19,440
Hindi maipapaliwanag na kalikasan
ang nag-ayos, nag-organisa,

113
00:08:19,520 --> 00:08:22,160
nagplano at nagtayo ng istruktura.

114
00:08:33,120 --> 00:08:35,960
Malinaw na ito'y istrukturang gawa ng tao.

115
00:08:36,040 --> 00:08:37,679
Napakahirap nitong gawin

116
00:08:37,760 --> 00:08:42,240
na pantay-pantay na megalithic platform
sa pababang lupa.

117
00:08:42,320 --> 00:08:44,159
At para maipantay sa platform,

118
00:08:44,799 --> 00:08:49,080
gumamit sila ng mga bloke
sa ilalim ng mga malalaking megalith.

119
00:08:53,280 --> 00:08:55,280
Sa malapitan, mahirap na makita

120
00:08:55,360 --> 00:08:58,880
ang kabuuang hugis ng pormasyon dati.

121
00:09:03,640 --> 00:09:07,120
Pero ang sonar scan ni Kyle
ay makakapagbigay ng pananaw.

122
00:09:12,800 --> 00:09:17,120
Ngayon, makikita ang mga bloke
ng pangunahing seksiyon ng daan.

123
00:09:17,200 --> 00:09:19,760
-Oo.
-At makikita mo talaga ang mga bitak…

124
00:09:19,840 --> 00:09:20,680
Oo nga.

125
00:09:20,760 --> 00:09:23,040
…at ang unipormeng hugis ng daan.

126
00:09:23,120 --> 00:09:24,800
Napakagaling ng detalye.

127
00:09:26,000 --> 00:09:28,280
-Halos lahat ng bato, pare-pareho.
-Oo.

128
00:09:28,360 --> 00:09:31,400
Karaniwang nasa 10
hanggang 12 talampakan ang haba,

129
00:09:31,480 --> 00:09:32,880
10 hanggang 12 ang lawak.

130
00:09:32,960 --> 00:09:36,280
-Kaya, napakalaking mga piraso, oo.
-Tunay nga.

131
00:09:36,360 --> 00:09:37,880
Tingnan n'yo itong tuwid.

132
00:09:37,960 --> 00:09:39,080
Tama, oo nga.

133
00:09:39,160 --> 00:09:41,640
Oo, makikita mo ang linya
sa gitna ng bloke

134
00:09:41,720 --> 00:09:43,600
-na parang ginawa sila…
-Oo.

135
00:09:43,680 --> 00:09:46,960
-…at inilatag sa daan. Ito'y--
-Perpektong parisukat.

136
00:09:47,040 --> 00:09:47,920
Oo nga.

137
00:09:48,000 --> 00:09:51,120
Tulad ng sabi ko,
makikita mo talagang mga bloke ito.

138
00:09:51,200 --> 00:09:52,040
Oo.

139
00:09:52,120 --> 00:09:54,680
Ini-scan ko ang magkabilang panig ng daan

140
00:09:54,760 --> 00:09:57,600
at walang ganyan sa ibang lugar dito

141
00:09:59,840 --> 00:10:04,440
Kung ang pormasyong ito
ay produkto ng natural tidal forces,

142
00:10:04,520 --> 00:10:07,840
tulad ng iginigiit ng mga geologist
noong natagpuan ito,

143
00:10:07,920 --> 00:10:13,040
bakit ang maiksing parte ng daan
ay nakaanggulo sa pangunahing daan?

144
00:10:13,120 --> 00:10:14,680
'Di ba dapat, magkahilera sila?

145
00:10:15,840 --> 00:10:19,080
At ba't walang ibang ganitong pormasyon
sa malapit dito?

146
00:10:20,720 --> 00:10:24,480
Hindi lang ang pagbabago ng panahon
o pagkapare-pareho ng lahat,

147
00:10:25,040 --> 00:10:28,120
-pero wala talagang ganito…
-Oo.

148
00:10:28,960 --> 00:10:31,880
-May naglagay nito rito.
-Oo.

149
00:10:31,960 --> 00:10:35,920
Kaya ang personal kong opinyon
ay ito'y gawa ng tao.

150
00:10:44,520 --> 00:10:46,200
Kaya, Mike, ano sa tingin mo?

151
00:10:46,280 --> 00:10:48,000
Ano ang tinitingnan natin?

152
00:10:48,080 --> 00:10:50,560
Sumisid na ako sa buong mundo

153
00:10:50,640 --> 00:10:53,160
at ito lang ang istrukturang ganito.

154
00:10:53,240 --> 00:10:54,800
Kakaiba talaga ito.

155
00:10:56,440 --> 00:10:59,760
Kapag naririnig ko ang argumentong
kalikasan daw ito,

156
00:10:59,840 --> 00:11:01,240
sinasabi nilang bato.

157
00:11:02,600 --> 00:11:06,440
Kadalasan, ang mga bato sa dagat
ay mababasag sa maraming piraso

158
00:11:06,520 --> 00:11:09,160
habang pinapanatili ang hugis nito.

159
00:11:09,240 --> 00:11:13,120
Pero ang mga bloke sa Bimini
ay magkakaiba sa isa't isa

160
00:11:13,200 --> 00:11:15,400
at pare-parehong hugis-unan.

161
00:11:17,080 --> 00:11:19,920
Hindi ko maintindihang
gawang kalikasan ito.

162
00:11:20,000 --> 00:11:22,280
Walang batong dagat na ganito.

163
00:11:22,360 --> 00:11:23,560
-Sa iyo?
-Wala rin.

164
00:11:23,640 --> 00:11:26,640
At naniniwala akong
gawa talaga ito ng tao.

165
00:11:26,720 --> 00:11:29,520
Oo, gawa ng tao ang istrukturang ito.

166
00:11:31,800 --> 00:11:34,160
Kung tama, ginawa siguro ito sa panahong

167
00:11:34,240 --> 00:11:37,440
may lupa pa itong bahagi ng Bahamas.

168
00:11:39,160 --> 00:11:41,880
At maiintindihan natin mula sa mga data,

169
00:11:41,960 --> 00:11:46,320
makikita natin kung ano
ang orihinal na itsura nito

170
00:11:46,400 --> 00:11:48,720
noong nasa ibabaw pa ng lupa.

171
00:11:54,720 --> 00:11:58,720
Ang hugis-kawit ay nasa
hilagang-silangan hanggang timog-kanluran,

172
00:11:58,800 --> 00:12:01,360
may 1,6000 talampakan ang haba.

173
00:12:01,440 --> 00:12:03,960
Halos apat at kalahating football fields.

174
00:12:06,000 --> 00:12:09,520
Ang malalaking bloke ay nasa 10
hanggang 13 talampakang haba

175
00:12:09,600 --> 00:12:11,480
at pito hanggang 10 ang lawak.

176
00:12:12,400 --> 00:12:16,760
At sa parehong terrace,
may makikitang sinadyang patlang.

177
00:12:18,440 --> 00:12:22,600
Pero imposibleng malaman kung may kahoy
na istruktura sa ibabaw nito.

178
00:12:23,520 --> 00:12:25,680
Ang natira na lang ay ang mga bloke.

179
00:12:28,520 --> 00:12:33,160
Pero ang pagkakaroon nitong napakalaking
gawa ng taong istruktura rito

180
00:12:33,240 --> 00:12:35,160
ay may pambihirang implikasyon.

181
00:12:36,760 --> 00:12:41,560
Dahil itong parte ng Bahamas ay nasa
ilalim ng tubig nang ilang libong taon.

182
00:12:45,400 --> 00:12:49,840
Sa katunayan, halos lahat ng mga isla
sa tinatawag na Great Bahama Bank

183
00:12:49,920 --> 00:12:52,040
ay dikit-dikit noong Ice Age

184
00:12:52,800 --> 00:12:55,840
sa lugar na ang taas ay 100 metro
sa ibabaw ng dagat.

185
00:12:57,320 --> 00:13:00,440
Bahagi ng parihabang Bahama Island,

186
00:13:00,520 --> 00:13:03,080
nasa labas lang ng mainland ang Florida…

187
00:13:04,240 --> 00:13:09,280
…isang islang nandito na
nang higit 100,000 taon.

188
00:13:11,840 --> 00:13:15,960
Umangat ang lebel ng karagatan
sa 400 talampakan sa katapusan ng Ice Age

189
00:13:16,040 --> 00:13:17,600
at sa proseso nito,

190
00:13:17,680 --> 00:13:21,560
nilamon ang milyon-milyong kuwadrado
ng magandang lupain sa mundo.

191
00:13:21,640 --> 00:13:25,480
At kung ikinukwento natin ang istorya
nang hindi sinasama

192
00:13:25,560 --> 00:13:28,720
iyong mga nasa ilalim ng dagat
at ang nangyari doon,

193
00:13:28,800 --> 00:13:32,080
may mawawalang mahalagang
impormasyon sa atin.

194
00:13:34,280 --> 00:13:36,720
Ang bagong data na nakalap sa Bimini Road

195
00:13:37,880 --> 00:13:42,320
ay nagmumungkahi na may
sinaunang istruktura sa ilalim ng dagat.

196
00:13:43,880 --> 00:13:47,440
Gayunman, mabagal ang mga arkeologo

197
00:13:47,520 --> 00:13:52,000
sa paghahanap ng ebidensiya
ng sinaunang sibilisasyon dito sa Bahamas.

198
00:13:53,360 --> 00:13:55,560
Tinatanggihan nila ang posibilidad.

199
00:13:57,240 --> 00:14:01,480
Kung may advanced na sibilisasyon
noong 30,000 taon na…

200
00:14:01,720 --> 00:14:03,480
…na sabi ni Graham, sige,

201
00:14:03,560 --> 00:14:05,960
nasaan ang basura nila? Ang mga bahay?

202
00:14:06,040 --> 00:14:09,960
Alam mo, nasaan ang mga kagamitan nila?

203
00:14:10,040 --> 00:14:11,360
Nasaan ang sulat nila?

204
00:14:13,200 --> 00:14:17,080
Mayroon sigurong ebidensiya
ng sibilisasyon noong Ice Age

205
00:14:17,160 --> 00:14:22,960
na naghihintay mahanap
sa ilalim ng mga lupang nilamon.

206
00:14:23,040 --> 00:14:26,640
Pero hindi mo ito mahahanap
kung hindi mo titingnan.

207
00:14:26,720 --> 00:14:28,760
Hindi ito sibilisasyon sa Bimini.

208
00:14:28,840 --> 00:14:32,000
Ito'y sibilisasyon sa buong pampang,
na malaki.

209
00:14:32,080 --> 00:14:34,080
-Hindi pa ito nasasaliksik.
-Oo.

210
00:14:34,160 --> 00:14:37,760
Dahil para sa arkeologo,
walang kuwentang gawin ang pananaliksik.

211
00:14:37,840 --> 00:14:39,960
Dahil para sa arkeolohiya,

212
00:14:40,040 --> 00:14:42,440
ang panahon ng sibilisasyon ay alam na.

213
00:14:42,520 --> 00:14:45,480
Kaya, walang rason
para imbestigahan pa ito.

214
00:14:49,800 --> 00:14:52,640
Nakaligtaan ng Bimini Road
ang deepwater channel

215
00:14:52,720 --> 00:14:57,120
na nasa gitna ng Ice Age Bahama Island
at North America.

216
00:14:57,240 --> 00:15:00,320
Isang channel kung saan dumadaloy
ang Gulf Stream,

217
00:15:00,400 --> 00:15:05,000
ginagawa itong napakahalagang palatandaan
sa anumang barkong patungo sa hilaga

218
00:15:05,080 --> 00:15:07,600
palabas ng Golpo ng Mexico
patungong Atlantiko.

219
00:15:09,280 --> 00:15:13,240
Tulad ng maalamat na bangkang
walang mga sagwan ni Quetzalcoatl.

220
00:15:14,360 --> 00:15:18,640
Ang mga bato ay maaaring bahagi
ng mas malaking monumento o palatandaan.

221
00:15:19,480 --> 00:15:21,400
Isang pamana ng kulturang

222
00:15:21,480 --> 00:15:25,000
saksi sa pagtaas ng tubig
sa pagtatapos ng Ice Age.

223
00:15:26,640 --> 00:15:31,000
Isang kulturang maaari talagang
na-map ang mahalagang lugar na ito.

224
00:15:38,240 --> 00:15:40,640
Nagpasama ako kay Mike sa pampang

225
00:15:40,720 --> 00:15:44,600
para tingnan ang mga replika
ng mga pinakalumang mapa ng mundo.

226
00:15:48,280 --> 00:15:50,720
Maaaring siya'y isang batikang navigator,

227
00:15:50,800 --> 00:15:54,040
pero pusta ko, di pa siya nakagamit
ng mapang tulad nito.

228
00:15:57,360 --> 00:16:00,000
Ang kuwento ng mga mapang ito
ay kumplikado.

229
00:16:00,080 --> 00:16:01,640
Ito ay karaniwang iginuhit

230
00:16:01,720 --> 00:16:05,320
sa ika-14, ika-15 at ika-16 na siglo
ng ating panahon.

231
00:16:05,400 --> 00:16:09,840
Ngunit inamin ng mga gumagawa ng mapa
na sila ay nangongopya sa mga lumang mapa

232
00:16:09,920 --> 00:16:13,560
at pinagsasama ito sa
bagong impormasyon sa Age of Discovery.

233
00:16:15,280 --> 00:16:19,400
Magsimula tayo sa isang ito,
isang napakasikat na mapa.

234
00:16:20,280 --> 00:16:23,200
Ito ang mapa ni Piri Reis,
iginuhit ng Turkish admiral…

235
00:16:23,280 --> 00:16:25,320
-Tama
-…noong 1513.

236
00:16:25,400 --> 00:16:29,400
Sinasabi niya sa sariling sulat-kamay
sa mapa

237
00:16:30,000 --> 00:16:34,840
na ibinase niya ito
sa 20 na mas lumang mapa.

238
00:16:39,720 --> 00:16:41,960
Dagdag pa sa sinaunang mapagkukunan,

239
00:16:43,160 --> 00:16:47,000
tinukoy rin ni Piri Reis ang chart
sa mga paglalakbay sa Amerika

240
00:16:47,080 --> 00:16:49,000
ni Christopher Columbus at iba pa.

241
00:16:51,440 --> 00:16:53,520
Ang resulta ay isang mapa ng mundo,

242
00:16:53,600 --> 00:16:57,000
pero ngayon, ang kanlurang ikatlong bahagi
lang ang natitira.

243
00:17:01,200 --> 00:17:04,120
Kawili-wili ito, Graham,
dahil may baybaying ito

244
00:17:04,200 --> 00:17:07,320
na nagpapakita ng ilog
sa Timog Amerika nang tumpak.

245
00:17:07,400 --> 00:17:08,240
Oo.

246
00:17:08,320 --> 00:17:11,520
Magaling na representasyon
ng baybayin ng Timog Amerika.

247
00:17:12,240 --> 00:17:15,800
Ang namumukod-tangi para sa akin
bilang malaking anomalya

248
00:17:15,880 --> 00:17:17,800
ay itong napakalaking islang

249
00:17:17,880 --> 00:17:20,680
ipinakita sa timog-silangang baybayin.

250
00:17:22,680 --> 00:17:25,280
Nasa baybaying malapit sa Florida,

251
00:17:25,359 --> 00:17:29,240
may isang malaki at parihabang isla.

252
00:17:29,920 --> 00:17:34,960
Mukhang 'di ito nakita
o naiguhit ni Columbus.

253
00:17:36,040 --> 00:17:40,000
Mahirap na ipinaliwanag ito
bilang pangit na mapa ng Cuba.

254
00:17:41,160 --> 00:17:44,640
At hindi iyon katanggap-tanggap
dahil hindi ka magkakamali.

255
00:17:44,720 --> 00:17:47,120
Ito'y mahaba at manipis sa ibang axis.

256
00:17:47,200 --> 00:17:51,160
At nakatuon sa silangan-kanluran.
Ito ay nakatuon sa hilaga-timog.

257
00:17:51,240 --> 00:17:55,360
Walang ganoong isla
at wala rin ito umiral noong 1513.

258
00:17:55,440 --> 00:17:58,880
Ngunit noong Ice Age,

259
00:17:58,960 --> 00:18:01,720
may islang may ganitong
eksaktong laki at hugis

260
00:18:01,800 --> 00:18:05,240
Ang malaking bahagi ng Grand Bahama
na nasa ibabaw ng tubig.

261
00:18:08,000 --> 00:18:12,760
At kung titingnan mo nang mabuti ang
iginuhit ni Piri Reis sa gulugod ng isla,

262
00:18:13,720 --> 00:18:17,280
ito ay isang serye ng mga blokeng
nasa isang hilera.

263
00:18:19,160 --> 00:18:20,600
May naaalala ka rito?

264
00:18:27,320 --> 00:18:30,240
Ang hilerang ito ay mukhang

265
00:18:30,320 --> 00:18:34,960
katulad ng mga hilera ng megalith
sa Bimini Road.

266
00:18:40,000 --> 00:18:42,320
Iyon ay hindi katangian ng mga mapa noon

267
00:18:42,400 --> 00:18:46,600
dahil kinuha nila ang kanilang nakita
bilang katangian ng lugar na iyon.

268
00:18:46,680 --> 00:18:49,400
Tulad ng elepante na ito sa West Africa,

269
00:18:50,640 --> 00:18:54,200
mausisa na mga hayop dito
sa South America.

270
00:18:55,560 --> 00:18:57,960
At ang tampok na ito, na hindi bundok.

271
00:18:58,040 --> 00:19:01,000
Hindi kung paano ipinakita
ang mga bundok. Iba ito.

272
00:19:02,360 --> 00:19:04,080
Tingin ko, ito'y Bimini Road.

273
00:19:07,160 --> 00:19:10,240
Wala akong pakialam
kung ito'y natural o gawa ng tao.

274
00:19:10,320 --> 00:19:11,920
Ang pananaw ko rito

275
00:19:12,000 --> 00:19:14,920
ay lumilitaw ito sa isang mapa
sa ibabaw ng tubig.

276
00:19:15,000 --> 00:19:15,840
Oo.

277
00:19:15,920 --> 00:19:19,040
Isang mapang iginuhit noong 1513
base sa lumang mapa.

278
00:19:21,320 --> 00:19:24,320
Ang kakaibang itsura
ng islang ito ng Ice Age

279
00:19:24,400 --> 00:19:28,760
ay hindi lang ang kakaibang katangian
sa pambihirang mapa ni Piri Reis.

280
00:19:31,320 --> 00:19:34,560
Paglipat mo sa timog,
mayroon kang malawak na lupain.

281
00:19:34,640 --> 00:19:35,480
Oo.

282
00:19:35,560 --> 00:19:38,320
At iyon ay lubhang kakaiba.

283
00:19:38,880 --> 00:19:41,720
Baka ito'y isa
sa pinakakontrobersiyal na aspekto

284
00:19:41,800 --> 00:19:43,080
sa mapa ni Piri Reis.

285
00:19:45,480 --> 00:19:48,920
Ito ay isang baybaying
lumalawak mula sa Timog Amerika

286
00:19:49,000 --> 00:19:51,560
sa kahabaan ng timog na gilid
ng Atlantiko.

287
00:19:53,200 --> 00:19:56,440
Wala dapat nakakaalam
tungkol dito noong 1513.

288
00:19:59,120 --> 00:20:01,360
Tingnan natin ang ibang mapa ng mundo.

289
00:20:02,640 --> 00:20:04,560
Ang mapa ni Pinkerton noong 1812.

290
00:20:05,200 --> 00:20:08,680
Ito ay kahanga-hangang tumpak
maliban sa isang bagay.

291
00:20:10,200 --> 00:20:11,560
Walang Antarctica.

292
00:20:12,880 --> 00:20:17,400
Dahil natuklasan ng ating sibilisasyon
ang Antarctica noong 1820 lang.

293
00:20:19,360 --> 00:20:23,200
Ito ang dahilan kung bakit
ang mga mananalaysay ay tumatanggi

294
00:20:23,280 --> 00:20:27,160
na maaaring lumitaw ito
sa isang mapang iginuhit noong 1513.

295
00:20:30,160 --> 00:20:34,280
Ang lugar ng mapa na sinasabi ng mga tao
na maaaring Antarctica

296
00:20:34,360 --> 00:20:36,880
ay hindi Antarctica.

297
00:20:36,960 --> 00:20:38,800
Ito ay Timog Amerika.

298
00:20:38,880 --> 00:20:39,720
HILAGANG AMERIKA
TIMOG AMERIKA

299
00:20:39,800 --> 00:20:42,880
Ang nangyari ay iginuhit
ni Piri Reis ang baybayin,

300
00:20:42,960 --> 00:20:46,000
naubusan ng papel,
kaya nagbago siya ng direksiyon.

301
00:20:46,080 --> 00:20:48,320
Nag-doodle lang siya.

302
00:20:48,400 --> 00:20:51,000
At tingin ko, naantig lang tayo sa doodle

303
00:20:51,080 --> 00:20:52,560
at inisip na kakaiba ito.

304
00:20:55,720 --> 00:20:59,760
Maaari iyon, kung ang mapa ng Piri Reis
lang ang halimbawa.

305
00:21:00,920 --> 00:21:04,400
Ngunit ang Antarctica ay nasa ibang mapa
ng ika-16 na siglo.

306
00:21:06,920 --> 00:21:10,040
Dito ay malinaw na detalyado
at may label pa

307
00:21:10,120 --> 00:21:13,520
sa mapa ni Orontius Finaeus
na iginuhit noong 1531.

308
00:21:14,640 --> 00:21:17,360
Muli, batay sa mga sinaunang mapagkukunan,

309
00:21:17,440 --> 00:21:20,960
bago ito nakita
ng sinumang modernong explorer.

310
00:21:26,960 --> 00:21:30,160
Ngunit kung iyon ay Antarctica
sa mapa ni Piri Reis,

311
00:21:30,240 --> 00:21:34,400
bakit kakaiba ang pagkatuon nito
at konektado sa South America?

312
00:21:37,040 --> 00:21:39,920
Tingnan ang baybayin ng Antarctica,
di ngayon…

313
00:21:40,000 --> 00:21:41,360
KARAGATANG PASIPIKO - TIMOG AMERIKA
KARAGATANG ATLANTIKO - AFRICA - KARAGATAN

314
00:21:42,360 --> 00:21:46,000
ngunit gaya ng iniisip nila
pag bumaba ang lebel ng dagat…

315
00:21:46,600 --> 00:21:50,600
at ang niyebe sa timog ay umaabot
sa hilaga noong Ice Age.

316
00:21:52,160 --> 00:21:55,320
Kung masubaybayan ang baybayin
ng Antarctica sa Ice Age,

317
00:21:55,400 --> 00:21:58,440
mukha itong mapa ni Piri Reis.

318
00:22:02,040 --> 00:22:05,360
Antarctica, ang itsura nito ay tumpak,

319
00:22:05,440 --> 00:22:08,680
at ang itsura nito noong Ice Age
sa mga lumang mapa,

320
00:22:08,760 --> 00:22:11,440
ay tunay na palaisipang dapat ipaliwanag.

321
00:22:11,520 --> 00:22:15,120
At sa akin, ang sagot sa problemang iyon
ay hindi nagkataon,

322
00:22:15,200 --> 00:22:18,840
hindi ito pantasya
sa bahagi ng mga gumagawa ng mapa.

323
00:22:18,920 --> 00:22:21,560
Ito ang basehang mapang kinopya nila.

324
00:22:21,640 --> 00:22:23,840
Sa akin, iminumungkahi ng mapang ito

325
00:22:23,920 --> 00:22:26,040
ang isang nakalimutan sa kasaysayan.

326
00:22:28,720 --> 00:22:33,400
Sa Indonesia, sa Mexico, at sa Malta,

327
00:22:34,560 --> 00:22:39,400
nakakita tayo ng mga megalithic na
istrukturang kaugnay ng mga sibilisasyon

328
00:22:40,040 --> 00:22:46,120
na dumating sakay ng bangka, nagtuturo
ng agrikultura, batas, at inhinyeriya.

329
00:22:48,240 --> 00:22:52,720
Ngayon, iminumungkahi ng mapang ito
na bago pa ang ekspedisyon ni Magellan,

330
00:22:53,360 --> 00:22:57,240
may isang modernong kulturang
umikot sa mundo noong Ice Age.

331
00:22:59,240 --> 00:23:02,520
Ito ay mga ebidensiyang
hindi natin dapat balewalain,

332
00:23:02,600 --> 00:23:05,200
na ang ating mga ninuno
ay may teknolohiyang

333
00:23:05,280 --> 00:23:07,480
kayang tumuklas at gumawa ng mapa.

334
00:23:07,560 --> 00:23:08,560
Huwag kalimutan.

335
00:23:08,640 --> 00:23:10,960
Meron bang ibang nakakahimok sa karatig

336
00:23:11,040 --> 00:23:13,720
na nagpapahiwatig ng istrukturang
gawa ng tao?

337
00:23:16,200 --> 00:23:19,640
May isa pang hindi maipaliwanag
na gawa ng tao rito.

338
00:23:20,840 --> 00:23:24,160
Nakatago sa kaibuturan
ng makapal na bakawan ng Bimini,

339
00:23:25,240 --> 00:23:27,680
lugar na mapupuntahan lamang ng bangka.

340
00:23:29,560 --> 00:23:33,480
May taas na 10 talampakan mula sa latian,
isang serye ng mga punsong

341
00:23:33,560 --> 00:23:39,080
walang laman na buhangin, may
ibang hugis na 500 talampakan ang haba.

342
00:23:41,440 --> 00:23:44,160
Tulad ng sikat na Nazca Lines sa Peru,

343
00:23:44,240 --> 00:23:47,000
ito ay isang kababalaghang
makikita sa ere.

344
00:23:49,840 --> 00:23:54,600
Ang kakaibang hugis ng isa sa pinakatanyag
na sinaunang residente ng Bimini.

345
00:23:55,760 --> 00:24:01,120
Itong imahen ng pating,
na nakaukit sa bakawang latian,

346
00:24:01,200 --> 00:24:03,720
ay narito na mula sa simula.

347
00:24:04,280 --> 00:24:07,760
Bagaman, di pa seryosong pinag-aaralan
ito ng mga arkeologo

348
00:24:07,840 --> 00:24:09,880
dahil di makumpirma ang pinagmulan.

349
00:24:11,400 --> 00:24:15,720
Ito pa rin ay isang mandaragit na anumang
sinaunang kultura ng paglalayag,

350
00:24:15,800 --> 00:24:19,080
kabilang ang nawawalang sibilisasyong
hinahanap ko,

351
00:24:19,160 --> 00:24:21,640
ay tiyak na ikatatakot at igagalang.

352
00:24:33,480 --> 00:24:36,080
Bale, sino ang mga sinaunang naglalayag?

353
00:24:39,440 --> 00:24:44,240
Nasa panganib na muling magalit
ang mga nasa mainstream academia…

354
00:24:44,960 --> 00:24:47,080
Pag-usapan natin ang Atlantis.

355
00:24:49,560 --> 00:24:52,400
Di ako naniniwalang ang Bimini
ay ang Atlantis,

356
00:24:53,160 --> 00:24:56,280
o ang Atlantis ay malapit sa Bahamas.

357
00:24:56,360 --> 00:24:59,880
Ngunit ang alamat ng nalunod na lungsod
ay nakakaintriga,

358
00:25:00,480 --> 00:25:04,200
dahil nag-aalok ito
ng pinakadetalyadong paglalarawan

359
00:25:04,280 --> 00:25:05,720
ng pinaniniwalaan ko.

360
00:25:07,280 --> 00:25:10,560
Isang naglahong sibilisasyon ng Ice Age.

361
00:25:11,880 --> 00:25:13,440
Ang pilosopong si Plato

362
00:25:13,520 --> 00:25:18,200
ay ang pinakalumang pinagmulan
ng kuwento ng Atlantis.

363
00:25:19,160 --> 00:25:21,320
Na inilarawan niya nang malinaw.

364
00:25:24,720 --> 00:25:27,440
Ang Atlantis ay isang
maagang sibilisasyon.

365
00:25:29,040 --> 00:25:32,520
Ipinagmamalaki ang magandang arkitektura,
teknolohiya,

366
00:25:32,600 --> 00:25:35,240
at napakalaking pagpaplano ng lungsod.

367
00:25:37,000 --> 00:25:40,840
Mayroon ding malawak na armadang
may kakayahang umikot sa mundo,

368
00:25:41,880 --> 00:25:45,200
nagpapakita ng kapangyarihan nito
sa may karagatan.

369
00:25:47,080 --> 00:25:51,480
Hanggang sa tinamaan ang lungsod ng serye
ng malalakas na lindol at baha,

370
00:25:52,400 --> 00:25:54,320
isang tunay na sakuna,

371
00:25:55,800 --> 00:25:57,640
at nalunod sa ilalim ng alon.

372
00:25:59,480 --> 00:26:04,880
Sabi ni Plato, ang kuwento ng Atlantis
ay mula sa ninuno niyang si Solon.

373
00:26:04,960 --> 00:26:07,160
Na si Solon ay bumisita sa Ehipto.

374
00:26:07,240 --> 00:26:10,280
At alam natin ang petsa ng pagbisita.
Ito ay 600 BC.

375
00:26:11,320 --> 00:26:14,240
Sa pagbisitang iyon, bumisita siya
sa isang templo

376
00:26:14,320 --> 00:26:18,200
at ang mga pari ay ikinuwento
ang nawawalang sibilisasyong

377
00:26:18,280 --> 00:26:19,800
tinawag na Atlantis,

378
00:26:19,880 --> 00:26:22,480
na nawasak sa baha

379
00:26:22,560 --> 00:26:25,920
9,000 taon bago ang pagbisita ni Solon.

380
00:26:34,040 --> 00:26:39,800
Kaya ang petsa ng pagkawasak
ng Atlantis ay 9600 BC.

381
00:26:39,880 --> 00:26:44,640
Iyan ay parehong panahon
ng kapahamakan sa mundo

382
00:26:44,720 --> 00:26:47,240
at sakuna ng pagtaas ng lebel ng dagat

383
00:26:47,320 --> 00:26:49,480
na nangyari sa pagtatapos ng Ice Age.

384
00:26:49,560 --> 00:26:51,880
Nagkataon lang? Siguro.

385
00:26:51,960 --> 00:26:55,480
Ngunit para sa kuwento ng Atlantis
na maging pareho

386
00:26:55,560 --> 00:26:58,720
sa pinakabagong siyentipikong ebidensiya
sa Ice Age,

387
00:26:58,800 --> 00:27:02,320
dapat magbigay ng kislap-diwa
sa mga nag-aalinlangang mag-isip.

388
00:27:03,160 --> 00:27:06,320
Hindi kaya ito ay isang uri lamang
ng alegorya?

389
00:27:06,440 --> 00:27:10,360
Kung di para sa katotohanan
na ang kuwento ni Plato

390
00:27:10,440 --> 00:27:15,400
ay alam sa buong mundo
ng mga taong hindi nakasalamuha si Plato.

391
00:27:15,480 --> 00:27:18,880
At ang hinala kong sila ay nagmumula
sa iisang bagay,

392
00:27:18,960 --> 00:27:21,480
isang karaniwang alaala ng pangyayari.

393
00:27:24,880 --> 00:27:30,000
Nang ikinuwento ni Plato ang Atlantis,
sinasabi rin niya kung bakit nawasak ito.

394
00:27:30,080 --> 00:27:32,280
Hindi lang ito dahil sa sakuna.

395
00:27:32,360 --> 00:27:35,840
Ito ay dahil sa kayabangan,
sa pagmamalaki, sa pagmamataas

396
00:27:35,920 --> 00:27:37,880
na lumaki sa loob ng Atlantis.

397
00:27:39,160 --> 00:27:41,360
Ito ang dahilan ng pagkawasak nito.

398
00:27:41,440 --> 00:27:44,160
Dahil nasira nito ang pagkakaisa sa mundo.

399
00:27:47,720 --> 00:27:54,160
At sa tingin ko, ang ating sibilisasyon
ay nasa parehong sitwasyon.

400
00:27:54,880 --> 00:27:57,240
Nasira natin ang pagkakaisa sa mundo.

401
00:27:57,920 --> 00:28:00,120
Ang pagmamataas sa sariling mga nagawa

402
00:28:00,200 --> 00:28:04,440
at ang pagpipilit
ng kapangyarihan sa buong mundo

403
00:28:04,520 --> 00:28:06,120
sa mga mas mahina.

404
00:28:06,200 --> 00:28:09,000
Ang lahat ng ito
sa mga mitolohiyang termino

405
00:28:09,080 --> 00:28:12,160
ay nagmumungkahing tayo
ay nasa matinding panganib.

406
00:28:19,120 --> 00:28:23,000
Noong inilathala ko
ang Fingerprints of the Gods noong 1995,

407
00:28:23,080 --> 00:28:26,440
akala ko, wala na akong masasabi

408
00:28:26,520 --> 00:28:28,720
tungkol sa nawawalang sibilisasyon.

409
00:28:32,000 --> 00:28:36,000
Namulat ako sa isang napakalaki
at talagang nakakamanghang

410
00:28:36,080 --> 00:28:39,280
bagong natuklasang
megalithic site sa Turkey.

411
00:28:40,560 --> 00:28:43,160
Nagpatunay na ang ating mga ninuno
sa Ice Age

412
00:28:43,240 --> 00:28:46,840
ay may kakayahang higit pa
sa pangarap ng mga mananalaysay.

413
00:28:47,720 --> 00:28:51,000
Para sa akin,
ito ay isang nawawalang sibilisasyong

414
00:28:51,080 --> 00:28:53,600
hindi pa natutuklasan ng arkeolohiyo.

415
00:28:55,080 --> 00:28:57,800
Ito ay isang lugar na ngayon
ay pinakamatandang

416
00:28:57,880 --> 00:28:59,920
megalithic na istruktura sa mundo.

417
00:29:01,240 --> 00:29:05,000
Isa na ring baka nag-iwan
ng babalang naka-encode sa bato,

418
00:29:05,800 --> 00:29:08,440
na ang sinaunang apocalypse
ng huling Ice Age

419
00:29:08,520 --> 00:29:10,360
na winasak ang sangkatauhan…

420
00:29:12,760 --> 00:29:14,000
ay maaaring bumalik.

421
00:29:16,040 --> 00:29:18,000
Kaya, sa Turkey naman ako tutungo.

422
00:29:44,600 --> 00:29:49,600
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni
Karen Sy