1
00:00:06,000 --> 00:00:08,920
ΜΙΑ ΣΕΙΡΑ ΤΟΥ NETFLIX

2
00:00:14,120 --> 00:00:15,760
Ένα πρόβλημα που έχω

3
00:00:15,840 --> 00:00:19,480
με τη συμβατική αντίληψη
της ανάπτυξης του πολιτισμού

4
00:00:19,560 --> 00:00:25,120
είναι η ιδέα πως ο δικός μας
πολιτισμός στον 21ο αιώνα

5
00:00:25,200 --> 00:00:27,920
είναι το απόγειο
του ανθρώπινου επιτεύγματος.

6
00:00:33,520 --> 00:00:36,880
Μας κάνει πολύ φαντασμένους και αλαζόνες.

7
00:00:38,200 --> 00:00:43,200
Κοιτάζουμε το παρελθόν λες και
οι πρόγονοί μας ήταν πάντα πιο απλοϊκοί,

8
00:00:43,280 --> 00:00:45,920
είχαν λιγότερες γνώσεις
και ικανότητες από εμάς.

9
00:00:49,120 --> 00:00:53,720
Δεν ήταν μια ευθύγραμμη εξελικτική πρόοδος

10
00:00:53,800 --> 00:00:58,160
από πρωτόγονους ανθρώπους των σπηλαίων
σε ανατομικά σύγχρονους ανθρώπους.

11
00:00:58,240 --> 00:01:00,320
Δεν έγινε έτσι.

12
00:01:05,840 --> 00:01:08,200
Στην ιστορία των πολιτισμών,

13
00:01:08,280 --> 00:01:13,320
ίσως υπάρχουν σκαμπανεβάσματα,
ο πολιτισμός ακμάζει και παρακμάζει πάλι

14
00:01:13,400 --> 00:01:17,640
και είναι πιθανό
να χάσουμε ολόκληρους πολιτισμούς.

15
00:01:17,720 --> 00:01:22,160
Έχει ξανασυμβεί,
εδώ στη Μεσόγειο, στη Μάλτα.

16
00:01:34,200 --> 00:01:39,440
Ο ΣΕΙΡΙΟΣ ΑΝΑΤΕΛΛΕΙ

17
00:01:43,200 --> 00:01:47,560
Η Μάλτα, αυτό το εντυπωσιακό
μεσογειακό αρχιπέλαγος,

18
00:01:47,640 --> 00:01:49,120
με σαγηνεύει καιρό.

19
00:01:51,600 --> 00:01:56,520
Υποπτεύομαι πως σχεδόν όλα όσα μας έχουν
πει οι αρχαιολόγοι για το παρελθόν της

20
00:01:57,240 --> 00:01:58,240
είναι λάθος.

21
00:02:00,320 --> 00:02:03,680
Και η αλήθεια,
αν της επιτραπεί να αποκαλυφθεί,

22
00:02:03,760 --> 00:02:08,560
μπορεί να προσφέρει κρίσιμα στοιχεία
στην έρευνά μου για έναν χαμένο πολιτισμό.

23
00:02:11,160 --> 00:02:15,120
Τα δύο κύρια νησιά της Μάλτας
είναι μια κουκκίδα στη Μεσόγειο.

24
00:02:16,039 --> 00:02:19,680
Με στρατηγική θέση ανάμεσα
σε Ευρώπη, Αφρική και Μέση Ανατολή,

25
00:02:19,760 --> 00:02:24,080
επί αιώνες, είχε υπερμεγέθη αντίκτυπο
στην ιστορία του πολιτισμού.

26
00:02:24,160 --> 00:02:26,400
ΜΑΛΤΑ - ΣΑΡΔΗΝΙΑ - ΣΙΚΕΛΙΑ - ΙΤΑΛΙΑ
ΕΛΛΑΔΑ - ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ - ΤΥΝΗΣΙΑ - ΛΙΒΥΗ

27
00:02:28,120 --> 00:02:30,680
Σύμφωνα με το επίσημο
χρονολόγιο της Μάλτας…

28
00:02:31,880 --> 00:02:32,760
2.000 Μ.Χ.

29
00:02:32,840 --> 00:02:35,960
…οι πρώτοι άνθρωποι
εγκαταστάθηκαν εδώ 7.900 χρόνια πριν.

30
00:02:36,920 --> 00:02:37,880
5.900 Π.Χ.

31
00:02:37,960 --> 00:02:39,960
Ήταν αγρότες της Εποχής το Λίθου

32
00:02:40,040 --> 00:02:42,920
που διέσχισαν τη θάλασσα
από την Ιταλία με σχεδίες.

33
00:02:43,000 --> 00:02:45,080
Ήρθαν μάλλον από τη Σικελία…

34
00:02:45,400 --> 00:02:46,480
ΚΑΤΙΑ ΣΤΡΟΥΝΤ - HERITAGE MALTA

35
00:02:46,560 --> 00:02:49,600
…και έφεραν μαζί τους
τα πρώτα εξημερωμένα ζώα,

36
00:02:49,680 --> 00:02:51,480
τα πρώτα εξημερωμένα φυτά.

37
00:02:55,840 --> 00:03:00,040
Και καθώς εγκαταστάθηκαν εδώ,
ανέπτυξαν τον δικό τους πολιτισμό.

38
00:03:01,800 --> 00:03:05,920
Σύμφωνα με το επίσημο χρονολόγιο
περίπου 5.600 χρόνια πριν…

39
00:03:06,640 --> 00:03:07,520
3.600 Π.Χ.

40
00:03:07,600 --> 00:03:10,680
…ξύπνησαν ένα πρωί και έχτισαν αυτό.

41
00:03:17,680 --> 00:03:18,520
ΤΖΓΚΑΝΤΙΑ

42
00:03:18,600 --> 00:03:20,080
Λέγεται Τζγκαντία

43
00:03:21,240 --> 00:03:24,520
και είναι σίγουρα ένας γίγαντας
μεγαλιθικής κατασκευής.

44
00:03:27,920 --> 00:03:29,680
Επί δεκαετίες θεωρούνταν

45
00:03:29,760 --> 00:03:33,600
η παλαιότερη αυτόνομη
μνημειακή κατασκευή στη Γη.

46
00:03:38,480 --> 00:03:43,440
Καθώς περπατώ στον Τζγκαντία,
νιώθω να μου κόβεται ο αέρας,

47
00:03:43,520 --> 00:03:46,760
νιώθω σαν νάνος
παρόντος του έργου γιγάντων.

48
00:03:49,640 --> 00:03:51,240
Η κατασκευή αυτών των τοίχων

49
00:03:51,320 --> 00:03:54,200
απαιτούσε την ανύψωση
εκατοντάδων μεγάλιθων.

50
00:03:56,560 --> 00:03:58,680
Κάποιοι ζυγίζουν ως και 50 τόνους.

51
00:04:02,120 --> 00:04:03,560
Αυτό που βλέπουμε σήμερα

52
00:04:03,640 --> 00:04:06,600
είναι μόνο το μισό
από το αρχικό ύψος του ναού.

53
00:04:14,800 --> 00:04:18,040
Στην ακμή του, ο Τζγκαντία
ήταν πραγματικά γιγαντιαίος.

54
00:04:19,920 --> 00:04:21,720
Με ύψος όσο ένα τριώροφο σπίτι.

55
00:04:24,120 --> 00:04:28,720
Οι εξωτερικοί τοίχοι κατασκευάστηκαν
από τεράστιες στοιβαγμένες πέτρες.

56
00:04:32,760 --> 00:04:36,720
Δύο συνδεδεμένοι ναοί
με θαλάμους σε οβάλ σχήμα,

57
00:04:38,240 --> 00:04:39,920
βαμμένοι κόκκινοι τοίχοι.

58
00:04:41,600 --> 00:04:42,880
Και μια σειρά βωμών,

59
00:04:42,960 --> 00:04:45,800
όπου βρέθηκαν
μαυρισμένα υπολείμματα οστών ζώων,

60
00:04:46,520 --> 00:04:49,200
υποδηλώνοντας
τελετουργικές θυσίες ή συμπόσια.

61
00:04:53,280 --> 00:04:57,360
Δεν υπάρχουν γραπτές πηγές
που να μας λένε πότε χτίστηκε ο Τζγκαντία,

62
00:04:57,440 --> 00:04:59,560
ούτε αξιόπιστες ραδιοχρονολογήσεις.

63
00:05:04,760 --> 00:05:07,480
Ποια είναι η ηλικία
αυτού του ναού, λοιπόν;

64
00:05:09,440 --> 00:05:11,880
Παρέχει στοιχεία για τον χαμένο πολιτισμό

65
00:05:11,960 --> 00:05:13,560
που πιστεύω ότι άκμασε

66
00:05:13,640 --> 00:05:17,600
πολύ πριν υποτίθεται
ότι ξεκίνησε οποιοσδήποτε πολιτισμός;

67
00:05:22,840 --> 00:05:28,720
Ο μόνος λόγος που οι αρχαιολόγοι λένε
πως ο Τζγκαντία χτίστηκε 5.600 χρόνια πριν

68
00:05:28,800 --> 00:05:31,400
είναι ότι κάποια τέχνεργα
που βρέθηκαν εκεί

69
00:05:31,480 --> 00:05:35,280
ταιριάζουν με άλλα πολύ πιο απλών χώρων
εκείνης της περιόδου,

70
00:05:36,880 --> 00:05:40,440
αλλά αυτό δεν σημαίνει
ότι η κατασκευή έχει την ίδια ηλικία.

71
00:05:41,000 --> 00:05:44,280
Τα τέχνεργα μπορεί απλώς
να αφέθηκαν εκεί αργότερα.

72
00:05:45,240 --> 00:05:49,040
Η αλήθεια είναι ότι η προϊστορία
της Μάλτας δεν βγάζει νόημα.

73
00:05:50,840 --> 00:05:52,240
Σκεφτείτε το.

74
00:05:52,320 --> 00:05:55,080
Θα μπορούσαν οι αγρότες,
που οι αρχαιολόγοι λένε

75
00:05:55,160 --> 00:05:57,480
ότι έχτιζαν μόνο παραπήγματα,

76
00:05:58,080 --> 00:06:00,240
να πετύχουν στ' αλήθεια όλο αυτό;

77
00:06:02,800 --> 00:06:04,840
Όταν κοιτάς μια κατασκευή όπως αυτή,

78
00:06:04,920 --> 00:06:09,800
θα περίμενες να δεις στοιχεία
της εξέλιξης των ικανοτήτων

79
00:06:09,880 --> 00:06:11,800
που απαιτεί αυτή η κατασκευή.

80
00:06:12,600 --> 00:06:17,240
Ένας πολιτισμός δεν ξέρει έτσι απλά
να μετακινεί μεγάλιθους 20 ή 30 τόνων.

81
00:06:17,320 --> 00:06:18,880
Πρέπει να μάθει να το κάνει.

82
00:06:18,960 --> 00:06:21,640
Δεν βλέπω στοιχεία
ανάπτυξης αυτών των τεχνικών.

83
00:06:22,960 --> 00:06:24,200
Και ακούστε να δείτε,

84
00:06:24,720 --> 00:06:28,080
ο Τζγκαντία δεν είναι ο μόνος
μεγαλιθικός ναός της Μάλτας.

85
00:06:28,640 --> 00:06:29,720
ΜΑΛΤΑ

86
00:06:29,800 --> 00:06:31,960
Στα δύο κύρια νησιά της Μάλτας,

87
00:06:32,040 --> 00:06:35,960
οι αρχαιολόγοι έχουν ανακαλύψει
19 τέτοιες αρχαίες κατασκευές,

88
00:06:37,080 --> 00:06:40,240
όλες σε μια περιοχή ίση με το μισό Σικάγο,

89
00:06:41,040 --> 00:06:44,520
με την παλαιότερη, όπως μας λένε,
να είναι ο Τζιγκαντία.

90
00:06:44,600 --> 00:06:45,600
ΓΚΟΖΟ

91
00:06:47,680 --> 00:06:52,080
Για τόσο μικρά νησιά, είναι πολλοί οι ναοί

92
00:06:52,160 --> 00:06:54,160
που απαιτούν πολλά εργατικά χέρια.

93
00:06:54,240 --> 00:06:55,200
Πάρα πολλά.

94
00:06:56,560 --> 00:07:01,360
Το οποίο με ωθεί να αναρωτηθώ, ποιος
έχτισε στ' αλήθεια τον Τζγκαντία και πότε;

95
00:07:01,440 --> 00:07:05,400
Είναι λογικό αυτοί οι άνθρωποι
με έναν πολιτισμό πολύ απλών υλικών

96
00:07:06,480 --> 00:07:10,240
να μπόρεσαν να δημιουργήσουν
τη μεγαλύτερη, σπουδαιότερη,

97
00:07:10,320 --> 00:07:12,640
πιο σύνθετη κατασκευή στη Μάλτα;

98
00:07:18,160 --> 00:07:22,960
Νομίζω ότι η αλήθεια είναι πιο περίπλοκη
και πολύ πιο εκρηκτική.

99
00:07:27,560 --> 00:07:29,480
Έχουμε ήδη δει στην Ινδονησία…

100
00:07:29,560 --> 00:07:30,480
ΓΚΟΥΝΟΥΝΓΚ ΠΑΝΤΑΝΓΚ - ΙΝΔΟΝΗΣΙΑ

101
00:07:30,560 --> 00:07:32,400
ΜΕΓΑΛΗ ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΤΣΟΛΟΥΛΑ - ΜΕΞΙΚΟ

102
00:07:32,480 --> 00:07:36,440
…και το Μεξικό ότι οι αρχαίοι μύθοι
έχουν να μας διδάξουν κάτι σημαντικό.

103
00:07:37,200 --> 00:07:40,520
Αυτές τις ιστορίες,
που περνάνε από γενιά σε γενιά,

104
00:07:40,600 --> 00:07:43,160
δεν θα έπρεπε
να τις παραβλέπουν οι αρχαιολόγοι.

105
00:07:44,800 --> 00:07:47,640
Αν κοιτάξουμε την αρχαία
λαϊκή παράδοση της Μάλτας,

106
00:07:47,720 --> 00:07:49,320
έχει να πει μια ιστορία

107
00:07:49,400 --> 00:07:52,320
για το ποιος ευθυνόταν
για το χτίσιμο του Τζγκαντία.

108
00:08:02,200 --> 00:08:07,480
Υπάρχει ένας ενδιαφέρων αρχαίος θρύλος εδώ
σχετικά με μια γιγάντισσα, τη Σανσούνα.

109
00:08:11,520 --> 00:08:13,040
Λέγεται ότι η γιγάντισσα

110
00:08:13,120 --> 00:08:15,720
συνουσιάστηκε με έναν άντρα της περιοχής

111
00:08:17,120 --> 00:08:19,200
και γέννησε ένα παιδί-υβρίδιο.

112
00:08:21,200 --> 00:08:23,480
Έπειτα, για να τιμήσει το γεγονός,

113
00:08:24,240 --> 00:08:27,480
έχτισε αυτόν τον τεράστιο ναό
μέσα σε ένα μερόνυχτο,

114
00:08:28,600 --> 00:08:30,800
κουβαλώντας το παιδί στον ώμο της.

115
00:08:33,480 --> 00:08:36,920
Συναρπαστικός θρύλος.
Φυσικά, μπορεί απλώς να είναι θρύλος.

116
00:08:37,919 --> 00:08:41,520
Ασφαλώς δεν πιστεύω ότι
κυριολεκτικοί γίγαντες τριγύριζαν στη Γη.

117
00:08:42,799 --> 00:08:45,280
Αν, όμως, ήταν άνθρωπος

118
00:08:45,360 --> 00:08:48,440
που είχε γιγάντιες
και απίστευτες ικανότητες

119
00:08:48,520 --> 00:08:50,720
που την έκαναν να χτίσει έναν τέτοιο ναό;

120
00:08:51,800 --> 00:08:55,000
Αυτός ο θρύλος
μοιάζει τρομακτικά με την ιστορία

121
00:08:55,080 --> 00:08:59,560
των υποτιθέμενων γιγάντων που έχτισαν
την Πυραμίδα της Τσολούλα στο Μεξικό,

122
00:09:00,320 --> 00:09:03,440
μια ιστορία που συνδέεται
με μια προϊστορική πλημμύρα.

123
00:09:08,320 --> 00:09:10,720
Θα μπορούσαν αυτοί οι θρύλοι γιγάντων

124
00:09:10,800 --> 00:09:15,760
να εμπεριέχουν αναμνήσεις από κάποιον άλλο
πιο προηγμένο και πιο αρχαίο πολιτισμό;

125
00:09:16,560 --> 00:09:19,920
Κι αν το χρονολόγιο
της προϊστορίας της Μάλτας είναι λάθος;

126
00:09:22,720 --> 00:09:25,760
Όταν οι αγρότες
έφτασαν με σχεδίες από τη Σικελία,

127
00:09:25,840 --> 00:09:28,440
κι αν ο Τζγκαντία
κι οι άλλοι μεγαλιθικοί ναοί

128
00:09:28,520 --> 00:09:30,200
ήταν ήδη εδώ;

129
00:09:30,280 --> 00:09:34,240
Αν αυτές οι εντυπωσιακές κατασκευές
είχαν χτιστεί από κάποιον άλλο;

130
00:09:36,720 --> 00:09:41,080
Μια πολύ πιο προηγμένη κοινωνία
που έφτασε στη Μάλτα πολύ νωρίτερα.

131
00:09:42,960 --> 00:09:44,240
Δεν είναι μόνο δυνατό…

132
00:09:47,520 --> 00:09:48,560
αλλά και πιθανό.

133
00:09:51,440 --> 00:09:53,400
Και δεν νομίζω ότι έπλευσαν.

134
00:09:54,240 --> 00:09:56,120
Νομίζω ότι περπάτησαν ως εδώ.

135
00:09:59,840 --> 00:10:02,880
Βλέπετε, η Μάλτα δεν ήταν πάντα νησί.

136
00:10:03,840 --> 00:10:05,840
Στο απόγειο του τελευταίου Παγετώνα,

137
00:10:05,920 --> 00:10:09,680
η στάθμη των ωκεανών του κόσμου
ήταν περίπου 120 μέτρα

138
00:10:09,760 --> 00:10:12,560
χαμηλότερα απ' ό,τι είναι σήμερα.

139
00:10:14,600 --> 00:10:17,520
Και τα νησιά της Μάλτας
ήταν κορυφές λόφων,

140
00:10:17,600 --> 00:10:21,360
κομμάτι μιας ενιαίας συνεχούς περιοχής
που συνέδεε τη Μάλτα

141
00:10:21,440 --> 00:10:23,320
με τη σημερινή Σικελία,

142
00:10:23,400 --> 00:10:26,400
τη νότια άκρη της Ιταλίας
και την ηπειρωτική Ευρώπη.

143
00:10:26,480 --> 00:10:27,360
ΙΤΑΛΙΑ - ΣΙΚΕΛΙΑ - ΜΑΛΤΑ

144
00:10:29,200 --> 00:10:31,680
Τότε, η Ευρώπη
δεν ήταν καλό μέρος διαμονής.

145
00:10:32,480 --> 00:10:35,720
Ψυχρή, ξηρή και αφιλόξενη.

146
00:10:37,120 --> 00:10:41,000
Ζώα της Εποχής των Παγετώνων
μετανάστευσαν μέσω της χερσαίας γέφυρας

147
00:10:41,080 --> 00:10:46,040
στις θερμότερες και πλουσιότερες περιοχές
της Μάλτας και ευδοκίμησαν εκεί.

148
00:10:48,480 --> 00:10:50,440
Δεν θα τα ακολούθησαν άνθρωποι;

149
00:10:53,480 --> 00:10:55,760
ΙΤΑΛΙΑ - ΣΙΚΕΛΙΑ - ΜΑΛΤΑ

150
00:10:55,840 --> 00:10:59,920
Οι αρχαιολόγοι έχουν βρει ίχνη
πρώτων ανθρώπων στη Σικελία από τότε.

151
00:11:00,000 --> 00:11:02,600
12.000 Π.Χ.

152
00:11:02,680 --> 00:11:06,000
Άρα, γιατί να σταμάτησε εκεί
η μετανάστευσή τους νότια;

153
00:11:07,160 --> 00:11:10,640
Για μένα, το μυστήριο
της ξαφνικής εμφάνισης από το πουθενά

154
00:11:10,720 --> 00:11:13,800
των μαλτέζικων ναών
5.000 ή 6.000 χρόνια πριν

155
00:11:13,880 --> 00:11:15,800
εξαφανίζεται όταν δεχτούμε

156
00:11:15,880 --> 00:11:18,400
ότι στην πραγματικότητα, πολύ καιρό πριν,

157
00:11:18,480 --> 00:11:21,120
την Εποχή των Παγετώνων,
14.000 χρόνια πριν,

158
00:11:21,200 --> 00:11:22,880
η Μάλτα ήταν ηπειρωτική.

159
00:11:25,080 --> 00:11:28,080
Το πρόβλημα είναι
πως οι αρχαιολόγοι ισχυρίζονται

160
00:11:28,160 --> 00:11:32,000
ότι απλώς δεν υπάρχουν στοιχεία
κανενός ανθρώπινου είδους στη Μάλτα

161
00:11:32,080 --> 00:11:33,640
από τόσο παλιά.

162
00:11:33,720 --> 00:11:35,560
Μα αυτό δεν είναι εντελώς αλήθεια.

163
00:11:36,840 --> 00:11:39,280
Κι η απόδειξη βρίσκεται
σε αυτήν τη σπηλιά.

164
00:11:39,360 --> 00:11:43,320
ΓΚΑΡ ΝΤΑΛΑΜ

165
00:11:43,400 --> 00:11:44,440
Το Γκαρ Νταλάμ,

166
00:11:45,280 --> 00:11:48,240
στη νοτιοανατολική ακτή
του κύριου νησιού της Μάλτας.

167
00:11:50,720 --> 00:11:53,280
Μια γεωλογική μηχανή του χρόνου

168
00:11:53,360 --> 00:11:56,400
που παρέχει μια ματιά
στην προϊστορία της Μάλτας.

169
00:12:00,440 --> 00:12:04,560
Εδώ, μια σειρά από πλημμύρες
άφησε πίσω οστά ζώων και απολιθώματα

170
00:12:04,640 --> 00:12:06,640
που ανάγονται σε χιλιετίες πίσω.

171
00:12:12,720 --> 00:12:14,400
Ο δρ Άντον Μίφσουντ,

172
00:12:14,480 --> 00:12:17,320
πρόεδρος του Προϊστορικού
Συλλόγου της Μάλτας,

173
00:12:17,400 --> 00:12:19,640
μελετάει τον χώρο εδώ και δεκαετίες.

174
00:12:19,720 --> 00:12:20,920
Είναι πολύ μεγάλος.

175
00:12:21,000 --> 00:12:25,120
Τα ανεξάρτητα ευρήματά του εδώ
έχουν προκαλέσει μεγάλη αντιπαράθεση.

176
00:12:27,080 --> 00:12:29,520
Η σπηλιά Γκαρ Νταλάμ
είναι πέτρινη καταγραφή

177
00:12:29,600 --> 00:12:31,040
της προϊστορίας της Μάλτας

178
00:12:31,120 --> 00:12:35,560
και αυτός ο σταλαγμίτης είναι
ιδιαίτερα σημαντικός στη δουλειά σου.

179
00:12:35,640 --> 00:12:39,440
Ξεκινώντας από το ανοιχτό καφέ…

180
00:12:39,520 --> 00:12:41,160
Λέγεται πολιτισμικό στρώμα.

181
00:12:41,240 --> 00:12:42,560
Ζούσαν άνθρωποι εδώ.

182
00:12:42,640 --> 00:12:43,480
ΣΤΡΩΜΑ ΟΙΚΟΣΙΤΩΝ ΖΩΩΝ

183
00:12:43,560 --> 00:12:46,800
-Τα τελευταία 8.000 χρόνια. Ναι.
-Σωστά.

184
00:12:46,880 --> 00:12:52,080
Κι εκεί, στο κάτω μέρος του,
είναι κάτι που λέγεται Πλειστόκαινο φύλλο.

185
00:12:52,160 --> 00:12:53,960
Όταν φτάσουμε κάτω από αυτό,

186
00:12:54,040 --> 00:12:56,080
είμαστε στην Εποχή των Παγετώνων.

187
00:12:56,160 --> 00:12:58,480
Περιέχει λείψανα ζώων αυτής της Εποχής,

188
00:12:58,560 --> 00:13:00,480
αλλά δεν το λένε πολιτισμικό στρώμα

189
00:13:00,560 --> 00:13:03,080
επειδή δεν πιστεύουν
ότι υπήρχαν άνθρωποι εδώ.

190
00:13:03,160 --> 00:13:04,240
Ακριβώς, ναι.

191
00:13:05,000 --> 00:13:10,240
Οτιδήποτε βρίσκεται σε αυτό το βάθος
είναι τουλάχιστον 11.600 χρόνων.

192
00:13:10,320 --> 00:13:13,240
Αν η επίσημη ιστορία
της Μάλτας είναι σωστή,

193
00:13:13,320 --> 00:13:17,120
δεν θα έπρεπε να είχαν βρεθεί
ανθρώπινα λείψανα όταν έσκαψαν.

194
00:13:19,480 --> 00:13:23,720
Όμως, πάνω από έναν αιώνα πριν,
κάτι βρήκαν οι αρχαιολόγοι.

195
00:13:23,800 --> 00:13:25,080
ΤΑΥΡΟΔΟΝΤΙΑ

196
00:13:25,160 --> 00:13:26,960
Κάτι που κανείς δεν περίμενε.

197
00:13:28,880 --> 00:13:34,880
Το 1917, δύο μαλτέζικοι εκσκαφείς
ανακάλυψαν δύο ιδιαίτερα δόντια.

198
00:13:34,960 --> 00:13:35,800
Μάλιστα.

199
00:13:37,160 --> 00:13:40,400
Είχαν απολιθωμένο χρώμα,
δεν είχαν καθόλου ρίζες.

200
00:13:40,480 --> 00:13:43,000
Οι ρίζες είχαν απορροφηθεί στο δόντι.

201
00:13:43,080 --> 00:13:46,000
Ναι. Είναι κλασσικά
δόντια Νεάντερταλ, λοιπόν;

202
00:13:46,080 --> 00:13:48,000
-Ναι.
-Και πού βρέθηκαν;

203
00:13:48,080 --> 00:13:51,080
Βρέθηκαν εδώ,
στο κάτω μέρος του σταλαγμίτη, εδώ.

204
00:13:51,160 --> 00:13:53,160
-Στο κάτω ακριβώς μέρος.
-Ακριβώς.

205
00:13:53,240 --> 00:13:54,640
Ειδικοί που συμμετείχαν

206
00:13:54,720 --> 00:13:56,760
πίστευαν ότι βρήκαν στοιχεία

207
00:13:56,840 --> 00:13:59,360
που θα ξαναέγραφαν την ιστορία της Μάλτας.

208
00:14:03,480 --> 00:14:04,480
Να η απόδειξη…

209
00:14:04,560 --> 00:14:05,400
ΙΤΑΛΙΑ - ΣΙΚΕΛΙΑ - ΜΑΛΤΑ

210
00:14:05,480 --> 00:14:08,360
…ότι οι Νεάντερταλ
πέρασαν τη χερσαία γέφυρα.

211
00:14:09,800 --> 00:14:15,120
Αλλά κάποιες φορές οι αρχαιολόγοι ξεθάβουν
πράγματα που άλλοι θέλουν να θάψουν.

212
00:14:16,200 --> 00:14:21,800
Το 1952, εκπονήθηκαν
σχετικές αναλύσεις χρονολόγησης.

213
00:14:21,880 --> 00:14:23,960
Ναι. Τι αποτελέσματα προέκυψαν;

214
00:14:24,040 --> 00:14:26,200
Τα αποτελέσματα δεν δημοσιεύτηκαν.

215
00:14:27,320 --> 00:14:30,440
Για κάποιο λόγο,
τα αποτελέσματα δεν γνωστοποιήθηκαν.

216
00:14:31,400 --> 00:14:34,600
Αυτό που ξέρουμε
είναι ότι στα χρόνια που ακολούθησαν

217
00:14:34,680 --> 00:14:38,080
η αυθεντικότητα των δοντιών
υποβαθμίστηκε επίσημα.

218
00:14:39,360 --> 00:14:42,400
Και μέχρι σήμερα
τα βιβλία της ιστορίας επιμένουν

219
00:14:42,480 --> 00:14:47,920
ότι κανένα ανθρώπινο είδος δεν έφτασε
στη Μάλτα μέχρι περίπου 7.900 χρόνια πριν.

220
00:14:48,480 --> 00:14:52,720
Γιατί αντιτίθεται τόσο η αρχαιολογία
στην ιδέα προγενέστερων ανθρώπων;

221
00:14:57,360 --> 00:15:00,760
Η αλλαγή μιας ιδεολογικής δομής
δεν είναι εύκολη.

222
00:15:00,840 --> 00:15:02,560
Όταν μια συγκεκριμένη νοοτροπία

223
00:15:02,640 --> 00:15:06,480
έχει γίνει εμμονή μιας ομάδας
ακαδημαϊκών συγκεκριμένου τομέα,

224
00:15:06,560 --> 00:15:08,560
διστάζουν τόσο να την αφήσουν

225
00:15:08,640 --> 00:15:11,720
που προσκολλούνται υπαρξιακά πάνω της

226
00:15:11,800 --> 00:15:13,200
και μια επίθεση σε αυτή

227
00:15:13,280 --> 00:15:15,880
γίνεται προσωπική και την υπερασπίζονται.

228
00:15:18,040 --> 00:15:20,240
Περίεργος να ξεκινήσει δική του έρευνα,

229
00:15:20,320 --> 00:15:26,240
το 2016, ο δρ Μίφσουντ πλήρωσε για
δική του υπερσύγχρονη ανάλυση των δοντιών.

230
00:15:27,280 --> 00:15:29,720
Έχουν αναλυθεί από τρεις κορυφαίους

231
00:15:29,800 --> 00:15:31,520
-φυσικούς ανθρωπολόγους…
-Ναι.

232
00:15:31,600 --> 00:15:33,600
…κι επιβεβαίωσαν ότι είναι Νεάντερταλ.

233
00:15:33,680 --> 00:15:34,600
Μάλιστα.

234
00:15:35,160 --> 00:15:38,640
Αποδεικνύουν ανθρώπινη δραστηριότητα
την Εποχή των Παγετώνων.

235
00:15:41,200 --> 00:15:43,480
Τι κάνει αυτό στην ιστορία της Μάλτας;

236
00:15:44,240 --> 00:15:47,960
Μεταθέτει πίσω αυτές τις ημερομηνίες.
Πολύ πίσω.

237
00:15:48,040 --> 00:15:48,920
Ναι.

238
00:15:49,000 --> 00:15:51,200
Ένα άλλο κεφάλαιο πρέπει να παρουσιαστεί.

239
00:15:53,320 --> 00:15:54,160
Ναι.

240
00:15:55,280 --> 00:15:58,680
Αν τα ξαδέρφια μας,
οι Νεάντερταλ, έφτασαν στη Μάλτα,

241
00:15:58,760 --> 00:16:02,840
αποδεικνύεται ότι η χερσαία γέφυρα
χρησιμοποιήθηκε από αρχαίους ανθρώπους

242
00:16:02,920 --> 00:16:05,320
και πιθανώς
κι άλλος πολιτισμός των Παγετώνων

243
00:16:05,400 --> 00:16:07,120
να άφησε το σημάδι του εδώ.

244
00:16:10,440 --> 00:16:16,160
Κατά τη γνώμη μου, τα στοιχεία για έναν
παλιότερο πολιτισμό εδώ είναι αδιάσειστα

245
00:16:16,240 --> 00:16:18,640
και δεν στηρίζονται απλώς σε δύο δόντια.

246
00:16:23,360 --> 00:16:27,200
Θέλω να σας δείξω κάτι
που είδα 25 χρόνια πριν

247
00:16:27,280 --> 00:16:29,080
όταν πρωτοήρθα στη Μάλτα,

248
00:16:29,160 --> 00:16:33,400
χαραγμένο στο βραχώδες υπόστρωμα
του ίδιου του νησιού.

249
00:16:36,040 --> 00:16:38,960
Είναι ένα φαινόμενο
που συναντάται παντού στη Μάλτα.

250
00:16:40,560 --> 00:16:45,360
Παράλληλα αυλάκια
σκαλισμένα βαθιά στον αρχαίο ασβεστόλιθο.

251
00:16:46,800 --> 00:16:49,800
Υπάρχουν σχεδόν 35 χλμ.
αυτών των αυλακιών,

252
00:16:51,040 --> 00:16:53,680
που συχνά διασταυρώνονται
σαν ράγες τρένου.

253
00:16:54,720 --> 00:16:57,560
Οι συμβατικοί αρχαιολόγοι
υποθέτουν ότι είναι

254
00:16:57,640 --> 00:17:00,920
όχι πολύ περισσότερο
από περίπου 2.600 χρόνων,

255
00:17:01,760 --> 00:17:03,960
αλλά δεν μελετήθηκαν ποτέ σοβαρά.

256
00:17:05,000 --> 00:17:08,080
Δεν παρουσιάζουν ενδείξεις
εμφανών σημαδιών εργαλείων

257
00:17:08,160 --> 00:17:11,520
κι επίσης δεν είναι αποτέλεσμα
καμιάς φυσικής διαδικασίας.

258
00:17:12,400 --> 00:17:14,440
Είναι σίγουρα ανθρωπογενή.

259
00:17:14,520 --> 00:17:17,440
Παρόλο που δεν είναι σίγουρο
τι σκοπό εξυπηρετούν.

260
00:17:18,400 --> 00:17:22,400
Συνήθως θεωρούνται
κάποιο είδος αρχαίας οδού μεταφοράς.

261
00:17:22,480 --> 00:17:25,319
Εξ ου και το δημοφιλές
όνομά τους "αυλάκια κάρων".

262
00:17:27,040 --> 00:17:28,960
Αλλά με συναρπάζει το εξής.

263
00:17:29,040 --> 00:17:31,720
Αυτές οι αυλακιές
δεν εμφανίζονται έτσι απλά.

264
00:17:33,119 --> 00:17:35,760
Μερικές συνεχίζονται μέσα στη θάλασσα.

265
00:17:37,480 --> 00:17:40,280
Να δύο από αυτές
κρυμμένες κάτω από τον δρόμο,

266
00:17:40,360 --> 00:17:44,320
αλλά εξαφανίζονται στα δεξιά μου,
κάτω από τα νερά του λιμανιού.

267
00:17:44,400 --> 00:17:46,680
Φτιάχτηκαν πριν τις καλύψει η θάλασσα.

268
00:17:50,320 --> 00:17:54,840
Μέσα στα χρόνια, έχω βρει κι άλλες
από αυτές τις υποβρύχιες αυλακιές,

269
00:17:54,920 --> 00:18:00,440
καταγράφοντάς τες ως κι ένα χλμ. από
την ακτή και σε βάθος ως και 25 μέτρα.

270
00:18:03,040 --> 00:18:05,200
Όποιος τις δημιούργησε το έκανε

271
00:18:05,280 --> 00:18:08,320
όταν αυτό το κομμάτι του βυθού
ήταν πάνω από το νερό

272
00:18:08,400 --> 00:18:11,720
πριν από 12.000 χρόνια,
την τελευταία Εποχή των Παγετώνων.

273
00:18:11,800 --> 00:18:12,640
ΙΤΑΛΙΑ - ΣΙΚΕΛΙΑ - ΜΑΛΤΑ

274
00:18:13,920 --> 00:18:17,240
Με κάνει να αναρωτιέμαι
πόση ακόμα προϊστορία της Μάλτας

275
00:18:17,320 --> 00:18:19,120
κρύβεται κάτω από τα κύματα.

276
00:18:19,200 --> 00:18:21,200
Πόσες άλλες ανθρωπογενείς δομές,

277
00:18:21,280 --> 00:18:24,640
ίσως και μεγαλιθικοί ναοί,
περιμένουν να ανακαλυφθούν;

278
00:18:28,360 --> 00:18:31,320
Ο λόγος που πιστεύω
πως μια βαθύτερη αρχαία νοημοσύνη

279
00:18:31,400 --> 00:18:33,760
βρίσκεται πίσω από τους ναούς της Μάλτας

280
00:18:33,840 --> 00:18:37,360
είναι ότι είναι πολύ πιο σύνθετοι
απ' ό,τι φαίνονται.

281
00:18:39,680 --> 00:18:42,000
Κάτω από στέγαστρο που τον προστατεύει

282
00:18:42,080 --> 00:18:47,000
βρίσκεται ένας από τους πιο θεαματικούς
ναούς της Μάλτας, ο Μνάιντρα.

283
00:18:47,080 --> 00:18:51,000
ΜΝΑΪΝΤΡΑ

284
00:18:51,080 --> 00:18:55,200
Το φουτουριστικό, μοντέρνο κάλυμμά του
τον απομονώνει από τον ουρανό,

285
00:18:55,280 --> 00:18:56,680
που είναι κρίμα,

286
00:18:57,560 --> 00:18:59,280
γιατί όποιος τον έχτισε

287
00:18:59,360 --> 00:19:03,560
είχε εξαιρετικά προηγμένες
γνώσεις του σύμπαντος,

288
00:19:04,280 --> 00:19:07,120
γεγονός που δεν αμφισβητούν
οι αρχαιολόγοι.

289
00:19:08,800 --> 00:19:11,400
Ξέρουμε ότι παρατηρούσαν
την ανατολή του ηλίου

290
00:19:11,480 --> 00:19:14,160
και τη θέση συγκεκριμένων άστρων.

291
00:19:14,960 --> 00:19:17,600
Και έχουν ενσωματώσει κάποιες παρατηρήσεις

292
00:19:17,680 --> 00:19:19,400
μέσα στην αρχιτεκτονική.

293
00:19:24,320 --> 00:19:28,800
Οι χτίστες του επινόησαν έναν μεγαλοφυή
τρόπο παρακολούθησης του ουρανού.

294
00:19:31,040 --> 00:19:32,600
Στις δύο ισημερίες,

295
00:19:32,680 --> 00:19:35,920
στις 21 Μαρτίου και στις 21 Σεπτεμβρίου,

296
00:19:36,560 --> 00:19:41,840
οι αχτίδες του ανατέλλοντος ηλίου
διχοτομούν με ακρίβεια την είσοδο του ναού

297
00:19:41,920 --> 00:19:45,600
γεμίζοντας τις βαθύτερες εσοχές
του εσωτερικού βωμού με φως.

298
00:19:59,040 --> 00:20:01,800
Σε αυτές τις περιστάσεις,
το εσωτερικό του ναού

299
00:20:01,880 --> 00:20:04,760
θα έλαμπε
και θα ζωντάνευε με μαγικό τρόπο.

300
00:20:06,760 --> 00:20:08,200
Και δεν είναι μόνο αυτό.

301
00:20:08,280 --> 00:20:10,920
Την ανατολή στα θερινά
και χειμερινά ηλιοστάσια,

302
00:20:11,000 --> 00:20:13,440
τις μεγαλύτερες
και μικρότερες μέρες του χρόνου,

303
00:20:13,520 --> 00:20:16,520
μια διαφορετική ξεχωριστή προβολή φωτός

304
00:20:16,600 --> 00:20:19,320
φωτίζει με ακρίβεια
τις άκρες των μεγάλιθων

305
00:20:19,400 --> 00:20:21,400
στα αριστερά και δεξιά της εισόδου.

306
00:20:23,840 --> 00:20:27,680
Αυτό το φαινόμενο δεν είναι μοναδικό
στις αρχαίες κατασκευές.

307
00:20:27,760 --> 00:20:29,840
Μάλιστα, η Πυραμίδα της Τσολούλα…

308
00:20:29,920 --> 00:20:30,760
ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΤΣΟΛΟΥΛΑ - ΜΕΞΙΚΟ

309
00:20:30,840 --> 00:20:34,240
…και οι πυραμίδες από κάτω
αντικρίζουν τη δύση του ηλίου

310
00:20:34,320 --> 00:20:35,800
το θερινό ηλιοστάσιο.

311
00:20:36,600 --> 00:20:40,440
Και άλλοι μεγαλιθικοί χώροι
διαθέτουν παρόμοιες ευθυγραμμίσεις.

312
00:20:40,520 --> 00:20:41,360
ΣΤΟΟΥΝΧΕΝΤΖ - ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ

313
00:20:41,440 --> 00:20:42,640
Όπως το Στόουνχεντζ

314
00:20:44,040 --> 00:20:45,760
ή ο Ναός του Καρνάκ στην Αίγυπτο.

315
00:20:45,840 --> 00:20:47,320
ΚΑΡΝΑΚ - ΑΙΓΥΠΤΟΣ

316
00:20:48,240 --> 00:20:52,040
Στον Μνάιντρα, οι αρχαίοι
έφτιαξαν αυτές τις πελώριες κατασκευές

317
00:20:52,120 --> 00:20:55,160
για να γιορτάσουν την ένωση
του Ουρανού και της Γης.

318
00:20:55,240 --> 00:20:58,400
Μάλιστα, ο Μνάιντρα και οι άλλοι ναοί

319
00:20:58,480 --> 00:21:02,680
ίσως είναι μέρος ενός πολύ μεγαλύτερου
αρχαίου αστρονομικού έργου.

320
00:21:02,760 --> 00:21:05,840
Ένα έργο που, αν αποδειχτεί αληθινό,

321
00:21:06,440 --> 00:21:10,200
θα ξαναέγραφε το αποδεκτό χρονολόγιο
της προϊστορίας της Μάλτας.

322
00:21:12,120 --> 00:21:14,560
Η ερευνήτρια και συγγραφέας, Λένι Ρίτζικ,

323
00:21:14,640 --> 00:21:17,840
έχει εξερευνήσει όλους
τους μεγαλιθικούς ναούς της Μάλτας

324
00:21:17,920 --> 00:21:20,760
και μελετήσει προσεκτικά
τις ευθυγραμμίσεις τους.

325
00:21:20,840 --> 00:21:22,640
Προς μεγάλη της έκπληξη,

326
00:21:22,720 --> 00:21:27,360
κανένας άλλος ναός δεν ευθυγραμμίζεται
με ισημερίες και ηλιοστάσια.

327
00:21:28,640 --> 00:21:33,200
Αλλά επίσης δεν κοιτάζουν κανένα
γεωγραφικό γνώρισμα στην περιοχή τους.

328
00:21:34,040 --> 00:21:37,760
Μάλιστα, κανένας τους
δεν κοιτάζει καν στην ίδια κατεύθυνση.

329
00:21:37,840 --> 00:21:38,960
ΓΚΟΖΟ - ΜΑΛΤΑ

330
00:21:39,040 --> 00:21:41,160
Κανείς προσανατολισμός δεν είναι ίδιος.

331
00:21:41,240 --> 00:21:44,880
-Αυτό είναι ασυνήθιστο από μόνο του.
-Είναι πολύ περίεργο.

332
00:21:44,960 --> 00:21:46,280
ΛΕΝΙ ΡΙΤΖΙΚ - ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ, "SIRIUS:
THE STAR OF THE MALTESE TEMPLES"

333
00:21:46,360 --> 00:21:48,560
Θα περίμενε κανείς η παράδοση ναών,

334
00:21:48,640 --> 00:21:51,840
όπως στις εκκλησίες και τα τζαμιά,
να έχει προτίμηση.

335
00:21:53,720 --> 00:21:58,080
Γιατί να είναι ο Μνάιντρα ο μόνος ναός
προσανατολισμένος στα ηλιοστάσια;

336
00:21:59,040 --> 00:22:03,280
Χτίστηκαν οι άλλοι ναοί της Μάλτας
έτσι ώστε να σημαδεύουν κάτι στον ουρανό;

337
00:22:04,920 --> 00:22:06,320
Αν ναι, τι;

338
00:22:09,680 --> 00:22:11,960
Πρέπει να ψάξεις μια θεμελιώδη αρχή.

339
00:22:12,720 --> 00:22:17,120
Πρέπει, λοιπόν, να ξέρεις λίγο
από αρχαιοαστρονομία.

340
00:22:18,040 --> 00:22:20,560
Δηλαδή από την αστρονομία των αρχαίων.

341
00:22:20,640 --> 00:22:26,240
Υπάρχει μια συναρπαστική
και ελάχιστα γνωστή κίνηση στον ουρανό

342
00:22:26,320 --> 00:22:29,640
που έχει την ονομασία "μετάπτωση".

343
00:22:34,080 --> 00:22:38,880
Αντίθετα με αυτό που πιστεύουν πολλοί,
η Γη δεν είναι τέλεια σφαίρα.

344
00:22:38,960 --> 00:22:41,480
Είναι λίγο διογκωμένη στον ισημερινό.

345
00:22:42,040 --> 00:22:43,280
Το αποτέλεσμα;

346
00:22:43,360 --> 00:22:46,400
Λόγω της βαρυτικής έλξης
του Ηλίου και της Σελήνης,

347
00:22:46,480 --> 00:22:50,680
η Γη ταλαντεύεται αμυδρά
καθώς περιστρέφεται στον άξονά της.

348
00:22:50,760 --> 00:22:54,720
Η μετάπτωση αλλάζει το πώς βλέπουμε
τον ουρανό μέσα στα χρόνια,

349
00:22:54,800 --> 00:22:59,800
κάνοντας μακρινούς αστερισμούς να δείχνουν
πως αλλάζουν θέση με συστηματικό τρόπο.

350
00:22:59,880 --> 00:23:04,080
Ολόκληρος ο ουρανός κάνει
αυτήν την κίνηση, που είναι πολύ αμυδρή.

351
00:23:04,160 --> 00:23:07,960
Υπάρχει διαφορά μόνο μιας μοίρας

352
00:23:08,040 --> 00:23:14,760
στη θέση ανατολής ή δύσης
οποιουδήποτε άστρου σε 72 χρόνια.

353
00:23:15,840 --> 00:23:20,320
Έτσι, αν χτίζατε αυτούς τους ναούς
έτσι ώστε να δείχνουν ένα άστρο,

354
00:23:20,400 --> 00:23:21,760
μέσα στους αιώνες,

355
00:23:21,840 --> 00:23:26,160
οι ευθυγραμμίσεις των ναών θα άλλαζαν,
ακριβώς όπως βλέπουμε στη Μάλτα.

356
00:23:26,840 --> 00:23:28,880
ΓΚΟΖΟ - ΜΑΛΤΑ

357
00:23:29,440 --> 00:23:30,760
Αλλά υπάρχει ένα θέμα.

358
00:23:30,840 --> 00:23:32,360
Το επίσημο χρονολόγιο…

359
00:23:32,440 --> 00:23:33,280
3.600 Π.Χ.

360
00:23:33,360 --> 00:23:37,280
…υποστηρίζει ότι όλοι οι ναοί της Μάλτας
χτίστηκαν μεταξύ 5.600

361
00:23:37,360 --> 00:23:39,480
και 4.500 χρόνων πριν.

362
00:23:39,560 --> 00:23:40,400
2.500 Π.Χ.

363
00:23:40,480 --> 00:23:42,720
Κοιτώντας τις θέσεις
των λαμπρότερων άστρων

364
00:23:42,800 --> 00:23:45,480
ορατών στον ουρανό
σε αυτό το χρονικό πλαίσιο,

365
00:23:45,560 --> 00:23:47,800
κανένα δεν ήταν πιθανό ενδεχόμενο.

366
00:23:48,560 --> 00:23:51,080
Υπήρχε μεγάλη δυσαρέσκεια

367
00:23:51,160 --> 00:23:56,440
για να αναλογιστούν κάτι
έξω από τη συμβατική θεωρία.

368
00:23:56,520 --> 00:23:58,240
Για να πάνε πίσω, πριν

369
00:23:58,320 --> 00:24:00,640
-το υποτιθέμενο χτίσιμο των ναών.
-Ακριβώς.

370
00:24:03,440 --> 00:24:05,200
Αλλά με υπερσύγχρονο λογισμικό

371
00:24:05,280 --> 00:24:08,480
που παρακολουθεί
την κίνηση των άστρων στις χιλιετίες,

372
00:24:09,440 --> 00:24:12,880
η Λένι γύρισε πίσω
τον νυχτερινό ουρανό σαν ρολόι,

373
00:24:14,040 --> 00:24:18,120
ψάχνοντας ένα ορατό άστρο
που ευθυγραμμιζόταν με όλους τους ναούς.

374
00:24:19,720 --> 00:24:23,360
Και όχι μόνο στο χρονικό πλαίσιο
που υποτίθεται ότι χτίστηκαν,

375
00:24:24,080 --> 00:24:26,320
μα από οποιαδήποτε φάση στο παρελθόν.

376
00:24:27,640 --> 00:24:32,920
Έψαχνα αδιάκοπα
και μετά, ξαφνικά εμφανίστηκε.

377
00:24:34,000 --> 00:24:36,920
Οι ναοί προσανατολίζονταν σε ένα άστρο.

378
00:24:38,640 --> 00:24:43,360
Αυτό το άστρο ήταν ο Σείριος,
που συχνά αποκαλείται "Αστέρι του Σκύλου".

379
00:24:45,600 --> 00:24:49,520
Περνάει από όλες τις εισόδους
σε κάποια χρονική στιγμή.

380
00:24:49,600 --> 00:24:53,200
Ταιριάζει σε όλους τους ναούς.
Σε όλους ανεξαιρέτως.

381
00:24:57,800 --> 00:25:00,760
Και ο Σείριος, φυσικά,
είναι ιδιαιτέρως σπουδαίος.

382
00:25:00,840 --> 00:25:03,080
Είναι το λαμπρότερο άστρο στον ουρανό.

383
00:25:03,160 --> 00:25:07,000
Μακράν. Είναι δύο φορές λαμπρότερο
από το επόμενο λαμπρότερο.

384
00:25:09,080 --> 00:25:10,800
Η θεωρία της Λένι εξηγεί

385
00:25:10,880 --> 00:25:14,240
γιατί έχτισαν τόσο πολλούς ναούς
αυτοί οι αστρονόμοι.

386
00:25:15,480 --> 00:25:18,320
Καθώς ο Σείριος άλλαζε θέση με τον καιρό,

387
00:25:18,400 --> 00:25:21,040
έφευγε από το οπτικό πεδίο του κάθε ναού,

388
00:25:21,120 --> 00:25:26,040
αναγκάζοντας τους αρχιτέκτονες να χτίζουν
νέο με λίγο διαφορετικό προσανατολισμό.

389
00:25:26,120 --> 00:25:26,960
ΓΚΟΖΟ - ΜΑΛΤΑ

390
00:25:28,000 --> 00:25:33,080
Λόγω της μετάπτωσης, ο Σείριος
δεν ήταν ορατός από τη Μάλτα για χιλιετίες

391
00:25:33,160 --> 00:25:36,880
μέχρι που η ταλάντευση της Γης
τον έφερε πάλι στο οπτικό πεδίο,

392
00:25:36,960 --> 00:25:39,000
περίπου 11.000 χρόνια πριν.

393
00:25:39,680 --> 00:25:42,840
Και ο ναός που ευθυγραμμίστηκε
με αυτήν την εμφάνιση

394
00:25:42,920 --> 00:25:46,560
μετά από μεγάλη απουσία
είναι ένας απλός ονόματι Χατζάρ Ιμ.

395
00:25:46,640 --> 00:25:47,640
ΧΑΤΖΑΡ ΙΜ

396
00:25:47,720 --> 00:25:50,680
Είναι επίσης ένας
από τους μικρότερους ναούς.

397
00:25:50,760 --> 00:25:52,200
Ξεκίνησαν από χαμηλά

398
00:25:52,280 --> 00:25:54,760
-και καθώς περνούσαν οι χιλιετίες…
-Ναι.

399
00:25:54,840 --> 00:25:58,080
…κατέληξαν με τον μεγαλύτερο
όλων των ναών.

400
00:25:58,160 --> 00:25:59,400
Τον καθεδρικό,

401
00:26:00,600 --> 00:26:02,120
που είναι ο Τζγκαντία.

402
00:26:04,240 --> 00:26:05,680
Μα αν η Λένι έχει δίκιο,

403
00:26:06,360 --> 00:26:10,320
σημαίνει ότι το μεγαλιθικό έργο της Μάλτας
ξεκίνησε χιλιάδες χρόνια

404
00:26:10,400 --> 00:26:13,120
πριν φτάσουν στο νησί
οι αγρότες από τη Σικελία…

405
00:26:13,200 --> 00:26:14,040
5.900 Π.Χ.

406
00:26:15,840 --> 00:26:17,880
9.000 Π.Χ.

407
00:26:17,960 --> 00:26:22,280
…και πρέπει να είναι έργο ενός πολιτισμού
με προηγμένες γνώσεις αστρονομίας

408
00:26:23,800 --> 00:26:26,160
και προηγμένες ικανότητες αρχιτεκτονικής.

409
00:26:31,680 --> 00:26:34,520
Ο λόγος που επέλεξαν
να τιμήσουν έτσι τον Σείριο…

410
00:26:37,080 --> 00:26:38,400
μπορεί να είναι επειδή

411
00:26:38,480 --> 00:26:41,560
ήταν το λαμπρότερο άστρο
στον νυχτερινό ουρανό τότε.

412
00:26:42,800 --> 00:26:44,800
Αλλά ίσως υπάρχει και κάτι άλλο.

413
00:26:46,320 --> 00:26:49,240
Ο Σείριος παίζει επίσης εξέχοντα ρόλο

414
00:26:49,320 --> 00:26:52,120
στους θρύλους
ενός άλλου σπουδαίου πολιτισμού,

415
00:26:52,760 --> 00:26:54,200
της αρχαίας Αιγύπτου,

416
00:26:54,280 --> 00:26:58,920
όπου σχετιζόταν με την ετήσια πλημμύρα
του Νείλου και το νέο έτος

417
00:26:59,880 --> 00:27:02,880
και ήταν σύμβολο
της μεγάλης θεάς τους, Ίσιδας.

418
00:27:05,120 --> 00:27:07,080
Και δεν είναι η μόνη περίεργη σύνδεση

419
00:27:07,160 --> 00:27:09,120
μεταξύ Αιγύπτου και Μάλτας.

420
00:27:10,920 --> 00:27:15,880
Οι μαλτέζικες ψαρόβαρκες είναι παραδοσιακά
διακοσμημένες με ένα περίφημο σύμβολο…

421
00:27:18,080 --> 00:27:20,000
από την αιγυπτιακή μυθολογία…

422
00:27:22,720 --> 00:27:24,120
Το Μάτι του Ώρου.

423
00:27:26,160 --> 00:27:30,480
Οι ψαράδες πιστεύουν
ότι τους παρέχει υγεία, ευημερία

424
00:27:30,560 --> 00:27:32,400
και πάνω απ' όλα, προστασία.

425
00:27:34,240 --> 00:27:36,480
Το ίδιο ακριβώς σύμβολο

426
00:27:36,560 --> 00:27:39,320
είχε τον ίδιο ακριβώς ρόλο
στην αρχαία Αίγυπτο.

427
00:27:41,040 --> 00:27:46,560
Περιέργως, η παράδοση συνδέει τη Μάλτα
με τον πιο διάσημο μύθο της Αιγύπτου,

428
00:27:47,360 --> 00:27:50,240
την ιστορία των γονιών του θεού Ώρου…

429
00:27:50,320 --> 00:27:52,160
Όσιρι και Ίσιδας.

430
00:27:56,040 --> 00:28:00,320
Την αρχαία εποχή,
ο σοφός θεός Όσιρις κατέβηκε στην Αίγυπτο

431
00:28:00,400 --> 00:28:03,200
για να κυβερνήσει
δίπλα στην αδερφή του, Ίσιδα,

432
00:28:03,280 --> 00:28:06,280
αλλά οι άνθρωποι
ήταν απολίτιστοι και άνομοι.

433
00:28:07,560 --> 00:28:09,680
Έτσι, ο Όσιρις τούς έδωσε πολιτισμό,

434
00:28:09,760 --> 00:28:13,200
καθιέρωσε κανόνες δικαίου
και τους δίδαξε γεωργία.

435
00:28:14,920 --> 00:28:18,920
Μετά, άφησε την Ίσιδα να κυβερνήσει
την Αίγυπτο, ενώ εκείνος ταξίδευε

436
00:28:19,000 --> 00:28:22,000
διδάσκοντας σε άλλα έθνη
τις ίδιες ικανότητες.

437
00:28:25,160 --> 00:28:28,080
Ο μύθος του ταξιδιώτη ήρωα
που φέρνει πολιτισμό

438
00:28:28,160 --> 00:28:30,560
μου είναι γνωστός από τα ταξίδια μου.

439
00:28:31,760 --> 00:28:36,480
Η ιστορία του Όσιρι είναι παρόμοια
με αυτήν του Κετζακόατλ στο Μεξικό

440
00:28:36,560 --> 00:28:39,080
και άλλων ηρώων από την αρχαία παράδοση.

441
00:28:40,360 --> 00:28:44,440
Σοφοί δάσκαλοι που φτάνουν
μετά από έναν τεράστιο κατακλυσμό,

442
00:28:44,520 --> 00:28:46,680
προσφέροντας τα δώρα του πολιτισμού,

443
00:28:46,760 --> 00:28:49,840
δείχνοντας στον κόσμο
πώς να φτιάχνει έργα σε πέτρα,

444
00:28:50,640 --> 00:28:54,080
φέρνοντάς του γεωργία
και γνώση των άστρων.

445
00:28:56,040 --> 00:29:01,920
Είναι πιθανό τέτοιοι μύθοι τόσο παρόμοιοι
σε τόσο πολλούς διαφορετικούς πολιτισμούς

446
00:29:02,000 --> 00:29:05,360
να μπορούν να εντοπιστούν
σε μία μόνο πηγή;

447
00:29:07,320 --> 00:29:10,960
Αν οι φιγούρες με γένια και μανδύες
από την Εγγύς Ανατολή,

448
00:29:11,040 --> 00:29:13,440
στην Αμερική, στη Μεσόγειο,

449
00:29:13,520 --> 00:29:15,760
προέρχονται από τον ίδιο πολιτισμό,

450
00:29:16,560 --> 00:29:19,640
σημαίνει πως
ενώ οι κυνηγοί-συλλέκτες πρόγονοί μας

451
00:29:19,720 --> 00:29:21,520
επιζούσαν του Παγετώνα,

452
00:29:22,240 --> 00:29:24,760
κάποιος άλλος έκανε τον γύρο του κόσμου,

453
00:29:26,560 --> 00:29:29,240
κληροδοτώντας
τις ικανότητές του στους άλλους.

454
00:29:30,520 --> 00:29:33,680
Και πιστεύω ότι υπάρχει απόδειξη
σε ένα άλλο νησί,

455
00:29:34,320 --> 00:29:38,640
που, όπως η Μάλτα, σχεδόν βυθίστηκε
στο τέλος του τελευταίου Παγετώνα,

456
00:29:39,480 --> 00:29:43,200
έναν κόσμο μακριά,
στα γαλάζια νερά της Καραϊβικής.

457
00:29:45,960 --> 00:29:51,480
Αν η θάλασσα κατάπιε έναν προηγμένο
πολιτισμό πριν από 11.600 χρόνια,

458
00:29:51,560 --> 00:29:56,520
τότε ίσως τα στοιχεία της ύπαρξής του
μπορούν ακόμη να βρεθούν κάτω από το νερό.

459
00:29:57,600 --> 00:29:59,680
Ας μιλήσουμε για την Ατλαντίδα.

460
00:30:26,640 --> 00:30:31,640
Υποτιτλισμός: Νάσια Γιαγκοπούλου