ΜΙΑ ΣΕΙΡΑ ΤΟΥ NETFLIX
Είμαστε ένα είδος με αμνησία;
Μπορεί να ξεχάσαμε ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας μας;
Είμαι ο Γκράχαμ Χάνκοκ
και πολλοί αρχαιολόγοι με μισούν επειδή προσπαθώ να μάθω.
Η ιδέα ενός χαμένου πολιτισμού της Εποχής των Παγετώνων
απειλεί εξαιρετικά τη συμβατική αρχαιολογία
επειδή αποδυναμώνει ολόκληρο το γνωστικό αντικείμενο.
Αφαιρεί τη βάση.
Δεν με νοιάζει αυτό.
Έρχονται άνθρωποι και λόγω της επιρροής τους…
ΤΖΟ ΡΟΓΚΑΝ - ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ
…βλέπουμε τα πράγματα διαφορετικά.
Ο Γκράχαμ Χάνκοκ είναι ένας άντρας που,
παρά τις προσβολές…
ΓΕΛΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ
…και όσους κακολογούν το έργο του…
ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ
…συνεχίζει να προχωράει.
Με νοιάζει να μάθω τα μαθήματα του παρελθόντος
προκειμένου να καθαρίσω την ομίχλη που περιβάλλει την προϊστορία.
Είναι ομίχλη επειδή δεν υπάρχουν αρχεία.
Φτιάξαμε την εικόνα του παρελθόντος από αποσπασματικά στοιχεία.
Λαϊκές ιστορίες, θρύλους, μύθους.
Αυτά για μένα είναι σημαντικά στοιχεία.
Και μία από τις πιο μυστηριώδεις και αποκαλυπτικές μυθολογίες της προϊστορίας
φτάνει σε εμάς μέσα από τους αρχαίους πολιτισμούς του Μεξικού.
ΕΠΙΖΩΝ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΟΧΗ ΧΑΟΥΣ
Αναζητώντας έναν χαμένο πολιτισμό,
έχω έρθει σε έναν τόπο γόνιμων κοιλάδων και ηφαιστείων που "σιγοβράζουν".
ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ ΩΚΕΑΝΟΣ ΜΕΞΙΚΟ - ΚΟΛΠΟΣ ΜΕΞΙΚΟΥ
Πουέμπλα, ανατολικά της πρωτεύουσας.
ΠΟΥΕΜΠΛΑ
ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΜΕΞΙΚΟΥ
Ο χώρος της παλαιότερης αδιάκοπα κατοικημένης πόλης της χώρας, Τσολούλα.
ΤΣΟΛΟΥΛΑ
Σήμερα, είναι μια σύγχρονη μητρόπολη 100.000 ανθρώπων.
Κρατά ένα αρχαίο μυστικό στην καρδιά της.
Η ιστορία γράφεται από τους νικητές.
Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στο Μεξικό.
Όταν οι Ισπανοί κατακτητές έφτασαν στην Τσολούλα το 1519,
σφαγίασαν τους κατοίκους
αφανίζοντας όχι μόνο την κουλτούρα τους
αλλά και σχεδόν όλα τα ίχνη
των αρχαιότερων πολιτισμών που είχαν προηγηθεί.
Μα οι εισβολείς δεν τα έσβησαν όλα.
Οι κατακτητές πρώτα υπέθεσαν ότι αυτός ο λόφος ήταν απλώς ένας λόφος,
και έχτισαν μια εκκλησία πάνω του.
Όμως, αυτός ο λόφος δεν είναι ο φυσικός πόλος έλξης που πολλοί νομίζουν.
Είναι το μεγαλύτερο μνημείο που χτίστηκε ποτέ σε όλο τον κόσμο.
Όμως, μάλλον δεν το έχετε ξανακούσει.
Η Μεγάλη Πυραμίδα της Τσολούλα.
ΜΕΓΑΛΗ ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΤΣΟΛΟΥΛΑ
Μετά από αιώνες αμέλειας και λεηλασιών,
είναι αδύνατο να κατανοήσουμε
το τεράστιο μέγεθος αυτού που στέκονταν κάποτε εδώ.
Έχουμε, όμως, μια ιδέα για το πώς έμοιαζε στην ακμή του.
Υπολογίζεται ότι η Μεγάλη Πυραμίδα της Τσολούλα
έφτανε τουλάχιστον τα 65 μέτρα.
Τα στοιχεία υποδεικνύουν ότι ήταν αφιερωμένη
στον αρχαίο Μεξικανό θεό της βροχής και των πλημμυρών,
τον οποίο οι Αζτέκοι ήξεραν ως Τλάλοκ.
Χτισμένη κυρίως με λάσπη και αχυρένιες πλίνθους,
δεν ήταν τόσο ψηλή όσο η Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας,
αλλά ήταν μεγαλύτερη με σχεδόν τριπλάσια κάτοψη
που μετρά 400 επί 400 μέτρα στη βάση της,
περίπου 30 γήπεδα ποδοσφαίρου,
κάνοντάς την το μεγαλύτερο μνημείο
που οικοδομήθηκε ποτέ από κάποιον πολιτισμό.
Οι αρχαιολόγοι διαπίστωσαν γρήγορα
ότι οι εργασίες στην πυραμίδα ολοκληρώθηκαν γύρω στους οκτώ αιώνες πριν,
το 1200 μ.Χ. ή εκεί γύρω.
Όταν, όμως, άρχισαν να σκάβουν τούνελ στον κορμό της κατασκευής,
σοκαρίστηκαν από αυτό που ανακάλυψαν μέσα.
Είναι σουρεαλιστικό συναίσθημα
να κατεβαίνεις στη μεγαλύτερη πυραμίδα.
Μέσα υπάρχουν πανέμορφες τοιχογραφίες
που απεικονίζουν μυθολογικά σκηνικά και πλάσματα…
και δελεαστικά ίχνη πολλών στρωμάτων κατασκευής.
Προσφέρουν στοιχεία για το μεγαλύτερο μυστήριο του χώρου;
Είναι μέρος μιας παγκόσμιας κληρονομιάς
που άφησε πίσω ένας αρχαίος, προηγμένος πολιτισμός της προϊστορίας;
Μαζί μου είναι ένας εξέχων ειδικός στη Μεγάλη Πυραμίδα της Τσολούλα,
ο ανθρωπολόγος και αρχαιολόγος Τζεφ ΜακΚάφερτι του Πανεπιστημίου του Κάλγκαρι.
Είμαστε στην καρδιά του πιο τεράστιου μνημείου
που χτίστηκε ποτέ στην αρχαιότητα.
ΔΡ ΤΖΕΦΡΙ ΜΑΚΚΑΦΕΡΤΙ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΟΥ ΚΑΛΓΚΑΡΙ
Αισθάνεσαι σχεδόν όπως όταν μπαίνεις σε εκκλησία.
Υπάρχει μια χειροπιαστή αίσθηση αύρας αυτής της δύναμης.
Αυτά τα τούνελ σκάφτηκαν από Μεξικανούς αρχαιολόγους.
Συνολικά υπάρχουν τούνελ οκτώ χλμ.
-Εντυπωσιακό. Οκτώ χιλιόμετρα; -Ναι.
Με αυτά τα τούνελ,
οι αρχαιολόγοι έκαναν μια απίστευτη ανακάλυψη.
Η Πυραμίδα της Τσολούλα είναι η τελευταία
σε μια ολόκληρη σειρά από αρχαιότερες πυραμίδες κρυμμένες από κάτω.
Μέσα είναι μια ακόμα παλαιότερη πυραμίδα,
που χρονολογείται στο 800 μ.Χ. περίπου,
και κάτω από αυτήν, άλλη μία
που χρονολογείται τουλάχιστον 200 με 500 χρόνια νωρίτερα.
Μέχρι που, όπως σε μια σειρά από μπάμπουσκες,
φτάνουμε στην πρώτη και παλαιότερη πυραμίδα που έχει χτιστεί εδώ,
η οποία, με τα 120 τετραγωνικά μέτρα της και τα 17 μέτρα ύψος, εντυπωσιάζει ακόμη.
Πότε πρωτοξεκίνησε η κατασκευή εδώ;
Τα αρχικά στοιχεία κατασκευής της τελετουργικής ζώνης
χρονολογούνται στο 500 π.Χ.
Ήταν μεγαλούτσικη πυραμίδα.
Στη συνέχεια, σταδιακά, επεκτάθηκε,
με μια μεγαλύτερη κατασκευή από πάνω.
Αυτό το έργο χτισίματος πυραμίδων πρέπει να εκτελέστηκε από πολλές γενεές
σε ένα διάστημα 1.700 χρόνων και πιθανότατα περισσότερο,
γεγονός που πια αναγνωρίζουν οι αρχαιολόγοι.
Μα η σύγχρονη επιστήμη
δεν γνωρίζει σχεδόν τίποτα για τους πρώτους αρχιτέκτονες
ή γιατί επέλεξαν να χτίσουν εδώ την πυραμίδα.
Ακριβώς τα μυστήρια που με ενδιαφέρουν.
Έχεις την αίσθηση ότι κάτι λείπει
από τα αρχαιολογικά και ιστορικά χρονικά του αρχαίου Μεξικού;
Δεν θέλω να γίνω πολύ δραματικός,
αλλά μια καλύτερη γνώση της Τσολούλα
θα άλλαζε ριζικά την αντίληψη της μεσοαμερικανικής ιστορίας.
Είναι μαύρη τρύπα.
Μαύρη τρύπα στη μεξικανική ιστορία.
Πιστεύεις ότι υπήρχε κάτι εδώ πριν χτιστεί η πρώτη πυραμίδα;
Η πυραμίδα χτίστηκε πάνω από μία σημαντική πηγή.
Ναι.
Η πηγή συμβολίζει ένα πέρασμα στον κάτω κόσμο,
οπότε ήταν ξεκάθαρα ένας σημαντικός ιερός χώρος
καθώς και τελετουργική εστία.
Το ότι η πυραμίδα ήταν η κατασκευή
που επιλέχτηκε να χτιστεί εκεί δεν είναι τυχαίο.
Αντιθέτως, πιστεύω ότι είναι καθοριστικό στοιχείο
για την κατανόηση των κινήτρων των αρχικών οικοδόμων,
διότι επαναλαμβάνει ένα μοτίβο που απαντάται παντού.
ΓΚΟΥΝΟΥΝΓΚ ΠΑΝΤΑΝΓΚ - ΙΝΔΟΝΗΣΙΑ
Έχουμε ήδη ανακαλύψει στοιχεία
μιας παρόμοιας πυραμίδας με αναβαθμίδες στο Γκουνούνγκ Παντάνγκ της Ινδονησίας
που επίσης έχει μια ιερή πηγή στο κέντρο.
Είναι ένα μοτίβο που δεν συναντάται μόνο στο Μεξικό ή την Ινδονησία.
Έτσι είναι και ο υπόγειος θάλαμος
στην πυραμίδα της Γκίζας.
ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΓΚΙΖΑΣ - ΑΙΓΥΠΤΟΣ
Κατά τη γνώμη μου, είναι το πρώτο ιερό μέρος στο οροπέδιο της Γκίζας
κι οι πυραμίδες χτίστηκαν αργότερα για να το τιμήσουν.
Η Πυραμίδα του Ήλιου στο Τεοτιουακάν είναι πάνω σε ένα σπήλαιο.
ΤΕΟΤΙΟΥΑΚΑΝ - ΜΕΞΙΚΟ
Το τροποποίησαν λίγο
και έχτισαν μια πυραμίδα πάνω του.
Όμως, πρώτο ήταν το ίδιο το μέρος,
το ιερό μέρος. Αυτό σηματοδοτούν οι πυραμίδες.
Ξεκινάς με ένα μέρος
που για τον έναν ή τον άλλο λόγο θεωρείται ιερό,
που είχε έναν ιδιαίτερο μαγνητισμό που ο κόσμος ένιωθε
που το έκανε σπουδαίο και σημαντικό.
Η Πυραμίδα της Τσολούλα μοιράζεται άλλο ένα βασικό γνώρισμα
με αρχαίες πυραμίδες του κόσμου.
Υπόνοιες κρυμμένων θαλάμων.
Λίγο μετά την κατάκτηση του Μεξικού από την Ισπανία,
ένας αξιόπιστος αυτόπτης μάρτυρας, ο πατήρ Βερναρδίνος του Σααγούν,
ανέφερε ότι η Μεγάλη Πυραμίδα της Τσολούλα ήταν γεμάτη ορυχεία και σπήλαια μέσα.
Σήμερα, σύγχρονοι ερευνητές έχουν επιβεβαιώσει αυτήν την παρατήρηση.
Ένας από τους προηγούμενους αρχαιολόγους βρήκε κάπου μέσα στην πυραμίδα
ένα ανοιχτό δωμάτιο.
Και τούνελ που οδηγούσαν εκεί.
Δεν το δημοσίευσε.
Δεν ξέρω ποια είναι η παρούσα κατάσταση.
-Είναι πολύ δελεαστικό στοιχείο. -Έτσι νομίζεις;
Έχουν γίνει ανασκαφές στο δωμάτιο; Το έχουν επανεξετάσει;
Όχι απ' όσο ξέρω.
Γιατί δεν έχουν επανεξετάσει αυτόν τον θάλαμο;
Τι μυστικά κρύβει
για τις προθέσεις των πρωταρχικών οικοδόμων;
Όπως και να 'χει, το γεγονός ότι η Πυραμίδα της Τσολούλα
έχει κρυμμένο εσωτερικό θάλαμο,
όπως του Παντάνγκ και της Γκίζας…
ΓΚΟΥΝΟΥΝΓΚ ΠΑΝΤΑΝΓΚ - ΙΝΔΟΝΗΣΙΑ
ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΓΚΙΖΑΣ - ΑΙΓΥΠΤΟΣ
…είναι άλλο ένα γνώρισμα που μοιράζονται οι κατασκευές.
Και υπάρχουν κι άλλα.
Έχει διαπιστωθεί ότι η κατασκευή
στρέφεται προς τη δύση του ηλίου
-στο θερινό ηλιοστάσιο. -Σωστά.
Ο ήλιος δύει ανάμεσα στα δύο ηφαίστεια στα δυτικά,
άρα ο προσανατολισμός σχετίζεται με το ηλιοστάσιο.
Ξέρουμε ότι οι ιθαγενείς Μεσοαμερικανοί γνώριζαν καλά τους αστρονομικούς κύκλους.
Όπως και οι αρχαίοι Αιγύπτιοι, που έχτισαν τη Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας
έτσι ώστε να ευθυγραμμίζεται με τον αστρονομικό βορρά.
Το ότι αυτές οι αρχαίες πυραμίδες,
των οποίων οι χτίστες τάχα δεν είχαν επαφή,
έχουν τόσα κοινά αποτελεί μυστήριο.
Είναι απλώς σύμπτωση;
Δεν νομίζω.
Η γενική γνώμη των αρχαιολόγων…
ΚΑΟΥΑΤΣΙ - ΠΕΡΟΥ
…είναι πως οι πυραμίδες χτίστηκαν έτσι
διότι έτσι χτίζονται εύκολα ψηλά κτίρια.
ΖΙΓΚΟΥΡΑΤ ΤΗΣ ΟΥΡ - ΙΡΑΚ
ΕΛ ΤΑΧΙΝ - ΜΕΞΙΚΟ
Το πρόβλημα είναι ότι σχετίζονται από όλους
με πολύ συγκεκριμένες πνευματικές ιδέες.
Τι γινόμαστε μετά θάνατον;
Αυτό πάντα συνδέεται με πυραμιδικές δομές
και ισχύει είτε τις βρίσκεις στο Μεξικό
είτε στην αρχαία Αίγυπτο
είτε στην Καμπότζη είτε στην Ινδία.
Είναι μια λεπτομέρεια που αψηφά την αποδεκτή συμβατική άποψη
ότι διάφοροι πολιτισμοί ανά τον κόσμο…
ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΤΗΣ ΜΕΡΟΗΣ - ΣΟΥΔΑΝ
…εφηύραν τις πυραμίδες χώρια.
ΤΣΙΤΣΕΝ ΙΤΖΑ - ΜΕΞΙΚΟ
ΕΛ ΤΑΧΙΝ - ΜΕΞΙΚΟ
Αυτό εμένα μου υποδεικνύει
πως κάτι άλλο συνέβαινε κρυφά.
Γινόμαστε μάρτυρες του ξεδιπλώματος κάποιου αναπάντεχου σχεδίου;
Μιας κοινής κληρονομιάς από έναν χαμένο παγκόσμιο πολιτισμό
που έδωσε τους σπόρους και τη σπίθα της έμπνευσης
από τα οποία εξελίχθηκαν πολιτισμοί.
Είναι μια πιθανότητα που με κάνει να αναρωτιέμαι
αν το έργο χτισίματος πυραμίδων στην Τσολούλα
μπορεί να έχει πολύ παλιότερη προέλευση απ' ό,τι πιστεύουν οι αρχαιολόγοι.
Η χρονολόγηση της κατασκευής;
Υπάρχουν ραδιοχρονολογήσεις;
Όχι. Έχουμε κεραμικά που είναι παρόμοια με κεραμικά από το λεκανοπέδιο του Μεξικού
που χρονολογούνται στο 1000 π.Χ.
Αρκούν αυτά για να είμαστε σίγουροι;
Όχι, σε καμία περίπτωση, θα έλεγα.
Και πρέπει να γίνει πάρα πολλή δουλειά
σε όλη την προϊστορία του Μεξικού.
Δεν αμφισβητώ τα αρχαιολογικά στοιχεία
που χρονολογούν την πρώτη κατασκευή
στον χώρο της Πυραμίδας της Τσολούλα
γύρω στα 2.300 χρόνια πριν, μα υπάρχουν παλαιότερες πυραμίδες στο Μεξικό.
ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΛΑ ΒΕΝΤΑ
ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΟΥ ΚΟΥΙΚΟΥΙΚΛΟ
Αυτό που με ενδιαφέρει είναι οι ιδέες που τις υποστηρίζουν όλες.
Το 1519, όταν έφτασαν οι Ισπανοί κατακτητές,
η Μεγάλη Πυραμίδα της Τσολούλα είχε ερειπωθεί.
Όταν, όμως, συνειδητοποίησαν ότι δεν ήταν απλώς ένας λόφος
και ρώτησαν ποιος την έχτισε,
οι ντόπιοι τούς διασκέδασαν με έναν συναρπαστικό θρύλο.
Σύμφωνα με τον μύθο,
η Μεγάλη Πυραμίδα της Τσολούλα ήταν έργο γιγάντων.
Μια φορά κι έναν καιρό, υπήρχαν γίγαντες στο αρχαίο Μεξικό,
ώσπου ο θεός της βροχής Τλάλοκ θύμωσε και έστειλε μια πλημμύρα για να τους διαλύσει.
Μόνο επτά επέζησαν του κατακλυσμού.
Υπό τον φόβο μιας νέας δεύτερης πλημμύρας, ο γίγαντας Τσέλουα, γνωστός ως αρχιτέκτων,
πήγε στην Τσολούλα
και με τη βοήθεια των κατοίκων
έχτισε ένα τεράστιο τεχνητό βουνό από τούβλα,
μια πυραμίδα,
και την αφιέρωσε στον Τλάλοκ, τον θεό της βροχής.
Οι αρχαιολόγοι τη θεωρούν απλώς φανταστική ιστορία,
αλλά νομίζω ότι αγνοώντας την εντελώς
κινδυνεύουμε να χάσουμε σημαντικά στοιχεία
για την προέλευση αυτού του μέρους.
Ίσως αυτός ο αρχιτέκτονας
που έφτασε στην Τσολούλα μετά την πλημμύρα,
να μην ήταν σωματικά γίγαντας
αλλά ένας πνευματικός γίγαντας
ενός προηγμένου πολιτισμού χαμένου στην ιστορία.
Ας μην περιμένουμε να βρούμε εύκολα στοιχεία
ακριβώς επειδή, όπως και στην Τσολούλα, τα αρχαία μνημεία συχνά βρίσκονται
ακριβώς από πάνω από ακόμα παλαιότερες κατασκευές,
κρύβοντας την προέλευσή τους.
Οδηγώντας δύο ώρες βορειοδυτικά,
άλλος ένας θαυμαστός χώρος δίνει το επόμενο στοιχείο.
Καθισμένο στην κορυφή ενός περίεργου λόφου
είναι ένα αρχαίο σύμπλεγμα των Αζτέκων γνωστό ως Τεξκοτζίνγκο.
ΤΕΞΚΟΤΖΙΝΓΚΟ
Εδώ στο Τεξκοτζίνγκο συναντάμε πάλι μια πυραμίδα,
αυτήν τη φορά δημιουργία της ίδιας της Γης.
Εύκολα κατανοούμε γιατί το μέρος
ασκούσε έναν ισχυρό μαγνητισμό στους αρχαίους.
Οι πυραμίδες έπαιζαν ρόλο στο αρχαίο Μεξικό.
Εδώ, τον 15ο αιώνα,
οι Αζτέκοι έχτισαν ένα ξεχωριστό δίκτυο βαθμιδωτών κήπων και λιμνών
που τροφοδοτούσαν έξυπνα φτιαγμένοι υδαταγωγοί,
οι οποίοι μετέφεραν νερό από έναν ταμιευτήρα στην κορυφή του βουνού.
Είναι όπως οι Κρεμαστοί Κήποι της Βαβυλώνας, σε μεσοαμερικανικό στιλ.
Αλλά όλως περιέργως, από τις έρευνές μου,
όλο αυτό ήταν αφιερωμένο στον ίδιο αρχαίο θεό
που σχετιζόταν με την πρώτη πυραμίδα στην Τσολούλα…
τον Τλάλοκ, τον θεό των βροχών, του οποίου η λατρεία προηγείται των Αζτέκων.
Οι αρχαιολόγοι λένε ότι οι Αζτέκοι
ήταν οι πρώτοι που έδωσαν σημασία στο Τεξκοτζίνγκο,
μα μπορεί ο χώρος να είναι πολύ παλαιότερος;
Οι Ισπανοί κατακτητές θεώρησαν δεδομένο
ότι το Τεξκοτζίνγκο ήταν όλο έργο των Αζτέκων
και αυτό θα σας πουν και οι περισσότεροι αρχαιολόγοι.
Κι αν οι Αζτέκοι απλώς ανακαίνισαν και επέκτειναν έναν χώρο
που φτιάχτηκε από έναν πολύ παλαιότερο πολιτισμό;
Ο συγγραφέας Μάρκο Βιγκάτο πιστεύει ότι αυτό ακριβώς συνέβη.
ΜΑΡΚΟ ΒΙΓΚΑΤΟ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ, "THE EMPIRES OF ATLANTIS"
Ο χώρος αναδιαμορφωνόταν για πολλά χρόνια.
Η πέτρα ήταν ένα πολύ σκληρό είδος πορφυρίτη.
Αν κοιτάξετε γύρω στον χώρο εδώ,
θα δείτε ότι κάποιες πέτρινες επιφάνειες είναι φθαρμένες.
Κάποια κομμάτια του χώρου με εμφανή σημάδια διάβρωσης
θα συνεχίστηκαν για χιλιετίες
λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι ένα πολύ σκληρό είδος πέτρας.
Οπότε, κατά τη γνώμη σου, ξέρουμε ότι οι Αζτέκοι ήρθαν μετά,
αλλά βρήκαν τον χώρο τουλάχιστον εν μέρει ήδη διαμορφωμένο
και τον ανέλαβαν
-και έχτισαν περαιτέρω. -Ναι.
Είναι ριζοσπαστική ιδέα.
Μπορεί ένας παλιότερος πολιτισμός να διαμόρφωσε
μερικά από τα πιο ασυνήθιστα γνωρίσματα στο πλάι του λόφου;
Όπως αυτούς τους πολύ φθαρμένους μεγάλιθους στο έδαφος.
Και αυτόν τον θάλαμο που λαξεύτηκε από τον βράχο.
Ήταν σχεδόν σίγουρα χώρος προ Αζτέκων.
Ανακαταλήφθηκε κι επαναχρησιμοποιήθηκε.
Είναι ένα συμπέρασμα που οι αρχαιολόγοι αμφισβητούν,
μα υπάρχουν σχετικά στοιχεία προς εξέταση.
Κοντά, σε μια ξεραμένη κοίτη ποταμού στους πρόποδες ενός βουνού,
ανακαλύφτηκε ένα πελώριο άγαλμα του θεού της βροχής Τλάλοκ.
Ο μεγαλύτερος ενιαίος λαξευτός λίθος σε ολόκληρη την Αμερική.
Οι αρχαιολόγοι το χρονολογούν περίπου στο 700 μ.Χ.,
πολύ καιρό πριν κυριαρχήσουν οι Αζτέκοι.
Είναι απόδειξη ότι ο Τλάλοκ, ο θεός της βροχής,
ήδη λατρευόταν στην περιοχή από προγενέστερους πολιτισμούς,
ίσως με πολλά διαφορετικά ονόματα,
για σχεδόν χιλιάδες χρόνια και ίσως και περισσότερο.
Μάλιστα, ο Τλάλοκ, ως μυθολογικός χαρακτήρας,
χρονολογείται
από τους πρώτους γνωστούς πολιτισμούς του Μεξικού.
Και δεν είναι μόνος.
ΘΑ ΒΡΩ ΕΝΑΝ ΤΡΟΠΟ Ή ΘΑ ΤΟΝ ΦΤΙΑΞΩ
Οι πλημμύρες του θεού της βροχής προετοιμάζουν το έδαφος
για την εμφάνιση του πιο ενδιαφέροντα χαρακτήρα στη μεξικανική μυθολογία…
του Κετζαλκόατλ.
Μετά τη Μεγάλη Πλημμύρα,
ένας άγνωστος από την ανατολή έφτασε στις ακτές του Μεξικού
πάνω σε μια βάρκα χωρίς κουπιά, την οποία λέγονταν ότι μετέφεραν φίδια.
Το όνομά του ήταν Κετζαλκόατλ,
δηλαδή "φτερωτό φίδι".
Δίδαξε στους ντόπιους πώς να καλλιεργούν και να εξημερώνουν ζώα.
Τους έδωσε νόμους
και τους εκπαίδευσε σε αρχιτεκτονική, αστρονομία και τέχνη.
Τον λάτρευαν ως θεότητα.
Όμως, αφού διώχτηκε βίαια από τους ακολούθους ενός θεού του πολέμου,
ο Κετζαλκόατλ σάλπαρε προς την ανατολή με την υπόσχεση μια μέρα να γυρίσει.
Ο θρύλος του Κετζαλκόατλ λέγεται επί γενεές γεννεών, μέχρι και σήμερα.
Έχουμε την περιγραφή ενός γενειοφόρου ανθρώπου.
Ακούγεται σαν ξένος από την αντίπερα όχθη του ωκεανού
και φέρνει τα δώρα του πολιτισμού.
Βρίσκω πολύ εκπληκτικό το πόσο συχνά έχουμε ακούσει αυτήν την ιστορία
από πολιτισμούς που τάχα δεν είχαν καμία σχέση με το αρχαίο Μεξικό.
Πάντα το ίδιο σκηνικό. Έχει γίνει κατακλυσμός.
Ο κόσμος έχει βυθιστεί στο σκοτάδι. Πλημμύρες, χάος παντού.
Η κοινωνία καταρρέει.
Και μετά εμφανίζεται από το σκοτάδι μια προσωπικότητα που γνωρίζει
τι είναι απαραίτητο για να γίνει πολιτισμός.
Κι αυτή η προσωπικότητα μαθαίνει στους επιζώντες του κατακλυσμού
πώς να φτιάξουν πάλι πολιτισμό.
Στην αρχαία ελληνική μυθολογία, ο Τιτάνας Προμηθέας είναι αυτός
που μετά από μία πλημμύρα αποκάλυψε στους ανθρώπους το μυστικό της φωτιάς.
Στις νοτιοαμερικανικές Άνδεις,
πολιτισμοί πριν τους Ίνκα περιγράφουν τον Βιρακότσα με μανδύα και γένια
που αναδύθηκε από μια λίμνη…
ΣΑΚΣΑΪΟΥΑΜΑΝ - ΠΕΡΟΥ
…και έμαθε στους ντόπιους να κάνουν έργα τοιχοποιίας
που υπάρχουν μέχρι σήμερα.
Ακόμη και στον Ειρηνικό, θρύλοι των Πολυνήσιων μιλούν για τον Μάουι,
ο οποίος έφτιαξε τα νησιά τους τραβώντας τα από τον βυθό
και έμαθε στους νησιώτες να δουλεύουν με λίθινα εργαλεία
και να μαγειρεύουν το φαγητό.
Οι αρχαιολόγοι λένε πως αυτοί οι ήρωες
είναι απλώς επινοήσεις των περίτεχνων ιστοριών των αρχαίων,
αλλά μου είναι δύσκολο να αγνοήσω τις ομοιότητες.
Κι αν αυτές οι αναφορές περιγράφουν τους επιζώντες ενός προηγμένου πολιτισμού
που χάθηκε στις μεγάλες πλημμύρες και φωτιές
στο τέλος του τελευταίου Παγετώνα;
Οι μύθοι του Μεξικού
και η ιστορία του Κετζαλκόατλ συγκεκριμένα
συνδέονται με μια τέτοια αποκαλυπτική στιγμή.
Και ο Μάρκο πιστεύει ότι υπάρχει καταγραφή του
μόνο μερικές ώρες νότια της Πόλης του Μεξικού
ανάμεσα στους ναούς του Σοτσικάλκο.
ΣΟΤΣΙΚΑΛΚΟ
Όπως η Τσολούλα, η πόλη χτίστηκε αρχικά από έναν πολιτισμό ιθαγενών,
για τον οποίο δεν γνωρίζουμε πολλά, τον 7ο αιώνα μ.Χ.
Εδώ θα βρείτε τα απομεινάρια δύο πυραμίδων.
Η μία αφιερωμένη στον θεό της βροχής
και η άλλη αφιερωμένη στον ήρωα του Μεξικού, τον Κετζαλκόατλ.
Ήρθα εδώ για να μάθω περισσότερα για τους υποτιθέμενους μυθικούς χαρακτήρες.
Για τους αρχαιολόγους, οι μύθοι είναι φανταστικοί και αποσπασματικοί.
Τους αγνοούν προσπαθώντας να αναπαραστήσουν το παρελθόν.
Αλλά στο Σοτσικάλκο, οι ερευνητές βλέπουν μια απόπειρα
δημιουργίας μόνιμης καταγραφής
ενός εκ των σημαντικότερων μύθων του αρχαίου Μεξικού.
Μια καταγραφή που πιστεύουν ότι διατηρεί ένα ξεχασμένο επεισόδιο.
Γύρω από τις τέσσερις πλευρές του ναού του Κετζαλκόατλ
είναι τα περίτεχνα σκαλιστά της θεότητας
στην παρουσία της ως φτερωτού φιδιού.
Ήταν σαφώς σημαντική προσωπικότητα ακόμη και το 700 μ.Χ.
Όμως, ο Μάρκο πιστεύει ότι τα σκαλισμένα στην πέτρα ιερογλυφικά
ίσως αποκαλύψουν λεπτομέρειες της ιστορίας προέλευσής του.
Τι ιδιαίτερο έχει ο ναός;
Στο χαμηλότερο επίπεδο της πυραμίδας έχουμε
βασικά μια αναπαράσταση της άφιξης του Κετζαλκόατλ
που ξετυλίγεται στις τρεις πλευρές…
-Ναι. -…της πυραμίδας
ώσπου φτάνουμε εδώ, στο πρώτο σημαντικό ιερογλυφικό.
Και αυτό που βλέπεις εκεί είναι ένας φλεγόμενος ναός.
Βλέπεις έλικες καπνού ή φωτιάς.
-Λες και φλέγεται. -Ακριβώς.
Και τα σπειρώματα του φιδιού γύρω του;
Πώς τα ερμηνεύεις σε αυτό το πλαίσιο;
Αυτή είναι η ουρά του φιδιού.
-Ναι. -Τυλίγεται γύρω από τον φλεγόμενο ναό.
Μοιάζει σχεδόν με κύμα που χτυπάει…
-Εντάξει. -…τον ναό από το πλάι.
Μπορείς σχεδόν να το δεις ως αναπαράσταση ενός νησιού.
Δηλαδή, έχουμε έναν ναό που φλέγεται
και τα κύματα τον καλύπτουν.
-Ακριβώς. -Ναι.
Πες μου πώς ερμηνεύεις αυτήν τη σκηνή.
Έχουμε αυτήν τη σαφώς ισχυρή φιγούρα
που μοιάζει να κάθεται σε μια σχεδία από φίδια
που σχεδόν απομακρύνεται από την κατεύθυνση του φλεγόμενου ναού.
Εδώ βλέπεις την απεικόνιση ενός κατακλυσμού
που προκύπτει σε ένα συγκεκριμένο μέρος, του οποίου είναι επιζώντας ο Κετζαλκόατλ.
Υπάρχει αυτή η ιδέα του θεού που έρχεται από ένα τόπο που καταστράφηκε.
Και έχεις την άφιξη του θεού Κετζαλκόατλ εδώ στο Μεξικό
ως ιδρυτή του μεσοαμερικανικού πολιτισμού.
Ένα χρονικό που ανάγεται σε ένα μακρινό παρελθόν.
Η ερμηνεία του Μάρκο για τα ιερογλυφικά του ναού ως απεικόνιση μιας αποκάλυψης
αντίκειται στη γνώμη των αρχαιολόγων.
Αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάνει λάθος.
Ο Ναός του Φτερωτού Φιδιού είναι περίπου 1.300 ετών,
και οι αρχαιολόγοι έχουν δίκιο να λένε
ότι δεν υπήρξε κανένας παγκόσμιος κατακλυσμός τότε
που θα ενέπνεε τον μύθο του Κετζαλκόατλ.
Αυτό παραβλέπει την ουσία.
Η παράδοση είναι σίγουρα πολύ παλιότερη από τον ναό.
Πόσο παλιότερη; Κανείς δεν ξέρει.
Αλλά υπάρχει μια περίοδος της προϊστορίας που ταιριάζει τέλεια.
Οι γεωλόγοι έχουν επιβεβαιώσει ότι υπήρξε κάποιου είδους αρχαία αποκάλυψη.
Μια περίοδος μεγάλων κατακλυσμών και πλημμυρών
που είχε τόσο μεγάλο αντίκτυπο εδώ όσο και σχεδόν παντού στον κόσμο…
κάποια στιγμή στο τέλος της τελευταίας Εποχής των Παγετώνων, 12.800 χρόνια πριν.
Θα μπορούσε η ιστορία της άφιξης του Κετζαλκόατλ να είναι τόσο παλιά;
Δεν αμφισβητώ την ηλικία της ίδιας της κατασκευής.
Εδώ έχουμε απλώς την εξιστόρηση μιας ιστορίας που είναι πολύ παλιότερη.
Ίσως λείπει από την αρχαιολογία
μια αρχαιολογία ιδεών.
Ίσως επικεντρώνονται στις ημερομηνίες συγκεκριμένων κατασκευών
και όχι στις ιδέες που εκφράζουν.
Μάλιστα.
Αν κοιτάξουμε πίσω
πέρα από τα τεχνητά όρια που θέτει η αρχαιολογία,
τότε ο μύθος αρχίζει αμέσως να βγάζει νόημα,
όχι ως φανταστική αναφορά
μα ως αληθινή καταγραφή ενός χαμένου παρελθόντος.
Οι αρχαιολόγοι απορρίπτουν τέτοιους υπαινιγμούς,
αλλά μου είναι αδύνατο να αγνοήσω
πόσο διαδεδομένες είναι οι ιστορίες ηρώων που φέρνουν πολιτισμό.
Άλλοτε μιλούν για θεούς, άλλοτε για ανθρώπους
που έρχονται μετά τον μεγάλο κατακλυσμό.
Διδάσκουν ικανότητες γεωργίας,
αρχιτεκτονικής, μηχανικής και αστρονομίας στους επιζώντες.
Στις παραδόσεις
πιστεύω πως βρίσκονται τα ίχνη ενός χαμένου πολιτισμού.
Πού εδραζόταν αυτός ο χαμένος πολιτισμός πριν τον κατακλυσμό που τον κατέστρεψε;
Υπάρχουν πολλές πιθανότητες που δεν έχουν ληφθεί κατάλληλα υπόψη.
Επειδή, όπως είδαμε, στο απόγειο του τελευταίου Παγετώνα…
ΙΑΒΑ
…ο κόσμος ήταν διαφορετικός.
ΣΟΥΝΔΑΝΙΑ - ΚΟΛΠΟΣ ΒΕΓΓΑΛΗΣ ΙΝΔΙΚΟΣ ΩΚΕΑΝΟΣ
Μα περαιτέρω στοιχεία μάς περιμένουν ένα τέταρτο του κόσμου μακριά.
Εκεί, όπως και στην Τσολούλα,
δεκάδες τεράστιοι ναοί πιστεύονταν ότι είχαν χτιστεί
από μια αρχαία φυλή γιγάντων,
σε νησιά που κάποτε δεν ήταν νησιά, στην καρδιά της Μεσογείου.
Κι εκεί με πάει το ταξίδι μου στη συνέχεια,
σε έναν γιγαντιαίο γρίφο σε πέτρα.
Στους μυστηριώδεις μεγάλιθους της Μάλτας.
Υποτιτλισμός: Νάσια Γιαγκοπούλου