‎LOẠT PHIM NETFLIX
‎Chúng ta là giống loài dễ quên?
‎Có thể nào ta quên mất ‎một phần quan trọng trong lịch sử?
‎Tôi là Graham Hancock,
‎và nhiều nhà khảo cổ ‎ghét tôi vì cố khám phá.
‎Ý niệm về một nền văn minh tiên tiến ‎bị mất đi trong Kỷ Băng hà
‎là đe dọa cực lớn ‎đối với khảo cổ học chính thống,
‎vì nó loại bỏ căn cứ ‎cho toàn bộ nguyên tắc của họ.
‎Nó loại bỏ nền tảng của họ.
‎Tôi chẳng quan tâm cái đó.
‎Có nhiều người tham gia, ‎và tác động của họ
‎thay đổi cách nhìn của mọi người.
‎Graham Hancock là người
‎bất chấp biết bao lời lăng mạ…
‎NHỮNG LUẬN THUYẾT LỐ BỊCH
‎…và miệt thị về công việc của mình…
‎RÁC RƯỞI
‎…ông vẫn tiến bước.
‎Điều tôi quan tâm là học hỏi từ quá khứ
‎để xua tan làn sương bao phủ thời tiền sử.
‎Làn sương đó là do ‎chẳng có gì được ghi lại.
‎Ta phải dựng bức tranh về quá khứ ‎từ những bằng chứng chắp vá.
‎Chuyện dân gian, ‎truyền thuyết, thần thoại.
‎Với tôi, chúng đều là ‎bằng chứng quan trọng.
‎Và một trong những thần thoại bí ẩn ‎và tiết lộ nhiều nhất về thời tiền sử
‎nằm ở những nền văn hóa cổ của Mexico.
‎NGƯỜI SỐNG SÓT TRONG THỜI KỲ HỖN LOẠN
‎Khi tìm kiếm một nền văn minh bị thất lạc,
‎tôi đã đến vùng đất của những ‎thung lũng trù phú và núi lửa sục sôi.
‎THÁI BÌNH DƯƠNG - MEXICO - VỊNH MEXICO
‎Đây là Pueble, phía Đông Mexico City.
‎Đây là thành phố luôn có người sống ‎lâu đời nhất nước, Cholula.
‎Ngày nay, nó là một đô thị hiện đại ‎với hơn 100.000 dân,
‎giữa lòng đô thị ‎đang nắm giữ một bí mật cổ đại.
‎Lịch sử được viết bởi kẻ chiến thắng.
‎Điều này đặc biệt đúng ở Mexico.
‎Khi quân chinh phục Tây Ban Nha ‎đến Cholula vào năm 1519,
‎họ đã tàn sát dân cư ở đó,
‎xóa sạch không chỉ ‎nền văn hóa của dân bản địa
‎mà còn xóa sạch mọi dấu vết
‎của những nền văn hóa cổ hơn thế nữa.
‎Nhưng họ không thể xóa sạch tất cả.
‎Quân chinh phục ban đầu cho rằng ‎ngọn đồi này chỉ là ngọn đồi,
‎và họ xây một nhà thờ trên đó.
‎Nhưng ngọn đồi này không phải ‎ngọn đồi tự nhiên như thường bị lầm tưởng.
‎Thật ra, nó là đài tưởng niệm lớn nhất ‎từng được xây dựng trên đời.
‎Nhưng có thể bạn lại ‎chưa hề được nghe về nó.
‎Đây là Đại Kim tự tháp Cholula.
‎ĐẠI KIM TỰ THÁP CHOLULA
‎Sau nhiều thế kỷ ‎bị bỏ quên và bị cướp phá,
‎thật không thể nào lĩnh hội được
‎thứ kỳ vĩ tột bậc từng ngự ở đây.
‎Nhưng chúng tôi có vài ý tưởng ‎về hình dạng của nó thời hoàng kim.
‎Theo ước tính, Đại Kim tự tháp Cholula
‎cao ít nhất 65 mét.
‎Bằng chứng cho thấy ban đầu nó dành để
‎thờ thần mưa lụt của Mexico, thần Tlaloc,
‎theo tín ngưỡng của người Aztec.
‎Được xây chủ yếu bằng bùn, ‎rơm và gạch không nung,
‎nó không cao bằng ‎Đại Kim tự tháp Giza ở Ai Cập,
‎nhưng nó có diện tích ‎rộng gấp ba lần KTT Giza,
‎với ước tính kích cỡ là 400x400 mét,
‎tức bằng gần 30 sân bóng đá,
‎và như thế, nó là đài tưởng niệm
‎lớn nhất từng được ‎bất kỳ nền văn minh nào xây dựng.
‎Các nhà khảo cổ nhanh chóng xác định
‎rằng việc xây kim tự tháp này ‎hoàn tất vào khoảng tám thế kỷ trước.
‎Khoảng năm 1.200.
‎Nhưng khi bắt đầu đào ‎những đường hầm xuyên vào cấu trúc này,
‎họ choáng váng ‎trước thứ họ phát hiện bên trong.
‎Đi vào kim tự tháp lớn nhất đời
‎đúng là một cảm giác siêu thực.
‎Bên trong là những bức tranh tường
‎mô tả những cảnh thần thoại ‎và các sinh vật…
‎và những lớp xây dựng cuốn hút ẩn hiện.
‎Chúng có cho ta manh mối gì ‎về bí ẩn lớn nhất nơi này không?
‎Có thể nó thuộc về một di sản toàn cầu
‎được một nền văn minh tiên tiến ‎thời tiền sử để lại không?
‎Cùng tham gia có chuyên gia ‎hàng đầu thế giới về Đại KTT Cholula,
‎Geoff McCafferty, nhà khảo cổ ‎và nhân loại học của Đại học Calgary.
‎Chúng ta đang ở trung tâm ‎của đài tưởng niệm lớn nhất
‎từng được xây dựng vào thời cổ đại.
‎TIẾN SĨ GEOFFREY MCCAFFERTY ‎ĐẠI HỌC CALGARY
‎Nó cho ta cảm giác ‎như khi bước vào nhà thờ.
‎Một cảm giác cụ thể ‎về hào quang của uy quyền đó.
‎Những đường hầm này ‎được các nhà khảo cổ Mexico khai quật.
‎Có tổng cộng tám cây số đường hầm.
‎- Thật phi thường. Tám cây số? ‎- Phải.
‎Dùng những đường hầm này,
‎các nhà khảo cổ đã có ‎phát hiện gây sửng sốt.
‎Kim tự tháp Cholula chỉ là cái mới nhất
‎trong một loạt kim tự tháp cổ đại hơn ‎nằm phía dưới nó.
‎Bên trong là một kim tự tháp ‎thậm chí còn cổ hơn,
‎có niên đại khoảng năm 800,
‎và dưới nó lại có một kim tự tháp
‎có niên đại ‎trước đó tối thiểu 200 đến 500 năm.
‎Và như kiểu mở búp bê Nga,
‎chúng tôi đã đến được cái được cho là ‎kim tự tháp đầu tiên và xưa nhất,
‎nó rộng 120 mét vuông, ‎cao khoảng 17 mét, vẫn khá ấn tượng.
‎Họ bắt đầu xây dựng từ lúc nào?
‎Bằng chứng xưa nhất ‎về việc xây dựng khu vực nghi lễ này
‎có niên đại khoảng năm 500 TCN.
‎Nó là một kim tự tháp khá lớn.
‎Rồi qua thời gian, nó được mở rộng,
‎xây công trình lớn hơn ‎ngay trên công trình cũ.
‎Vậy là dự án xây kim tự tháp này ‎đã được thực hiện qua nhiều thế hệ,
‎với khoảng thời gian 1.700 năm ‎hoặc có khi còn lâu hơn,
‎một sự thật mà các nhà khảo cổ công nhận.
‎Nhưng giới hàn lâm
‎chẳng biết gì về các kiến trúc ban đầu
‎hay lý do họ chọn xây kim tự tháp ở đây.
‎Và những bí ẩn này ‎khiến tôi thấy thú vị nhất.
‎Ông có cảm giác rằng ta bỏ sót gì đó
‎về lịch sử và khảo cổ học ‎của Mexico cổ đại?
‎Tôi không nói quá đâu,
‎tôi nghĩ nếu hiểu thêm về Cholula
‎thì sẽ có thay đổi căn bản trong nhận thức ‎về lịch sử Trung Mỹ cổ đại.
‎Nó là một hố đen.
‎Một hố đen trong lịch sử Mexico.
‎Có thể trước khi kim tự tháp đầu tiên ‎được xây dựng, ở đây đã có gì đó?
‎Kim tự tháp được xây dựng ‎trên một dòng suối trọng đại.
‎Phải.
‎Dòng suối đại diện cho ‎lối vào thế giới bên kia,
‎nên rõ ràng nó là ‎một địa điểm thiêng liêng quan trọng,
‎cũng như trọng tâm của nghi lễ.
‎Họ chọn xây kim tự tháp
‎ở nơi này không phải việc tình cờ.
‎Ngược lại thì có, ‎tôi tin nó là manh mối quan trọng
‎để hiểu động cơ ‎của những thợ xây đầu tiên,
‎vì nó lặp lại ‎mô thức diễn ra khắp thế giới.
‎Chúng tôi đã phát hiện bằng chứng
‎về một kim tự tháp bậc thang tương tự ‎ở Gunung Padang, Indonesia,
‎cũng có dòng suối thiêng ở trung tâm nó.
‎Mô thức này không chỉ ‎có ở Mexico hay Indonesia.
‎Nó cũng lặp lại nơi phòng ngầm
‎ở Đại Kim tự tháp Giza.
‎ĐẠI KIM TỰ THÁP GIZA - AI CẬP
‎Theo tôi, do vị trí thiêng của nó ‎ở cao nguyên Giza,
‎mà các kim tự tháp ‎được xây trên đó để tôn vinh nó.
‎Kim tự tháp Mặt trời ở Teotihuacán ‎nằm trên một hang động tự nhiên.
‎Họ sửa đổi hang đó
‎rồi xây một kim tự tháp trên nó.
‎Nhưng cái trước hết ‎chính là bản thân nơi đó,
‎một nơi thiêng, ‎các kim tự tháp để đánh dấu nó.
‎Ban đầu, ta có một nơi
‎mà vì lý do gì đó ‎được xem là thiêng liêng,
‎có sức hút đặc biệt mà người ta cảm được,
‎khiến nó trở nên quan trọng, có ý nghĩa.
‎Đại Kim tự tháp Cholula ‎có chung một nét mấu chốt
‎với các kim tự tháp cổ trên khắp thế giới.
‎Dấu hiệu về các phòng bí mật.
‎Không lâu sau khi ‎Tây Ban Nha chinh phục Mexico,
‎một nhân chứng đáng tin, ‎cha Bernardino de Sahagún,
‎đã nói rằng Đại Kim tự tháp Cholula ‎đầy các hầm và hang bên trong.
‎Ngày nay, các nhà nghiên cứu hiện đại ‎đã xác nhận chuyện đó.
‎Mộ trong những nhà khảo cổ ban đầu ‎đã tìm ra một phòng mở
‎bên trong kim tự tháp.
‎Và có các đường hầm dẫn đến nó.
‎Họ chưa hề công bố nó.
‎Tôi chẳng biết tình hình hiện giờ thế nào.
‎- Một manh mối rất khơi gợi. ‎- Ông nghĩ thế à?
‎Phòng đó đã được khai quật chưa? ‎Họ đến lại đó chưa?
‎Tôi chẳng biết.
‎Tại sao họ vẫn chưa ‎thăm lại phòng ngầm này?
‎Nó có chứa bí mật gì
‎về ý định của các thợ xây ban đầu?
‎Dù gì đi nữa, việc Đại Kim tự tháp Cholula
‎có một phòng ngầm như bà con của nó
‎ở Gunung Padang và Giza…
‎ĐẠI KIM TỰ THÁP GIZA - AI CẬP
‎…là một nét chung đáng chú ý khác ‎của các cấu trúc này.
‎Và còn nữa.
‎Vậy có thể nói rằng cấu trúc này
‎hướng về phía mặt trời lặn
‎- vào thời điểm hạ chí. ‎- Đúng.
‎Mặt trời lặn giữa hai núi lửa ở phía Tây,
‎nên nó là hướng liên quan đến hạ chí.
‎Ta biết người Trung Mỹ bản địa ‎rất rành về chu kỳ thiên văn.
‎Cũng như người Ai Cập cổ đại ‎đã xây Đại Kim tự tháp Giza
‎dóng thẳng hàng với hướng Bắc thiên văn.
‎Việc các kim tự tháp cổ này,
‎mà người xây chúng ‎được cho là không liên quan đến nhau,
‎mà lại có nhiều điểm chung ‎đúng là một bí ẩn.
‎Đây chỉ là tình cờ?
‎Tôi không nghĩ vậy.
‎Quan điểm chung của giới khảo cổ là
‎các kim tự tháp được xây theo hình dạng đó
‎vì nó là cách dễ nhất ‎để xây công trình cao.
‎ZIGGURAT Ở UR - IRAQ
‎Vấn đề là các cấu trúc này đều có liên kết
‎với những ý niệm tâm linh rất cụ thể.
‎Chuyện gì xảy ra với ta sau khi chết?
‎Điều này luôn liên kết ‎với cấu trúc kim tự tháp,
‎và nó luôn là thế, dù ở Mexico,
‎Ai Cập cổ đại,
‎Campuchia hay Ấn Độ.
‎Nó là một chi tiết bác bỏ ‎quan niệm chính thống được thừa nhận
‎rằng các nền văn minh con người ‎khắp thế giới…
‎CÁC KIM TỰ THÁP MEROE - SUDAN
‎…độc lập nghĩ ra KTT.
‎Tôi thì thấy nó có nghĩa là
‎ẩn sau mọi chuyện, còn có gì đó khác nữa.
‎Ta có thể chứng kiến sự mở ra ‎của một đại kế hoạch phi thường không?
‎Một di sản chung ‎của một nền văn minh toàn cầu đã mất,
‎và chính nó đem lại hạt giống ‎và nhen nhóm khát vọng
‎để nhiều nền văn minh sau đó phát triển.
‎Và khả năng đó khiến tôi phải chất vấn
‎liệu dự án xây kim tự tháp ở Cholula
‎có thể có nguồn gốc xa xưa hơn nhiều ‎so với những gì các nhà khảo cổ muốn tin.
‎Niên đại của cấu trúc này?
‎Có niên đại carbon của giai đoạn sớm nhất?
‎Không. Chúng tôi có đồ gốm ‎giống với đồ gốm ở bồn địa Mexico,
‎với niên đại tầm năm 1.000 TCN.
‎Thế là đủ để tin chắc ‎về toàn bộ chuyện này?
‎Không, tuyệt đối là không.
‎Còn quá nhiều việc phải làm để khám phá
‎- thời tiền sử ở Mexico. ‎- Phải.
‎Tôi không tranh cãi về bằng chứng khảo cổ
‎xác định niên đại công trình đầu tiên
‎ở khu vực Đại Kim tự tháp Cholula
‎là khoảng 2.300 năm trước, ‎nhưng ở Mexico, có các KTT cổ hơn.
‎KIM TỰ THÁP LA VENTA
‎KIM TỰ THÁP CUICUILCO
‎Điều khiến tôi quan tâm ‎là những ý niệm nền tảng của chúng.
‎Đến năm 1519, ‎khi quân chinh phục Tây Ban Nha đến đây,
‎Đại Kim tự tháp Cholula đã bị bỏ hoang.
‎Nhưng khi họ nhận ra ‎nó không chỉ là một ngọn đồi,
‎họ đã hỏi ai xây dựng nó,
‎rồi dân bản địa ‎kể cho họ một huyền thoại thú vị.
‎Theo thần thoại,
‎Đại Kim tự tháp Cholula ‎là tác phẩm của người khồng lồ.
‎Ngày xửa ngày xưa, ‎ở Mexico cổ đại, có những người khổng lồ,
‎cho đến khi thần mưa Tlaloc ‎nổi giận trút đại hồng thủy hủy diệt họ.
‎Chỉ có bảy người sống sót qua đại họa.
‎Sợ rằng sẽ có trận đại hồng thủy thứ hai, ‎người khổng lồ Xelhua, kiến trúc sư,
‎đã đến Cholula,
‎và với sự giúp đỡ của dân mình,
‎dùng gạch để xây ‎một ngọn núi nhân tạo khổng lồ,
‎một kim tự tháp,
‎và dâng hiến nó để thờ thần mưa Tlaloc.
‎Các nhà khảo cổ ‎xem đây là chuyện hoang đường,
‎nhưng tôi nghĩ rằng ‎khi hoàn toàn làm ngơ nó,
‎ta có nguy cơ ‎bỏ lỡ một số manh mối quan trọng
‎về nguồn gốc của nơi tuyệt vời này.
‎Có lẽ kiến trúc sư
‎xuất hiện ở Cholula sau trận đại hồng thủy
‎không phải khổng lồ về thể chất
‎mà là người khổng lồ về trí tuệ,
‎thuộc về nền văn minh tiên tiến ‎đã thất lạc trong lịch sử.
‎Chúng tôi không nghĩ ‎sẽ dễ tìm ra bằng chứng,
‎chính xác là vì ở Cholula, ‎các tượng đài cũ thường nằm
‎ngay trên công trình cũ hơn,
‎khiến khó xác định nguồn gốc.
‎Cách đó hai tiếng đi xe về phía Tây Bắc,
‎có một địa điểm đặc biệt ‎cho tôi manh mối khác.
‎Nằm trên đỉnh ngọn đồi ‎có hình dạng đặc biệt này
‎là một khu phức hợp Aztec cổ ‎mang tên Texcotzingo.
‎Ở Texcotzingo, lại là một kim tự tháp,
‎nhưng lần này là tác phẩm của Trái Đất.
‎Thật dễ hiểu tại sao nơi này
‎có sức hút mãnh liệt với người cổ đại.
‎Rõ ràng các kim tự tháp ‎có ý nghĩa ở Mexico cổ đại.
‎Ở đây, vào thế kỷ 15,
‎người Aztec đã xây dựng mạng lưới ‎đáng nể gồm các vườn bậc thang và hồ
‎được cấp nước bởi ‎hệ thống cống rãnh xây dựng tài tình
‎đưa nước từ bể trên đỉnh núi xuống.
‎Nó như Vườn Treo Babylon, ‎nhưng theo phong cách Trung Mỹ cổ đại.
‎Nhưng đáng chú ý là, ‎theo nghiên cứu của tôi,
‎toàn bộ chỗ này ‎dùng để thờ cùng vị thần cổ đại
‎có liên quan đến ‎kim tự tháp đầu tiên ở Cholula…
‎Tlaloc, thần mưa và lụt, ‎đã được thờ từ trước thời người Aztec.
‎Các nhà khảo cổ tin rằng người Aztec
‎là những người đầu tiên ‎để ý đến Texcotzingo,
‎nhưng liệu nơi đặc biệt này ‎có thể cổ hơn thế không?
‎Quân chinh phục Tây Ban Nha mặc định xem
‎Texcotzingo hoàn toàn là ‎công trình của người Aztec,
‎và hầu hết nhà khảo cổ cũng nói như vậy.
‎Nhưng nếu như người Aztec ‎chỉ cải tạo và thêm thắt cho một nơi
‎đã được xây dựng ‎bởi một nền văn minh lâu đời hơn thì sao?
‎Author Marco Vigato tin rằng bằng chứng ‎cho thấy chuyện đúng là như vậy.
‎MARCO VIGATO ‎TÁC GIẢ, 'THE EMPIRES OF ATLANTIS'
‎Nơi này rõ ràng ‎đã được cải tạo trong thời gian dài.
‎Đá ở đây là loại đá porphyry rất cứng.
‎Nếu nhìn quanh nơi này,
‎ta thấy một vài bề mặt đá ‎đã bị bào mòn nghiêm trọng.
‎Vài phần của nơi này ‎cho thấy rõ bằng chứng sự bào mòn
‎hẳn đã tiếp diễn trong hàng ngàn năm,
‎vì đây là loại đá cực kỳ cứng mà.
‎Phải. Vậy theo anh, ‎người Aztec mà ta biết là người đến sau,
‎nhưng họ tìm ra nơi này, ‎ít nhất đã được xây dựng một phần,
‎rồi họ sử dụng nó
‎- và phát triển nó thêm. ‎- Phải.
‎Đây là suy nghĩ cấp tiến.
‎Có thể nào một nền văn minh lâu đời hơn
‎đã tạc sẵn những nét bất thường ‎ở sườn đồi này?
‎Như những khối cự thạch ‎bị bào mòn nằm rải rác ở đây.
‎Và phòng được đục vào thềm đá này.
‎Gần như chắc chắn ‎nơi này có trước thời người Aztec.
‎Nó được tái sử dụng thôi.
‎Đây là kết luận ‎mà các nhà khảo cổ sẽ tranh cãi,
‎nhưng có vài bằng chứng ‎xác đáng để cân nhắc.
‎Không xa nơi đó, trong một lòng sông cạn ‎ở chân một ngọn núi,
‎đã tìm thấy bức tượng khổng lồ ‎của thần mưa Tlaloc.
‎Tượng đá nguyên khối ‎lớn nhất trên toàn châu Mỹ.
‎Các nhà khảo cổ xác định ‎niên đại nó khoảng năm 700,
‎rất lâu trước khi người Aztec ‎thống trị vùng đất này.
‎Nó là bằng chứng cho thấy thần mưa Tlaloc
‎đã được thờ ở khu vực này ‎bởi các nền văn hóa cổ hơn,
‎có lẽ là nhiều nền văn hóa,
‎trong gần ngàn năm hoặc lâu hơn nữa.
‎Sự thật là, nhân vật thần thoại Tlaloc
‎có từ những nền văn hóa
‎lâu đời nhất từng được biết đến ‎ở Mexico tiền sử.
‎Và không chỉ có Tlaloc.
‎Các trận lụt toàn cầu ‎do thần mưa gây ra đã dọn đường
‎cho sự xuất hiện của một nhân vật ‎thú vị nhất thần thoại Mexico…
‎Quetzalcoatl.
‎Sau đại hồng thủy,
‎một người lạ từ phía Đông ‎đến bờ biển Mexico
‎trên một con thuyền không có mái chèo, ‎mà được các con mãng xà kéo đi.
‎Tên ngài là Quetzalcoatl,
‎nghĩa là "mãng xà có lông".
‎Ngài và thuộc hạ đã dạy dân địa phương ‎cách trồng trọt và chăn nuôi.
‎Ngài ban cho họ luật pháp
‎và dạy họ kiến trúc, ‎thiên văn và nghệ thuật.
‎Họ tôn thờ ngài như thần.
‎Nhưng sau khi bị những người ‎thờ thần chiến tranh Mexico đuổi đi,
‎Quetzalcoatl dong buồm đi về phía Đông, ‎hứa sẽ có ngày trở lại.
‎Huyền thoại về Quetzalcoatl đã được kể ‎qua nhiều thế hệ, đến tận ngày nay.
‎Họ mô tả ông là một người rậm râu.
‎Có vẻ như một người ngoại quốc ‎đến từ bên kia đại dương,
‎và ông đem cho họ ‎những món quà của nền văn minh.
‎Cái tôi thấy đáng kinh ngạc ‎là chúng ta rất hay nghe câu chuyện này
‎từ các nền văn hóa ‎vốn chẳng liên quan gì đến Mexico cổ đại.
‎Bố cục luôn giống nhau. ‎Có một đại tai biến.
‎Thế giới rơi vào tối tăm, ‎lụt lội, hỗn loạn khắp nơi.
‎Xã hội sụp đổ.
‎Rồi từ bóng tối, ‎xuất hiện một nhân vật có kiến thức
‎cần thiết để tạo nên nền văn minh.
‎Và nhân vật đó dạy cho ‎những người sống sót sau đại tai biến
‎cách để xây dựng lại nền văn minh.
‎Trong thần hoại Hy Lạp, Titan Prometheus,
‎sau một trận lụt, đã chia sẻ ‎bí mật của lửa cho nhân loại.
‎Ở Dãy Andes, Nam Mỹ,
‎các nền văn minh tiền Inca có nói về ‎một người rậm râu, khoác áo choàng,
‎tên là Viracocha, ngoi lên từ hồ lớn
‎và dạy cho dân địa phương ‎cách xây những kiến trúc phi thường
‎vẫn còn tồn tại đến ngày nay.
‎Kể cả ở Thái Bình Dương, ‎các huyền thoại Polynesia kể về Maui,
‎người tạo ra các hòn đảo ‎bằng cách lôi chúng lên từ đáy biển,
‎rồi dạy cho dân đảo sử dụng công cụ đá
‎và nấu nướng đồ ăn.
‎Giới khảo cổ nói ‎các anh hùng truyền bá văn minh này
‎chỉ là sản phẩm tưởng tượng ‎được trau chuốt của người cổ đại,
‎nhưng tôi thấy ‎tất cả đều có điểm tương đồng quá rõ.
‎Lỡ như chúng đều kể về ‎người sống sót của nền văn minh tiên tiến
‎đã bị mất đi ‎trong đại tai biến của lụt và lửa,
‎mà ta biết đã xảy ra gần cuối Kỷ Băng hà?
‎Các thần thoại của người Mexico
‎và cụ thể là câu chuyện về Quetzalcoatl,
‎có liên hệ đến thời khắc tận thế đó.
‎Và Marco tin rằng có ghi chép về nó
‎nằm ở nơi ‎cách Mexico City vài tiếng đi xe,
‎giữa những ngôi đền cổ ở Xochicalco.
‎Như Cholula, nơi này ban đầu ‎được xây dựng bởi nền văn hóa bản địa
‎vào thế kỷ 7 ‎mà ta chỉ biết rất hạn chế về họ.
‎Ở đây có tàn tích của hai kim tự tháp lớn.
‎Một để thờ thần mưa
‎và một để thờ anh hùng khai hóa ‎của Mexico, Quetzalcoatl.
‎Tôi đến đây để tìm hiểu thêm về ‎các nhân vật được cho là thần thoại này.
‎Với các nhà khảo cổ, ‎thần thoại thì hoang đường và rời rạc.
‎Khi cố định hình quá khứ, ‎họ hoàn toàn bỏ qua thần thoại.
‎Nhưng ở Xochicalco, ‎một vài nhà nghiên cứu đã thấy
‎nỗ lực tạo một ghi chép trường cửu
‎về một thần thoại ‎quan trọng nhất Mexico cổ đại.
‎Một ghi chép mà họ tin là lưu giữ ‎một giai đoạn bị bỏ quên thời tiền sử.
‎Bao quanh bốn mặt của đền thờ Quetzalcoatl
‎là những chạm khắc phức tạp về vị thần này
‎dưới hình dạng mãng xà có lông.
‎Rõ ràng, ông là nhân vật quan trọng ‎kể cả vào năm 700.
‎Nhưng Marco tin rằng ‎những chạm khắc đá này
‎có lẽ tiết lộ những chi tiết bị thiếu ‎trong câu chuyện về ông.
‎Đền thờ này có gì đặc biệt?
‎Ở tầng dưới của kim tự tháp
‎là mô tả cảnh Quetzalcoatl đến,
‎trải khắp ba mặt…
‎- Ừ. ‎- …của kim tự tháp
‎cho đến khi ta tới đây, ‎hình khắc quan trọng đầu tiên, đây.
‎Đây là một ngôi đền bốc cháy.
‎Có những cuộn khói và lửa.
‎- Như thể nó đang cháy. ‎- Phải. Chính xác.
‎Những vòng cuộn ‎của mãng xà quanh nó thì sao?
‎Anh hiểu thế nào theo bối cảnh này?
‎Đây là đuôi của mãng xà.
‎- Ừ. ‎- Nó quấn quanh ngôi đền bốc cháy.
‎Trông nó như một con sóng đập vào…
‎- Rồi. ‎- …ngôi đền từ phía này.
‎Ta có thể thấy ‎đây là tượng trưng của một hòn đảo.
‎Ta có ngôi đền bốc cháy
‎và sóng đang vỗ vào nó?
‎- Chính xác. ‎- Ừ.
‎Anh diễn giải hình này đi, Marco.
‎Ta có một nhân vật ‎rõ ràng là uy quyền đang ngồi
‎trên một chiếc bè kết bằng rắn
‎đang đi khỏi ngôi đền bốc cháy.
‎Đây là mô tả đại tai biến
‎đã xảy ra ở một nơi nào đó, ‎và Quetzalcoatl là người sống sót khỏi đó.
‎Ta có thể hiểu rằng ‎vị thần này đến từ vùng đất bị hủy diệt.
‎Và đây là thần Quetzalcoatl đến Mexico
‎với tư cách người sáng lập ‎nền văn minh Trung Mỹ.
‎Đây là biên niên sử ‎của một thời rất xa xưa.
‎Marco diễn giải hình khắc trên đền thờ ‎là mô tả cảnh tận thế cổ đại,
‎nó khác hẳn với mọi quan điểm khảo cổ.
‎Nhưng không hẳn là anh sai.
‎Đền thờ Mãng xà có lông ‎có niên đại 1.300 năm tuổi,
‎và các nhà khảo cổ có quyền nói
‎làm gì có ‎đại tai biến toàn cầu vào thời đó
‎để người ta nghĩ ra ‎thần thoại về Quetzalcoatl.
‎Nhưng thế là bỏ qua vấn đề.
‎Truyền thống này chắc chắn ‎còn cổ xưa hơn cả đền thờ.
‎Xưa hơn bao nhiêu thì không ai biết.
‎Nhưng có một giai đoạn tiền sử ‎khớp hoàn hảo với mô tả đó.
‎Các nhà địa chất xác nhận đã có ‎tận thế cổ đại dưới hình thức nào đó.
‎Một thời đại tai biến và lụt lội
‎đã có tác động lớn ở đây ‎cũng như gần hết khắp nơi trên thế giới…
‎và thời điểm là khoảng cuối Kỷ Băng hà, ‎tầm 12.800 năm trước.
‎Có thể nào chuyện Quetzalcoatl xuất hiện ‎có từ tận thời đó?
‎Tôi không chất vấn ‎về niên đại của cấu trúc này.
‎Cái ta có ở đây là nó kể lại ‎một câu chuyện cổ xưa hơn rất nhiều.
‎Nên có lẽ, đáng buồn là, ‎cái mà khảo cổ học thiếu
‎là khảo cổ về ý niệm.
‎Có lẽ họ quá tập trung ‎vào niên đại của công trình nào đó
‎và không quan tâm các ý niệm nó thể hiện.
‎Phải.
‎Nếu ta sẵn sàng nhìn lại
‎vượt quá những gì mà khảo cổ học đặt ra,
‎thì các thần thoại bỗng hợp lý,
‎không phải chỉ là ‎thuật lại các sự kiện tưởng tượng,
‎mà là ghi chép có thật ‎về quá khứ bị lãng quên.
‎Các nhà khảo cổ bác bỏ ‎bất kỳ đề xuất nào như thế,
‎nhưng tôi thấy không thể nào làm ngơ
‎về mức độ phổ biến của ‎các thần thoại về anh hùng khai hóa này.
‎Có lúc là thần, có lúc là con người,
‎xuất hiện trong thời hỗn loạn ‎sau đại tai biến.
‎Họ dạy kỹ năng trồng trọt,
‎kiến trúc, kỹ thuật và thiên văn ‎cho những người sống sót.
‎Tôi tin rằng
‎trong các chuyện đó, ‎có những dấu vết về nền văn minh đã mất.
‎Vậy nền văn minh đã mất này nằm ở đâu ‎trước khi bị đại biến cố hủy diệt?
‎Có nhiều khả năng ‎chưa hề được cân nhắc nghiêm túc.
‎Bởi vì, như ta đã thấy, ‎vào thời đỉnh cao của Kỷ Băng hà,
‎Trái Đất trông rất khác.
‎THỀM SUNDA - VỊNH BENGAL - ẤN ĐỘ DƯƠNG
‎Nhưng các manh mối đi sâu hơn ‎đang chờ ta trên khắp thế giới.
‎Ở đó, cũng như ở Cholula,
‎có hàng chục ngôi đền vĩ đại ‎được người ta tin
‎là tác phẩm của người khổng lồ,
‎nằm trên những hòn đảo mà trước đây ‎không phải là đảo, ngay tại Địa Trung Hải.
‎Và đó là đích đến tiếp theo của tôi,
‎một câu đố khổng lồ trên đá.
‎Những khối cự thạch ở Malta.
‎Biên dịch: Ka Nguyen