BİR NETFLIX DİZİSİ
Biz bellek kaybı yaşayan bir tür müyüz?
Hikâyemizin önemli bir kısmını unutmuş olabilir miyiz?
Ben Graham Hancock
ve bunu araştırdığım için pek çok arkeolog benden nefret ediyor.
Buzul Çağı'na ait gelişmiş bir uygarlığın unutulmuş olması
ana akım arkeoloji çevresini oldukça korkutmaktadır
çünkü tüm disiplini alaşağı etmektedir.
Temelini sarsmaktadır.
Ben bunu umursamıyorum.
Bazı insanlar yarattıkları etkiyle…
JOE ROGAN YAYINCI
…bakış açınızı değiştirebilir.
Graham Hancock,
tüm hakaretlere ve çalışmalarının…
SAÇMA TEORİLER
…hor görülmesine rağmen…
ZIRVA
…amacından asla şaşmadı.
Benim isteğim, tarih öncesine dair
belirsizlikleri ortadan kaldırmak için geçmişin öğretilerini edinmek.
Belirsizliğin nedeni, belge olmaması.
Bölük pörçük izlerden geçmişin net bir resmini çizmeliyiz.
Halk hikâyeleri, efsaneler, mitler.
Bunların hepsi benim için önemli birer kanıt.
Tarih öncesinin en gizemli ve aydınlatıcı mitolojilerinden biri,
Meksika'nın antik kültürlerinden bize ulaşıyor.
KARGAŞA ZAMANI GELEN KAHRAMAN
Kayıp bir uygarlık bulma amacıyla,
bereketli vadiler ve kaynayan volkanlar diyarına geldim.
PASİFİK OKYANUSU - MEKSİKA MEKSİKA KÖRFEZİ
Meksiko'nun doğusunda Puebla bölgesi.
MEKSİKO
Bu ülkenin en eski yerleşime sahip şehri Cholula'daki bir alan.
Günümüzde 100.000 nüfuslu modern bir metropol olan bu yer,
merkezinde antik bir sır saklıyor.
Tarihi kazananlar yazar.
Bu söz özellikle de Meksika'da doğru.
İspanyol fatihler, 1519'da Cholula'ya vardıklarında
orada yaşayanları katlettiler.
Böylece hem onların kültürüne
hem de onların öncesinde gelen
antik kültürlere dair tüm izleri yok ettiler.
Ama istilacılar her şeyi yok edemedi.
Fatihler ilk başta burayı sadece bir tepe sanarak
üzerine kilise inşa ettiler.
Ama bu tepe, sanıldığı üzere doğal bir oluşum değil.
Hatta dünyada inşa edilmiş en büyük abide.
Ama muhtemelen hiç duymamışsınızdır bile.
İşte bu Büyük Cholula Piramidi.
BÜYÜK CHOLULA PİRAMİDİ
Yüzyıllar boyu süren ihmal ve yağmalamadan sonra
bir zamanlar burada duran
yapının büyüklüğünü anlamak imkânsız.
Ama en iyi döneminde nasıl gözüktüğüne dair bir fikrimiz var.
Büyük Cholula Piramidi'nin
en az 213 fite, yani 65 metreye ulaştığı tahmin ediliyor.
Buluntulara göre, ilk başta
Meksika'nın yağmur ve tufan tanrısına adanmıştı,
Azteklerin Tlaloc adıyla bildiği tanrıya.
Çamur ve samandan kerpiç tuğlalarla inşa edilmişti
ve Mısır'daki Büyük Gize Piramidi kadar uzun değildi
ama kapladığı alan neredeyse üç katı daha büyüktü.
Temeli 400'e 400 metreydi,
yani yaklaşık 30 stadyum kadardı.
Bu nedenle
herhangi bir uygarlık tarafından inşa edilmiş en büyük abideydi.
Arkeologlar kısa süre içinde
piramit üzerindeki çalışmanın sekiz yüzyıl önce, M.S. 1200 civarında
tamamlandığını belirlediler.
Ama yapıda tüneller açmaya başladıklarında
içinde buldukları şey onları çok şaşırttı.
Dünya'nın en büyük piramidine
inerek ulaşmak çok gerçeküstü bir his.
Mitolojik sahneleri
ve yaratıkları tasvir eden güzel duvar resimleri,
yapının çok sayıdaki katmanının büyüleyici görünümü eşliğinde.
Bu alanın en büyük gizemine dair ipucu barındırıyorlar mı?
Tarih öncesinden
antik ve gelişmiş bir uygarlığın dünyaya bıraktığı mirasın bir parçası mı?
Büyük Cholula Piramidi konusunda önde gelen uzmanlardan biri olan
Calgary Üniversitesi antropoloğu ve arkeoloğu Geoff McCafferty yanımda.
Antik dünyada inşa edilmiş en büyük abidenin
tam merkezindeyiz.
DR. GEOFFREY MCCAFFERTY CALGARY ÜNİVERSİTESİ
İnsan kendini kiliseye girmiş gibi hissediyor.
Öyle bir gücün yarattığı atmosfer net bir şekilde var.
Bu tünelleri Meksikalı arkeologlar kazdı.
Toplamda sekiz kilometrelik.
-İnanılmaz. Sekiz kilometre mi? -Evet.
Bu tünelleri kullanarak
arkeologlar hayret verici bir keşif yaptı.
Cholula Piramidi, altında saklı kalmış
bir dizi antik piramidin sadece en sonuncusuydu.
İçinde M.S. 800'lere dayanan
çok daha eski bir piramit vardı
ve onun altında da
en az 200 ila 500 yıl öncesine dayanan bir başka piramit.
Matruşka bebeklerini tek tek çıkarır gibi,
burada ilk yapıldığı düşünülen en eski piramide ulaştık.
120 metrekarelik bir alan üstünde 17 metre veya 56 fit yüksekliğindeydi.
Buradaki inşaat ilk ne zaman başlamış?
Tören alanının inşasına dair ilk buluntu,
M.Ö. 500'lere dayanıyor.
Zaten büyük bir piramitmiş.
Zamanla genişlemiş,
üst üste daha büyük yapılar binmiş.
Dolayısıyla piramit inşası projesinin 1700 yıl veya daha uzun sürede,
birkaç nesil tarafından yapıldığını
arkeologlar da kabul ediyor.
Ama araştırmacılar,
mimarları veya niye buraya piramit yapmayı tercih ettikleri ile ilgili
çok az şey biliyor.
Benim de merak ettiğim gizemler bunlar.
Antik Meksika'nın arkeolojik
ve tarihî hikâyesinde eksik kalmış bir kısım olabilir mi?
Abartıyormuşum gibi düşünmeyin
ama Cholula'yı daha iyi anlarsak
Mezoamerikan tarihi ile ilgili algımız da tamamen değişir.
Eksik bir sayfa gibi.
Meksika tarihindeki eksik sayfa.
Sence burada ilk piramit yapılmadan önce bir şey var mıydı?
Piramit, önemli bir su kaynağına inşa edilmiş.
Evet.
Kaynak, yer altı dünyasına geçişi temsil ediyor.
Dolayısıyla onlar için önemli bir kutsal yer olduğu,
ayin amacıyla kullanıldığı açık.
O alanın üzerine
piramit yapmayı tercih etmeleri tesadüf değil.
Tam aksine, ilk mimarların
gerekçelerini anlamak için önemli bir ipucu niteliğinde
çünkü dünya çapında da buna rastladık.
GUNUNG PADANG ENDONEZYA
Endonezya'daki
Gunung Padang'da da benzer bir taraçalı piramide rastladık,
onun merkezinde de kutsal bir kaynak var.
Buna yalnızca Meksika veya Endonezya'da rastlanmadı.
Büyük Gize Piramidi'nin altında da
bir yer altı odası var.
BÜYÜK GİZE PİRAMİDİ MISIR
Bunun Gize platosundaki ilk kutsal yer olduğunu düşünüyorum.
Sonrasında gelen piramitler bunun onuruna yapılmış.
Teotihuacán'daki Güneş Piramidi, doğal bir mağaranın üzerinde.
TEOTIHUACÁN MEKSİKA
Mağarayı şekillendirip
üzerine bir piramit yapmışlar.
Ama öncelikle bu kutsal yer önemliymiş,
piramitler bunu pekiştirmiş.
Öyle bir yerle başlarsınız ki
o ya da bu nedenle kutsal gözüyle bakılır,
insanların hissedebildiği özel bir çekim gücü vardır.
Bu da orayı önemli ve değerli hâle getirir.
Büyük Cholula Piramidi'nin dünyadaki diğer piramitlerle
önemli bir ortak noktası daha var.
Saklı odaların izleri.
İspanya, Meksika'yı fethettikten kısa süre sonra
güvenilir bir tanık olan Peder Bernardino de Sahagún,
Büyük Cholula Piramidi'nin içinde madenler ve mağaralar olduğunu söyledi.
Günümüzde de modern araştırmacılar bu gözlemi doğruladı.
Eski arkeologlardan biri, piramidin içinde
açık bir oda buldu.
Oraya açılan tüneller vardı.
Bu hiç yayımlanmadı.
Son durumu bilmiyorum.
-Ama bu çok merak uyandıran bir ipucu. -Öyle mi?
O oda hiç kazıldı mı? Oraya tekrar gidildi mi?
Sanırım gidilmedi.
Bu iç odaya niye tekrar gidilmedi?
İlk mimarlarının
amaçlarına dair ne gibi sırlar saklıyordur?
Ne olursa olsun, Büyük Cholula Piramidi'nin
içinde gizli bir oda var,
tıpkı Gunung Padang ve Gize gibi.
GUNUNG PADANG ENDONEZYA
BÜYÜK GİZE PİRAMİDİ MISIR
İşte bu yapıların bir başka önemli ortak özelliği.
Dahası da var.
Bu yapı yaz gün dönümündeki
Güneş batımına göre inşa edilmiş.
-Bu artık iyice netleşti. -Doğru.
Güneş batıdaki iki volkanın arasında batıyor.
Dolayısıyla yönü, gün dönümüne göre ayarlanmış.
Yerli Mezoamerikanlar astronomik döngüleri oldukça iyi biliyorlardı.
Büyük Gize Piramidi'ni tam olarak astronomik kuzeye göre ayarlayan
Antik Mısırlılar da çok iyi biliyordu.
Bu antik piramitlerin mimarlarının
birbirleriyle hiç irtibata geçmemelerine rağmen
piramitlerin bu kadar benzer olması tam bir gizem.
Bu sadece bir tesadüf mü?
Hiç sanmıyorum.
Arkeoloji çevrelerine göre,
yüksek bir yapı en kolay bu şekilde
inşa edildiği için piramitler böyleydi.
UR ZİGGURATI IRAK
EL TAJIN MEKSİKA
Esas sorun, bu yapıların evrensel olarak çok spesifik
manevi fikirlerle ilişkilendirilmesidir.
Ölümden sonra bize ne olur?
Piramit yapıları hep bu fikir ile ilişkili,
ister Meksika'da yapılmış olsunlar,
ister Antik Mısır'da,
ister Kamboçya'da veya ister Hindistan'da.
Bu da dünya çapındaki farklı uygarlıkların birbirlerinden bağımsız
piramitleri icat ettiklerine dair…
MEROE PİRAMİTLERİ SUDAN
…kalıplaşmış fikri yıkıyor.
CHICHEN ITZA MEKSİKA
EL TAJIN MEKSİKA
Bu da işin aslının
daha farklı olduğunu düşünmeme sebep oluyor.
Belki de sıra dışı bir planın keşfine tanık oluyorduk.
Sonrasında gelişen pek çok uygarlığın tohumunu atmış,
bunlara ilham kaynağı olmuş ve tarihten silinmiş
küresel bir uygarlığın ortak mirasına.
Bu olasılıktan dolayı,
Cholula'daki piramit yapımı projesinin
arkeologların düşündüğünden daha eski kökenleri olduğunu düşündüm.
Peki ya yapının yaşı?
İlk fazlardan karbon tarihleri var mı?
Hayır. Meksika'daki havzalardakilere benzer seramikler bulduk.
Yaklaşık olarak M.Ö. 1000 yılından.
O zaman tüm bu hikâyenin doğruluğu kesin mi?
Hayır. Bunu demem imkânsız.
Meksika'nın tarih öncesi ciddi araştırılmalı.
-Çok çalışma yapılmalı. -Evet.
Büyük Cholula Piramidi'nin alanındaki
ilk abide yapısının
yaklaşık 2300 yıl öncesine dayandığı
çok açık ama Meksika'da daha eski piramitler var.
LA VENTA PİRAMİDİ
CUICUILCO PİRAMİDİ
Benim ilgimi çeken şey, hepsinin temelini oluşturan fikirler.
1519 yılında İspanyol fatihler buraya geldiğinde
Büyük Cholula Piramidi harabeye dönmüştü.
Ama buranın sıradan bir tepe olmadığını fark ettiklerinde
kimin inşa ettiğini sordular
ve buranın yerlileri onlara harika bir efsane anlattılar.
Bu mite göre,
Büyük Cholula Piramidi'ni bir dev ırkı inşa etmişti.
Bir zamanlar antik Meksika'da devler yaşardı
ama yağmur tanrısı Tlaloc öfkelenip onları yok etmek için tufan gönderdi.
Bu felaketten sadece yedi kişi kurtuldu.
Mimar olarak bilinen dev Xelhua, ikinci kez tufan olmasından korkarak
Cholula'ya gitti
ve halkının yardımıyla
tuğlalardan devasa yapay bir dağ veyahut bir piramit
inşa etti.
Bunu da yağmur tanrısı Tlaloc'a adadı.
Arkeologlar buna hayal ürünü bir öykü diyorlar
ama bence bu öyküyü tamamen görmezden gelirsek
bu inanılmaz yerin kökenlerine dair
bazı önemli ipuçlarını kaçırabiliriz.
Belki de büyük tufandan sonra
Cholula'ya gelen o mimar,
tarihten silinmiş
gelişmiş bir uygarlığın
fiziksel açıdan değil ama zekâsı bakımından bir deviydi.
Buluntuyu elde etmek illaki zor olacak.
Bunun nedeni de özellikle Cholula'da antik abidelerin
daha eski yapıların üstüne yerleştirilmiş olmaları,
bunun da kökenlerini gizlemesi.
Kuzeybatıya iki saatlik mesafede
bir başka etkileyici alanda sonraki ipucumu bulacağım.
Eşsiz bir şekle sahip olan bu tepenin üzerinde
Texcotzingo adıyla bilinen antik bir Aztek yerleşim yeri var.
Texcotzingo'da yine bir piramitle karşılaşıyoruz,
bu sefer yeryüzünün yarattığı bir piramit.
Bu yerin, eski insanları
niye böylesine cezbettiğini anlamak hiç zor değil.
Piramitlerin Antik Meksika'da önemli olduğu açık.
15. yüzyılda ise burada
Aztekler taraçalar ve havuzlarla bağlantılı bir yapı inşa ettiler.
Bunlar zekice yapılmış su kanallarından beslenerek
suyu dağın tepesindeki bir havzadan aşağı taşıyorlardı.
Mezoamerikan tarzında Babil'in Asma Bahçeleri gibi.
Ama araştırmalarımdan gördüğüme göre, ilginçtir ki
tüm bunların hepsi Cholula'daki ilk piramit ile ilişkili
tanrıya adanmıştı.
Yani, kültü Azteklerden önce gelen yağmur ve tufan tanrısı Tlaloc'a.
Arkeologlar, Texcotzingo'yu
ilk önemseyenlerin Aztekler olduğunu düşünüyorlar
ama bu etkileyici alan çok daha eski olabilir mi?
İspanyol fatihler, Texcotzingo'nun
tamamıyla Azteklerin eseri olduğunu düşündü
ve çoğu arkeolog da size bunu söyleyecektir.
Ama peki ya Aztekler sadece çok daha eski bir uygarlığın inşa ettiği
bir alanı yenileyip buna eklemeler yaptılarsa?
Yazar Marco Vigato buluntuların tam olarak bunu gösterdiğini düşünüyor.
MARCO VIGATO YAZAR, 'THE EMPIRES OF ATLANTIS'
Bu alan uzun sürede tekrar tekrar inşa edilmiş.
Kaya çok sert bir porfir türündendi.
Alana bakınca görüyoruz ki
bazı taş yüzeyleri havaya maruz kalıp zarar görmüş.
Alanın bazı kısımlarında erozyonun binlerce yıldır
devam ettiği anlaşılıyor.
Üstelik bunun çok sert bir taş türü olduğu unutulmamalıdır.
Doğru. Aztekler sonradan geldi. Yani, senin fikrine göre
bu alanı kısmen inşa edilmiş hâlde buldular
ve bu inşayı üstlenip
-daha da geliştirdiler. -Evet.
Çok radikal bir düşünce.
Tepenin yanındaki alışılmadık şekilleri
çok daha eski bir kültür oymuş olabilir mi?
Havaya fazla maruz kalmış yerdeki bu megalitler gibi.
Ana kayaçta oyulmuş bu oda gibi.
Bu alanın Azteklerden öncesine dayandığı şüphesiz.
Sonrasında yeniden yerleşim kurulmuş.
Varılan bu sonuç arkeologlar arasında tartışmalı
ama buna ilişkin buluntular var.
Dağın eteklerindeki kurumuş bir nehir yatağında
yağmur tanrısı Tlaloc'un büyük bir heykeli bulundu.
Amerika'daki en büyük yontma taş.
Arkeologlar tarihini M.S. 700 olarak belirledi,
bu da Azteklerin hükmünden çok önce.
Yağmur tanrısı Tlaloc'a bu bölgede,
muhtemelen başka isimler altında da,
binlerce yıldır,
belki de daha uzun süredir tapılıyordu.
Hatta mitolojik bir karakter olarak Tlaloc'un kökeni
tarih öncesi Meksika'nın
ilk bilinen kültürlerine dayanıyor.
Bir tek onun da değil.
Yağmur tanrısının gönderdiği küresel tufanlar
Meksika mitolojisindeki en ilginç karakteri de ortaya çıkarıyor.
Quetzalcoatl'ı.
Büyük Tufan'dan sonra,
doğudan bir yabancı kürekleri olmayan
ve yılanların taşıdığı söylenen bir tekneyle Meksika kıyılarına gelir.
Onun adı Quetzalcoatl'dır.
Yani, "tüylü yılan."
O ve havarileri yerlilere bitki yetiştirip hayvan evcilleştirmeyi öğretirler.
Onlara hukuku öğretir,
mimarlık, astronomi ve sanat konusunda onları eğitir.
Ona bir tanrı olarak taparlar.
Ama Meksika savaş tanrısı tarafından bozguna uğratıldıktan sonra
Quetzalcoatl bir gün dönme sözü vererek teknesiyle doğuya gider.
Quetzalcoatl nesillerdir anlatılmıştır, günümüzde bile anlatılmaktadır.
Çok sakallı bir kişi tasvir edilir.
Okyanusun ötesinden gelmiş bir yabancı gibidir
ve uygarlığın nimetlerini getirir.
Beni en çok etkileyen, bu hikâyeyi Antik Meksika'yla
hiçbir ilgisi olmayan kültürlerden de duymuş olmamız.
Hikâyenin özü hep aynı. Feci bir felaket olur.
Dünya karanlığa bürünür, her yerde seller ve kargaşa hâkimdir.
Toplum çöküştedir.
Sonra karanlığın içinden bir uygarlık kurmak için
gereken bilgilere sahip biri çıkagelir.
Bu kişi, felaketin bedbaht kurbanlarına tekrar bir uygarlık
kurmayı öğretir.
Antik Yunan mitolojisinde büyük bir tufandan sonra
insanlara ateşin sırrını öğreten Titan Prometheus'tur.
Güney Amerika'daki And Dağları'nda
İnka öncesi uygarlıklar, bir gölden gelen Viracocha adında cübbeli ve sakallı
birinden bahsederler.
Yerlilere günümüze kadar ulaşan harika taşçılık eserleri
yapmayı öğretir.
Pasifik'te bile Polinezya efsaneleri, okyanusun zemininden çıkararak
onların adalarını yaratan ve sonrasında da adalılara
taş aletlerle çalışmayı ve yemek yapmayı öğretmiş
Maui'den bahsetmektedir.
Arkeologlara göre, uygarlaştırıcı bu kahramanlar
yalnızca eski insanların detaylı kurmacalarından ibaret
ama ben benzerlikleri görmezden gelemiyorum.
Bu öyküler, son Buzul Çağı'nın bitimindeki büyük tufan ve yangın felaketlerinde
yok olmuş ileri uygarlıkların
hayatta kalan kurbanlarını anlatıyorsa?
Meksika'nın mitleri
ve özellikle de Quetzalcoatl'ın hikâyesi
böyle bir mahşerî zaman ile ilişkili.
Marco, Meksiko'nun birkaç saat güneyinde,
Xochicalco antik tapınaklarının arasında
buna dair kanıtlar olduğunu düşünüyor.
Cholula gibi, bu şehir de M.S. 7'nci yüzyılda,
pek fikir sahibi olmadığımız yerli bir kültür tarafından kuruldu.
İşte burada iki büyük piramidin kalıntıları var.
Biri, yağmur tanrısına adanmış.
Diğeri de Meksika'nın uygarlaştırıcı kahramanı Quetzalcoatl'a.
Mitlere özgü denilen bu karakterle ilgili daha çok bilgi edinmeye geldim.
Arkeologlara göre mitler, hayalî ve bölük pörçüktür.
Geçmişi bir araya toplamak adına mitleri görmezden gelirler.
Ama Xochicalco'da bazı araştırmacılar, Antik Meksika'nın
en önemli mitlerinden biri için
eksiksiz bir kayıt oluşturmaya çalışıyorlar.
Onlara göre, bu kayıtta tarih öncesinin unutulmuş bir kısmı yer alacak.
Quetzalcoatl'ın tapınağının dört bir yanında
bu tanrının karmaşık oymaları var
ve onu tüylü yılan biçimiyle gösteriyorlar.
M.S. 700'lü yıllarda bile önemli bir figür olduğu aşikâr.
Ama Marco, taştaki bu oymaların tanrının kökenindeki hikâyenin
eksik kısımlarını ortaya çıkarabileceğini düşünüyor.
Bu tapınak niye özel?
Piramidin alt sırasında
Quetzalcoatl'ın ortaya çıkmasının tasviri var.
Bu tasvir, piramidin üç tarafında da var.
-Evet. -Devam ediyor.
Ta ki buradaki ilk önemli oymaya gelene dek.
Burada da yanan bir tapınak var.
Buradaki kıvrımlar duman veya ateş demek.
-Sanki yanıyor gibi. -Evet. Aynen öyle.
Peki ya etrafındaki yılan sarmalları?
Bu bağlama göre bunu nasıl yorumlarsın?
Pekâlâ, bu da yılanın kuyruğu.
-Evet. -Yanan tapınağı sarıyor.
Sanki bir dalga çarpıyor gibi.
-Peki. -Tapınağın bu tarafına doğru.
Bu bir ada tasviri olarak görülebilir.
O hâlde senin yorumuna göre,
yanan bir tapınak ve dalgalar mı var?
-Aynen öyle. -Peki.
Bu sahneyi de yorumla Marco.
Yılanlı bir salda oturan
güçlü olduğu bariz bir kişi var.
Yanan tapınaktan uzaklaşıyor gibi gözüküyor.
Burada belirli bir yerde gerçekleşmiş
ve Quetzalcoatl'ın kurtulduğu felaketin tasviri var.
Yok olmuş karadan gelen bir tanrı fikri var.
Mezoamerikan uygarlığın kurucusu olarak tanrı Quetzalcoatl'ın
Meksika'da ortaya çıkışı var.
Çok uzak bir geçmişe uzanan kayıt.
Marco'nun tapınaktaki oymaları, antik bir kıyamet tasviri olarak görmesi
arkeoloji çevrelerinin tam aksinde bir fikir.
Ama bu hatalı düşündüğünü göstermez.
Tüylü Yılan Tapınağı, 1300 yıllık
ve arkeologlar haklı olarak
o dönemde Quetzalcoatl mitine ilham verebilecek
küresel bir felaket olmadığını söylüyorlar.
Esas önemli kısmı kaçırıyorlar.
Geleneğin tapınaktan eski olduğu kesin.
Ne kadar eski olduğu bilinmiyor.
Ama tarih öncesinde buna tam olarak uyan bir dönem var.
Jeologlar bir tür antik kıyamet yaşandığını onaylıyorlar.
Yaklaşık 12.800 yıl önce
son Buzul Çağı'nın bitiminde burada ve dünyanın neredeyse her yerinde…
…büyük bir etki yaratmış büyük felaketler ve tufanlar dönemi.
Quetzalcoatl'ın ortaya çıkış hikâyesi o zamanlara dayanıyor olabilir mi?
Ben yapının yaşını sorgulamıyorum.
Burada önemli olan, çok daha eski bir hikâyenin anlatılıyor olması.
Belki arkeolojinin noksan kaldığı konu,
fikir keşfi yapmamaktır.
Belirli bir yapının tarihlerine çok odaklanıp
öne sürdüğü fikirleri görmüyorlardır.
Evet.
Arkeolojinin belirlediği
yapay sınırların ötesine geçebildiğimizde mevzubahis mit de
hayalî olayların kurmaca bir anlatısı olarak değil,
kaybolmuş ve unutulmuş bir geçmişin
gerçek kaydı olarak mantık çerçevesine oturur.
Arkeologlar, ileri sürülen bu tür fikirleri reddediyorlar
ama uygarlaştırıcı kahraman öykülerinin
böylesine yaygın olmasını ben görmezden gelemiyorum.
Büyük felaketten sonraki kargaşada gelen
tanrılardan veya insanlardan bahseden öyküler.
Hayatta kalanlara tarımı,
mimarlığı, mühendisliği ve astronomiyi öğretiyorlar.
Bu geleneklerde
kayıp bir uygarlığın izleri bulunabilir.
O zaman felaketle yok olmadan önce bu uygarlık neredeydi?
Daha önce hiç düşünülmemiş pek çok olasılık var.
Gördüğümüz üzere, Buzul Çağı'nın en şiddetli döneminde…
CAVA
…gezegen çok farklı gözüküyordu.
SUNDALAND - BENGAL KÖRFEZİ - HİNT OKYANUSU
Ama dünyanın dörtte biri mesafede daha fazla ipucu var.
Tıpkı Cholula'daki gibi, orada da
onlarca büyük tapınak var. Antik dev ırkının inşa ettiği
düşünülen tapınaklar.
Akdeniz'in merkezindeki eskiden ada olmayan adaların üzerinde.
İşte yolculuğumun sonraki aşaması bu,
taştaki devasa bir bilmece.
Malta'nın gizemli megalitleri.
Alt yazı çevirmeni: Denizsu Nihan Nurata