1
00:00:06,040 --> 00:00:08,920
SERIAL NETFLIX

2
00:00:14,880 --> 00:00:17,640
Czy ludzkość cierpi na amnezję?

3
00:00:18,960 --> 00:00:22,480
Czy zapomnieliśmy o czymś
bardzo ważnym z naszej przeszłości?

4
00:00:24,520 --> 00:00:25,600
Jestem Graham Hancock,

5
00:00:25,680 --> 00:00:29,360
a wielu archeologów nienawidzi mnie
za to, że chcę się dowiedzieć.

6
00:00:31,280 --> 00:00:34,640
Sam fakt istnienia
zaawansowanej cywilizacji epoki lodowej

7
00:00:34,720 --> 00:00:38,640
jest zagrożeniem dla archeologii,

8
00:00:38,720 --> 00:00:42,840
ponieważ to zatrzęsłoby w posadach
całą dziedziną nauki.

9
00:00:43,520 --> 00:00:45,560
Straciłaby swoje podwaliny.

10
00:00:45,640 --> 00:00:47,120
Mnie to nie obchodzi.

11
00:00:49,000 --> 00:00:52,400
Przychodzą do mnie goście,
których wpływ jest tak duży,

12
00:00:52,760 --> 00:00:55,760
że zmienia to, jak ludzie patrzą na świat.

13
00:00:55,840 --> 00:00:58,560
Graham Hancock to człowiek,

14
00:00:58,640 --> 00:01:01,480
który mimo kpin…

15
00:01:01,560 --> 00:01:02,440
DZIWACZNE TEORIE

16
00:01:02,520 --> 00:01:04,560
…i dyskredytowania jego pracy…

17
00:01:04,640 --> 00:01:05,880
BZDURY

18
00:01:05,960 --> 00:01:07,640
…nie myśli się poddać.

19
00:01:08,600 --> 00:01:11,280
Zależy mi na poznaniu przeszłości,

20
00:01:11,960 --> 00:01:16,280
by pozbyć się mgły,
która otacza prehistorię.

21
00:01:16,360 --> 00:01:18,600
Mgła jest spowodowana
brakiem dokumentacji.

22
00:01:18,680 --> 00:01:22,320
Musimy budować obraz przeszłości
przy użyciu cząstkowych dowodów.

23
00:01:26,760 --> 00:01:30,800
Opowieści ludowe, legendy, mity.

24
00:01:32,240 --> 00:01:35,080
Dla mnie to istotne dowody.

25
00:01:36,960 --> 00:01:41,440
A jedną z najbardziej tajemniczych
mitologii prehistorii

26
00:01:41,520 --> 00:01:45,320
jest historia starożytnych kultur Meksyku.

27
00:01:56,840 --> 00:02:02,040
OCALAŁY W CZASIE CHAOSU

28
00:02:06,280 --> 00:02:08,480
Poszukując zaginionej cywilizacji,

29
00:02:09,640 --> 00:02:14,360
dotarłem do krainy żyznych dolin
i gorących wulkanów.

30
00:02:15,960 --> 00:02:17,480
PACYFIK - MEKSYK - ZATOKA MEKSYKAŃSKA

31
00:02:17,560 --> 00:02:19,520
Puebla na wschód od miasta Meksyk.

32
00:02:20,600 --> 00:02:21,440
MEKSYK

33
00:02:21,520 --> 00:02:26,320
To tu znajduje się najstarsze
wciąż zamieszkane miasto, Cholula.

34
00:02:30,600 --> 00:02:34,560
Dziś to współczesna metropolia
zamieszkana przez 100 000 ludzi,

35
00:02:35,840 --> 00:02:38,880
ale w swym sercu skrywa
starożytną tajemnicę.

36
00:02:42,920 --> 00:02:45,280
Historię piszą zwycięzcy.

37
00:02:46,320 --> 00:02:48,640
Zwłaszcza w Meksyku.

38
00:02:49,680 --> 00:02:53,840
Kiedy hiszpańscy konkwistadorzy
pojawili się w Choluli w roku 1519,

39
00:02:53,920 --> 00:02:56,240
wymordowali jej mieszkańców,

40
00:02:58,040 --> 00:03:00,560
niszcząc nie tylko kulturę,

41
00:03:00,640 --> 00:03:02,720
ale i niemal wszelkie ślady

42
00:03:02,800 --> 00:03:05,880
jeszcze starszych kultur.

43
00:03:07,760 --> 00:03:09,720
Ale nie mogli zniszczyć wszystkiego.

44
00:03:11,160 --> 00:03:15,520
Konkwistadorzy początkowo założyli,
że to tylko wzgórze,

45
00:03:15,600 --> 00:03:17,640
więc zbudowali na szczycie kościół.

46
00:03:18,560 --> 00:03:22,800
Jednak tego wzgórza nie stworzyła natura.

47
00:03:23,600 --> 00:03:29,160
Tak naprawdę to największy monument
w historii świata.

48
00:03:31,400 --> 00:03:34,040
Mimo to bardzo możliwe,
że o nim nie słyszeliście.

49
00:03:35,600 --> 00:03:37,880
To Wielka Piramida w Choluli.

50
00:03:37,960 --> 00:03:40,720
WIELKA PIRAMIDA W CHOLULI

51
00:03:41,520 --> 00:03:44,080
Po setkach lat zaniedbań i plądrowania

52
00:03:44,160 --> 00:03:45,760
nie możemy nawet pojąć

53
00:03:45,840 --> 00:03:49,080
całego jej ogromu.

54
00:03:49,800 --> 00:03:53,360
Ale możemy przypuszczać,
jak wyglądała w czasach świetności.

55
00:03:57,640 --> 00:04:00,640
Przypuszcza się,
że Wielka Piramida w Choluli

56
00:04:00,720 --> 00:04:05,600
wznosiła się na 65 metrów.

57
00:04:06,720 --> 00:04:09,440
Dowody wskazują na to, że była poświęcona

58
00:04:09,520 --> 00:04:12,960
starożytnemu meksykańskiemu
bogu deszczu i powodzi,

59
00:04:13,040 --> 00:04:15,560
którego Aztekowie
znali pod imieniem Tlaloc.

60
00:04:17,240 --> 00:04:20,240
Zbudowana głównie
z błota i suszonej cegły,

61
00:04:20,320 --> 00:04:23,560
nie była tak wysoka
jak Wielka Piramida w Gizie,

62
00:04:23,640 --> 00:04:27,640
ale miała niemal trzy razy
większą powierzchnię,

63
00:04:27,720 --> 00:04:31,080
400 na 400 metrów u podstawy,

64
00:04:31,800 --> 00:04:34,080
około 30 boisk futbolowych.

65
00:04:35,280 --> 00:04:37,320
To największy monument

66
00:04:37,400 --> 00:04:41,880
kiedykolwiek stworzony
przez jakąkolwiek cywilizację.

67
00:04:48,040 --> 00:04:50,480
Archeolodzy szybko ustalili,

68
00:04:50,560 --> 00:04:54,680
że prace nad piramidą
skończono około ośmiu wieków temu,

69
00:04:54,760 --> 00:04:56,680
w okolicach roku 1200.

70
00:04:58,000 --> 00:05:01,840
Ale gdy zaczęli wycinać
tunele w konstrukcji,

71
00:05:01,920 --> 00:05:05,400
zdumieli się, widząc,
co znajduje się w środku.

72
00:05:10,520 --> 00:05:12,400
To surrealistyczne uczucie,

73
00:05:12,480 --> 00:05:14,880
schodzić w głąb
największej piramidy świata.

74
00:05:16,680 --> 00:05:18,880
Wewnątrz mamy piękne malowidła,

75
00:05:19,720 --> 00:05:23,440
przedstawiające sceny
i stworzenia z mitologii,

76
00:05:25,680 --> 00:05:29,280
oraz możliwość spojrzenia
na liczne warstwy konstrukcji.

77
00:05:32,480 --> 00:05:35,960
Czy znajdziemy tu jakieś wskazówki?

78
00:05:39,720 --> 00:05:42,000
Czy piramida ta może być czymś,

79
00:05:42,080 --> 00:05:46,320
co zostawiła
zaawansowana cywilizacja prehistorii?

80
00:05:51,680 --> 00:05:55,720
Jest tu ze mną jeden z największych
ekspertów badających piramidę,

81
00:05:56,640 --> 00:06:01,000
antropolog i archeolog
Uniwersytetu w Calgary, Geoff McCafferty.

82
00:06:03,000 --> 00:06:06,560
Jesteśmy w sercu największego monumentu,

83
00:06:06,640 --> 00:06:08,400
jaki powstał w starożytności.

84
00:06:08,480 --> 00:06:09,600
UNIWERSYTET W CALGARY

85
00:06:09,680 --> 00:06:12,760
Podobne uczucie,
jak przy wejściu do kościoła.

86
00:06:12,840 --> 00:06:17,280
Namacalne poczucie
aury pozostawionej przez tę moc.

87
00:06:19,000 --> 00:06:22,480
Tunele te zostały odkopane
przez archeologów z Meksyku.

88
00:06:23,120 --> 00:06:25,080
Mamy tu osiem kilometrów tuneli.

89
00:06:25,160 --> 00:06:27,720
- Niesamowite. Osiem?
- Tak.

90
00:06:31,280 --> 00:06:32,800
Korzystając z tych tuneli,

91
00:06:32,880 --> 00:06:35,560
archeolodzy odkryli coś niezwykłego.

92
00:06:39,480 --> 00:06:42,120
Piramida w Choluli jest młodsza

93
00:06:42,200 --> 00:06:46,760
od piramid, które znajdują się wewnątrz.

94
00:06:51,920 --> 00:06:54,720
Wewnątrz jest jeszcze starsza piramida

95
00:06:54,800 --> 00:06:57,320
datowana na 800 rok naszej ery,

96
00:06:59,800 --> 00:07:02,720
a pod nią kolejna,

97
00:07:03,600 --> 00:07:07,040
datowana na co najmniej
od 200 do 500 lat wcześniej.

98
00:07:09,760 --> 00:07:13,160
Na podobnej zasadzie,
jak działa rosyjska matrioszka,

99
00:07:13,240 --> 00:07:17,200
dochodzimy do najstarszej piramidy

100
00:07:18,120 --> 00:07:24,840
o powierzchni 120 metrów kwadratowych
i wysokości 17 metrów.

101
00:07:31,320 --> 00:07:34,120
Kiedy rozpoczęły się prace nad piramidą?

102
00:07:34,760 --> 00:07:38,480
Najstarsze ślady budowy strefy ceremonii

103
00:07:38,560 --> 00:07:40,440
datowane są na około 500 rok p.n.e.

104
00:07:43,400 --> 00:07:45,040
To była okazała piramida.

105
00:07:45,560 --> 00:07:49,040
Z biegiem czasu była rozbudowywana,

106
00:07:49,120 --> 00:07:51,400
większe konstrukcje wchłaniały mniejsze.

107
00:07:53,080 --> 00:07:58,520
W projekt musiały być
zaangażowane całe pokolenia

108
00:07:58,600 --> 00:08:03,480
na przestrzeni
jakichś 1700 lat lub dłużej,

109
00:08:05,120 --> 00:08:07,640
co potwierdzają archeolodzy.

110
00:08:10,200 --> 00:08:11,480
Mimo to współcześni uczeni

111
00:08:11,560 --> 00:08:15,640
nie wiedzą niemal nic
o oryginalnych architektach

112
00:08:16,320 --> 00:08:18,760
ani o tym,
dlaczego zbudowali tu tę piramidę.

113
00:08:21,440 --> 00:08:23,840
Właśnie ta tajemnica mnie interesuje.

114
00:08:25,240 --> 00:08:27,480
Czujesz czasem,
że możemy nie wiedzieć czegoś

115
00:08:27,560 --> 00:08:31,920
o historii starożytnego Meksyku?

116
00:08:32,000 --> 00:08:34,280
Nie chcę brzmieć zbyt dramatycznie,

117
00:08:34,360 --> 00:08:36,480
ale uważam, że lepsze zrozumienie Choluli

118
00:08:36,560 --> 00:08:40,240
całkowicie odmieniłoby wiedzę
o historii Mezoameryki.

119
00:08:41,880 --> 00:08:43,080
To czarna dziura.

120
00:08:43,159 --> 00:08:45,200
Czarna dziura w historii Meksyku.

121
00:08:47,640 --> 00:08:51,600
Myślisz, że było tu coś,
zanim powstała pierwsza piramida?

122
00:08:51,680 --> 00:08:54,600
Pierwsza piramida powstała
nad istotnym źródłem.

123
00:08:54,680 --> 00:08:55,520
Tak.

124
00:08:55,600 --> 00:08:58,640
Źródło reprezentuje przejście w zaświaty,

125
00:08:58,720 --> 00:09:01,880
było to więc ważne święte miejsce,

126
00:09:01,960 --> 00:09:04,160
jak i miejsce ceremonii.

127
00:09:05,160 --> 00:09:06,920
Sam fakt, że to akurat piramida,

128
00:09:07,000 --> 00:09:09,800
nie jest przypadkowy.

129
00:09:11,240 --> 00:09:14,120
Wręcz przeciwnie, myślę, że to istotne

130
00:09:14,200 --> 00:09:18,240
w celu zrozumienia
pierwotnych budowniczych,

131
00:09:18,320 --> 00:09:21,200
jako że to motyw,
który przewija się na całym świecie.

132
00:09:21,280 --> 00:09:22,680
GUNUNG PADANG
INDONEZJA

133
00:09:22,760 --> 00:09:24,360
Odkryliśmy ślady

134
00:09:24,440 --> 00:09:28,960
podobnej piramidy
w Gunung Padang w Indonezji,

135
00:09:29,040 --> 00:09:31,480
tam również w sercu biło źródło.

136
00:09:33,680 --> 00:09:38,280
To wzór, który sięga dalej
niż Meksyk i Indonezja.

137
00:09:39,080 --> 00:09:41,600
Podobnie jest w przypadku
podziemnej komory

138
00:09:41,680 --> 00:09:43,240
pod Wielką Piramidą w Gizie.

139
00:09:43,320 --> 00:09:44,160
WIELKA PIRAMIDA W GIZIE
EGIPT

140
00:09:44,240 --> 00:09:48,400
Myślę, że to najstarsze
święte miejsce na płaskowyżu,

141
00:09:48,480 --> 00:09:51,520
a piramidy zostały dobudowane
w celu uczczenia go.

142
00:09:52,360 --> 00:09:56,080
Pod Piramidą Słońca w Teotihuacán
jest naturalna grota.

143
00:09:56,160 --> 00:09:57,160
TEOTIHUACÁN
MEKSYK

144
00:09:57,240 --> 00:09:58,400
Zmodyfikowali ją,

145
00:09:58,480 --> 00:10:00,680
a nad nią wybudowali piramidę.

146
00:10:00,760 --> 00:10:03,000
Ale to, co było tam jako pierwsze,

147
00:10:03,080 --> 00:10:05,600
to święte miejsce.

148
00:10:07,120 --> 00:10:08,960
Najpierw powstaje miejsce,

149
00:10:09,040 --> 00:10:12,400
które z jakiegoś powodu
jest miejscem kultu,

150
00:10:12,480 --> 00:10:15,440
które przyciąga ludzi czujących,

151
00:10:15,520 --> 00:10:18,280
że jest w nim coś ważnego.

152
00:10:24,360 --> 00:10:27,840
Wielka Piramida w Choluli
dzieli inną ważną cechę

153
00:10:27,920 --> 00:10:30,000
ze starożytnymi piramidami świata.

154
00:10:32,760 --> 00:10:34,560
Wskazówki dotyczące ukrytych komnat.

155
00:10:38,320 --> 00:10:41,080
Krótko po podboju Meksyku przez Hiszpanów

156
00:10:41,160 --> 00:10:45,320
wiarygodny świadek,
ojciec Bernardino de Sahagún,

157
00:10:45,400 --> 00:10:51,120
twierdził, że piramida
jest pełna kopalń i jaskiń.

158
00:10:54,080 --> 00:10:58,280
Współcześni badacze to potwierdzili.

159
00:10:59,560 --> 00:11:03,560
Jeden z archeologów
odkrył we wnętrzu piramidy

160
00:11:04,520 --> 00:11:05,600
otwartą komnatę.

161
00:11:06,200 --> 00:11:08,000
Prowadziły do niej tunele.

162
00:11:08,080 --> 00:11:09,200
Badań nie opublikowano.

163
00:11:09,280 --> 00:11:11,880
Nie wiem, jak jest teraz.

164
00:11:11,960 --> 00:11:15,000
- To kusząca wskazówka.
- Doprawdy?

165
00:11:15,080 --> 00:11:19,080
Czy odkopano tę komnatę?
Czy ktoś jeszcze tam był?

166
00:11:19,880 --> 00:11:20,880
Tego nie wiem.

167
00:11:23,160 --> 00:11:25,920
Dlaczego nikt ponownie
nie odwiedził tej komnaty?

168
00:11:27,520 --> 00:11:28,840
Co może powiedzieć nam ona

169
00:11:28,920 --> 00:11:31,880
o intencjach pierwotnych budowniczych?

170
00:11:33,720 --> 00:11:37,160
Samo to, że Wielka Piramida w Choluli

171
00:11:37,240 --> 00:11:40,120
skrywa jakąś komnatę

172
00:11:40,200 --> 00:11:41,960
jak te w Gunung Padang i Gizie…

173
00:11:42,040 --> 00:11:42,960
GUNUNG PADANG
INDONEZJA

174
00:11:43,040 --> 00:11:44,800
WIELKA PIRAMIDA W GIZIE
EGIPT

175
00:11:44,880 --> 00:11:48,160
…to już kolejna niesamowita cecha,
którą ze sobą dzielą.

176
00:11:49,720 --> 00:11:50,840
A to nie wszystko.

177
00:11:52,200 --> 00:11:54,600
Powszechnie wiadomo,
że budowla zwrócona jest

178
00:11:54,680 --> 00:11:57,000
w kierunku słońca zachodzącego

179
00:11:57,080 --> 00:11:59,760
- w letnie przesilenie.
- Zgadza się.

180
00:12:00,360 --> 00:12:05,160
Słońce zachodzi
pomiędzy dwoma wulkanami na zachodzie,

181
00:12:05,760 --> 00:12:08,800
ma to silny związek z przesileniem letnim.

182
00:12:10,640 --> 00:12:17,360
Wiemy, że rdzenni Mezoamerykanie
zwracali uwagę na cykl astronomiczny.

183
00:12:18,480 --> 00:12:23,080
Podobnie jak starożytni Egipcjanie,
budowniczy Wielkiej Piramidy w Gizie,

184
00:12:23,160 --> 00:12:26,680
która ustawiona była
na osi północ-południe.

185
00:12:29,080 --> 00:12:31,000
Fakt, że starożytne piramidy,

186
00:12:31,080 --> 00:12:34,000
których twórcy
rzekomo nie mieli ze sobą kontaktu,

187
00:12:34,080 --> 00:12:37,440
mają ze sobą tyle wspólnego,
jest tajemnicą.

188
00:12:39,960 --> 00:12:41,960
Czy to przypadek?

189
00:12:43,000 --> 00:12:44,520
Nie wydaje mi się.

190
00:12:45,120 --> 00:12:47,120
Archeolodzy twierdzą,

191
00:12:47,800 --> 00:12:50,440
że piramidy budowano w tym kształcie,

192
00:12:50,520 --> 00:12:52,760
bo to najprostsza metoda
stawiania budynków.

193
00:12:52,840 --> 00:12:53,680
ZIGGURAT W UR
IRAK

194
00:12:53,760 --> 00:12:54,760
EL TAJIN
MEKSYK

195
00:12:54,840 --> 00:12:58,120
Tego typu budowle zawsze są powiązane

196
00:12:58,200 --> 00:13:00,640
z konkretnymi ideami religijnymi.

197
00:13:02,000 --> 00:13:04,200
Co dzieje się z nami po śmierci?

198
00:13:04,280 --> 00:13:07,080
Idea ta zawsze
powiązana jest z piramidami,

199
00:13:07,160 --> 00:13:09,600
dlatego nieważne,
czy widzimy je w Meksyku,

200
00:13:09,680 --> 00:13:11,400
w starożytnym Egipcie,

201
00:13:11,480 --> 00:13:14,840
w Kambodży czy w Indiach.

202
00:13:16,920 --> 00:13:20,640
To szczegół, który zaprzecza
powszechnemu poglądowi,

203
00:13:21,280 --> 00:13:23,520
że różne cywilizacje na świecie…

204
00:13:23,600 --> 00:13:24,680
PIRAMIDY W MEROE
SUDAN

205
00:13:24,760 --> 00:13:26,160
…działały niezależnie.

206
00:13:26,240 --> 00:13:27,080
CHICHEN ITZA
MEKSYK

207
00:13:27,160 --> 00:13:28,520
EL TAJIN
MEKSYK

208
00:13:28,600 --> 00:13:30,640
Dochodzę do wniosku,

209
00:13:30,720 --> 00:13:33,720
że za kulisami dzieje się coś innego.

210
00:13:36,440 --> 00:13:40,320
Czy jesteśmy świadkami
odkrycia większego planu?

211
00:13:42,400 --> 00:13:45,600
Dziedzictwa zaginionej
globalnej cywilizacji,

212
00:13:45,680 --> 00:13:48,720
która zainspirowała

213
00:13:48,800 --> 00:13:50,960
wiele innych.

214
00:13:55,800 --> 00:13:58,520
Dlatego właśnie zapytałem,

215
00:13:58,600 --> 00:14:01,320
czy projekt budowniczych z Choluli

216
00:14:01,920 --> 00:14:06,600
mógł zacząć się dużo wcześniej,
niż myślą archeolodzy.

217
00:14:08,880 --> 00:14:10,640
Co z datowaniem konstrukcji?

218
00:14:10,720 --> 00:14:12,800
Czy ktoś wykonał datowanie węglowe?

219
00:14:12,880 --> 00:14:18,840
Nie. Odkryliśmy naczynia podobne
do tych z Zatoki Meksykańskiej

220
00:14:18,920 --> 00:14:21,280
datowanych na rok 1000 p.n.e.

221
00:14:21,360 --> 00:14:23,960
Czy to wystarczy,
by ta historia nas przekonała?

222
00:14:24,040 --> 00:14:26,360
Absolutnie nie.

223
00:14:27,080 --> 00:14:29,520
Prehistoria Meksyku wciąż wymaga

224
00:14:29,600 --> 00:14:31,640
- wielu badań.
- Tak.

225
00:14:35,520 --> 00:14:37,960
Nie podważam archeologicznych dowodów,

226
00:14:38,040 --> 00:14:40,000
które datują najstarszą część

227
00:14:40,080 --> 00:14:42,480
Wielkiej Piramidy w Choluli

228
00:14:42,560 --> 00:14:46,880
na jakieś 2300 lat wstecz,
ale w Meksyku są starsze piramidy.

229
00:14:46,960 --> 00:14:49,240
PIRAMIDA W LA VENTA

230
00:14:49,320 --> 00:14:50,360
PIRAMIDA W CUICUILCO

231
00:14:50,440 --> 00:14:54,320
Najbardziej interesuje mnie
stojąca za nimi idea.

232
00:14:56,320 --> 00:15:00,640
Do roku 1519,
kiedy przybyli hiszpańscy konkwistadorzy,

233
00:15:00,720 --> 00:15:04,120
Wielka Piramida w Choluli
była już zniszczona.

234
00:15:05,920 --> 00:15:09,320
Ale kiedy odkryli,
że to coś więcej niż wzgórze,

235
00:15:09,400 --> 00:15:11,520
spytali, kto ją wybudował,

236
00:15:11,600 --> 00:15:14,920
a miejscowi opowiedzieli im
fascynującą legendę.

237
00:15:16,320 --> 00:15:17,760
Według mitu

238
00:15:17,840 --> 00:15:20,960
Wielka Piramida w Choluli
jest dziełem gigantów.

239
00:15:24,720 --> 00:15:28,320
Dawno, dawno temu w Meksyku żyli giganci,

240
00:15:29,160 --> 00:15:35,520
póki bóg deszczu nie zdenerwował się
i nie zesłał na nich wielkiej powodzi.

241
00:15:36,640 --> 00:15:39,000
Kataklizm przetrwało tylko siedmioro.

242
00:15:40,440 --> 00:15:46,320
Bojąc się kolejnego potopu,
gigant Xelhua, znany jako architekt,

243
00:15:46,400 --> 00:15:47,600
wybrał się do Choluli

244
00:15:47,680 --> 00:15:49,440
i z pomocą swojego ludu

245
00:15:49,520 --> 00:15:52,520
zbudował sztuczną górę z cegieł,

246
00:15:54,080 --> 00:15:55,040
piramidę,

247
00:15:55,960 --> 00:15:59,280
i poświęcił ją kultowi Tlaloca,
boga deszczu.

248
00:16:02,560 --> 00:16:05,480
Archeolodzy uważają to za bajkę,

249
00:16:06,400 --> 00:16:09,280
ale ja uważam,
że całkowicie ignorując tę opowieść,

250
00:16:09,360 --> 00:16:11,680
możemy pominąć istotne wskazówki

251
00:16:11,760 --> 00:16:14,040
odnośnie do początków tego miejsca.

252
00:16:16,400 --> 00:16:18,160
Być może architekt,

253
00:16:18,240 --> 00:16:20,760
który pojawił się w Choluli
po wielkiej powodzi,

254
00:16:20,840 --> 00:16:22,560
nie był ogromnego wzrostu,

255
00:16:23,720 --> 00:16:25,760
ale był gigantem umysłu

256
00:16:25,840 --> 00:16:29,480
pochodzącym z zaginionej cywilizacji.

257
00:16:34,120 --> 00:16:36,680
Nie oczekujmy,
że łatwo znajdziemy na to dowody,

258
00:16:37,920 --> 00:16:42,440
jako że w Choluli starożytne monumenty
często wybudowane są

259
00:16:42,520 --> 00:16:45,840
dokładnie na starszych budowlach,

260
00:16:45,920 --> 00:16:47,600
maskując ich początki.

261
00:16:50,440 --> 00:16:52,520
Po dwuipółgodzinnej podróży

262
00:16:54,360 --> 00:16:57,400
przyjechałem na miejsce
kolejnej wskazówki.

263
00:17:04,560 --> 00:17:07,560
Na szczycie wyjątkowego wzgórza

264
00:17:07,640 --> 00:17:11,160
znajduje się starożytny
aztecki kompleks Texcotzingo.

265
00:17:19,920 --> 00:17:23,079
Tu też mamy piramidę,

266
00:17:23,680 --> 00:17:26,560
jednak ta powstała naturalnie.

267
00:17:27,960 --> 00:17:29,880
Łatwo zrozumieć, czemu to miejsce

268
00:17:29,960 --> 00:17:33,160
przyciągało do siebie starożytnych.

269
00:17:35,160 --> 00:17:38,000
W starożytnym Meksyku piramidy były ważne.

270
00:17:39,360 --> 00:17:41,520
Tutaj, w XV wieku,

271
00:17:41,600 --> 00:17:46,080
Aztekowie stworzyli
niesamowitą sieć tarasów i basenów,

272
00:17:47,440 --> 00:17:50,160
do których woda dostawała się
dzięki akweduktom

273
00:17:50,240 --> 00:17:54,480
przenoszących ją
ze zbiornika na szczycie góry.

274
00:17:56,200 --> 00:18:00,640
Podobnie jak wiszące ogrody Semiramidy
w stylu mezoamerykańskim.

275
00:18:02,920 --> 00:18:05,960
Co ciekawe, dowiedziałem się,

276
00:18:06,040 --> 00:18:09,560
że kompleks ten był poświęcony
temu samemu bogu,

277
00:18:09,640 --> 00:18:12,720
co najstarsza piramida w Choluli.

278
00:18:14,480 --> 00:18:21,080
Tlalocowi, bogowi deszczu i powodzi,
którego kult jest starszy niż Aztekowie.

279
00:18:23,960 --> 00:18:25,920
Archeolodzy uważają, że to Aztekowie

280
00:18:26,000 --> 00:18:28,880
jako pierwsi
zainteresowali się Texcotzingo,

281
00:18:29,760 --> 00:18:32,440
ale czy to cudowne miejsce
może być starsze?

282
00:18:36,760 --> 00:18:39,120
Hiszpańscy konkwistadorzy założyli,

283
00:18:39,200 --> 00:18:42,520
że Texcotzingo było dziełem Azteków,

284
00:18:44,240 --> 00:18:47,560
to samo powie wam większość archeologów.

285
00:18:48,920 --> 00:18:53,480
A jeśli Aztekowie
tylko odrestaurowali i rozbudowali

286
00:18:53,560 --> 00:18:56,760
istniejącą już budowlę
dużo starszej cywilizacji?

287
00:18:59,800 --> 00:19:05,360
Autor Marco Vigato twierdzi,
że tak właśnie było.

288
00:19:06,760 --> 00:19:07,600
AUTOR „IMPERIÓW ATLANTYDY”

289
00:19:07,680 --> 00:19:10,280
Ta budowla była rozbudowywana
przez dłuższy czas.

290
00:19:10,360 --> 00:19:13,320
Ta skała to bardzo twardy rodzaj porfiru.

291
00:19:13,400 --> 00:19:15,440
Jeśli się rozejrzysz,

292
00:19:15,520 --> 00:19:18,920
zobaczysz, że część kamiennych powierzchni
mocno zwietrzała.

293
00:19:19,560 --> 00:19:22,640
Na części budowli widać ślady erozji,

294
00:19:22,720 --> 00:19:24,640
która musiała trwać tysiące lat,

295
00:19:24,720 --> 00:19:28,120
biorąc pod uwagę, jak twardy to kamień.

296
00:19:30,360 --> 00:19:33,880
Tak. Według ciebie Aztekowie,
którzy przybili tu później,

297
00:19:34,520 --> 00:19:39,360
znaleźli te budowle
przynajmniej częściowo gotowe,

298
00:19:39,440 --> 00:19:40,960
zajęli je

299
00:19:41,040 --> 00:19:42,800
- i rozbudowali.
- Tak.

300
00:19:43,680 --> 00:19:45,400
To radykalna idea.

301
00:19:46,960 --> 00:19:49,680
Czy dużo starsza kultura mogła wyrzeźbić

302
00:19:49,760 --> 00:19:53,240
co bardziej niezwykłe elementy na zboczu?

303
00:19:55,560 --> 00:19:58,640
Jak te mocno zwietrzałe megality na ziemi.

304
00:20:01,840 --> 00:20:04,880
Bądź tę komnatę wykutą w skale.

305
00:20:07,600 --> 00:20:10,440
To prawie na pewno budowle przedazteckie.

306
00:20:10,520 --> 00:20:12,800
Zostały zajęte i przebudowane.

307
00:20:14,680 --> 00:20:17,840
Archeolodzy by się z tym kłócili,

308
00:20:17,920 --> 00:20:20,240
ale powinni wziąć pod uwagę istotne tropy.

309
00:20:22,320 --> 00:20:26,400
Niedaleko, w wyschniętym korycie rzeki
u stóp góry,

310
00:20:26,480 --> 00:20:29,920
odkryto ogromny posąg
boga deszczu Tlaloca.

311
00:20:31,720 --> 00:20:35,880
Największą tego typu
kamienną rzeźbę w obu Amerykach.

312
00:20:40,200 --> 00:20:44,040
Archeolodzy datują ją
na około 700 rok n.e.,

313
00:20:45,480 --> 00:20:48,560
długo, zanim te ziemie
zdominowali Aztekowie.

314
00:20:51,080 --> 00:20:53,920
To dowód na to, że Tlaloc, bóg deszczu,

315
00:20:54,000 --> 00:20:57,640
był czczony przez wcześniejsze kultury,

316
00:20:57,720 --> 00:21:00,560
być może pod innymi imionami,

317
00:21:00,640 --> 00:21:04,120
przez prawie tysiąc lat, o ile nie dłużej.

318
00:21:08,920 --> 00:21:12,320
Tlaloc, jako postać z mitologii,

319
00:21:12,400 --> 00:21:13,760
był znany nawet

320
00:21:13,840 --> 00:21:16,760
najstarszym znanym kulturom
prehistorycznego Meksyku.

321
00:21:20,200 --> 00:21:21,480
I nie on jeden.

322
00:21:23,280 --> 00:21:26,840
Powodzie, którymi bóg deszczu zalał świat,

323
00:21:26,920 --> 00:21:31,000
przedstawiły nam też jednego
z najbardziej intrygujących bohaterów.

324
00:21:32,960 --> 00:21:34,360
Quetzalcoatla.

325
00:21:38,120 --> 00:21:39,840
Po Wielkiej Powodzi

326
00:21:39,920 --> 00:21:43,400
przy brzegu Meksyku
pojawił się nieznajomy,

327
00:21:44,120 --> 00:21:49,120
płynął łodzią bez wioseł,
niesioną przez węże.

328
00:21:50,760 --> 00:21:53,080
Na imię miał Quetzalcoatl,

329
00:21:53,640 --> 00:21:55,560
co oznacza „pierzastego węża”.

330
00:21:56,360 --> 00:22:00,960
On i jego wyznawcy nauczyli miejscowych
uprawy ziemi i hodowli zwierząt.

331
00:22:02,920 --> 00:22:04,360
Dał im prawa

332
00:22:04,440 --> 00:22:08,080
i nauczył architektury,
astronomii i sztuki.

333
00:22:08,720 --> 00:22:10,480
Czcili go jak boga.

334
00:22:13,040 --> 00:22:17,160
Po brutalnym wypędzeniu
przez wyznawców meksykańskiego boga wojny

335
00:22:17,800 --> 00:22:23,400
Quetzalcoatl odpłynął na wschód,
obiecując powrót.

336
00:22:29,880 --> 00:22:35,160
Legenda o Quetzalcoatlu przekazywana jest
z pokolenia na pokolenie do dziś.

337
00:22:38,040 --> 00:22:41,400
Opis wskazuje na człowieka
o gęstej brodzie.

338
00:22:41,960 --> 00:22:46,000
Mógłby być kimś zza oceanu,

339
00:22:46,080 --> 00:22:49,320
kimś, kto przyniósł dar cywilizacji.

340
00:22:53,360 --> 00:22:57,600
Niesamowite, jak często
słyszymy tę samą opowieść

341
00:22:58,440 --> 00:23:02,480
w kulturach niezwiązanych
ze starożytnym Meksykiem.

342
00:23:08,120 --> 00:23:10,840
Miejsce akcji wygląda
zawsze tak samo. Kataklizm.

343
00:23:12,360 --> 00:23:17,600
Świat pochłonęła ciemność i woda,
wszędzie panuje chaos.

344
00:23:17,680 --> 00:23:19,120
Społeczeństwo się załamuje.

345
00:23:23,240 --> 00:23:27,680
Nagle z ciemności wyłania się ktoś,
kto posiada wiedzę,

346
00:23:27,760 --> 00:23:31,000
jak stworzyć cywilizację.

347
00:23:31,880 --> 00:23:35,600
Uczy zdemoralizowanych ludzi,

348
00:23:35,680 --> 00:23:37,560
jak odbudować społeczeństwo.

349
00:23:39,920 --> 00:23:43,840
W mitologii greckiej tytan Prometeusz

350
00:23:44,400 --> 00:23:48,720
po wielkiej powodzi dał ludziom ogień.

351
00:23:51,240 --> 00:23:53,080
W południowoamerykańskich Andach

352
00:23:53,160 --> 00:23:58,120
przedinkaskie cywilizacje
opisują brodatego Wirakoczę,

353
00:23:59,120 --> 00:24:01,120
który wyłonił się z wielkiego jeziora

354
00:24:01,400 --> 00:24:05,360
i nauczył miejscowych,
jak tworzyć niezwykłe budowle,

355
00:24:05,440 --> 00:24:07,120
które istnieją do dziś.

356
00:24:08,520 --> 00:24:12,920
Nawet na Pacyfiku
polinezyjskie legendy mówią o Mauim,

357
00:24:13,000 --> 00:24:16,720
którzy stworzył ich wyspy,
wyrywając je z dna oceanu,

358
00:24:17,720 --> 00:24:21,200
i nauczył wyspiarzy, jak używać narzędzi

359
00:24:21,760 --> 00:24:23,280
i przyrządzać jedzenie.

360
00:24:26,960 --> 00:24:29,680
Archeolodzy twierdzą, że ci bohaterowie

361
00:24:29,760 --> 00:24:33,880
to tylko fikcyjne postacie,

362
00:24:34,600 --> 00:24:37,440
ale ja uważam,
że podobieństwa są zbyt silne.

363
00:24:38,120 --> 00:24:42,640
Co, jeśli te podania opisują
przedstawicieli zaawansowanej cywilizacji,

364
00:24:42,720 --> 00:24:45,520
która zginęła z powodu
wielkich kataklizmów

365
00:24:45,600 --> 00:24:48,000
mających miejsce pod koniec epoki lodowej?

366
00:24:55,600 --> 00:24:57,280
Meksykańskie mity,

367
00:24:57,360 --> 00:24:59,920
a zwłaszcza historia Quetzalcoatla,

368
00:25:00,480 --> 00:25:03,680
są związane z konkretnym kataklizmem.

369
00:25:05,320 --> 00:25:08,200
Marco twierdzi, że dowody na to

370
00:25:08,280 --> 00:25:10,800
znajdują się kilka godzin drogi
od miasta Meksyk,

371
00:25:12,600 --> 00:25:14,880
pośród starożytnych świątyń Xochicalco.

372
00:25:18,760 --> 00:25:22,720
Podobnie jak Cholulę, to miasto
w VII wieku zbudowała rdzenna kultura,

373
00:25:22,800 --> 00:25:26,440
o której wiemy bardzo niewiele.

374
00:25:28,160 --> 00:25:30,880
Znajdziemy tu pozostałości
dwóch dużych piramid.

375
00:25:32,240 --> 00:25:34,440
Jednej poświęconej bogu deszczu

376
00:25:35,120 --> 00:25:41,320
i drugiej poświęconej
niosącemu wiedzę Quetzalcoatlowi.

377
00:25:44,400 --> 00:25:49,000
Przyjechałem,
by dowiedzieć się o nich więcej.

378
00:25:51,000 --> 00:25:55,200
Dla archeologów
mity to fantazja i zaledwie wycinek.

379
00:25:56,000 --> 00:25:59,480
Rekonstruując przeszłość,
ignorują je całkowicie.

380
00:26:00,840 --> 00:26:03,920
Ale w Xochicalco
niektórzy badacze widzą próbę

381
00:26:04,000 --> 00:26:05,640
stworzenia trwałego zapisu

382
00:26:05,720 --> 00:26:08,680
jednego z najważniejszych mitów
w historii Meksyku.

383
00:26:09,640 --> 00:26:13,800
Który w ich mniemaniu
zachował zapomniany epizod prehistorii.

384
00:26:16,840 --> 00:26:20,040
Wokół świątyni Quetzalcoatla

385
00:26:20,120 --> 00:26:22,440
znajdują się płaskorzeźby pokazujące,

386
00:26:22,520 --> 00:26:25,280
jak pojawił się jako pierzasty wąż.

387
00:26:28,080 --> 00:26:32,360
Był ważną figurą nawet w roku 700 n.e.

388
00:26:34,720 --> 00:26:39,000
Ale Marco wierzy, że te płaskorzeźby

389
00:26:39,080 --> 00:26:42,480
mogą pokazywać szczegóły,
o których nie wiemy.

390
00:26:44,080 --> 00:26:45,400
Co tu mamy ważnego?

391
00:26:45,480 --> 00:26:48,840
Na dolnym poziomie piramidy

392
00:26:48,920 --> 00:26:52,880
widzimy przybycie Quetzalcoatla

393
00:26:52,960 --> 00:26:55,400
rozłożone na trzy strony

394
00:26:55,480 --> 00:26:57,040
piramidy.

395
00:26:57,120 --> 00:27:01,360
Oto pierwsza istotna płaskorzeźba.

396
00:27:01,440 --> 00:27:04,680
Płonąca świątynia.

397
00:27:04,760 --> 00:27:07,080
To dym lub ogień.

398
00:27:07,160 --> 00:27:09,600
- Płonie.
- Tak.

399
00:27:09,680 --> 00:27:12,040
A co z wężem, który wije się wokół?

400
00:27:12,120 --> 00:27:14,320
Jak to odczytać w tym kontekście?

401
00:27:14,400 --> 00:27:16,640
To ogon węża.

402
00:27:16,720 --> 00:27:19,560
- Tak.
- Owija się wokół płonącej świątyni.

403
00:27:19,640 --> 00:27:22,160
To wygląda jak fala, która uderza

404
00:27:22,240 --> 00:27:24,560
w świątynię z boku.

405
00:27:24,640 --> 00:27:28,520
To można wziąć za wyspę.

406
00:27:29,160 --> 00:27:31,800
Mamy płonącą świątynię

407
00:27:31,880 --> 00:27:34,000
i fale wokół niej?

408
00:27:34,080 --> 00:27:35,400
- Właśnie.
- Tak.

409
00:27:38,200 --> 00:27:40,640
Jak interpretujesz tę scenę, Marco?

410
00:27:40,720 --> 00:27:43,680
Mamy tu potężną figurę,

411
00:27:43,760 --> 00:27:46,480
która siedzi na tratwie z węży,

412
00:27:46,560 --> 00:27:51,080
która opuszcza płonącą świątynię.

413
00:27:51,800 --> 00:27:54,920
Przedstawiono tu kataklizm,

414
00:27:55,000 --> 00:28:00,360
który spotkał Quetzalcoatla.

415
00:28:00,440 --> 00:28:05,440
Bóg opuścił zniszczoną ziemię.

416
00:28:05,520 --> 00:28:09,720
Tu widzimy, jak pojawił się w Meksyku,

417
00:28:09,800 --> 00:28:12,320
jako założyciel
cywilizacji mezoamerykańskiej.

418
00:28:13,320 --> 00:28:16,400
To kronika zamierzchłej przeszłości.

419
00:28:22,360 --> 00:28:27,640
Marco uważa, że płaskorzeźby
przedstawiają starożytną apokalipsę,

420
00:28:27,720 --> 00:28:30,240
z czym nie zgadzają się archeolodzy.

421
00:28:31,520 --> 00:28:34,600
To nie znaczy, że się myli.

422
00:28:36,480 --> 00:28:40,200
Świątynia Pierzastego Węża
ma około 1300 lat,

423
00:28:40,280 --> 00:28:42,600
archeolodzy mają rację,

424
00:28:42,680 --> 00:28:45,680
mówiąc, że nie było wtedy
żadnego światowego kataklizmu,

425
00:28:45,760 --> 00:28:48,360
który mógłby
zainspirować mit o Quetzalcoatlu.

426
00:28:48,920 --> 00:28:50,720
Ale nie w tym rzecz.

427
00:28:50,800 --> 00:28:53,960
Tradycja jest dużo starsza niż świątynia.

428
00:28:54,040 --> 00:28:56,000
Ile starsza? Nikt nie wie.

429
00:28:56,080 --> 00:29:00,200
Ale jest pewien okres,
który pasuje idealnie.

430
00:29:02,120 --> 00:29:06,640
Wiemy, że w starożytności
miała miejsce jakaś apokalipsa.

431
00:29:07,480 --> 00:29:10,080
Czas wielkich kataklizmów i powodzi,

432
00:29:10,160 --> 00:29:14,640
które odcisnęły piętno na całym świecie…

433
00:29:16,840 --> 00:29:22,760
pod koniec ostatniej epoki lodowej
około 12 800 lat temu.

434
00:29:23,600 --> 00:29:28,480
Czy historia Quetzalcoatla
może być aż tak stara?

435
00:29:34,560 --> 00:29:38,440
Nie kwestionuję wieku budowli.

436
00:29:38,520 --> 00:29:42,920
Chodzi o historię,
która jest dużo starsza.

437
00:29:43,720 --> 00:29:46,040
Być może brakuje czegoś takiego

438
00:29:46,120 --> 00:29:47,560
jak archeologia idei.

439
00:29:47,640 --> 00:29:51,280
Być może archeolodzy
za bardzo skupiają się na budowlach,

440
00:29:51,360 --> 00:29:53,360
zamiast zbadać stojące za nimi idee.

441
00:29:53,440 --> 00:29:54,280
Tak.

442
00:29:56,720 --> 00:29:58,160
Jeśli zechcemy spojrzeć

443
00:29:58,240 --> 00:30:01,640
poza sztuczne granice archeologii,

444
00:30:01,720 --> 00:30:04,480
mit zacznie nabierać sensu,

445
00:30:04,560 --> 00:30:07,240
nie jako coś wymyślonego,

446
00:30:07,320 --> 00:30:10,240
ale jako wspomnienie
zapomnianej przeszłości.

447
00:30:14,400 --> 00:30:17,880
Archeolodzy mogą się nie zgadzać,

448
00:30:19,720 --> 00:30:21,880
ale ja nie potrafię zignorować tego,

449
00:30:21,960 --> 00:30:25,840
w ilu miejscach istnieją podobne historie.

450
00:30:27,400 --> 00:30:29,800
Czasem mówią o bogach,
a czasem o ludziach,

451
00:30:31,000 --> 00:30:33,840
którzy przybyli
w czasie po wielkim kataklizmie.

452
00:30:35,560 --> 00:30:37,240
Uczyli miejscowych rolnictwa,

453
00:30:37,320 --> 00:30:40,800
architektury, inżynierii i astronomii.

454
00:30:42,560 --> 00:30:43,480
W tych tradycjach

455
00:30:43,560 --> 00:30:47,360
można znaleźć odciski palców
zaginionej cywilizacji.

456
00:30:49,000 --> 00:30:54,440
Więc gdzie znajdowała się
ta zaginiona cywilizacja?

457
00:30:55,480 --> 00:30:59,360
Jest wiele możliwości,
które nie zostały dostatecznie zbadane.

458
00:30:59,440 --> 00:31:02,760
Jak wiemy,
podczas ostatniej epoki lodowej…

459
00:31:02,840 --> 00:31:03,680
JAWA

460
00:31:03,760 --> 00:31:05,520
…planeta wyglądała inaczej.

461
00:31:05,600 --> 00:31:06,440
ZATOKA BENGALSKA - OCEAN INDYJSKI

462
00:31:07,080 --> 00:31:10,600
Ale kolejne wskazówki
czekają na nas daleko stąd.

463
00:31:11,640 --> 00:31:13,960
Tam, podobnie jak w Choluli,

464
00:31:14,040 --> 00:31:17,120
powstały tuziny potężnych świątyń,

465
00:31:17,200 --> 00:31:18,960
rzekomo zbudowanych przez gigantów

466
00:31:20,200 --> 00:31:26,120
na wyspach, które kiedyś nie były wyspami,
na Morzu Śródziemnym.

467
00:31:26,200 --> 00:31:28,880
To kolejny przystanek w mojej podróży,

468
00:31:28,960 --> 00:31:31,440
ogromna kamienna zagadka.

469
00:31:32,280 --> 00:31:35,240
Tajemnicze megality na Malcie.

470
00:32:01,600 --> 00:32:06,600
Napisy: Jakub Jadowski