1
00:00:06,040 --> 00:00:08,920
SEBUAH SIRI NETFLIX

2
00:00:14,880 --> 00:00:17,640
Adakah kita spesies
yang menghidap amnesia?

3
00:00:18,960 --> 00:00:22,480
Mungkinkah kita telah terlupa
sebahagian penting sejarah kita?

4
00:00:24,520 --> 00:00:25,600
Saya Graham Hancock

5
00:00:25,680 --> 00:00:29,360
dan ramai ahli arkeologi membenci saya
kerana cuba mengkajinya.

6
00:00:31,280 --> 00:00:34,640
Tanggapan bahawa hilangnya
tamadun Zaman Ais yang maju

7
00:00:34,720 --> 00:00:38,640
sangat mengancam arkeologi arus perdana

8
00:00:38,720 --> 00:00:42,840
kerana ia melemahkan seluruh disiplin ini.

9
00:00:43,520 --> 00:00:45,560
Ia melenyapkan asasnya.

10
00:00:45,640 --> 00:00:47,120
Saya tak peduli tentangnya.

11
00:00:49,000 --> 00:00:52,400
Ada orang yang datang dan pengaruh mereka…

12
00:00:52,480 --> 00:00:53,320
PEMBICARA AUDIO SIAR

13
00:00:53,400 --> 00:00:55,760
…mengubah tanggapan orang lain.

14
00:00:55,840 --> 00:00:58,560
Graham Hancock ialah seorang lelaki

15
00:00:58,640 --> 00:01:01,480
yang banyak dicemuh…

16
00:01:01,560 --> 00:01:02,440
TEORI KARUT

17
00:01:02,520 --> 00:01:04,560
…dan kerjanya direndah-rendahkan…

18
00:01:04,640 --> 00:01:05,880
SAMPAH

19
00:01:05,960 --> 00:01:07,640
…tapi tetap tak berputus asa.

20
00:01:08,600 --> 00:01:11,280
Saya hanya mahu mempelajari masa silam

21
00:01:11,960 --> 00:01:16,280
demi melenyapkan kekaburan
yang melitupi prasejarah.

22
00:01:16,360 --> 00:01:18,600
Semuanya kabur kerana tiada dokumen.

23
00:01:18,680 --> 00:01:22,320
Kita perlu bina gambaran masa lalu
daripada serpihan bukti.

24
00:01:26,760 --> 00:01:30,800
Cerita rakyat, legenda dan mitos.

25
00:01:32,240 --> 00:01:35,080
Semua ini ialah bahan bukti yang penting.

26
00:01:36,960 --> 00:01:41,440
Antara mitologi yang paling bermisteri
dan ketara dalam prasejarah

27
00:01:41,520 --> 00:01:45,320
disampaikan kepada kita
menerusi budaya purba Mexico.

28
00:01:56,840 --> 00:02:02,040
TERSELAMAT KETIKA KEKACAUAN

29
00:02:06,280 --> 00:02:08,480
Sepanjang mencari tamadun yang hilang,

30
00:02:09,640 --> 00:02:14,360
saya merentasi lembah yang tandus
dan gunung berapi yang mereneh.

31
00:02:15,960 --> 00:02:17,480
LAUTAN PASIFIK - MEXICO - TELUK MEXICO

32
00:02:17,560 --> 00:02:20,520
Ini wilayah Puebla, timur Kota Mexico.

33
00:02:20,600 --> 00:02:21,440
KOTA MEXICO

34
00:02:21,520 --> 00:02:26,320
Di sinilah terletaknya bandar
yang paling lama dihuni, Cholula.

35
00:02:30,600 --> 00:02:34,560
Hari ini, sebuah metropolis moden
dengan lebih 100,000 penduduk,

36
00:02:35,840 --> 00:02:38,880
ia menyimpan suatu rahsia purba.

37
00:02:42,920 --> 00:02:45,280
Sejarah ditulis oleh pihak yang menang.

38
00:02:46,320 --> 00:02:48,640
Itu sememangnya benar di Mexico.

39
00:02:49,680 --> 00:02:53,840
Apabila penakluk Sepanyol tiba
di Cholula pada tahun 1519,

40
00:02:53,920 --> 00:02:56,240
mereka membunuh penduduknya,

41
00:02:58,040 --> 00:03:00,560
bukan setakat menghapuskan budayanya,

42
00:03:00,640 --> 00:03:02,720
malah hampir semua kesan

43
00:03:02,800 --> 00:03:05,880
budaya purba leluhur telah dilenyapkan.

44
00:03:07,760 --> 00:03:09,720
Namun, pasti ada yang tertinggal.

45
00:03:11,160 --> 00:03:15,520
Pada awalnya, penakluk itu menyangka
bahawa bukit ini hanya sekadar bukit,

46
00:03:15,600 --> 00:03:17,640
jadi mereka membina gereja di puncaknya.

47
00:03:18,560 --> 00:03:22,800
Namun, bukit ini bukan
seperti yang dianggap.

48
00:03:23,600 --> 00:03:29,160
Ia sebenarnya monumen terbesar
yang pernah dibina di dunia ini.

49
00:03:31,400 --> 00:03:34,040
Akan tetapi, pasti anda tak pernah dengar.

50
00:03:35,600 --> 00:03:37,880
Inilah Piramid Agung Cholula.

51
00:03:37,960 --> 00:03:40,720
PIRAMID AGUNG
CHOLULA

52
00:03:41,520 --> 00:03:44,080
Selepas berabad-abad
diabaikan dan dijarah,

53
00:03:44,160 --> 00:03:45,760
memang mustahil untuk faham

54
00:03:45,840 --> 00:03:49,080
kehebatannya yang pernah wujud di sini.

55
00:03:49,800 --> 00:03:53,360
Namun, kami ada gambaran rupanya
pada zaman kegemilangan.

56
00:03:57,640 --> 00:04:00,640
Dianggarkan bahawa Piramid Agung Cholula

57
00:04:00,720 --> 00:04:05,600
setinggi 213 kaki, 65 meter.

58
00:04:06,720 --> 00:04:09,440
Bukti menunjukkan bahawa ia dibina

59
00:04:09,520 --> 00:04:12,960
untuk dewa purba Mexico
yang menguasai hujan dan banjir,

60
00:04:13,040 --> 00:04:15,560
dikenali oleh orang Aztek sebagai Tlaloc.

61
00:04:17,240 --> 00:04:20,240
Dibina dengan lumpur dan bata jemur,

62
00:04:20,320 --> 00:04:23,560
piramid ini taklah setinggi
Piramid Agung Giza di Mesir,

63
00:04:23,640 --> 00:04:27,640
tapi tiga kali ganda lebih besar,

64
00:04:27,720 --> 00:04:31,080
dengan ukuran tapak 400 kali 400 meter,

65
00:04:31,800 --> 00:04:34,080
seperti 30 padang bola sepak,

66
00:04:35,280 --> 00:04:37,320
menjadikannya monumen terbesar

67
00:04:37,400 --> 00:04:41,880
yang pernah dibina oleh mana-mana tamadun.

68
00:04:48,040 --> 00:04:50,480
Ahli arkeologi dapat tahu

69
00:04:50,560 --> 00:04:54,680
bahawa piramid itu siap dibina
kira-kira lapan abad yang lalu,

70
00:04:54,760 --> 00:04:56,680
sekitar 1200 Masihi.

71
00:04:58,000 --> 00:05:01,840
Namun, apabila mereka membina terowong
di dalam struktur binaan itu,

72
00:05:01,920 --> 00:05:05,400
mereka terkejut dengan perkara
yang ditemukan di dalamnya.

73
00:05:10,520 --> 00:05:12,400
Terasa bagaikan tak nyata,

74
00:05:12,480 --> 00:05:14,880
memasuki piramid terbesar di muka bumi.

75
00:05:16,680 --> 00:05:18,880
Terdapat mural yang cantik

76
00:05:19,720 --> 00:05:23,440
dengan gambaran keadaan dan makhluk mitos…

77
00:05:25,680 --> 00:05:29,280
serta banyak lapisan binaan
yang sungguh menawan.

78
00:05:32,480 --> 00:05:35,960
Apakah ada petunjuk
tentang misteri terbesar tapak ini?

79
00:05:39,720 --> 00:05:42,000
Mungkinkah ini sebahagian legasi global

80
00:05:42,080 --> 00:05:46,320
peninggalan tamadun purba
prasejarah yang maju?

81
00:05:51,680 --> 00:05:55,720
Saya bersama pakar ternama dunia
tentang Piramid Agung Cholula,

82
00:05:56,640 --> 00:06:01,000
ahli antropologi dan arkeologi
Universiti Calgary, Geoff McCafferty.

83
00:06:03,000 --> 00:06:06,560
Kita berada di dalam monumen terbesar

84
00:06:06,640 --> 00:06:08,400
yang pernah dibina pada zaman purba.

85
00:06:08,480 --> 00:06:09,600
UNIVERSITI CALGARY

86
00:06:09,680 --> 00:06:12,760
Perasaannya sama seperti memasuki gereja.

87
00:06:12,840 --> 00:06:17,280
Kita dapat rasakan aura kuasa itu.

88
00:06:19,000 --> 00:06:22,480
Terowong ini digali
oleh ahli arkeologi Mexico.

89
00:06:23,120 --> 00:06:25,080
Panjang terowong ini lapan kilometer.

90
00:06:25,160 --> 00:06:27,720
- Dahsyat betul. Lapan kilometer?
- Ya.

91
00:06:31,280 --> 00:06:32,800
Dengan terowong ini,

92
00:06:32,880 --> 00:06:35,560
ahli arkeologi menemukan
sesuatu yang mempesonakan.

93
00:06:39,480 --> 00:06:42,120
Piramid Cholula ialah piramid terbaharu

94
00:06:42,200 --> 00:06:46,760
antara banyak lagi piramid purba lain
yang tersembunyi di bawah.

95
00:06:51,920 --> 00:06:54,720
Di dalamnya, ada piramid yang lebih lama,

96
00:06:54,800 --> 00:06:57,320
dibina sekitar 800 Masihi

97
00:06:59,800 --> 00:07:02,720
dan di bawahnya, ada satu lagi

98
00:07:03,600 --> 00:07:07,040
yang dibina 200
hingga 500 tahun sebelumnya.

99
00:07:09,760 --> 00:07:13,160
Seperti sekumpulan patung kayu
yang saiznya semakin kecil,

100
00:07:13,240 --> 00:07:17,200
kami tiba ke piramid yang pertama
dan paling tua di sini,

101
00:07:18,120 --> 00:07:24,840
tetap besar dengan luas 120 meter persegi
dan setinggi 17 meter.

102
00:07:31,320 --> 00:07:34,120
Bila pembinaan bermula di sini?

103
00:07:34,760 --> 00:07:38,480
Bukti pembinaan paling awal di kawasan ini

104
00:07:38,560 --> 00:07:40,440
adalah pada 500 tahun Sebelum Masihi.

105
00:07:43,400 --> 00:07:45,040
Piramidnya agak besar juga.

106
00:07:45,560 --> 00:07:49,040
Lama-kelamaan, ia berkembang

107
00:07:49,120 --> 00:07:51,400
dengan binaan lebih besar di atasnya.

108
00:07:53,080 --> 00:07:58,520
Projek membina piramid ini pasti dilakukan
oleh banyak generasi

109
00:07:58,600 --> 00:08:03,480
selama 1,700 tahun,
atau mungkin lebih lama,

110
00:08:05,120 --> 00:08:07,640
fakta yang kini diketahui ahli arkeologi.

111
00:08:10,200 --> 00:08:11,480
Namun, cendekiawan moden

112
00:08:11,560 --> 00:08:15,640
tak tahu apa-apa tentang arkitek asal

113
00:08:16,320 --> 00:08:18,760
atau sebab mereka membina piramid di sini.

114
00:08:21,440 --> 00:08:23,840
Itulah misteri yang menarik minat saya.

115
00:08:25,240 --> 00:08:27,480
Awak rasa ada sesuatu yang hilang

116
00:08:27,560 --> 00:08:31,920
daripada sejarah arkeologi Mexico purba?

117
00:08:32,000 --> 00:08:34,280
Saya bukannya nak terlebih dramatik,

118
00:08:34,360 --> 00:08:36,480
tapi pemahaman Cholula yang mendalam

119
00:08:36,560 --> 00:08:40,240
pasti akan mengubah tanggapan
terhadap sejarah Mesoamerika.

120
00:08:41,880 --> 00:08:43,080
Bagaikan lohong hitam.

121
00:08:43,159 --> 00:08:45,200
Lohong hitam dalam sejarah Mexico.

122
00:08:47,640 --> 00:08:51,600
Awak rasa ada binaan lain di sini
sebelum piramid pertama itu?

123
00:08:51,680 --> 00:08:54,600
Piramid itu dibina
di atas mata air penting.

124
00:08:54,680 --> 00:08:55,520
Ya.

125
00:08:55,600 --> 00:08:58,640
Mata air itu melambangkan laluan
ke alam ghaib,

126
00:08:58,720 --> 00:09:01,880
jadi jelas sekali itu ruang keramat

127
00:09:01,960 --> 00:09:04,160
yang juga merupakan tumpuan istiadat.

128
00:09:05,160 --> 00:09:06,920
Hakikat bahawa piramid itu struktur

129
00:09:07,000 --> 00:09:09,800
yang dipilih untuk dibina
di situ bukan kebetulan.

130
00:09:11,240 --> 00:09:14,120
Sebaliknya, saya percaya
ia satu petunjuk penting

131
00:09:14,200 --> 00:09:18,240
untuk memahami motivasi pembina asalnya,

132
00:09:18,320 --> 00:09:21,200
sebab seni bina begitu ada
di seluruh dunia.

133
00:09:22,760 --> 00:09:24,360
Kami telah menemukan bukti

134
00:09:24,440 --> 00:09:28,960
piramid berteres yang serupa
di Gunung Padang, Indonesia,

135
00:09:29,040 --> 00:09:31,480
yang mempunyai mata air keramat
di tengahnya.

136
00:09:33,680 --> 00:09:38,280
Corak ini bukan saja ditemukan
di Mexico atau Indonesia.

137
00:09:39,080 --> 00:09:41,600
Begitulah keadaannya
dengan kamar bawah tanah

138
00:09:41,680 --> 00:09:43,240
di bawah Piramid Agung Giza.

139
00:09:43,320 --> 00:09:44,160
PIRAMID AGUNG GIZA
MESIR

140
00:09:44,240 --> 00:09:48,400
Pada saya, itulah tempat keramat pertama
di penara Giza

141
00:09:48,480 --> 00:09:51,520
dan piramid dibina di atas
untuk memperingatinya.

142
00:09:52,360 --> 00:09:56,080
Piramid Matahari di Teotihuacán dibina
di atas gua semula jadi.

143
00:09:56,160 --> 00:09:58,400
Mereka mengubah suai

144
00:09:58,480 --> 00:10:00,680
dan bina piramid di atasnya.

145
00:10:00,760 --> 00:10:03,000
Namun, tempat keramat itu wujud dulu,

146
00:10:03,080 --> 00:10:05,600
kemudian piramid menandakannya.

147
00:10:07,120 --> 00:10:08,960
Bermula dengan suatu tempat

148
00:10:09,040 --> 00:10:12,400
yang dianggap keramat,

149
00:10:12,480 --> 00:10:15,440
mempunyai tarikan istimewa
yang dapat dirasai

150
00:10:15,520 --> 00:10:18,280
dan itulah yang menjadikannya penting.

151
00:10:24,360 --> 00:10:27,840
Piramid Agung Cholula mempunyai
satu lagi ciri utama

152
00:10:27,920 --> 00:10:30,000
seperti piramid purba lain di dunia.

153
00:10:32,760 --> 00:10:34,560
Petunjuk tentang kamar rahsia.

154
00:10:38,320 --> 00:10:41,080
Tak lama selepas Sepanyol menakluk Mexico,

155
00:10:41,160 --> 00:10:45,320
seorang saksi yang boleh dipercayai,
Paderi Bernardino de Sahagún,

156
00:10:45,400 --> 00:10:51,120
melaporkan yang Piramid Agung Cholula
dipenuhi lombong dan gua di dalamnya.

157
00:10:54,080 --> 00:10:58,280
Hari ini, pengkaji moden
telah mengesahkannya.

158
00:10:59,560 --> 00:11:03,560
Seorang bekas ahli arkeologi menemukan
di dalam piramid itu

159
00:11:04,520 --> 00:11:05,600
satu ruang terbuka.

160
00:11:06,200 --> 00:11:08,000
Ada terowong yang membawa kepadanya.

161
00:11:08,080 --> 00:11:09,200
Ia tak diterbitkan.

162
00:11:09,280 --> 00:11:11,880
Saya tak tahu keadaannya sekarang.

163
00:11:11,960 --> 00:11:15,000
- Petunjuk yang menarik.
- Benarkah?

164
00:11:15,080 --> 00:11:19,080
Ruang itu pernah digali?
Pernahkah ia dimasuki semula?

165
00:11:19,880 --> 00:11:20,880
Rasanya tak.

166
00:11:23,160 --> 00:11:25,920
Kenapa kamar dalaman ini
tak dimasuki semula?

167
00:11:27,520 --> 00:11:28,840
Apakah rahsianya

168
00:11:28,920 --> 00:11:31,880
berkenaan niat pembina asal?

169
00:11:33,720 --> 00:11:37,160
Bagaimanapun, hakikat
bahawa Piramid Agung Cholula

170
00:11:37,240 --> 00:11:40,120
mempunyai kamar dalaman,

171
00:11:40,200 --> 00:11:42,960
seperti di Gunung Padang dan Giza…

172
00:11:43,040 --> 00:11:44,800
PIRAMID AGUNG GIZA
MESIR

173
00:11:44,880 --> 00:11:48,160
…merupakan satu lagi ciri menarik
yang ada pada binaan ini.

174
00:11:49,720 --> 00:11:50,840
Ada lagi.

175
00:11:52,200 --> 00:11:54,600
Memang telah diketahui bahawa struktur ini

176
00:11:54,680 --> 00:11:57,000
berorientasikan matahari terbenam

177
00:11:57,080 --> 00:11:59,760
- di solstis musim panas.
- Betul.

178
00:12:00,360 --> 00:12:05,160
Matahari terbenam di sebelah barat
di antara dua gunung berapi,

179
00:12:05,760 --> 00:12:08,800
jadi orientasinya memang berkaitan
dengan solstis.

180
00:12:10,640 --> 00:12:17,360
Kita tahu orang asli Mesoamerika
bergantung pada kitaran astronomi.

181
00:12:18,480 --> 00:12:23,080
Seperti kaum Mesir purba
yang membina Piramid Agung Giza

182
00:12:23,160 --> 00:12:26,680
bagi menjajarkan utara astronomi
dengan tepat.

183
00:12:29,080 --> 00:12:31,000
Hakikat bahawa piramid purba

184
00:12:31,080 --> 00:12:34,000
yang pembinanya tak pernah berhubung,

185
00:12:34,080 --> 00:12:37,440
tapi ada banyak persamaan
merupakan satu misteri.

186
00:12:39,960 --> 00:12:41,960
Adakah ini hanya kebetulan?

187
00:12:43,000 --> 00:12:44,520
Saya tak rasa begitu.

188
00:12:45,120 --> 00:12:47,120
Pandangan umum yang arkeologi kemukakan

189
00:12:47,760 --> 00:12:50,440
ialah piramid dibina dengan bentuk begitu

190
00:12:50,520 --> 00:12:52,760
sebab itu cara termudah
bina bangunan tinggi.

191
00:12:52,840 --> 00:12:53,680
ZIGURAT UR

192
00:12:54,640 --> 00:12:58,120
Masalahnya, struktur ini berkait
di seluruh dunia

193
00:12:58,200 --> 00:13:00,640
dengan idea kerohanian yang khusus.

194
00:13:02,000 --> 00:13:04,200
Apa akan berlaku kepada kita selepas mati?

195
00:13:04,280 --> 00:13:07,080
Ini sentiasa berhubung
dengan struktur piramid

196
00:13:07,160 --> 00:13:09,600
dan begitulah keadaannya
sama ada di Mexico,

197
00:13:09,680 --> 00:13:11,400
di Mesir purba,

198
00:13:11,480 --> 00:13:14,840
Kemboja atau India sekalipun.

199
00:13:16,920 --> 00:13:20,640
Sesuatu yang berlawanan
dengan pandangan arus perdana

200
00:13:21,280 --> 00:13:23,520
bahawa pelbagai tamadun manusia di dunia…

201
00:13:23,600 --> 00:13:24,680
PIRAMID MEROE

202
00:13:24,760 --> 00:13:27,000
…mencipta piramid sendiri.

203
00:13:28,600 --> 00:13:30,640
Pada pendapat saya,

204
00:13:30,720 --> 00:13:33,720
ada perkara lain
yang berlaku di sebalik tabir.

205
00:13:36,440 --> 00:13:40,320
Mungkinkah kita menyaksikan pendedahan
suatu rancangan luar biasa?

206
00:13:42,400 --> 00:13:45,600
Legasi bersama
daripada tamadun dunia hilang

207
00:13:45,680 --> 00:13:48,720
yang memberikan benih dan sinar inspirasi

208
00:13:48,800 --> 00:13:50,960
sehingga berkembangnya tamadun lain.

209
00:13:55,800 --> 00:13:58,520
Saya tertanya-tanya akan kemungkinan

210
00:13:58,600 --> 00:14:01,320
bahawa projek pembinaan piramid di Cholula

211
00:14:01,920 --> 00:14:06,600
bermula lebih awal
daripada yang ahli arkeologi percaya.

212
00:14:08,880 --> 00:14:10,640
Bagaimana dengan usia struktur?

213
00:14:10,720 --> 00:14:12,800
Ada pentarikhan karbon fasa awal?

214
00:14:12,880 --> 00:14:18,840
Tiada. Ada tembikar yang sama
dengan tembikar lembangan Mexico

215
00:14:18,920 --> 00:14:21,280
sekitar 1,000 SM.

216
00:14:21,360 --> 00:14:23,960
Itu dapat meyakinkan kita
tentang seluruh cerita?

217
00:14:24,040 --> 00:14:26,360
Saya rasa tak.

218
00:14:27,080 --> 00:14:29,520
Ada banyak kajian yang perlu dibuat

219
00:14:29,600 --> 00:14:31,640
- tentang prasejarah Mexico.
- Ya.

220
00:14:35,520 --> 00:14:37,960
Saya tak menyangkal bukti arkeologi

221
00:14:38,040 --> 00:14:40,000
bahawa pembinaan monumen pertama

222
00:14:40,080 --> 00:14:42,480
di tapak Piramid Agung Cholula

223
00:14:42,560 --> 00:14:46,880
sekitar 2,300 tahun lalu,
tapi ada piramid lebih lama di Mexico.

224
00:14:46,960 --> 00:14:49,240
PIRAMID LA VENTA

225
00:14:49,320 --> 00:14:50,360
PIRAMID CUICUILCO

226
00:14:50,440 --> 00:14:54,320
Perkara yang menarik saya
ialah idea yang menguatkan semuanya.

227
00:14:56,320 --> 00:15:00,640
Pada 1519, sewaktu penakluk Sepanyol tiba,

228
00:15:00,720 --> 00:15:04,120
Piramid Agung Cholula menjadi kopak-kapik.

229
00:15:05,920 --> 00:15:09,320
Namun, apabila mereka sedar
bahawa itu bukan sekadar bukit

230
00:15:09,400 --> 00:15:11,520
dan bertanya siapa yang membinanya,

231
00:15:11,600 --> 00:15:14,920
penduduk tempatan menceritakan
sebuah legenda luar biasa.

232
00:15:16,320 --> 00:15:17,760
Menurut mitos,

233
00:15:17,840 --> 00:15:20,960
Piramid Agung Cholula dibina
oleh bangsa gergasi.

234
00:15:24,720 --> 00:15:28,320
Pada suatu masa dahulu,
terdapat gergasi di Mexico purba,

235
00:15:29,160 --> 00:15:35,520
sampailah dewa hujan, Tlaloc, murka
dan hapuskan mereka dengan banjir besar.

236
00:15:36,640 --> 00:15:39,000
Hanya tujuh gergasi terselamat.

237
00:15:40,440 --> 00:15:46,320
Disebabkan takut banjir kedua menyusul,
Xelhua, si gergasi arkitek,

238
00:15:46,400 --> 00:15:47,600
pergi ke Cholula.

239
00:15:47,680 --> 00:15:49,440
Dengan bantuan penduduknya,

240
00:15:49,520 --> 00:15:52,520
mereka membina gunung buatan besar
daripada batu-bata,

241
00:15:54,080 --> 00:15:55,040
sebuah piramid,

242
00:15:55,960 --> 00:15:59,280
dan menjadikannya lambang pujaan
terhadap Tlaloc, dewa hujan.

243
00:16:02,560 --> 00:16:05,480
Ahli arkeologi menganggapnya
satu kisah dongeng,

244
00:16:06,400 --> 00:16:09,280
tapi pada saya,
jika kita tak mengendahkannya,

245
00:16:09,360 --> 00:16:11,680
kita mungkin kehilangan petunjuk penting

246
00:16:11,760 --> 00:16:14,040
kepada asal usul tempat hebat ini.

247
00:16:16,400 --> 00:16:18,160
Mungkin arkitek

248
00:16:18,240 --> 00:16:20,760
yang muncul di Cholula
selepas banjir besar itu

249
00:16:20,840 --> 00:16:22,560
bukannya gergasi sasa,

250
00:16:23,720 --> 00:16:25,760
tapi gergasi bijak

251
00:16:25,840 --> 00:16:29,480
daripada tamadun maju
yang hilang dalam sejarah.

252
00:16:34,120 --> 00:16:36,680
Buktinya tentu sukar dicari

253
00:16:37,920 --> 00:16:42,440
kerana seperti di Cholula,
monumen purba biasanya terletak

254
00:16:42,520 --> 00:16:45,840
di atas binaan lama juga

255
00:16:45,920 --> 00:16:47,600
yang mengaburkan asal usulnya.

256
00:16:50,440 --> 00:16:52,520
Sekitar dua jam perjalanan ke barat laut,

257
00:16:54,360 --> 00:16:57,400
satu lagi tapak luar biasa
memberikan saya petunjuk.

258
00:17:04,560 --> 00:17:07,560
Di atas bukit yang berbentuk unik ini,

259
00:17:07,640 --> 00:17:11,160
terdapat sebuah kompleks Aztek purba
yang bernama Texcotzingo.

260
00:17:19,920 --> 00:17:23,079
Di Texcotzingo,
kami temukan sebuah piramid lagi,

261
00:17:23,680 --> 00:17:26,560
tapi piramid semula jadi.

262
00:17:27,960 --> 00:17:29,880
Mudah untuk faham sebab tempat ini

263
00:17:29,960 --> 00:17:33,160
mempunyai magnetisme kuat
terhadap binaan purba itu.

264
00:17:35,160 --> 00:17:38,000
Piramid penting di Mexico purba.

265
00:17:39,360 --> 00:17:41,520
Di sini, pada abad ke-15,

266
00:17:41,600 --> 00:17:46,080
orang Aztek membina rangkaian
teres taman dan kolam yang luar biasa

267
00:17:47,440 --> 00:17:50,160
dan mempunyai akueduk

268
00:17:50,240 --> 00:17:54,480
yang menyalurkan air
dari empangan di puncak gunung.

269
00:17:56,200 --> 00:18:00,640
Seperti Taman Tergantung Babylon,
gaya Mesoamerika.

270
00:18:02,920 --> 00:18:05,960
Namun yang menariknya,
daripada kajian saya,

271
00:18:06,040 --> 00:18:09,560
semuanya dibina untuk dewa purba sama

272
00:18:09,640 --> 00:18:12,720
yang berkaitan
dengan piramid awal di Cholula…

273
00:18:14,480 --> 00:18:21,080
Tlaloc, dewa hujan dan banjir,
yang kultusnya menguasai Aztek.

274
00:18:23,960 --> 00:18:25,920
Ahli arkeologi percaya bahawa Aztek

275
00:18:26,000 --> 00:18:28,880
merupakan yang pertama
menemukan Texcotzingo,

276
00:18:29,760 --> 00:18:32,440
tapi mungkinkah tapak hebat ini lebih tua?

277
00:18:36,760 --> 00:18:39,120
Penakluk Sepanyol tak mengendahkan

278
00:18:39,200 --> 00:18:42,520
bahawa Texcotzingo
merupakan hasil binaan Aztek

279
00:18:44,240 --> 00:18:47,560
dan itulah pandangan
kebanyakan ahli arkeologi.

280
00:18:48,920 --> 00:18:53,480
Namun, bagaimana jika orang Aztek
hanya mengubah suai dan menambah baik

281
00:18:53,560 --> 00:18:56,760
sesuatu yang dicipta
oleh suatu tamadun lebih awal?

282
00:18:59,800 --> 00:19:05,360
Penulis, Marco Vigato, percaya itulah
yang berlaku menurut bukti.

283
00:19:06,760 --> 00:19:07,600
MARCO VIGATO
PENULIS, "EMPAYAR ATLANTIS"

284
00:19:07,680 --> 00:19:10,280
Tapak ini diubah suai
dalam tempoh masa yang lama.

285
00:19:10,360 --> 00:19:13,320
Batu itu ialah batu porfir
yang sangat keras.

286
00:19:13,400 --> 00:19:15,440
Jika kita lihat di sekitar ini,

287
00:19:15,520 --> 00:19:18,920
permukaan batu itu berlekuk-lekuk.

288
00:19:19,560 --> 00:19:22,640
Sebahagian tapak itu
jelas menunjukkan kesan hakisan

289
00:19:22,720 --> 00:19:24,640
selama ribuan tahun,

290
00:19:24,720 --> 00:19:28,120
padahal ini jenis batu yang sangat keras.

291
00:19:30,360 --> 00:19:33,880
Pada pendapat awak,
orang Aztek yang datang lebih lambat,

292
00:19:34,520 --> 00:19:39,360
tapi mereka menemukan tapak ini
telah mula dibina,

293
00:19:39,440 --> 00:19:40,960
lalu mengambil alih

294
00:19:41,040 --> 00:19:42,800
- dan meneruskannya.
- Betul.

295
00:19:43,680 --> 00:19:45,400
Itu pendapat yang radikal.

296
00:19:46,960 --> 00:19:49,680
Mungkinkah suatu budaya lebih tua
telah menyingkirkan

297
00:19:49,760 --> 00:19:53,240
ciri-ciri yang lebih luar biasa
di sisi bukit ini?

298
00:19:55,560 --> 00:19:58,640
Seperti batu-batu besar berlekuk
yang melekat di tanah ini.

299
00:20:01,840 --> 00:20:04,880
Kamar ini pula dipotong
daripada batuan dasar.

300
00:20:07,600 --> 00:20:10,440
Kemungkinan besar
tapak ini wujud sebelum Aztek.

301
00:20:10,520 --> 00:20:12,800
Ia dihuni dan digunakan semula.

302
00:20:14,680 --> 00:20:17,840
Itu satu kesimpulan
yang ahli arkeologi akan sangkal,

303
00:20:17,920 --> 00:20:20,240
tapi ada bukti relevan
boleh dipertimbangkan.

304
00:20:22,320 --> 00:20:26,400
Tak berapa jauh dari situ,
di dasar sungai kering di kaki gunung,

305
00:20:26,480 --> 00:20:29,920
sebuah patung Tlaloc si dewa hujan
yang besar ditemukan.

306
00:20:31,720 --> 00:20:35,880
Arca batu terbesar di seluruh Amerika.

307
00:20:40,200 --> 00:20:44,040
Ahli arkeologi mengatakan
bahawa ia dibina sekitar 700 Masihi,

308
00:20:45,480 --> 00:20:48,560
lama sebelum Aztek menguasai tanah ini.

309
00:20:51,080 --> 00:20:53,920
Itulah bukti bahawa Tlaloc, dewa hujan,

310
00:20:54,000 --> 00:20:57,640
telah lama disembah
oleh kaum dahulu di kawasan ini,

311
00:20:57,720 --> 00:21:00,560
mungkin dengan beberapa nama berbeza,

312
00:21:00,640 --> 00:21:04,120
selama hampir 1,000 tahun atau lebih lama.

313
00:21:08,920 --> 00:21:12,320
Sebenarnya, Tlaloc, suatu watak mitos,

314
00:21:12,400 --> 00:21:13,760
telah wujud

315
00:21:13,840 --> 00:21:16,760
pada tamadun-tamadun awal
di Mexico prasejarah.

316
00:21:20,200 --> 00:21:21,480
Bukan satu sahaja.

317
00:21:21,560 --> 00:21:23,200
SAYA AKAN MENCARI JALAN

318
00:21:23,280 --> 00:21:26,840
Banjir sedunia yang dihantar
oleh dewa hujan membawa kepada

319
00:21:26,920 --> 00:21:31,000
kemunculan watak paling menarik
dalam mitologi Mexico…

320
00:21:32,960 --> 00:21:34,360
Quetzalcoatl.

321
00:21:38,120 --> 00:21:39,840
Selepas Banjir Besar,

322
00:21:39,920 --> 00:21:43,400
kelibat misteri dari timur berlabuh
di pantai Mexico

323
00:21:44,120 --> 00:21:49,120
dengan sampan tanpa pendayung
dan dikatakan dibawa oleh ular.

324
00:21:50,760 --> 00:21:53,080
Namanya Quetzalcoatl

325
00:21:53,640 --> 00:21:55,560
yang bermaksud "ular berbulu".

326
00:21:56,360 --> 00:22:00,960
Dia dan pengikutnya mengajar orang kampung
cara bercucuk tanam dan menternak haiwan.

327
00:22:02,920 --> 00:22:04,360
Dia perkenalkan undang-undang

328
00:22:04,440 --> 00:22:08,080
dan mengajar mereka
seni bina, astronomi dan seni.

329
00:22:08,720 --> 00:22:10,480
Mereka memujanya sebagai dewa.

330
00:22:13,040 --> 00:22:17,160
Namun, selepas diusir secara zalim
oleh pengikut dewa perang Mexico,

331
00:22:17,800 --> 00:22:23,400
Quetzalcoatl belayar ke arah timur
dan berjanji bahawa dia akan kembali.

332
00:22:29,880 --> 00:22:35,160
Legenda Quetzalcoatl diceritakan
generasi demi generasi hingga kini.

333
00:22:38,040 --> 00:22:41,400
Kami dapat gambaran
seseorang yang berjambang tebal.

334
00:22:41,960 --> 00:22:46,000
Suaranya seperti orang asing
dari seberang lautan

335
00:22:46,080 --> 00:22:49,320
dan membawa anugerah ketamadunan.

336
00:22:53,360 --> 00:22:57,600
Saya sangat takjub
kerana sering mendengar cerita ini

337
00:22:58,440 --> 00:23:02,480
daripada bangsa yang tiada kaitan
dengan Mexico purba.

338
00:23:08,120 --> 00:23:10,840
Jalan ceritanya semua sama.
Ada bencana besar.

339
00:23:12,360 --> 00:23:17,600
Dunia menjadi gelap,
banjir dan huru-hara di semua tempat.

340
00:23:17,680 --> 00:23:19,120
Masyarakat terhapus.

341
00:23:23,240 --> 00:23:27,680
Kemudian, munculnya seseorang
dari kegelapan yang tahu

342
00:23:27,760 --> 00:23:31,000
akan perkara yang diperlukan
untuk membina tamadun.

343
00:23:31,880 --> 00:23:35,600
Dia mengajar semua yang terselamat
daripada bencana itu

344
00:23:35,680 --> 00:23:37,560
cara membina semula tamadun.

345
00:23:39,920 --> 00:23:43,840
Dalam mitologi purba Yunani,
Titan Prometheus

346
00:23:44,400 --> 00:23:48,720
yang berkongsi dengan manusia
rahsia api selepas banjir besar.

347
00:23:51,240 --> 00:23:53,080
Di Andes Amerika Selatan,

348
00:23:53,160 --> 00:23:58,120
tamadun sebelum Inca menggambarkan sosok
berjubah dan berjanggut bernama Viracocha,

349
00:23:59,120 --> 00:24:01,120
yang muncul dari tasik besar

350
00:24:01,200 --> 00:24:05,360
dan mengajar penduduk tempatan
cara membina hasil seni batu

351
00:24:05,440 --> 00:24:07,120
yang masih wujud hingga kini.

352
00:24:08,520 --> 00:24:12,920
Di Pasifik juga,
cerita legenda Polinesia tentang Maui,

353
00:24:13,000 --> 00:24:16,720
yang mencipta pulau
dengan menariknya dari dasar laut

354
00:24:17,720 --> 00:24:21,200
dan mengajar orang pulau itu
menggunakan alat tukang batu

355
00:24:21,760 --> 00:24:23,280
dan memasak makanan.

356
00:24:26,960 --> 00:24:29,680
Ahli arkeologi kata wira ketamadunan ini

357
00:24:29,760 --> 00:24:33,880
hanyalah rekaan purba semata-mata,

358
00:24:34,600 --> 00:24:37,440
tapi persamaannya sukar diabaikan.

359
00:24:38,120 --> 00:24:42,640
Bagaimana jika kenyataan ini
tentang orang terselamat pada tamadun maju

360
00:24:42,720 --> 00:24:45,520
yang hilang akibat bencana banjir dan api

361
00:24:45,600 --> 00:24:48,000
yang telah berlaku pada hujung Zaman Ais?

362
00:24:55,600 --> 00:24:57,280
Mitos Mexico

363
00:24:57,360 --> 00:24:59,920
dan cerita Quetzalcoatl khususnya

364
00:25:00,480 --> 00:25:03,680
terikat kepada suatu detik huru-hara.

365
00:25:05,320 --> 00:25:08,200
Marco percaya ada catatan tentangnya.

366
00:25:08,280 --> 00:25:10,800
Hanya beberapa jam ke selatan Kota Mexico,

367
00:25:12,600 --> 00:25:14,880
di kawasan kuil purba Xochicalco.

368
00:25:18,760 --> 00:25:22,720
Seperti Cholula, kota ini dibina
oleh bangsa asli

369
00:25:22,800 --> 00:25:26,440
yang tak berapa dikenali
pada abad ketujuh selepas Masihi.

370
00:25:28,160 --> 00:25:30,880
Di sini, ada serpihan dua piramid besar.

371
00:25:32,240 --> 00:25:34,440
Satu untuk dewa hujan

372
00:25:35,120 --> 00:25:41,320
dan satu lagi
untuk wira tamadun Mexico, Quetzalcoatl.

373
00:25:44,400 --> 00:25:49,000
Saya datang untuk mengkaji lebih lanjut
tentang watak-watak mitos tersebut.

374
00:25:51,000 --> 00:25:55,200
Bagi para ahli arkeologi,
mitos selalunya rekaan dan tak lengkap.

375
00:25:56,000 --> 00:25:59,480
Mereka mengabaikannya
dalam mengkaji sejarah.

376
00:26:00,840 --> 00:26:03,920
Namun, di Xochicalco,
sesetengah pengkaji cuba

377
00:26:04,000 --> 00:26:05,640
untuk menghasilkan catatan kekal

378
00:26:05,720 --> 00:26:08,680
tentang mitos paling penting
di Mexico purba.

379
00:26:09,640 --> 00:26:13,800
Catatan yang akan memelihara perkara
yang dilupakan pada zaman prasejarah.

380
00:26:16,840 --> 00:26:20,040
Pada empat tiang
yang mengelilingi kuil Quetzalcoatl

381
00:26:20,120 --> 00:26:22,440
ialah ukiran rumit dewa ini

382
00:26:22,520 --> 00:26:25,280
dengan rupanya dalam bentuk ular berbulu.

383
00:26:28,080 --> 00:26:32,360
Jelas sekali, dia merupakan entiti penting
pada zaman 700 Masihi.

384
00:26:34,720 --> 00:26:39,000
Namun, Marco percaya
bahawa ukiran glif pada batu itu

385
00:26:39,080 --> 00:26:42,480
mungkin mendedahkan butiran
yang hilang daripada cerita asal.

386
00:26:44,080 --> 00:26:45,400
Apa hebatnya kuil ini?

387
00:26:45,480 --> 00:26:48,840
Jadi, di bahagian bawah piramid ini,

388
00:26:48,920 --> 00:26:52,880
ada gambaran ketibaan Quetzalcoatl

389
00:26:52,960 --> 00:26:55,400
yang dipaparkan pada tiga sisi…

390
00:26:55,480 --> 00:26:57,040
- Ya.
- …piramid ini

391
00:26:57,120 --> 00:27:01,360
sampailah kepada glif pertama
yang penting di sini.

392
00:27:01,440 --> 00:27:04,680
Itu pula ialah kuil terbakar.

393
00:27:04,760 --> 00:27:07,080
Terdapat kepulan asap serta api.

394
00:27:07,160 --> 00:27:09,600
- Nampak sedang terbakar.
- Betul.

395
00:27:09,680 --> 00:27:12,040
Bagaimana dengan ular di sekelilingnya?

396
00:27:12,120 --> 00:27:14,320
Apa maknanya dalam konteks ini?

397
00:27:14,400 --> 00:27:16,640
Ini ekor ular.

398
00:27:16,720 --> 00:27:19,560
- Ya.
- Ular itu melilit kuil terbakar ini.

399
00:27:19,640 --> 00:27:22,160
Nampak macam ombak melanggar…

400
00:27:22,240 --> 00:27:24,560
- Okey.
- …kuil ini dari tepi.

401
00:27:24,640 --> 00:27:28,520
Kita dapat melihatnya
seperti sebuah pulau.

402
00:27:29,160 --> 00:27:31,800
Jadi, ada kuil yang berapi

403
00:27:31,880 --> 00:27:34,000
dan ombak melanggarnya?

404
00:27:34,080 --> 00:27:35,400
- Betul.
- Ya.

405
00:27:38,200 --> 00:27:40,640
Tafsirkan gambaran ini pula, Marco.

406
00:27:40,720 --> 00:27:43,680
Ini sesuatu yang berkuasa sedang duduk,

407
00:27:43,760 --> 00:27:46,480
rupanya macam sekawan ular

408
00:27:46,560 --> 00:27:51,080
sedang menuju ke arah kuil berapi itu.

409
00:27:51,800 --> 00:27:54,920
Ini pula gambaran bencana

410
00:27:55,000 --> 00:28:00,360
yang berlaku di suatu tempat.
Di situlah Quetzalcoatl terselamat.

411
00:28:00,440 --> 00:28:05,440
Terdapat idea bahawa dewa itu datang
dari tanah yang telah musnah.

412
00:28:05,520 --> 00:28:09,720
Ini pula ketibaan
Dewa Quetzalcoatl di Mexico

413
00:28:09,800 --> 00:28:12,320
sebagai pengasas tamadun Mesoamerika.

414
00:28:13,320 --> 00:28:16,400
Ini satu babad berkenaan sejarah
yang tak diketahui.

415
00:28:22,360 --> 00:28:27,640
Tafsiran Marco bahawa glif kuil itu
ialah gambaran huru-hara zaman purba

416
00:28:27,720 --> 00:28:30,240
menyangkal semua pandangan arkeologi.

417
00:28:31,520 --> 00:28:34,600
Namun, itu tak bermakna dia silap.

418
00:28:36,480 --> 00:28:40,200
Kuil Ular Berbulu berusia
kira-kira 1,300 tahun

419
00:28:40,280 --> 00:28:42,600
dan betullah kata para ahli arkeologi

420
00:28:42,680 --> 00:28:45,680
bahawa tiada bencana sedunia
pada zaman itu

421
00:28:45,760 --> 00:28:48,360
yang dapat menginspirasikan
mitos Quetzalcoatl.

422
00:28:48,920 --> 00:28:50,720
Ada perkara terlepas pandang.

423
00:28:50,800 --> 00:28:53,960
Tradisi ini lebih lama daripada kuil itu.

424
00:28:54,040 --> 00:28:56,000
Selama mana? Tiada sesiapa tahu.

425
00:28:56,080 --> 00:29:00,200
Namun, ada satu zaman prasejarah
yang padan dengannya.

426
00:29:02,120 --> 00:29:06,640
Ahli geologi mengesahkan
bahawa ada suatu bencana purba.

427
00:29:07,480 --> 00:29:10,080
Zaman bencana dan banjir besar

428
00:29:10,160 --> 00:29:14,640
yang kesannya sama besar di sini
seperti di seluruh dunia

429
00:29:16,840 --> 00:29:22,760
pada penghujung Zaman Ais,
kira-kira 12,800 tahun yang lalu.

430
00:29:23,600 --> 00:29:28,480
Mungkinkah kisah ketibaan Quetzalcoatl
adalah pada waktu itu?

431
00:29:34,560 --> 00:29:38,440
Saya tak persoalkan usia struktur itu.

432
00:29:38,520 --> 00:29:42,920
Semua ini ialah cerita
yang jauh lebih lama ke belakang.

433
00:29:43,720 --> 00:29:46,040
Sayangnya, apa yang kurang dalam arkeologi

434
00:29:46,120 --> 00:29:47,560
ialah arkeologi idea.

435
00:29:47,640 --> 00:29:51,280
Mereka terlalu fokus
kepada usia sesuatu binaan

436
00:29:51,360 --> 00:29:53,360
tanpa mempedulikan idea yang tersirat.

437
00:29:53,440 --> 00:29:54,280
Betul.

438
00:29:56,720 --> 00:29:58,160
Jika kita melihat kembali

439
00:29:58,240 --> 00:30:01,640
melangkaui batasan arkeologi,

440
00:30:01,720 --> 00:30:04,480
barulah mitos itu akan masuk akal,

441
00:30:04,560 --> 00:30:07,240
bukan kenyataan rekaan
dan bayangan semata-mata,

442
00:30:07,320 --> 00:30:10,240
tapi keterangan sebenar
tentang sejarah yang dilupakan.

443
00:30:14,400 --> 00:30:17,880
Ahli arkeologi menolak pendapat sebegitu,

444
00:30:19,720 --> 00:30:21,880
tetapi saya tak boleh mengabaikan

445
00:30:21,960 --> 00:30:25,840
betapa luas kisah wira-wira
tamadun ini telah tersebar.

446
00:30:27,400 --> 00:30:29,800
Kadangkala dewa, ataupun manusia

447
00:30:31,000 --> 00:30:33,840
yang muncul ketika huru-hara
selepas bencana besar.

448
00:30:35,560 --> 00:30:37,240
Mengajar kemahiran pertanian,

449
00:30:37,320 --> 00:30:40,800
seni bina, kejuruteraan
dan astronomi kepada mangsa terselamat.

450
00:30:42,560 --> 00:30:43,480
Dalam tradisi ini,

451
00:30:43,560 --> 00:30:47,360
saya percaya kesan tamadun
yang hilang boleh ditemukan kembali.

452
00:30:49,000 --> 00:30:54,440
Jadi, di mana tamadun hilang ini bertapak
sebelum bencana yang memusnahkannya?

453
00:30:55,480 --> 00:30:59,360
Terdapat banyak kemungkinan
yang tak pernah dipertimbangkan.

454
00:30:59,440 --> 00:31:02,760
Sebab seperti yang kita lihat,
pada kemuncak Zaman Ais…

455
00:31:02,840 --> 00:31:03,680
JAWA

456
00:31:03,760 --> 00:31:05,520
…rupa planet ini amat berbeza.

457
00:31:05,600 --> 00:31:06,440
SUNDALAND - TELUK BENGAL - LAUTAN HINDI

458
00:31:07,080 --> 00:31:10,600
Namun, banyak lagi petunjuk
sedang menanti di seluruh dunia.

459
00:31:11,640 --> 00:31:13,960
Di sana, seperti di Cholula,

460
00:31:14,040 --> 00:31:17,120
banyak kuil besar dipercayai dibina

461
00:31:17,200 --> 00:31:18,960
oleh bangsa gergasi purba

462
00:31:20,200 --> 00:31:26,120
di pulau yang dahulunya bukan pulau,
di tengah-tengah Laut Mediterranean.

463
00:31:26,200 --> 00:31:28,880
Itulah hala tuju saya yang seterusnya,

464
00:31:28,960 --> 00:31:31,440
persoalan besar pada batu itu.

465
00:31:32,280 --> 00:31:35,240
Batu Malta yang bermisteri.

466
00:32:01,600 --> 00:32:06,600
Terjemahan sari kata oleh M Arrazi Azmi