ISANG SERYE MULA SA NETFLIX
Tayo ba ay mga nilalang na may amnesia?
Nakalimutan ba natin ang mahalagang parte ng istorya natin?
Ako si Graham Hancock,
at maraming arkeologo ang galit sa 'kin dahil gusto kong malaman.
Ang paniniwala tungkol sa nawalang sibilisasyon ng Ice Age
ay tunay na mapanganib sa mainstream na arkeolohiya
dahil binabali nito ang nakasanayan na.
Tinatanggal nito ang pundasyon.
Wala akong pakialam doon.
May mga taong dumating at dahil sa mga nagawa nila…
binago nito ang pag-intindi ng tao.
Si Graham Hancock ang taong
sa kabila ng mga insulto…
MGA KALOKOHANG TEORYA
…at lahat ng mga nangungutya…
BASURA
…nagpatuloy lang siya.
Ang inaalala ko lang ay pag-aaral ng nakaraan
para mawala ang kaguluhan na bumabalot sa prehistory.
At kaguluhan ito dahil walang patunay.
Kailagang ilarawan ang nakaraan mula sa maliit na ebidensiya.
Mga kuwento, alamat, mitolohiya.
Lahat ng ito ay mahahalagang ebidensiya.
At isa sa mga pinakamisteryoso't iskandalosong mitolohiya sa prehistory
ay naririto sa 'tin sa pamamagitan ng sinaunang kultura ng Mexico.
NAKALIGTAS SA ORAS NG KAGULUHAN
Sa paghahanap ko sa sibilisasyon,
napunta ako sa lupa ng masasagang lambak at kumukulong mga bulkan.
KARAGATANG PASIPIKO - MEXICO - GOLPO NG MEXICO
Ito ang rehiyon ng Puebla.
Ang pinakamatandang lungsod sa bansa, ang Cholula.
Ngayon, isa nang modernong metropolis ng mahigit 100,000 na tao,
mayroon itong itinatagong sinaunang sikreto.
Isinulat ng mga nagwagi ang kasaysayan.
Tunay lalo 'yan sa Mexico.
Noong dumating ang mga Espanyol na mananakop sa Cholula noong 1519,
pinatay nila ang mga nakatira dito,
sinira hindi lang ang kanilang kultura,
pati na rin ang lahat ng bakas
ng mas sinaunang kultura na nauna sa kanila.
Pero hindi kayang burahin lahat.
Akala ng mga mananakop na ang burol na ito ay burol lang,
at nagtayo sila ng simbahan dito.
Pero ang burol na ito ay higit pa roon.
Sa katunayan, ito ang pinakamalaking monumentong itinayo sa buong mundo.
At gayon pa man, baka 'di mo pa ito narinig.
Ito ang Great Pyramid of Cholula.
Pagkatapos ng ilang siglo ng kapabayaan,
imposible nang maintindihan
ang matinding halaga ng dating nakatayo rito.
Pero may ideya kami kung ano ang itsura nito dati.
Tinataya na ang Great Pyramid of Cholula
ay may taas na 213 talampakan, 65 metro.
Base sa ebidensya, ito ay orihinal na itinayo
para sa sinaunang diyos ng ulan at baha sa Mexico
na kinikilala ng mga Aztec na si Tlaloc.
Ginawa ito gamit ang putik at straw adobe na laryo,
hindi ito kasintaas ng Great Pyramid of Giza sa Egypt,
pero mas malaki ito nang halos tatlong beses ang lapad,
may sukat na 400 sa 400 na metro sa ibaba nito,
halos 30 na football field,
kaya ito ang pinakamalaking monumento
na itinayo ng kahit anong sibilisasyon.
Napagtanto ng mga arkeologo
na ang pyramid ay itinayo walong siglo na ang nakalipas,
mga 1200 AD.
Pero noong binubuksan na nila ang istraktura,
namangha sila sa natagpuan nila sa loob.
Kakaiba ang pakiramdam
kapag pumasok sa pinakamalaking pyramid.
Sa loob ay may magagandang mga mural
na naglalarawan ng mga mitolohikong pangyayari at nilalang…
at mapanuksong sulyap ng maraming salansan ng konstruksiyon.
Nagbibigay ba sila ng bakas sa malaking misteryo nito?
Ito kaya ay pamana sa daigdig
na naiwan ng mga sinauna at makabagong sibilisasyon noong prehistory?
Kasama ko ang isa sa mga dalubhasa sa Great Pyramid of Cholula,
antropologo at arkeologo ng University of Calgary, si Geoff McCafferty.
Nandito kami sa gitna ng pinakamalaking monumento
na itinayo noong sinaunang mundo.
Parang pumasok ka sa simbahan ang pakiramdam.
Alam mo, mayroong natatanging aura ng kapangyarihan.
Hinukay ang mga lagusang ito ng mga Mehikanong arkeologo.
May kabuuang walong kilometro.
-Nakamamangha. Walong kilometro? -Oo.
Gamit ang mga lagusan,
may natuklasan ang mga arkeologo.
Ang Pyramid of Cholula ang pinakabago
sa serye ng mga sinaunang pyramid na nakatago sa ilalim.
May mas sinauna pang pyramid sa loob,
na itinatayang itinayo noong 800 AD,
at sa ilalim pa nito, isa pa
na itinayo naman noong 200 hanggang 500 taon ang nakalipas.
Parang serye ng mga Russian nesting dolls,
nandito ang pinaniniwalaang pinakauna at pinakamatandang pyramid,
na may laki na 120 metro kuwadrado at 17 metro at 56 talampakan na taas.
Kailan nagsimula ang paggawa rito?
Bale, ang pinakaunang ebidensya ng paggawa sa ceremonial zone
ay nasa 500 BC.
Napakalaking pyramid nito.
Tapos, kalaunan, ito'y pinalawak,
mas malaking paggawa sa ibabaw nito.
Kaya ang proyekto ng paggawa ng pyramid na ito ay nagawa ng iba't ibang henerasyon
na sumasaklaw sa 1,700 taon, o baka mas matagal pa,
katotohanan na kinilala ng mga arkeologo.
Pero hindi kilala
ng mga modernong akademiko ang orihinal na gumaaw nito
o kung bakit itinayo ang pyramid dito.
Ito mismo ang misteryong interesado ako.
Nararamdaman mo bang may kulang
mula arkeolohikal at historikal na istorya ng sinaunang Mexico?
Hindi naman sa pagiging dramatiko,
pero ang mas pag-unawa sa Cholula
ay mababago ang pananaw sa kasaysayan ng Mesoamerica.
Wala tayong alam.
Isa itong black hole ng Mexico.
Tingin mo ba, may nakatayo rito bago pa ang unang pyramid?
Ito ay ginawa sa ibabaw ng mahalagang bukal.
Oo.
Ang bukal ay kumakatawan sa daanan sa underworld,
kaya malinaw na ito ay importante at sagradong lugar
at ginagamit sa mga seremonya.
Ang katunayan na ang pyramid
ang napiling istraktura na itayo ay hindi sadya.
Bagkus, naniniwala ako na ito ay mahalagang bakas
sa pag-unawa sa motibasyon ng mga orihinal na gumawa,
dahil ang temang ito ay nauulit sa buong mundo.
Nakuha namin ang ebidensiya
ng kaparehang pyramid sa Gunung Padang sa Indonesia
at mayroon ding bukal sa gitna nito.
Isa itong pattern na mahahanap hindi lang sa Mexico o sa Indonesia.
Ito rin ang kaso sa nakalubog na bulwagan
sa Great Pyramid of Giza.
Tingin ko, iyon ang pinakaunang sagradong lugar sa talampas ng Giza,
at pagkatapos, itinayo ang mga pyramid para igalang ito.
Ang Pyramid of the Sun sa Teotihuacan ay nakatayo sa ibabaw ng yungib.
Binago nila ito
at tapos, gumawa sila ng pyramid.
Pero ang una ay ang lugar mismo,
ang sagradong lugar, at ang pananda ay pyramid.
Nagsimula sa isang lugar
na pinaniniwalaang sagrado,
na may kakaibang magnetismong nadarama ng mga tao
kaya naging mahalaga ito.
Ang Great Pyramid of Cholula ay may kaparehong katangian
sa mga sinaunang pyramid sa mundo.
Mga bakas ng nakatagong silid.
Hindi nagtagal ang pananakop ng mga Espanyol,
isang mapagkakatiwalaang saksi, si Father Bernardino de Sahagun,
ang nag-ulat na ang Great Pyramid of Cholula ay puno ng mga mina at kuweba.
Ngayon, nakumpirma ng mga modernong imbestigador ang obserbasyong iyon.
Nakita ng isa sa mga dating arkeologo, sa loob ng pyramid
ang isang kuwarto.
At may lagusan papunta roon.
Di pa ito nailathala.
Hindi ko alam ang nangyayari sa ngayon.
-Magandang pahiwatig ito. -Tingin mo?
Nahukay na ba ang kuwartong ito? Napasok na ba ito?
Sa tingin ko, hindi.
Bakit di pa napapasok ang kaloob-looban nito?
Ano kayang sikreto
ang mayroon dito tungkol sa intensiyon ng gumawa?
Bukod doon, ang katunayan na ang Great Pyramid of Cholula
ay may nakatagong kuwarto sa loob,
parang Gunung Padang at Giza.
…isa itong natatanging katangian na pareho sa mga ito.
At mayroon pa.
Napakagaling ng pagkagawa sa istruktura
na nakapanig ito sa lumulubog na araw
-kapag summer solstice. -Tama 'yan.
Lumulubog ang araw sa gitna ng dalawang bulkan sa kanluran,
kaya ito talaga ay nasa oryentasyon ng solstice.
Alam nating nakabantay ang mga katutubong Mesoamerican sa astronomiya.
Katulad ng sinaunang mga Egyptian, na gumawa ng Great Pyramid of Giza
para makalinya nang husto sa tunay na astronomikal na hilaga.
Ang katunayang ang mga pyramid,
na ang mga gumawa ay walang kontak sa isa't isa,
at may pagkakapareho ay isang misteryo.
Nagkataon lang ba ito?
Tingin ko, hindi.
Ang pananaw sa arkeolohiya…
…ay ginawa ang pyramid
dahil iyon ang pinakamabilis na paraan.
Ang problema ay magkakaugnay ang mga istrukturang ito
na may tiyak na espirituwal na mga ideya.
Ano'ng mangyayari sa 'tin pagkamatay?
Ito'y laging konektado sa mga pyramid,
at ganito kung makita man sila sa Mexico
o makita man sila sa Egypt
o makita man sila sa Cambodia o sa India.
Isa itong detalyeng sumasalungat sa mainstream na pananaw
na ang maraming sibilisasyon sa mundo…
…ay iba-iba ang layunin dito.
Ang ipinapahiwatig nito sa akin
ay mayroong nangyayari sa likod nito.
Nakikita ba natin ang paglalahad ng isang pambihirang master plan?
Isang shared legacy mula sa isang naglahong sibilisasyong
nagbigay ng rason at inspirasyon
na umusbong sa kasunod na sibilisasyon.
Isa itong posibilidad na ipinagtataka ko
kung ang paggawa ng pyramid of Cholula
ay mayroon pang mas matandang pinagmulan kaysa sa pinapaniwalaan ng mga arkeologo.
Kumusta ang pagde-dating nito?
Mayroon kayang carbon dates sa una?
Wala. May ceramic tayong parehas sa ceramic mula sa Mexico
mula pa sa 1,000 BC.
Hindi ba patunay na ito sa buong istorya?
Hindi. Hindi, ang masasabi ko'y hindi.
Maraming trabaho ang kailangang gawin
-sa prehistory ng Mexico. -Oo.
Di ko pinabubulaanan ang ebidensyang
nagsasabi ng petsa ng paggawa
sa lugar ng Great Pyramid of Cholula
na 2,300 taon na ang nakalipas, pero may mas lumang pyramid pa sa Mexico.
At interesado talaga ako sa mga ideyang saligan nilang lahat.
Noong 1519, noong dumating ang mga mananakop na Espanyol,
nasira ang Great Pyramid of Cholula.
Pero noong napagtanto nilang higit pa ito sa burol,
at tinanong kung sino ang gumawa,
ikinatuwang sinabi ng mga tagaroon ang alamat nito.
Ayon sa alamat,
ang Great Pyramid ay gawa ng lahi ng mga higante.
Noong unang panahon, mayroong mga higante sa sinaunang Mexico,
hanggang nagalit ang diyos ng ulan na si Tlaloc at binaha sila.
Pito lamang ang nabuhay rito.
Sa takot na baka maulit ito, ang higanteng si Xelhua, ang arkitekto, ay tumungo
sa Cholula,
at kasama ang mga tao rito ay
gumawa ng artipisyal na bundok gamit ang ladrilyo,
isang pyramid,
at inialay ito sa pagsamba kay Tlaloc, ang diyos ng ulan.
Itinuturing ito ng mga arkeologo na kathang-isip,
pero tingin ko, dahil sa pagwalang-bahala rito,
di natin makita ang ilang mahalagang bakas
ng pinagmulan ng lugar na ito.
Marahil ang arkitektong
pumunta sa Cholula matapos ang baha
ay baka di talagang higante,
ngunit isa sa mga matatalino
ng modernong sibilisasyon sa kasaysayan.
Wag asahang madaling mahahanap ang ebidensiya,
dahil, tulad sa Cholula, ang mga monumento ay matatagpuan
sa ibabaw ng mas lumang gusali,
nakatago ang pinagmulan nila.
Dalawang oras sa hilagang kanluran,
may isa pang pambihirang lugar na magbibigay ng sagot.
Nakadapo sa taas nitong kakaibang burol
ang isang sinaunang Aztec na gusaling kilalang Texcotzingo.
Dito sa Texcotzingo, nakakita ulit kami ng pyramid,
ngayon ay gawa mismo ng Earth.
Madaling maunawaan kung bakit ito
mayroong magnetismo sa mga sinaunang tao.
Tunay na mahalaga ang mga pyramid sa Mexico.
Dito, noong ika-15 na siglo,
gumawa ang mga Aztec ng kahanga-hangang network ng terrace na hardin at pool
na mayroong kakaibang mga aqueduct
na nagdadala ng tubig pababa mula sa imbakan sa ibabaw ng bundok.
Para itong Hanging Gardens of Babylon, na istilong Mesoamerica.
Pero nakakaintriga, base sa imbestigasyon ko,
lahat ng mga ito ay inaalay sa parehong sinaunang diyos
na kaugnay sa pinakaunang pyramid sa Cholula…
Si Tlaloc, ang diyos ng mga ulan at baha, na ang sumasamba ay nauna pa sa mga Aztec.
Pinaniniwalaan ng mga arkeologo
na ang Aztec ang unang nakapansin sa Texcotzingo,
pero mas matanda pa kaya ang lugar na ito?
Di pinansin ng mananakop na Espanyol
na ang Texcotzingo ay gawa ng mga Aztec,
at iyon din ang sasabihin sa 'yo ng mga arkeologo.
Pero paano kung inayos lang ng Aztec ang mga ito at dinagdagan
at orihinal na ginawa ng mas lumang sibilisasyon?
Naniniwala doon ang manunulat na si Marco Vigato.
MARCO VIGATO AWTOR, 'THE EMPIRES OF ATLANTIS'
Halatang ang lugar ay binago, matagal na.
Ang bato ay napakatigas na uri ng batong porphyry.
Kung titingnan mo ang lugar,
makikita mong ang mga bato ay napakaluma na.
Ilang parte ng lugar ay nagpapakita ng pagguho
ng ilang libong taon,
tapos ito pa ay napakatigas na uri ng bato.
Tama. Sa pananaw mo, ang mga Aztec, sila ay nahuli na,
pero natagpuan nila ang lugar na itong medyo buo na
at inayos nila ito
-at pinaganda lalo. -Tama.
Ito'y radikal na pag-iisip.
Maaari kayang may mas matanda pang kulturang
umukit nitong mga kakaibang disenyo sa gilid ng burol?
Para itong lumang megalith na nagkalat sa lapag.
At itong silid na nakaukit mula sa bato.
Tunay na nauna ang lugar na ito sa mga Aztec.
Natirhan lang ito at nagamit muli.
Ito ang konklusyong papabulaanan ng mga arkeologo,
pero may mga kaugnay na patunay pa.
Hindi malayo, sa isang natuyong ilog sa paanan ng bundok,
isang malaking rebulto ni Tlaloc ang natagpuan.
Ang pinakamalaking inukit na batong makikita sa buong America.
Nasabi ng mga arkeologo na mula pa ito sa 700 AD,
bago pa nakarating sa lupain ang mga Aztec.
Patunay ito na si Tlaloc, ang diyos ng ulan,
ay sinasamba na sa lugar na ito ng mga naunang kultura,
marahil ay may ibang tawag,
na halos ilang libong taon, at baka mas matagal pa.
Sa katunayan, si Tlaloc, bilang mitolohikong karakter,
ay galing pa
sa pinakaunang kultura ng prehistoric Mexico.
At di siya nag-iisa.
Ang pagbaha sa mundo na dala ng diyos ng ulan ay naglalarawan
ng paglitaw ng nakakaintrigang karakter sa Mitolohiyang Mexican…
si Quetzalcoatl.
Pagkatapos ng Great Flood,
isang estranghero mula sa silangan ang dumating sa Mexico
na nakasakay sa bangkang walang sagwan, sinasabing dinala ng mga ahas.
Ang pangalan niya ay Quetzalcoatl,
o "ang mabalahibong ahas."
Tinuruan nila ang mga tagaroon na magtanim at mag-alaga ng mga hayop.
Binigyan sila ng batas
at tinuruan ng arkitektura, astronomiya, at sining.
Sinamba siya bilang diyos.
Pero pagkatapos siyang patalsikin ng mga tagasunod ng isang war god,
umalis si Quetzalcoatl patungong silangan, nangakong balang-araw ay babalik.
Ang alamat ni Quetzalcoatl ay nakukuwento sa maraming henerasyon, hanggang ngayon.
May nakuha kaming paglalarawan ng balbas-saradong tao.
Para siyang banyaga mula sa karagatan,
at may dala siyang regalo ng sibilisasyon.
Ang kahanga-hanga rito ay madalas marinig ang kuwentong ito
mula sa mga kulturang walang koneksiyon sa sinaunang Mexico.
Pareho ang tagpo. May malaking sakuna.
Dinala ang mundo sa kadiliman, pagbaha, kaguluhan kahit saan.
Bumagsak ang lipunan.
At pagkatapos ng kadiliman, lumabas ang mayroong kaalaman
sa pangangailangan para makagawa ng isang sibilisasyon.
At siya ang nagturo sa mga nakaligtas sa sakuna
kung paano magsimula muli.
Sa sinaunang mitolohiyang Griyego, ang Titan na si Prometheus
na, pagkatapos ng pagbaha, ay nagbahagi ng sikreto sa apoy.
Sa South American Andes,
inilarawan ng mga pre-Inc ang balbas-sarado na tinatawag na Viracocha,
na lumabas mula sa isang lawa…
…at tinuruan ang mga tagaroon ng pagmamason
na umiiral pa rin ngayon.
Pati sa Pasipiko, may alamat ang Polynesian na si Maui,
na gumawa ng mga isla nila sa pamamagitan ng paghila sa dagat,
at tinuruan ang mga tagaroon na gumamit ng mga bato
at magluto ng pagkain.
Sinasabi ng arkeologo na ang mga bayaning ito
ay kathang-isip lamang ng mga sinauna,
pero mahirap kalimutan ang mga pagkakapareho.
Paano kung ang mga ito ay naglalarawan ng mga advanced na sibilisasyong
naglaho dahil sa mga sakuna ng pagbaha't sunog
na alam nating nangyari noong Ice Age?
Ang mga mito ng Mexico
at ang istorya ng Quetzalcoatl,
ay kaugnay sa isang apocalyptic na sandali.
At naniniwala si Marco na may tala nito
na malapit lang sa timog ng Mexico City,
sa mga templo ng Xochicalco.
Katulad ng Cholula, ang lungsod na ito ay itinayo ng mga katutubo
na wala tayo masyadong alam mula sa ikapitong siglo ng AD.
Dito, makikita mo ang labi ng dalawang pyramid.
Isang inalay sa diyos ng ulan,
at ang isa ay inalay sa bayani ng Mexico, si Quetzalcoatl.
Pumunta ako rito para matuto pa tungkol sa mga mitilohikong karakter.
Para sa mga arkeologo, ang mga mito ay pantasya at di kumpleto.
Hindi nila ito pinapansin dahil gustong buuin ang nakaaran.
Pero dito sa Xochicalco, nais ng ilang mananaliksik
na makagawa ng pagtatala
ng isa sa mga mahalagang mito ng sinaunang Mexico.
Isang talang naniniwala silang pinapanatili ang nakalimutang panahon.
Nakabalot sa apat na kanto ng templo ng Quetzalcoatl
ang detalyadong pag-ukit tungkol sa diyos
na ikinakatawan ng mabalahibong ahas.
Malinaw na mahalaga siyang pigura kahit noong 700 AD.
Pero naniniwala si Marco na ang mga glyph na nakaukit sa bato
ay magpapahiwatig ng mga detalye ng pinagmulan nito.
Ano'ng ispesyal dito?
Ang nasa ibabang parte ng pyramid
ay ang paglalarawan ng pagdating ni Quetzalcoatl
na nagpapakita sa tatlong kanto…
-Oo. -…ng pyramid
hanggang marating natin ang unang mahalagang glyph na ito.
At ang nakikita mo rito ay isang nagliliyab na templo.
Mayroong mga balumbon ng usok o apoy.
-Para bang nasusunog ito. -Tama. Mismo.
Paano naman ang rolyo ng ahas?
Paano mo ito iintindihin?
Ito ang buntot ng ahas.
-Oo. -Nakapulupot ito sa nagliliyab na templo.
Mukha itong along humahampas…
-Oo. -…sa gilid ng templo.
Makikita mo agad ang representasyon ng isang isla.
May nagliliyab na templo
at alon na humahampas, sa tingin mo?
-Ganoon nga. -Oo.
Ano ang interpretasyon mo rito, Marco?
May makapangyarihang pigurang nakaupo
na mukhang nasa balsa ng mga ahas
na palayo sa direksiyon ng nagliliyab na templo.
Ang nakikita mo ay ang paglalarawan ng isang sakuna
na nangyari sa isang lugar, na ang nakaligtas ay si Quetzalcoatl.
May ideya ka nitong diyos na galing sa lupaing nawasak.
At ito ang pagdating ng diyos na si Quetzalcoatl dito sa Mexico
na nagtatag ng sibilisasyong Mesoamerican.
Ito'y salaysay na galing sa napakalayong nakaraan.
Ang pagkaintindi ni Marco sa mga glyph ng templo bilang paglalarawan ng apocalypse
ay kaugnay sa mga opinyon ng arkeolohiko.
Pero hindi ibig sabihing mali siya.
Ang Templo ng Mabalahibong Ahas ay tinatayang 1,300 taon na,
at tama ang mga arkeologong sabihing
walang sakuna sa mundo noong panahong iyon
na maaaring magpaliwanag kay Quetzalcoatl.
Hindi ito ang punto.
Tiyak na ang tradisyong ito ay mas matanda pa sa templo.
Gaano katanda? Walang may alam.
Pero may isang panahon sa prehistory na sakto rito.
Kinumpirma ng mga geologist na mayroong sinaunang apocalypse.
Isang panahon ng matinding sakuna at pagbaha
na may kasintinding epekto rito katulad sa buong mundo…
sa pagtatapos ng huling Ice Age, mga 12,800 taon ang nakaraan.
Maaari kaya ang istorya ng pagdating ni Quetzalcoatl ay ganoon na katagal?
Hindi ko tinatanong ang edad ng istruktura.
Ang mayroon dito ay paglalarawan ng istoryang sa katunayan ay mas luma pa.
Kaya, baka ang kulang sa arkeolohiyo
ay arkeolohiyo ng ideya.
Baka nakapokus sila masyado sa petsa ng paggawa mismo
at hindi naisip ang mga ideya rito.
Tama.
Kung handa tayong balikan
ang lagpas sa artipisyal na nakikita na sinabi ng arkeolohiya,
magkakaroon ng kahulugan ang mito,
hindi bilang pantasya ng pangyayaring gawa-gawa,
ngunit bilang tunay na tala ng nakalimutang nakaraan.
Tinatanggihan ng mga arkeologo ang ganoong mungkahi,
pero imposibleng hindi mapuna
kung gaano kakalat ang mga kuwento tungkol sa mga bayaning ito.
Minsan ay mga diyos, minsan ay mga taong
dumating sa kaguluhan pagkatapos ng sakuna.
Nagturo ng agrikultura,
arkitektura, inhinyeriya, at astronomiya sa mga nakaligtas.
Sa tradisyon,
naniniwala akong mahahanap ang mga nawalang sibilisasyon.
Kaya, saan nakabase ang sibilisasyon bago ang sakunang sumira dito?
Napakaraming posibilidad na hindi pa naiisip.
Dahil, sa nakita natin, sa tugatog ng huling Ice Age…
…iba ang mukha ng planeta.
Pero may mga bakas pang paparating sa buong mundo.
Diyan, katulad sa Cholula,
na may dose-dosenang templo na pinaniwalaang ginawa
ng sinaunang lahi ng higante,
sa mga islang hindi isla dati, sa gitna ng Mediterranean Sea.
At doon ako dadalhin ng paglalakbay ko,
sa napakalaking bugtong sa bato.
Ang mga misteryosong megalith ng Malta.
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni Karen Sy